Văn Học Miền Nam Từ 1579-1895

Lượt đọc: 1296 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sửa Đổi Hiến Pháp Bang.

❊ ❊ ❊

(Trích từ một bài phát biểu tại cơ quan lập pháp, năm 1829.)

Bác sĩ Franklin, một người có sự khôn ngoan mà hiếm ai sánh kịp, đặc biệt là trong mọi vấn đề liên quan đến đời sống gia đình, thường nói rằng hai lần chuyển nhà cũng tệ hại như một trận hoả hoạn. Và thưa các quý ông, cứ như thể họ đang sợ rằng cái tội lỗi kinh niên này của các chính phủ cộng hòa, cái chứng thèm khát đổi mới này (tôi xin dùng một cụm từ rất nôm na nhưng lại vô cùng trúng ý), cái sâu mọt của sự đổi mới ấy sẽ ngừng cắn rứt, nên nay lại đang nghiêm túc trù liệu để Hiến pháp này vốn nên được xem là liều thuốc chữa trị mọi bệnh trạng của thể chế chính trị, bản thân nó cũng có thể được sửa đổi hoặc điều chỉnh vào bất kỳ thời điểm nào trong tương lai. Thưa ngài, tôi phản đối bất kỳ điều khoản nào như vậy. Tôi thà nghĩ đến việc đưa vào hợp đồng hôn nhân một điều khoản về ly hôn, và qua đó đầu độc phúc lớn nhất của nhân loại ngay từ cội nguồn của nó, ngay từ mạch nguồn của nó. Kẻ nào chưa trải sự đời và ít suy ngẫm mới không biết rằng “tính tất yếu” chính là động lực lớn lao, mạnh mẽ chi phối mọi sự việc ở đời. Thưa ngài, tôi không định bàn vào vấn đề từng làm đau đầu cả điện Pandemonium—vấn đề về tự do và tính tất yếu,—

“Ý chí tự do, định mệnh an bài, sự biết trước tuyệt đối;”

nhưng tôi thực sự cho rằng tính tất yếu là một công cụ chính tạo nên mọi điều tốt đẹp mà con người được hưởng thụ. Bản thân hạnh phúc của liên minh vợ chồng cũng phụ thuộc phần lớn vào tính tất yếu, và khi động đến điều này là các vị đã động đến vòm cuốn, đến hòn đá tảng của vòm cuốn mà trên đó hạnh phúc và sự an khang của xã hội được xây dựng.

Hãy nhìn vào mối quan hệ giữa chủ và tớ (điều mà theo quan điểm của một số quý ông là một sự nhục nhã đối với mọi xã hội văn minh và mọi chính phủ tự do). Thưa ngài, có rất ít hoàn cảnh trong đời mà tình bạn bền chặt và lâu dài lại được hình thành như chính trong mối quan hệ đó. Người nô lệ biết rằng mình gắn kết không thể tách rời với người chủ, và do tính tất yếu, sẽ phải luôn ở dưới sự kiểm soát của chủ. Người chủ biết rằng mình có nghĩa vụ phải nuôi dưỡng và lo lắng cho người nô lệ chừng nào còn giữ người ấy trong tay. Và mỗi bên đều tự điều chỉnh cho phù hợp với hoàn cảnh. Tôi từng chứng kiến sự tan vỡ của rất ít tình bạn—ít ra là những thứ được gọi là tình bạn; nhưng tôi đã thấy mối quan hệ giữa chủ và tớ bền chặt kéo dài chừng nào còn sót lại một giọt máu của người chủ để người nô lệ có thể bấu víu vào.

Sự cần thiết của điều khoản này trong Hiến pháp nằm ở đâu? Ích lợi của nó là gì? Thưa ngài, chúng ta đang làm gì thế này? Chúng ta chẳng phải đang đập bỏ những gì mà những bộ óc khôn ngoan hơn—tôi xin phép được nói vậy—vâng, thưa ngài, những bộ óc khôn ngoan hơn của tổ tiên chúng ta đã làm từ hơn nửa thế kỷ trước hay sao? Liệu có ai tin rằng chúng ta, bằng bất kỳ sự sửa đổi nào của mình, bằng bất kỳ nét mực nguệch ngoạc nào trên tấm da cừu ấy, bằng bất kỳ bùa chú, bằng bất kỳ phép thuật—bùa hộ mệnh—Abracadabra nào của chúng ta có thể ngăn cản con cháu chúng ta làm điều tương tự,—tức là làm những gì chúng ta muốn, giống y như cách chúng ta đang làm theo ý mình hay sao? Thật là bất khả thi. Ai có thể trói buộc được hậu thế? Khi tôi nghe các quý ông bàn về việc làm ra một Hiến pháp cho “muôn đời,” và đưa vào đó những điều khoản cho “muôn đời,” thế mà lại nhìn thấy ở đây những con người còn lớn tuổi hơn cả cái Hiến pháp mà chúng ta chuẩn bị phá hủy (bản thân tôi còn lớn tuổi hơn Hiến pháp hiện hành: nó được ban hành khi tôi còn là một đứa trẻ), điều đó làm tôi nhớ đến các hiệp ước đình chiến và hòa bình ở châu Âu. Chúng luôn bắt đầu bằng câu, “Nhân danh Chúa Ba Ngôi chí thánh và bất khả phân,” và tiếp tục tuyên bố rằng “sẽ có nền hòa bình và sự đoàn kết vĩnh viễn, hoàn hảo giữa thần dân của các thế lực này và thế lực kia cho đến muôn đời sau”; thế mà chưa đầy bảy năm sau, họ lại đánh nhau trở lại.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.