(Trích từ Notes on Virginia, được viết năm 1781, xuất bản năm 1801.)

Harper’s Ferry.

Dòng chảy của sông Patowmac xuyên qua dãy Blue Ridge có lẽ là một trong những kỳ quan hùng vĩ nhất của tạo hóa. Bạn đứng trên một đỉnh đất rất cao. Bên phải bạn là sông Shenandoah chảy tới, sau khi đã uốn lượn dọc chân núi suốt một trăm dặm để tìm lối thoát. Bên trái bạn là sông Patowmac đang đến, cũng với khát vọng tìm đường đi. Ngay khoảnh khắc hội ngộ, chúng cùng lao vào ngọn núi, xé toạc nó ra, rồi xuôi dòng ra biển. Cái nhìn đầu tiên về khung cảnh này dễ khiến các giác quan của chúng ta lầm tưởng rằng trái đất này đã được tạo dựng từ một thời điểm trong quá khứ, rằng những ngọn núi được hình thành trước, các dòng sông bắt đầu chảy sau, và đặc biệt tại nơi này, chúng từng bị chặn lại bởi dãy núi Blue Ridge để rồi tạo thành một biển hồ ngập đầy thung lũng; để rồi khi mực nước cứ dâng mãi, cuối cùng chúng đã phá vỡ nơi này và quật ngã ngọn núi từ đỉnh xuống tận chân. Những chồng đá ngổn ngang ở cả hai phía, nhất là bên phía sông Shenandoah, với những dấu vết rành rành về việc chúng bị nứt vỡ và bứt khỏi nền đất bởi những thế lực mạnh mẽ nhất của tự nhiên, càng củng cố thêm ấn tượng ấy. Thế nhưng, nét chấm phá ở chân trời xa mà tạo hóa ban tặng cho bức tranh này lại mang một sắc thái hoàn toàn khác biệt. Đó là sự đối lập thực sự với khung cảnh tiền cảnh. Nó thanh bình và dễ chịu biết bao, trong khi cảnh tượng trước mắt lại hoang dã và dữ dội nhường nào. Bởi vì ngọn núi đã bị chẻ đôi, nên qua khe nứt ấy, nó mở ra trước mắt bạn một khoảng trời xanh phẳng lặng ở một khoảng cách vô tận nơi vùng đồng như đang vẫy gọi bạn, tựa hồ muốn lôi cuốn bạn thoát khỏi chốn hỗn độn và tiếng gầm thét ầm ĩ xung quanh để bước qua khe hở ấy mà tận hưởng sự tĩnh lặng ở chốn thẳm sâu bên dưới. . . . . . . . .

Cầu Tự nhiên, công trình tuyệt diệu nhất của tạo hóa, . . . nằm trên sườn một ngọn đồi vốn dĩ trông như thể đã bị chẻ dọc bởi một cơn đại biến động nào đó. Khe nứt ngay tại chân cầu, theo một số lần đo đạc, sâu tới 270 bộ, nhưng theo những người khác thì chỉ là 205 bộ. Nó rộng khoảng 45 bộ ở đáy và 90 bộ ở đỉnh; điều này tất nhiên quyết định chiều dài của cây cầu cũng như chiều cao của nó tính từ mặt nước. Chiều rộng của cầu ở đoạn giữa là khoảng 60 bộ, và lớn hơn ở hai đầu, còn độ dày của khối đá tại đỉnh vòm vào khoảng 40 bộ. Một phần độ dày này được tạo thành bởi một lớp đất, nơi nuôi dưỡng rất nhiều cây cổ thụ. Phần còn lại, cùng với ngọn đồi ở cả hai phía, là một khối đá vôi nguyên khối.

Vòm cầu mang hình dáng gần giống hình bán elip; nhưng trục lớn của elip, vốn là dây cung của vòm cầu, lại dài hơn gấp nhiều lần so với trục vuông góc. Mặc dù các bên của cây cầu này đôi chỗ được trang bị lan can bằng những khối đá cố định, nhưng rất ít người đủ can đảm bước lại gần để nhìn xuống vực sâu. Bạn sẽ vô thức quỳ rạp cả tay lẫn chân, bò ra sát lan can và ngó xuống dưới. Việc nhìn xuống từ độ cao này chừng một phút đã khiến tôi bị đau đầu dữ dội.

Nếu như ngắm cảnh từ trên cao mang lại cảm giác buốt giá và khó lòng chịu đựng nổi, thì khung cảnh nhìn từ dưới lên lại đẹp đẽ đến mức tuyệt đỉnh. Thật không thể tưởng tượng nổi những xúc cảm do vẻ đẹp hùng vĩ mang lại có thể vượt qua mức độ tại nơi này: một vòm cầu quá đỗi đẹp đẽ, cao vút, thanh thoát và tựa như đang vươn mình lên tận thiên đường! Sự ngây ngất của người thưởng ngoạn thực sự là không thể diễn tả bằng lời! Khe nứt vẫn tiếp tục kéo dài một cách hẹp, sâu và thẳng tắp trên một khoảng cách đáng kể cả ở phía trên lẫn phía dưới cầu, mở ra một tầm nhìn ngắn ngủi nhưng vô cùng đẹp mắt hướng về phía núi North ở một bên và dãy Blue Ridge ở bên kia, với khoảng cách đến mỗi ngọn núi là chừng năm dặm. Cây cầu này nằm tại hạt Rockbridge, nơi đã mang tên của nó, và tạo ra một lối đi công cộng vô cùng thuận tiện băng qua một thung lũng mà nếu không có nó thì không thể vượt qua ở những khu vực lân cận trong một khoảng cách dài. Dòng suối chảy bên dưới cầu được gọi là Cedar-creek.