Một nhà văn nổi tiếng chuyên viết những câu châm ngôn từng nói rằng đời sống bắt chước văn chương; xem ra thực tế còn nhại lại văn chương một cách lố bịch hơn nhiều. Gần đây tôi từng cho rằng người Đức vốn quen phục tùng, thậm chí còn ngưỡng mộ, một thứ uy quyền được khẳng định một cách trang trọng và đầy kịch tính. Vài giờ sau khi tôi gửi bản thảo của mình đi, tôi liền thấy thông báo đầu tiên về vụ việc vị đại úy hề kịch ở Koepenick. Phần vô lý nhất trong trò lừa bịp vô lý này (ít nhất là dưới con mắt của người Anh) lại là chi tiết mà, thật kỳ lạ thay, lại ít bị bàn tán đến thế. Ý tôi là đoạn vị thị trưởng yêu cầu xuất trình lệnh bắt, và viên đại úy chỉ tay vào những lưỡi lê của binh lính dưới quyền rồi nói: “Đây là uy quyền của ta.” Người ta cứ ngỡ ai cũng phải thừa nhận rằng chẳng có người lính nào lại đi ăn nói như thế cả. Những kẻ bị lừa bịp đã bị quở trách vì không nhận ra rằng tên đó mặc sai mũ, sai dải băng đeo, hay mang gươm ngược chiều; nhưng đó chỉ là những chi tiết kỹ thuật mà chắc chắn họ có thể được tha thứ vì đã không biết. Bản thân tôi chắc chắn cũng chẳng biết dải băng của người lính bị lộn trái hay chiếc đội ngược trước ra sau. Nhưng tôi thừa sức hiểu rằng những người lính thực thụ, chuyên nghiệp không bao giờ ăn nói giống như những tên ác nhân trong kịch sân khấu hạng bét và phun ra những câu châm ngôn khoa trương ngợi ca bạo lực trừu tượng.

Chúng ta có thể nhìn nhận điều này rõ ràng hơn, có lẽ vậy, nếu đặt nó vào trường hợp của bất kỳ một nghề nghiệp đáng kính và dễ phân biệt nào khác. Giả sử có một vị giám mục đến thăm tôi. Sự khiêm nhường tột độ của tôi cùng sự kính trọng có phần xa cách dành cho hàng giáo phẩm cấp cao chắc chắn sẽ khiến tôi hoài nghi mạnh mẽ rằng bất kỳ vị giám mục nào đến thăm mình cũng đều là giám mục giả mạo. Nhưng nếu muốn kiểm tra tính xác thực của ông ta, tôi sẽ chẳng đời nào điên rồ đến mức đi săm soi hình dáng chiếc tạp dề giáo phẩm hay cách thắt bó ống quần của ông ta cả. Tôi hoàn toàn chẳng có mảy may ý niệm nào về việc bó ống quần của họ phải được thắt ra sao. Một chiếc tạp dề làm giả có qua quýt đến đâu đi nữa có lẽ cũng sẽ đánh lừa được tôi; và nếu ông ta cư xử tựa như một quý ông theo đạo Thiên Chúa, thì tôi sẽ chẳng đời nào phát hiện ra được. Nhưng giả sử vị giám mục ấy, ngay khi bước chân vào phòng, liền quỳ sụp xuống thảm, chắp tay lại, và tuôn ra một tràng những lời cầu nguyện tự phát đầy cảm xúc và có phần cuồng loạn, tôi sẽ tuyên bố ngay lập tức và không mảy may do dự rằng: “Dù gã này là ai đi chăng nữa, hắn tuyệt đối không thể là một giáo sĩ lớn tuổi và giàu có của Giáo hội Anh. Họ không bao giờ làm những chuyện như thế.” Hoặc giả như có kẻ đến gặp tôi giả vờ là một bác sĩ có tay nghề, rồi khua khoắng chiếc ống nghe, hoặc cái mà hắn gọi là ống nghe. Tôi rất vui vì bản thân thậm chí còn chẳng có nổi một chút hình dung mờ nhạt nhất về việc chiếc ống nghe trông ra sao; thế nên nếu hắn có lôi ra một chiếc hộp phát nhạc hay một cối xay cà phê thì đối với tôi cũng thế mà thôi. Nhưng tôi cho rằng mình không hề phóng đại sự khôn ngoan của bản thân khi tuyên bố rằng tôi sẽ bắt đầu hoài nghi vị bác sĩ ấy nếu vừa bước vào phòng, hắn liền vung tay múa chân một cách cuồng dại và gào lên: “Sức khỏe đây! Sức khỏe! Món quà vô giá của Tự nhiên! Ta đang nắm giữ nó! Ta đang trào dâng nó! Ta khao khát truyền bá nó! Ôi, sự ngất ngây thiêng liêng của việc ban phát sức khỏe!” Trong trường hợp đó, tôi sẽ nghi ngờ rằng hắn đang ở vào vị trí cần được giám sát y tế hơn là đi ban phát nó.

Giờ đây, nói rằng bất cứ ai từng quen biết với những người lính (tôi chỉ có thể chịu trách nhiệm cho binh lính Anh, Ai-len và Xốt-len) sẽ thấy việc tin rằng một vị giám mục thực sự đang bò lê trên thảm trong cơn ngất ngây tôn giáo, hay một vị bác sĩ thực sự đang nhảy nhót quanh phòng khách để thể hiện tác dụng hồi sức của thứ thuốc do chính mình chế ra, cũng dễ dàng chẳng kém gì việc tin rằng một người lính, khi được hỏi về giấy tờ ủy quyền, lại chỉ vào đám vũ khí sáng loáng và tuyên bố mang tính biểu tượng rằng bạo lực chính là công lý — thì điều đó hoàn toàn không hề phóng đại chút nào. Tất nhiên, một người lính thực thụ sẽ hơi đỏ mặt và lúng túng lặp lại câu công thức đúng đắn nào đó, chẳng hạn như anh ta đến nhân danh Nhà vua.

Binh lính có rất nhiều thói hư tật xấu, nhưng họ có một đức tính cứu vãn tất cả; họ chưa bao giờ là những kẻ tôn sùng bạo lực. Hơn bất kỳ ai khác, binh lính được dạy dỗ một cách nghiêm ngặt và có hệ thống rằng bạo lực không phải là công lý. Thực tế rõ mười mươi là thế. Sức mạnh nằm ở hàng trăm người tuân lệnh. Công lý (hoặc cái được coi là công lý) nằm ở duy nhất kẻ ra lệnh cho họ. Họ học cách tuân thủ những biểu tượng, những thứ mang tính ước lệ, như các vạch trên tay áo, những chiếc khuy áo, một tước hiệu, một lá cờ. Những thứ này có thể là nhân tạo; chúng có thể là vô lý; nếu bạn muốn, chúng có thể là tàn ác; nhưng chúng rất mong manh. Chúng không phải là Sức mạnh, và trông chúng chẳng có vẻ gì là Sức mạnh cả. Chúng là những phần của một ý niệm: ý niệm về kỷ luật; nếu bạn thích, là ý niệm về sự chuyên chế; nhưng dẫu sao đó vẫn là một ý niệm. Không một người lính nào có thể thốt lên rằng chính những lưỡi lê của mình là giấy tờ ủy quyền của mình. Không một người lính nào có thể thốt lên rằng anh ta đến nhân danh những lưỡi lê của chính mình. Điều đó vô lý chẳng khác nào việc một người đưa thư tuyên bố rằng anh ta chui từ trong cái túi của mình ra. Như tôi đã nói, tôi không hề đánh giá thấp những tệ nạn thực sự nảy sinh từ chủ nghĩa quân phiệt và đạo đức quân sự. Nó có xu hướng khiến con người ta trở nên vô cảm và đôi khi là đần độn. Hơn nữa, nó còn dẫn đến (cả thông qua sự chuyên môn hóa lẫn sự phục tùng liên tục) một sự tha hóa nhất định đối với tính độc lập thực sự và sức mạnh tính cách. Điều này hầu như luôn xuất hiện khi người ta phạm sai lầm là biến một người lính thành chính trị gia, dưới cái ấn tượng sai lầm rằng anh ta là một kẻ mạnh mẽ. Công tước xứ Wellington chẳng hạn, là một vị tướng tài ba và vì thế lại là một nhà chính trị tồi. Nhưng người lính, theo bản chất của sự việc, luôn trung thành với một điều gì đó. Và chừng nào người ta còn trung thành với một thứ gì đó, người ta sẽ không bao giờ trở thành kẻ tôn sùng bạo lực thuần túy. Bởi vì bạo lực thuần túy, bạo lực trừu tượng, chính là kẻ thù của bất cứ thứ gì chúng ta yêu thương. Yêu thương bất cứ điều gì có nghĩa là nhìn thấy nó ngay dưới bầu trời giông bão đầy nguy hiểm. Lòng trung thành hàm ý sự trung thành trong bất hạnh; và khi một người lính đã chấp nhận bộ quân phục của bất kỳ quốc gia nào, anh ta đã đồng thời chấp nhận cả thất bại của quốc gia đó.

Tuy nhiên, dường như ở Đức, người ta vẫn có thể chỉ vào những lưỡi lê tuốt trần và nói rằng: “Đây là uy quyền của ta,” mà vẫn thuyết phục được những người bình thường tỉnh táo rằng hắn ta là một người lính. Nếu đúng là như vậy, thì điều này thực sự chỉ ra một thói quen khoa trương rỗng tuếch nào đó ở quốc gia Đức, giống như thứ mà tôi đã bàn tới trước đây. Trông có vẻ như các cố vấn, thậm chí cả các quan chức của quân đội Đức, đã bị nhiễm ở mức độ nào đó thứ học thuyết sai lầm và yếu nhược cho rằng bạo lực chính là công lý. Vì học thuyết này luôn được rao giảng bởi những kẻ yếu đuối về thể xác như Nietzsche, nên việc dẫu chỉ mảy may ôm ấp giả thuyết rằng nó đang ảnh hưởng đến những con người thực sự phải làm công tác quân sự cũng đã là một điều vô cùng nghiêm trọng rồi. Đó sẽ là hồi chuông chấm dứt cho binh lính Đức nếu họ bị ảnh hưởng bởi triết học Đức. Những người năng nổ sử dụng năng lượng như một phương tiện, nhưng chỉ những kẻ vô cùng kiệt sức mới dùng năng lượng như một cái cớ. Các vận động viên tham gia trò chơi vì họ khao khát vinh quang. Những kẻ ốm yếu tập thể dục dụng cụ; bởi vì chỉ có người bệnh (trong số tất cả những sinh linh trên đời) là khao khát sức mạnh. Chừng nào quân đội Đức còn chỉ vào con đại bàng phù hiệu của mình và tuyên bố: “Ta đến nhân danh loài mãnh thú dữ dội nhưng huyền thoại này,” thì quân đội Đức vẫn sẽ ổn. Nếu có lúc nào nó nói rằng: “Ta đến nhân danh những lưỡi lê,” thì những lưỡi lê ấy sẽ gãy vụn ra như thủy tinh, bởi vì chỉ có kẻ yếu mới trưng ra sức mạnh mà không có mục đích.

Đồng thời, như tôi đã nói trước đây, chúng ta đừng quên đi những thói hư tật xấu của chính mình. Chúng ta càng không nên dễ dàng quên chúng chỉ vì chúng đối lập với các thói xấu của người Đức. Nước Anh hiện đại quá ư dễ mắc phải cảnh tượng của một kẻ đang vô cùng hoan hỉ chỉ vì hắn không vướng phải những thói bất lợi trái ngược với thói của mình. Người Anh luôn miệng nói “Nhà tôi không bị ẩm thấp” vào đúng lúc ngôi nhà của anh ta đang bốc cháy. Người Anh luôn miệng nói “Tôi đã rũ bỏ mọi dấu hiệu của chứng thiếu máu” ngay giữa một cơn đột quỵ. Chúng ta hãy luôn ghi nhớ rằng nếu một người lừa đảo muốn bịp bợm người Anh, hắn sẽ không bao giờ ăn mặc giả dạng làm lính. Nếu một người lừa đảo muốn bịp bợm người Anh, hắn thà hóa trang thành một cậu bé đưa thư còn hơn. Mọi thứ ở nước Anh đều được thực hiện một cách không chính thức, ngẫu hứng, thông qua những cuộc trò chuyện và các phe nhóm. Nghị viện duy nhất thực sự cai trị nước Anh lại là một nghị viện bí mật — nơi các cuộc tranh luận không được phép công bố: Nội các. Các cuộc tranh luận tại Hạ viện đôi khi rất quan trọng; nhưng chỉ có các cuộc tranh luận ở hành lang sảnh đường mới có giá trị, chứ không bao giờ là trong phòng họp. Các nhà báo thực sự kiểm soát dư luận công chúng; nhưng nó không bị chi phối bởi những lập luận mà họ cho đăng tải — mà bị chi phối bởi những cuộc tranh luận giữa tổng biên tập và phó biên tập, những thứ không bao giờ được in ấn. Sự ngẫu hứng ấy chính là thói tật của người Anh chúng ta. Nó vừa ngẫu hứng lại vừa bí mật. Đời sống công cộng của chúng ta được điều hành một cách riêng tư. Từ đó suy ra rằng nếu một kẻ lừa đảo người Anh muốn gây ấn tượng với chúng ta, điều cuối cùng mà hắn nghĩ tới sẽ là mặc quân phục. Hắn sẽ trưng ra một bộ dạng lịch thiệp nhưng lững thững cùng một bộ cánh đắt tiền nhưng đầy vẻ bất cẩn; hắn sẽ thong thả tiến lại chỗ ngài thị trưởng, bày tỏ sự tiếc nuối khôn cùng vì đã làm phiền, ngập ngừng nhận ra mình đã quên mang theo hộp đựng danh thiếp, rồi thốt lên như thể lấy làm hổ thẹn rằng hắn chính là Công tước xứ Mercia, và tiến hành toàn bộ màn kịch với phong thái của một kẻ có thể huy động hai trăm nhân chứng cùng hai ngàn gia nhân, nhưng lại quá mệt mỏi nên chẳng thèm gọi ai trong số họ cả. Và nếu hắn làm trò ấy thật khéo léo, tôi hoài nghi mạnh mẽ rằng hắn cũng sẽ thành công chẳng kém gì vị đại úy không thể bào chữa ở Koepenick.

Xu hướng của chúng ta trong nhiều thế kỷ qua không nằm ở việc tạo ra một tầng lớp quý tộc (điều này tự thân nó có thể tốt hoặc không), mà là ở việc thay thế mọi thứ bằng tầng lớp quý tộc. Ở nước Anh, chúng ta có giới quý tộc thay cho tôn giáo. Giới quý tộc đối với người nghèo ở Anh cũng giống như các vị thánh và các nàng tiên đối với người nghèo ở Ai-len, như con ác quỷ lớn mặt đen đối với người nghèo ở Xốt-len — chính là chất thơ của cuộc sống. Tương tự như vậy, ở nước Anh, chúng ta có giới quý tộc thay cho Chính phủ. Chúng ta dựa vào sự vui tính và học thức nhất định ở tầng lớp thượng lưu để giải thích cho chúng ta nghe bản Hiến pháp đầy mâu thuẫn của mình. Không một người có học nào do mẹ sinh ra lại tỏ ra ngớ ngẩn đến mức như cái hệ thống mà anh ta phải vận hành. Tóm lại, chúng ta không tìm kiếm những bộ luật hay ho để kìm hãm những kẻ tồi tệ. Chúng ta tìm những con người tốt bụng để kìm hãm những bộ luật tồi tệ. Và cuối cùng, ở nước Anh, chúng ta có một tầng lớp quý tộc thay cho cả Quân đội. Chúng ta có một đội quân mà các sĩ quan tự hào về gia thế của mình nhưng lại xấu hổ vì bộ quân phục họ mặc. Nếu tôi là vua của bất kỳ quốc gia nào đi nữa, và một trong những sĩ quan của tôi lại cảm thấy xấu hổ vì bộ quân phục của tôi, tôi chắc chắn sẽ thấy xấu hổ vì viên sĩ quan đó. Vậy nên, hãy cảnh giác với người đàn ông lịch thiệp và hay tỏ ý xin lỗi thực sự ấy, kẻ có trang phục vừa nhã nhặn vừa hợp thời, có tác phong vừa rụt rè vừa bộc trực. Hãy cảnh giác khi bạn cho phép hắn bước vào những bí mật gia đình bạn, bởi vì hắn rất có thể là một bá tước giả mạo. Hoặc tệ hơn thế nữa, là một bá tước thật.