Vào thời buổi này, chúng ta bị buộc tội là công kích khoa học chỉ vì chúng ta muốn nó mang tính khoa học thực sự. Chắc chắn rằng việc thừa nhận bác sĩ của chúng ta là bác sĩ chứ không phải linh mục, không phải vợ ta, và cũng chẳng phải chính ta, thì không hề hàm ý thiếu tôn trọng chút nào. Công việc của bác sĩ không phải là phán bảo chúng ta rằng ta phải đi nghỉ dưỡng ở một suối khoáng; nhiệm vụ của ông ấy là cho biết những kết quả tích cực nào đối với sức khỏe sẽ đạt được nếu chúng ta đến nơi đó. Rõ ràng, sau đó, quyết định ra sao là việc của chính chúng ta. Khoa học tự nhiên cũng giống như phép cộng đơn giản: nó hoặc là đúng tuyệt đối, hoặc là sai bét nhè. Việc trộn lẫn khoa học với triết học chỉ tạo ra một triết lý đã đánh mất toàn bộ giá trị lý tưởng của mình và một nền khoa học đã đánh mất toàn bộ giá trị thực tiễn. Tôi muốn bác sĩ riêng của mình cho biết liệu món ăn này hay món ăn nọ có giết chết tôi hay không. Còn việc tôi có nên bị giết hay không lại là chuyện của nhà hiền triết riêng tôi. Tôi xin lỗi vì phải nhắc lại những điều hiển nhiên đến mức nhàm chán này. Nhưng sự thật là tôi vừa đọc xong một cuốn sách mỏng dày cộp do một nhóm trí thức uyên bác viết ra – những người dường như chưa từng nghe đến bất kỳ chân lý hiển nhiên nào trong đời họ.

Những kẻ căm ghét người viết mục biếm hạc vô hại này thường cuối cùng (trong cơn giận tột độ) phải gọi anh ta là “tài năng rực rỡ”; cụm từ mà từ lâu trong làng báo chí của chúng ta đã biến thành một sự miệt thị rẻ múng. Nhưng tôi e rằng ngay cả lời chê bai khinh khỉ ấy cũng đã quá khen cho tôi rồi. Tôi ngày càng tin chắc rằng mình không hề mắc chứng xấc xược chói lọi hay phô trương, mà chỉ là một kẻ khờ khạo đến mức gần như đần độn. Tôi càng lúc càng nghĩ rằng chắc hẳn bản thân rất tối dạ, trong khi mọi người khác trên thế giới hiện đại này đều vô cùng thông minh. Tôi vừa đọc xong tập tài liệu quan trọng này, được gửi đến tôi nhân danh một số nhân vật mà tôi vô cùng kính trọng, có tựa đề là “Thần học Mới và Tôn giáo Ứng dụng”. Và quả thật, tôi đã đọc qua hàng tràng những trang giấy đó mà chẳng hiểu họ đang bàn về cái quái gì. Hoặc là họ đang nói về một thứ tôn giáo đen tối và dã man nào đó mà họ từng được nuôi dạy từ bé – thứ mà tôi chưa từng nghe tới bao giờ – hoặc là họ đang đề cập đến một khải thị nào đó về Chúa thật chói lọi và lóa mắt mà họ đã tìm thấy, còn tôi thì chưa bao giờ thấy, và chính sự huy hoàng đó đã làm rối loạn logic cũng như bóp méo ngôn từ của họ. Nhưng ví dụ điển hình nhất mà tôi có thể nêu ra lại liên quan đến vấn đề về vai trò của khoa học tự nhiên trên trái đất mà tôi vừa nhắc đến. Những dòng chữ sau đây được viết dưới chữ ký của một người mà tôi rất nể trọng trí tuệ, thế mà tôi lại hoàn toàn không thể tài nào hiểu nổi đầu đuôi ra sao—

“Khi khoa học hiện đại tuyên bố rằng tiến trình vũ trụ không hề hay biết gì về một sự kiện lịch sử tương ứng với sự Sa ngã của con người, mà trái lại, nó kể câu chuyện về một sự thăng tiến không ngừng trong bậc thang tồn tại, thì hoàn toàn hiển nhiên rằng hệ thống tư tưởng của Phaolô — ý tôi là các lập luận trong hệ thống cứu rỗi của Phaolô — đã mất đi nền tảng cốt lõi của nó; chẳng phải nền tảng đó chính là sự đồi trụy toàn diện của nhân loại được di truyền từ nguyên tổ của họ sao?.... Nhưng giờ đây, làm gì có chuyện Sa ngã; cũng chẳng có sự đồi trụy toàn diện nào, hay hiểm họa cận kề của sự diệt vong đời đời; và khi nền tảng đã không còn, kiến trúc thượng tầng cũng sụp đổ theo.”

Đoạn văn được viết bằng một giọng điệu đầy thành khẩn và bằng thứ tiếng Anh rất chuẩn mực; chắc chắn nó phải hàm ý điều gì đó. Nhưng nó có thể có nghĩa là gì chứ? Làm thế nào mà khoa học tự nhiên có thể chứng minh được rằng con người không hề đồi trụy? Người ta đâu có mổ bụng một con người để tìm kiếm tội lỗi bên trong. Người ta cũng chẳng luộc chín anh ta cho đến khi tỏa ra thứ khói xanh không lẫn vào đâu được của sự đồi trụy. Làm sao khoa học tự nhiên có thể tìm thấy bất kỳ dấu vết nào của sự sa ngã về mặt đạo đức? Tác giả kỳ vọng tìm thấy những dấu vết gì cơ chứ? Chẳng lẽ anh ta mong tìm thấy một Eva hóa thạch với một quả táo hóa thạch nằm bên trong cơ thể? Hay anh ta cho rằng dòng thời gian sẽ lưu giữ hộ anh ta một bộ xương hoàn chỉnh của Adam đính kèm với một chiếc lá vả đã hơi phai màu? Toàn bộ đoạn văn mà tôi vừa trích dẫn thực chất chỉ là một chuỗi những câu văn phi lô-gíc, tự thân chúng hoàn toàn sai sự thật và chẳng có chút liên quan nào với nhau. Khoa học chưa bao giờ khẳng định rằng không thể có chuyện Sa ngã. Có thể đã có mười lần Sa ngã chồng chất lên nhau, và điều đó vẫn hoàn toàn phù hợp với mọi thứ mà chúng ta biết từ khoa học tự nhiên. Nhân loại hoàn toàn có thể đã trở nên tồi tệ hơn về mặt đạo đức trong suốt hàng triệu thế kỷ, và điều đó không hề mâu thuẫn chút nào với nguyên ức tiến hóa. Các nhà khoa học (vốn không phải là những kẻ phát rồ) chưa từng nói rằng đã có “một sự thăng tiến không ngừng trong bậc thang tồn tại”; bởi vì một sự thăng tiến không ngừng đồng nghĩa với việc tiến lên mà không hề có bất kỳ sự thụt lùi hay thất bại nào, trong khi tiến hóa vật lý lại đầy rẫy những lần thụt lùi và thất bại. Chắc chắn đã có những lần Sa ngã về mặt vật lý; và cũng có thể có vô số lần Sa ngã về mặt đạo đức. Thế nên, như tôi đã nói, tôi thực sự cảm thấy bối rối trước ý nghĩa của những đoạn văn kiểu như thế này, nơi mà một con người cấp tiến viết rằng vì các nhà địa chất học chẳng biết gì về sự Sa ngã, nên bất kỳ học thuyết nào về sự đồi trụy đều là sai sự thật. Chỉ vì khoa học không tìm thấy thứ mà rõ ràng nó không thể tìm thấy, nên một thứ hoàn toàn khác — cảm nhận tâm lý về cái ác — lại bị coi là không có thực. Bạn có thể tóm tắt lập luận của vị tác giả này một cách ngắn gọn nhưng chính xác thế này: “Chúng ta chưa bao giờ đào được bộ xương của Tổng lãnh thiên thần Gabriel — vốn dĩ ngài chẳng có xương — nên mấy cậu bé con cứ mặc kệ chúng muốn làm gì thì làm, chắc chắn sẽ không bao giờ ích kỷ cả.” Đối với tôi, tất cả những điều đó thật điên rồ và hỗn độn; chẳng khác nào có kẻ nói rằng: “Người thợ sửa ống nước không tìm thấy điểm gì bất thường ở cây đàn piano nhà chúng tôi cả; vậy nên chắc là vợ tôi rất yêu tôi đấy.”

Tôi không định bàn sâu ở đây về học thuyết đích thực về tội nguyên tổ, hay về phiên bản có lẽ là sai lệch của nó mà nhà văn theo trường phái Thần học Mới gọi là học thuyết đồi trụy. Nhưng dù phiên bản tồi tệ nhất của học thuyết đồi trụy có là gì đi nữa, thì nó vẫn là sản phẩm của niềm tin tâm linh; nó chẳng dính dáng gì đến những nguồn gốc vật lý xa xôi cả. Người ta cho rằng nhân loại là ác độc bởi vì chính bản thân họ cảm thấy mình ác độc. Nếu một người cảm thấy mình tội lỗi, tôi không hiểu tại sao anh ta lại đột nhiên cảm thấy mình thánh thiện chỉ vì ai đó bảo rằng tổ tiên của anh ta từng có đuôi. Sự trong trắng và ngây thơ thuở ban đầu của con người hoàn toàn có thể đã rụng mất cùng chiếc đuôi của họ, xét theo hiểu biết của bất kỳ ai. Điều duy nhất mà tất cả chúng ta đều biết về sự trong trắng và ngây thơ thuở ban đầu ấy là chúng ta đã không còn giữ nó nữa. Theo nghĩa nghiêm ngặt nhất của từ này, chẳng có gì nực cười hơn việc đem một thứ mơ hồ như những phỏng đoán của các nhà nhân học về con người nguyên thủy ra để đối chọi lại với một thứ vô cùng vững chắc như cảm thức tội lỗi của con người. Về bản chất, bằng chứng về Vườn Địa Đàng là thứ mà người ta không thể nào tìm thấy. Còn về bản chất, bằng chứng về tội lỗi lại là thứ mà người ta không thể nào tránh khỏi việc phải nhìn thấy.

Có những lời phát biểu tôi không đồng tình; nhưng cũng có những lời tôi chẳng tài nào hiểu nổi. Nếu ai đó nói rằng: “Tôi nghĩ nhân loại sẽ tốt hơn nếu hoàn toàn kiêng các loại đồ uống lên men,” tôi hoàn toàn hiểu ý anh ta là gì, và quan điểm đó có thể được bảo vệ ra sao. Nếu ai đó nói rằng: “Tôi muốn dẹp bỏ bia rượu bởi vì tôi là một người ủng hộ lối sống điều độ,” thì phát biểu ấy chẳng mang lại ý nghĩa gì trong đầu tôi cả. Nó giống như việc nói rằng: “Tôi muốn xóa bỏ đường xá bởi vì tôi là một người đi bộ ôn hòa.” Nếu có ai nói rằng: “Tôi không theo phái Tam vị nhất thể,” tôi có thể hiểu được. Nhưng nếu anh ta nói (như một quý bà từng nói với tôi): “Tôi tin vào Chúa Thánh Thần theo một nghĩa tâm linh,” tôi liền ngẩn người ra bước đi. Vậy theo nghĩa nào khác nữa mà người ta có thể tin vào Chúa Thánh Thần? Và tôi rất lấy làm tiếc khi cuốn sách mỏng chứa đầy những quan điểm tôn giáo cấp tiến này lại ngập tràn những nhận xét khó hiểu kiểu như thế. Mọi người có ý gì khi nói rằng khoa học đã làm xáo trộn quan điểm của họ về tội lỗi? Trước khi khoa học làm xáo trộn điều đó, họ từng có loại quan điểm nào về tội lỗi cơ chứ? Họ tưởng đó là một thứ để ăn chắc? Khi người ta nói rằng khoa học đã lung lay đức tin của họ vào sự bất tử, họ có ý gì? Họ tưởng sự bất tử là một loại khí ga chắc?

Tất nhiên, sự thật thực tế là khoa học chẳng hề đưa ra bất kỳ nguyên lý mới nào vào vấn đề này cả. Một người có thể là Cơ Đốc nhân cho đến tận tận thế, đơn giản vì một người đã có thể là kẻ vô thần ngay từ khởi nguyên của thế giới. Bản chất vật chất của vạn vật vốn phơi bày ngay trước mắt; chẳng cần đến khoa học nào để phát hiện ra nó cả. Một con người từng sống và từng yêu, gục xuống chết và bị giun dòi ăn thịt. Nếu thích, bạn có thể gọi đó là Chủ nghĩa duy vật. Nếu thích, bạn có thể gọi đó là Chủ nghĩa vô thần. Nếu nhân loại đã từng tin tưởng bất chấp điều đó, thì họ có thể tin tưởng bất chấp mọi thứ trên đời. Nhưng tại sao số phận con người lại trở nên tuyệt vọng hơn chỉ vì chúng ta biết tên của tất cả lũ giun ăn thịt anh ta, hoặc tên của tất cả các bộ phận trên cơ thể anh ta mà chúng ăn, thì đối với một bộ óc suy ngẫm, điều đó có phần hơi khó để tìm ra. Sự phản đối chính của tôi đối với những nhà cách mạng bán khoa học này là họ hoàn toàn chẳng có chút cách mạng nào cả. Họ chính là phe phái của sự sáo rỗng. Họ chẳng làm rung chuyển tôn giáo: mà ngược lại, chính tôn giáo dường như mới là thứ đang làm họ rung chuyển. Họ chỉ có thể đối đáp lại nghịch lý vĩ đại bằng cách lặp lại những chân lý sáo mòn.