[Viết tại Pháp, ngày 21 tháng 5 năm 1787.]

Cha viết thư cho con, cô con gái yêu dấu Patsy của cha, từ kênh đào Languedoc nơi cha đang xuôi thuyền, như đã làm suốt tuần qua—bầu trời không một gợn mây bên trên, làn nước trong vắt bên dưới, và hai bên bờ là những hàng chim họa mi đang hòa ca rộn rã. Loài chim tuyệt diệu này trước đó đã mang lại cho cha một trải nghiệm vô cùng giàu cảm xúc tại suối nguồn Vaucluse. Sau khi ghé thăm lăng mộ của Laura ở Avignon, cha đã đến chiêm ngưỡng con suối ấy—một dòng suối tự thân đã vô cùng hùng vĩ, lại càng trở nên nổi tiếng muôn đời qua những khúc ca của Petrarch, người từng sống ở chốn gần kề. Cha đến nơi trong trạng thái hơi mệt mỏi, liền ngồi xuống bên dòng suối để nghỉ ngơi. Nước tuôn trào cuồn cuộn như một dòng sông từ một thung lũng núi non u tịch, với tàn tích lâu đài của Petrarch chênh vênh trên một mỏm đá cao sừng sững hai trăm thước. Để tô điểm thêm vẻ nên thơ của cảnh sắc, mọi cội cây bụi cỏ đều ngập tràn tiếng chim họa mi cất cao khúc hát. Hình như con từng bảo với cha rằng con vẫn chưa để ý đến loài chim này. Vì trong khu vườn của Tu viện [tại Paris, nơi Martha đang theo học] có những hàng cây, rất có thể trong đó cũng có chim họa mi, và đây lại chính là mùa chúng cất tiếng ca. Con hãy cố gắng, con yêu của cha, làm quen với khúc nhạc của loài chim này, để khi trở về quê hương, con có thể đánh giá được phẩm mức của nó khi đặt lên bàn cân so sánh với loài chim nhại. Loài chim nhại có ưu điểm là cất tiếng hót suốt phần lớn các tháng trong năm, trong khi họa mi chỉ hót khoảng năm hay sáu tuần vào mùa xuân, và với khoảng thời gian ngắn hơn nữa cùng giọng hót yếu ớt hơn vào mùa thu.

Cha dự kiến sẽ có mặt ở Paris vào khoảng giữa tháng sau. Đến lúc đó, chúng ta có thể bắt đầu ngóng trông cô con gái cồng quý Polly bé nhỏ của chúng ta [Maria, cô con gái thứ]. Sẽ là một niềm hạnh phúc vô bờ bến đối với cha khi được thấy cả hai con lại quây quần bên mình một lần nữa. Mục đích thiết tha nhất của đời cha trong quãng đời còn lại sẽ là chứng kiến cả hai con ngày ngày vun đắp những nguyên tắc về đức hạnh và sự lương thiện—những điều sẽ khiến các con trở thành người có ích cho đời và hạnh phúc với chính mình—đồng thời bồi dưỡng những tài năng cùng tri thức sẽ luôn bảo vệ các con trước nỗi buồn chán, thứ độc dược nguy hiểm nhất của cuộc đời. Một tâm trí luôn bận rộn sẽ luôn hạnh phúc. Đó chính là bí mật đích thực, là công thức tuyệt vời để đạt được hạnh phúc viên mãn. Chỉ có những kẻ nhác biếng mới là những kẻ khốn khổ. Giữa một thế gian cung cấp biết bao công việc hữu ích và biết bao niềm vui thú giải trí, lỗi hoàn toàn thuộc về chúng ta nếu có lúc nào đó chúng ta phải nếm trải nỗi chán chường, hoặc nếu chúng ta bị đẩy đến chỗ tìm kiếm cứu cánh khốn cùng là cờ bạc—thứ thói hư tật xấu làm vẩn đục bản tính và hun đúc cho chúng ta thói quen thù địch với toàn thể nhân loại.

Chúng ta giờ đây đang tiến vào cảng Toulouse, nơi cha phải rời chiếc thuyền của mình, và vì thế buộc phải dừng bút kết thúc bức thư này. Hãy là một đứa trẻ ngoan ngoãn và chăm chỉ, và con sẽ trở thành người mà cha yêu thương nhất trên cõi đời này. Tạm biệt, con yêu của cha.

Thân ái gửi con,

Th. Jefferson.