Sự kiện những người phụ nữ đòi quyền bầu cử (Suffragettes) tự xiềng xích mình bằng xích sắt vào hàng rào ở phố Downing là một ẩn dụ châm biếm hay ho cho phần lớn các cuộc tử đạo thời hiện đại. Hình thức này thường gồm việc một người tự trói buộc lấy mình rồi sau đó lại phàn nàn rằng họ không được tự do. Người thì bảo những trò đùa giỡn ấy làm chậm trễ phong trào đòi quyền bầu cử cho phái nữ, kẻ lại cho rằng chỉ có những trò quậy phá đó mới thúc đẩy được phong trào; nhưng thực ra, tôi chẳng tin chúng tạo ra được mảy may tác động nào, dù theo chiều hướng này hay chiều hướng khác.

Quan niệm hiện đại cho rằng có thể gây ấn tượng với công chúng chỉ bằng một màn biểu dương sự không được lòng thiên hạ, bằng cách bị ném ra khỏi các buổi họp hoặc bị tống vào tù, phần lớn là một sự lầm tưởng. Nó dựa trên một ngộ nhận về giá trị thực sự mang tính đại chúng của sự tử đạo. Người ta nhìn vào lịch sử nhân loại và thấy rằng sự bức hại đôi khi không chỉ quảng bá mà còn thúc đẩy một tín điều đang bị đàn áp, đồng thời mang đến cho tính xác thực của tín điều ấy một bằng chứng công khai và đầy kinh hoàng từ những con người đang cận kề cái chết. Nghịch lý đó từng được thể hiện bằng hình ảnh trong nghệ thuật Kitô giáo, nơi các vị thánh giương cao như thứ vũ khí chính những công cụ từng giết hại họ. Và bởi vì sự tử đạo theo cách đó trở thành một thứ sức mạnh cho người tử đạo, con người thời nay nghĩ rằng bất cứ ai tự khiến mình chịu chút ít bất tiện chốn đông người cũng sẽ lập tức trở nên nổi tiếng vang dội. Yếu tố tử đạo nửa vời này không chỉ đúng với riêng phái nữ quyền; nó còn đúng với nhiều phong trào mà tôi tôn trọng và một số phong trào mà tôi đồng tình. Lấy ví dụ, điều đó đúng với những người phản kháng thụ động (Passive Resisters) từng để bị tịch thu đồ đạc trong nhà đem bán đấu giá. Giả định đặt ra là nếu bạn chứng minh được sự chân thành thông thường của mình (hoặc chí ít là tham vọng chính trị của bạn) bằng cách gây phiền toái cho chính bản thân cũng như cho người khác, bạn sẽ có được sức mạnh của các bậc đại thánh từng bước qua biển lửa. Bất cứ ai có thể chịu bị xô đẩy trong hội sảnh suốt năm phút, hay bị nhốt trong phòng giam năm ngày, đều đã đạt được điều mà sự tử đạo hướng tới, và nghiễm nhiên có một vòng hào quang trong nghệ thuật Kitô giáo của tương lai. Cô Pankhurst sẽ được khắc họa với hình ảnh mỗi tay cầm một viên cảnh sát — chính là những công cụ tử đạo của cô. Người phản kháng thụ động sẽ được thể hiện một cách biểu tượng khi đang ôm chiếc ấm trà bị cướp đoạt bởi những gã chủ tịch đấu giá độc tài.

Nhưng ẩn chứa trong phép loại suy về sự tử đạo này là một sự ngụy biện. Sự thật là ấn tượng đặc biệt phát xuất từ việc bị bức hại chỉ xảy ra trong trường hợp bị bức hại đến cùng cực. Bởi vì việc một kẻ cuồng tín thời hiện đại chịu đựng chút ít bất tiện vì tín điều mình ôm ấp chỉ chứng minh rằng anh ta thực sự tin điều đó, mà vốn dĩ chẳng ai hoài nghi điều ấy cả. Chẳng ai hoài nghi việc vị mục sư phái Kháng cách quan tâm đến phong trào Kháng cách hơn là chiếc ấm trà của ông ta. Chẳng ai hoài nghi việc cô Pankhurst thèm khát một lá phiếu hơn là một buổi chiều yên tĩnh trên chiếc ghế bọc nệm. Tất cả những quan điểm trí tuệ thông thường của chúng ta đều đáng để làm ầm lên một chút: tôi nhớ hồi Chiến tranh Boer, tôi từng ẩu đả với một tay thư ký theo chủ nghĩa đế quốc bên ngoài sảnh Queen’s Hall, để rồi đấm trúng mũi hắn và cũng bị đấm rướm máu; nhưng tôi chẳng hề nghĩ đó là một sự kiện tạo ra hiệu ứng tâm lý giống như đấu trường La Mã hay giàn hoả thiêu ở Smithfield. Bởi vì trong ấn tượng đó còn có một điều gì đó lớn lao hơn thuần túy việc một người đủ thành tâm để đánh đổi thời gian hay sự thoải mái của mình. Người ngoại giáo không hề bị ấn tượng bởi những màn tra tấn tín đồ Kitô giáo chỉ vì điều đó cho thấy họ thành thật giữ vững niềm tin của mình; họ thừa biết rằng hàng triệu người vẫn thành thật ôm giữ đủ loại quan điểm khác nhau. Ý nghĩa của sự tử đạo cùng cực ấy tinh vi hơn thế rất nhiều. Đó là việc nó tạo ra vẻ ngoài cho thấy người đó có một thứ gì đó vô cùng mạnh mẽ hậu thuẫn phía sau, rằng họ đang rút sức mạnh từ một nguồn năng lượng nào đó. Và điều này chỉ có thể được chứng minh khi toàn bộ sự thỏa mãn về thể xác của anh ta bị phá hủy; khi mọi dòng chảy sinh lý trong cơ thể anh ta bị đảo ngược và biến thành sự đau đớn. Nếu một người vẫn cười vang sảng khoái trong suốt lúc bị lột da sống, sẽ không có gì là bất hợp lý khi suy luận rằng đâu đó trong tận cùng tâm trí, anh ta vừa nghĩ ra một lời nói đùa khá hay. Tương tự, nếu người ta mỉm cười và hát ca (như họ từng làm) trong lúc bị luộc chín hoặc phanh thây, khán giả sẽ cảm nhận được sự hiện diện của một thứ gì đó vượt lên trên sự trung thực về mặt tinh thần thuần túy: họ cảm nhận được sự hiện diện của một loại khoái cảm mới mẻ và khó hiểu nào đó, mà ngẫm cho cùng, hẳn phải xuất phát từ một chốn nào đó. Đó có thể là thứ sức mạnh của cơn điên loạn, hay một linh hồn dối trá từ Địa ngục; nhưng đó là một điều gì đó hoàn toàn tích cực và phi thường; tích cực như rượu mạnh và phi thường như thuật ảo thuật. Người ngoại giáo tự nhủ rằng: “Nếu đạo Kitô có thể khiến một con người hạnh phúc trong lúc đôi chân anh ta đang bị sư tử nhai ngấu nghiến, thì liệu nó có thể khiến tôi hạnh phúc khi đôi chân tôi vẫn còn gắn liền trên người và đang rảo bước trên phố hay không?”. Những người theo chủ nghĩa thế tục cặm cụi giải thích rằng sự tử đạo không chứng minh một đức tin là chân chính, cứ như thể có ai đó ngớ ngẩn đến mức cho là chúng làm được điều đó. Những gì chúng chứng minh, hay đúng hơn là gợi ý mạnh mẽ, ấy là có một thứ gì đó đã thâm nhập vào tâm lý con người vốn mạnh mẽ hơn cả nỗi đau đớn dữ dội. Nếu một thiếu nữ bị đánh roi đến chết trong vũng máu mà chẳng thấy gì ngoài một chiếc vương miện từ Thiên Chúa đang hạ xuống, bước suy nghĩ đầu tiên của cô không phải là triết lý của cô đúng đắn, mà là cô chắc chắn đang được nuôi dưỡng bởi một nguồn năng lượng nào đó. Thế nhưng, điểm mấu chốt về mặt tâm lý này hoàn toàn không xuất hiện trong các trường hợp chỉ gây bất tiện hay khó chịu nơi công cộng thời nay. Nguyên nhân dẫn đến sự hào hứng của cô Pankhurst chẳng đòi hỏi bất kỳ lời giải thích huyền bí nào cả. Giả sử cô bị thiêu sống như một phù thủy, rồi nếu lúc đó cô ngước lên với nỗi ngây ngất tột độ và trông thấy một chiếc hòm phiếu từ thiên đàng đang giáng xuống, thì khi đó tôi sẽ phải thốt lên rằng sự kiện ấy, dẫu chưa hẳn là kết luận thuyết phục, nhưng lại gây ấn tượng đến rợn ngợp. Nó sẽ không chứng minh về mặt logic rằng cô có quyền bầu cử, hay bất kỳ ai có quyền bầu cử. Nhưng nó sẽ chứng minh điều này: vì một lý do nào đó, có một thực tại mang tính bí tích ẩn chứa trong lá phiếu, rằng tâm hồn có thể tiếp nhận lá phiếu ấy và tự nuôi sống bằng nó; rằng bản thân nó là một niềm vui tích cực và áp đảo, đủ sức đem ra đối chọi với nỗi đau đớn tích cực và áp đảo không kém.

Do đó, tôi khuyên các nhà vận động thời nay nên từ bỏ phương pháp cụ thể này: phương pháp bỏ ra những nỗ lực rất lớn để đổi lấy một hình phạt rất nhỏ. Nó hoàn toàn không hề mang lại hiệu quả; hình phạt thì quá nhỏ nhặt mà những nỗ lực bỏ ra lại quá ư lộ liễu. Nó chẳng có chút hiệu quả nào của kiểu tử đạo man rợ thời xưa, bởi vì nó không đẩy nạn nhân vào thế đơn độc đối mặt với chính nghĩa của mình, để rồi chỉ có chính nghĩa ấy mới nâng đỡ được anh ta. Song đồng thời, nó lại mang trong mình yếu tố hề mồi và lố bịch, vốn từng là phần tàn nhẫn nhất trong những màn sát hại và chế giễu các vị tiên tri thực thụ. Thánh Phêrô từng bị đóng đinh ngược đầu như một trò đùa vô nhân tính khổng lồ; nhưng sự nghiêm túc mang tính con người của ngài đã chiến thắng trò đùa vô nhân tính ấy, bởi vì dù ở tư thế nào đi nữa, ngài cũng đã hy sinh vì đức tin của mình. Vị tử đạo thời hiện đại theo kiểu của phái Pankhurst đang chuốc lấy sự lố bịch mà không làm cho nỗi đau đủ sức lu mờ đi sự lố bịch đó. Cô ta giống như một vị Thánh Phêrô cố tình chúi đầu xuống đất trong mười giây để rồi mong chờ được phong thánh nhờ hành động ấy.

Hoặc một lần nữa, vấn đề có thể được diễn giải theo cách này. Những cuộc tử đạo thời hiện đại thất bại ngay cả trong vai trò những cuộc biểu dương, bởi vì chúng thậm chí còn không chứng minh được rằng các vị tử đạo thực sự nghiêm túc. Thực ra tôi nghĩ rằng các vị tử đạo hiện đại thường khá nghiêm túc, có lẽ là hơi quá mức nghiêm túc đi một chút. Nhưng sự tử đạo của họ lại không chứng minh được điều đó; và công chúng thì không phải lúc nào cũng tin điều đó. Không còn nghi ngờ gì nữa, thực tế là Tiến sĩ Clifford đang tỏ ra phẫn nộ một cách rất đáng trân trọng trước điều mà ông cho là tệ sùng bái giáo sĩ, nhưng ông lại chẳng hề chứng minh điều đó bằng cách đem chiếc ấm trà của mình đi bán; bởi vì một người hoàn toàn có thể đem bán ấm trà giống như một nữ minh tinh để mất kim cương — cốt để quảng bá tên tuổi cá nhân mà thôi. Trên thực tế, cô Pankhurst hoàn toàn nghiêm túc với vấn đề quyền bầu cử của phụ nữ. Nhưng cô ta không chứng minh điều đó bằng cách bị tống cổ ra khỏi các cuộc họp. Một người hoàn toàn có thể bị ném ra khỏi các hội sảnh cũng giống như cách những thanh niên bị tống cổ khỏi các quán tạp kỹ — chỉ để cho vui mà thôi. Nhưng chẳng có ai lại chịu để sư tử ăn thịt cốt để quảng bá tên tuổi cá nhân cả. Cũng chẳng có người phụ nữ nào chịu bị nướng trên lò sắt chỉ vì trò tiêu khiển. Đó chính là thời điểm mà lời làm chứng của Thánh Perpetua và Thánh Faith phát huy tác dụng. Chắc chắn đó không phải lỗi của những kẻ cuồng tín này khi họ không phải chịu đựng những hình phạt xưa cũ và ngặt nghèo; rất có thể họ cũng sẽ vượt qua chúng một cách đầy khải hoàn như Thánh Agatha. Tôi chỉ đơn thuần đang đưa ra lời khuyên cho họ về một vấn đề sách lược, khi sự tình đang là như vậy. Và tôi khẳng định rằng con người bình thường không hề cảm thấy ấn tượng trước sự hy sinh của họ, đơn giản vì những sự hy sinh đó không thể và không bao giờ quyết liệt hơn những gì mà một kẻ say rượu bình thường cũng sẵn sàng làm để giải trí. Những kẻ say rượu cũng sẽ phá phách các cuộc họp và thản nhiên nhận lấy hậu quả của nó. Còn về việc đem bán một chiếc ấm trà, tôi tưởng tượng rằng đó là một hành động mà bất kỳ một gã say rượu chính hiệu nào cũng sẽ tìm thấy niềm vui đích thực trong đó. Màn quảng bá ấy chưa đủ đô; nó chẳng thấm vào đâu cả. Nếu tôi thực sự chịu tử đạo vì một quan điểm nào đó (điều mà diễn tả ra thì còn khó xảy ra hơn cả lời nói), thì chắc chắn đó chỉ là vì một hoặc hai quan điểm cốt lõi và thiêng liêng nhất của tôi mà thôi. Có lẽ tôi sẵn sàng bị bắn vì nước Anh, nhưng chắc chắn là không vì Đại Đế quốc (British Empire). Tôi có thể tưởng tượng ra việc mình chết vì tự do chính trị, nhưng tôi nhất quyết không chết vì Tự do mậu dịch (Free Trade). Thế nhưng, xét đến chuyện gây ra cái thứ ồn ào hỗn độn mà mấy bà phụ nữ đòi quyền bầu cử đang làm, thì tôi thà làm điều đó vì cái quan điểm nông cạn nhất của mình còn hơn là vì điều sâu kín nhất. Nó chẳng bao giờ có thể tồi tệ hơn một sự bất tiện; và cũng chẳng bao giờ có thể tốt đẹp hơn một cuộc ăn chơi đập phá. Do đó, công chúng Anh quốc, và đặc biệt là tầng lớp lao động, nhìn nhận toàn bộ cuộc biểu dương ấy bằng thái độ dửng dưng tận gốc; bởi vì trong khi đó là một cuộc biểu dương có lẽ bắt nguồn từ những động cơ cuồng tín nhất, thì nó lại là một cuộc biểu dương hoàn toàn có thể được thực hiện từ những động cơ nhảm nhí nhất.