Việc các bồi thẩm đoàn trong phiên tòa xử Thaw từ chối đưa ra một thỏa thuận thống nhất quả là một hệ quả có phần buồn cười cho sự cẩn trọng đến phát cuồng, thậm chí kỳ quái, lúc họ được chọn lựa. Các bồi thẩm viên đã bị loại bỏ vì những lý do dường như chẳng có mấy liên quan đến vụ án – những lý do mà chúng ta không thể tưởng tượng nổi lại có thể khiến bất kỳ con người nào có thành kiến thực sự. Người ta có thể đặt câu hỏi liệu học thuyết phóng đại về sự vô tư ở một trọng tài hay bồi thẩm viên có bị đẩy đi xa đến mức trở nên bất công hơn cả sự thiên vị hay không. Điều mà người ta gọi là sự vô tư rất có thể chỉ là sự thờ ơ, và điều người ta gọi là sự thiên vị rất có thể chỉ là sự hoạt động của trí tuệ. Đôi khi, người ta phản đối một bồi thẩm viên, chẳng hạn, vì ông ta đã hình thành sẵn một vài quan điểm sơ bộ về vụ án: nếu ông ta bị ép buộc qua những câu hỏi hóc búa phải thừa nhận rằng mình đã có quan điểm như vậy, ông ta liền bị coi là rõ ràng không đủ tư cách để tiến hành cuộc điều tra. Chắc chắn điều này là bất hợp lý. Nếu sự thiên vị của ông ta gắn liền với lợi ích, tầng lớp, tín điều, hay một tuyên truyền khét tiếng nào đó, thì thực tế đó rõ ràng chứng minh rằng ông ta không phải là một trọng tài vô tư. Nhưng chính cái chi tiết rằng ông ta đã hình thành một ấn tượng tạm thời nào đó từ những tình tiết đầu tiên trong tầm hiểu biết của mình – điều này không hề chứng minh rằng ông ta không phải là một trọng tài vô tư – nó chỉ chứng minh rằng ông ta không phải là một kẻ đần độn máu lạnh.

Nếu chúng ta đi dọc phố, chọn tất cả những bồi thẩm viên chưa hề hình thành quan điểm nào và loại bỏ tất cả những bồi thẩm viên đã có quan điểm, thì rất có khả năng chúng ta sẽ chỉ chọn được toàn những bồi thẩm viên ngu ngốc và để lại toàn những người có tư duy. Miễn là quan điểm được hình thành thực sự mang tính mong manh và trừu tượng này, miễn là nó không mang chút gợi ý nào về động cơ hay định kiến đã cố định, chúng ta hoàn toàn có thể coi nó không chỉ là một lời hứa hẹn về năng lực, mà theo nghĩa đen là một lời hứa hẹn về công lý. Người đã bận tâm suy luận từ các bản tin cảnh sát có lẽ cũng chính là người sẽ bận tâm suy luận xa hơn và khác đi từ các bằng chứng. Người có óc phán đoán để hình thành một quan điểm cũng sẽ là người có óc phán đoán để thay đổi nó.

Thật đáng để dừng lại một chút để ngẫm về khía cạnh nhỏ này của vấn đề, bởi vì sai lầm về sự vô tư và công lý hoàn toàn không bị giới hạn trong một vấn đề hình sự. Trong những vấn đề nghiêm túc hơn rất nhiều, người ta mặc định rằng một kẻ bất khả tri là người vô tư; trong khi thực ra kẻ bất khả tri chỉ là kẻ vô minh. Kết quả logic từ sự khắt khe đến mức cầu kỳ đối với các bồi thẩm viên trong vụ Thaw sẽ là việc vụ án nên được xét xử bởi những người Eskimo, hoặc người Hottentot, hoặc những kẻ hoang dã đến từ các đảo ăn thịt người – bởi một tầng lớp người hoàn toàn không thể có bất kỳ lợi ích nào đối với các bên liên quan, và hơn thế nữa, hoàn toàn không thể có bất kỳ lợi ích nào đối với vụ án. Sự hoàn hảo trong sáng và rực rỡ của tính vô tư sẽ đạt được bởi những con người chẳng những không có quan điểm nào trước khi họ nghe vụ án, mà cũng chẳng có quan điểm nào sau khi họ đã nghe nó.

Cũng theo cách đó, trong các cuộc tranh luận hiện đại về tôn giáo và triết học, có một giả định ngớ ngẩn rằng một người nào đó thật công bằng và điềm tĩnh vì anh ta chưa đi đến bất kỳ kết luận nào; và rằng một người nào đó bị gạt ra khỏi danh sách những thẩm phán công tâm vì anh ta đã đi đến một kết luận. Người ta mặc định rằng kẻ hoài nghi không có thành kiến; trong khi thực ra hắn lại có một thành kiến rất rõ ràng ủng hộ sự hoài nghi. Tôi nhớ có lần tranh luận với một thanh niên theo chủ nghĩa vô thần rất thành thật, người đã vô cùng bấy ngờ trước việc tôi dám tranh chấp một số giả định vốn là những điều thiêng liêng tuyệt đối đối với anh ta (chẳng hạn như mệnh đề hoàn toàn chưa được chứng minh về tính độc lập của vật chất và mệnh đề hoàn toàn vô lý về khả năng sinh ra tâm trí của nó), để rồi cuối cùng anh ta bấu víu vào câu hỏi này, được thốt lên với một sự phẫn nộ và thách thức đầy cao thượng: “Thưa anh, anh có thể kể tên bất kỳ người trí thức nào, vĩ đại trong khoa học hay triết học, mà lại chấp nhận những điều kỳ diệu không?” Tôi đáp: “Rất sẵn lòng. Descartes, Tiến sĩ Johnson, Newton, Faraday, Newman, Gladstone, Pasteur, Browning, Brunetiere – và còn nhiều nữa tùy anh muốn.” Cậu thanh niên vô cùng đáng ngưỡng mộ và đầy tính lý tưởng ấy đã đưa ra câu trả lời ngạc nhiên này: “Ối, nhưng dĩ nhiên là họ buộc phải nói thế; họ là những Cơ Đốc nhân rồi.” Đầu tiên cậu ta thách tôi tìm một con thiên nga đen, và rồi cậu ta loại bỏ tất cả những con thiên nga của tôi chỉ vì chúng màu đen. Thực tế là tất cả những bộ óc vĩ đại ấy đã đi đến quan điểm Cơ Đốc giáo, cách này hay cách khác, lại là bằng chứng cho thấy hoặc họ không phải là những bộ óc vĩ đại, hoặc họ không thực sự đi đến quan điểm đó. Viễn cảnh tranh luận cứ thế đứng vững ở một hình thức vô cùng tiện lợi: “Tất cả những người có trọng lượng đều đi đến kết luận của tôi; vì nếu họ đi đến kết luận của anh thì họ chẳng có chút trọng lượng nào cả.”

Những người tranh biện như vậy dường như không hề nghĩ rằng nếu Hồng y Newman thực sự là một người trí thức, thì việc ông kiên trì bám lấy tôn giáo giáo điều cũng chứng minh chính xác ngần ấy như việc Giáo sư Huxley, một trí thức khác, nhận thấy mình không thể bám lấy tôn giáo giáo điều; nghĩa là (như tôi vui vẻ thừa nhận), nó chẳng chứng minh được mấy là bao cho dù theo chiều hướng nào đi nữa. Nếu có một tầng lớp người mà lịch sử đã chứng minh là đặc biệt và tối thượng có khả năng đi lạc hướng hoàn toàn theo mọi ngả, thì đó chính là tầng lớp những người có trí tuệ cao. Tôi sẽ luôn thích nương theo số đông nhân loại; đó là lý do tại sao tôi là một người theo chủ nghĩa dân chủ. Nhưng dù sự thật về trí thông minh xuất chúng và quần chúng có thế nào đi nữa, thì rõ ràng là thật vô cùng bất hợp lý khi những người thông minh lại bị phân chia theo nguyên tắc hiện đại ngớ ngẩn là hễ cứ coi mọi người thông minh nào không thể đưa ra quyết định là một thẩm phán vô tư, đồng thời coi mọi người thông minh nào có thể đưa ra quyết định là một kẻ cuồng tín nô lệ. Cứ đà này, chúng ta dường như coi việc một nhà lý luận đã đứng về phía này hay phía kia là một sự phản đối tiêu cực dành cho anh ta. Nói cách khác, chúng ta coi việc một nhà lý luận đã xoay sở đạt được mục đích lý luận của mình là một sự phản đối rõ mười mươi. Chúng ta gọi một người là kẻ cố chấp hay nô lệ của giáo điều chỉ vì anh ta là một nhà tư duy đã suy ngẫm thấu đáo và đi đến một kết quả rạch ròi. Chúng ta nói rằng bồi thẩm viên không phải là bồi thẩm viên vì anh ta đã đưa ra một phán quyết. Chúng ta nói rằng thẩm phán không phải là thẩm phán vì anh ta đưa ra lời phán quyết. Chúng ta nói rằng tín đồ thành kính không có quyền bỏ phiếu, đơn giản vì anh ta đã bỏ phiếu.