Quirke không mong người ta trải thảm đỏ dưới chân mình. Lúc ở quán bar trong làng, ông gọi điện đến St Mary’s và phải ôm máy chờ rất lâu, nhiều lần phải bỏ thêm xu vào điện thoại công cộng, đứng nghe hơi thở hổn hển của mình trong ống nghe rồi mới được nối máy với Mẹ Bề Trên quản lý cô nhi viện. Bằng giọng lạnh lùng, bà kiên quyết hỏi cho ra đích thực ông là ai và tìm gặp bà có chuyện gì. Vừa xưng tên xong, ông như nghe tiếng người đầu dây bên kia nín thở. Ông càng quanh co, bà ta càng tỏ ra nghi ngờ nhưng cuối cùng cũng miễn cưỡng đồng ý tiếp ông ở Brookline.
Vừa qua ngưỡng cửa có mái vòm của trại mồ côi St Mary’s, lập tức ông ngửi thấy mùi của quá khứ, của những năm dài dĩ vãng nối nhau rơi như những tờ lịch lốc và ông vụt trở thành trẻ mồ côi như ngày xưa. Lủi thủi một mình trong sảnh, ông ngắm tượng Đức Mẹ Đồng Trinh, Chúa Giêsu và thánh Joseph đặt trong hốc tường. Thánh Joseph nhân từ cầm cây tiêu huyền trong hai bàn tay trắng xanh. Không hiểu sao ông thấy nét mặt Người vừa bất mãn vừa nhẫn nhục. Mãi sau, một nữ tu trẻ răng chìa hẳn ra ngoài dẫn ông vào chuỗi hành lang im ắng, đến một cánh cửa đóng im ỉm. Sau tiếng gõ cửa khẽ khàng, có tiếng nói trong phòng vọng ra.
Mẹ Bề Trên, dáng cao gầy với vẻ đẹp cứng cỏi, đứng dậy sau bàn. Tuy nhiên, vị linh mục đứng cạnh bà mở lời trước. Ông ta trông xanh xao với mái tóc hoe đỏ và cặp mắt màu xanh lục u tối; Quirke biết rõ tuýp người như thế, hồi ở Carricklea, ông bị họ ám ảnh cả đêm lẫn ngày. Vị linh mục bước lên, chìa tay cười xã giao:
- Hân hạnh được biết ông Quirke. Tôi là Harkins, cha tuyên úy của cô nhi viện St Mary’s.
Hai hàng lông mi run run của ông ta gần như trắng tuyền. Cầm tay Quirke, thay vì lắc như khi bắt tay, ông ta nhẹ nhàng kéo Quirke tới bên bàn:
- Xin giới thiệu đây là sơ Stephanus và sơ Anselm.
Giờ Quirke mới nhìn kỹ người phụ nữ thứ hai trong phòng đứng cạnh lò sưởi rộng ốp đá hoa cương và gạch bóng. Vóc người bà thấp đậm, ánh mắt tuy tỏ vẻ ngờ vực nhưng không vô cảm. Hai nữ tu gật đầu chào. Tự coi mình là phát ngôn viên, cha Harkins nói tiếp:
- Ông là con rể của ngài Crawford? Ngài Crawford là bằng hữu thân thiết của chúng tôi và của cả St Mary’s.
Quirke biết ánh mắt sắc sảo của sơ Stephanus nhìn mình, hệt như kiếm sĩ đang tìm điểm yếu của đối thủ trong cuộc đọ sức một mất một còn. Cha Harkins vừa định nói tiếp, bà ta đã cắt ngang:
- Chúng tôi giúp được gì cho ông Quirke đây?
Bằng giọng quyền thế, bà muốn Quirke hiểu ai nắm quyền ở nơi này. Tuy nhiên, ánh mắt bà nhìn khách vẫn bình thản, thẳng thắn và có phần vui vẻ. Quirke lục túi tìm thuốc châm hút. Vừa ngồi xuống ghế, sơ Stephanus đã đẩy gạt tàn thủy tinh lớn ra góc bàn phía trước cho ông tiện sử dụng. Ông hỏi về đứa bé tên Christine với họ rất có thể là Falls.
- Theo chỗ tôi được biết, người ta đem cháu bé từ Ailen đến Mỹ. Tôi có lý do để tin cháu được đưa đến St Mary’s.
Bầu không khí im lặng bao trùm căn phòng có sức thuyết phục hơn mọi lời hùng biện. Sơ Stephanus bối rối, hết chạm vào vật này lại mó vào vật kia trên bàn: nào bút máy, dao rọc giấy, điện thoại... Và cố không xê dịch chúng khỏi chỗ quy định. Lần này bà nói mà không nhìn ông:
- Thưa, ông Quake muốn biết điều gì về cháu bé này?
- Tôi e đó là chuyện riêng của cá nhân tôi.
- Ra vậy.
Lại im lặng nặng nề. Cha Harkins hết nhìn Quirke lại quay sang sơ Stephanus nhưng không biết nói gì. Bất ngờ, sơ Anselm đứng cạnh lò sưởi ho khẽ:
- Con bé chết rồi.
Cha Harkins hoảng hốt quay sang bà, giơ phắt bàn tay lên như thể sắp tấn công bà ấy. Không hề nao núng, sơ Anselm bình thản nhìn Quirke dò hỏi. Linh mục Harkins liếm môi, cố nặn một nụ cười:
- À, đúng vậy. Bé Christine, giờ tôi... (Ông ta lại liếm môi, mắt chớp lia lịa). Tai nạn xảy ra lúc bé ở với cha mẹ nuôi. Đại họa, đại họa! Phải nói là rất buồn.
Ông ta im bặt để lại quãng im ắng tưởng chừng dài vô tận. Quirke hỏi:
- Gia đình nào thế ạ? (Cha Harkins nhướng một bên lông mày ra ý hỏi). Tôi muốn hỏi gia đình nhận nuôi cháu bé... Họ là ai?
Cha Harkins cười hào hển, giơ cả hai tay như để bắt trái bóng vô hình Quirke vừa chuyền sang. Ông nói nhanh:
- Trong trường hợp này, chúng tôi không thể tiết lộ thông tin. Những tình huống như thế cần phải rất thận trọng, tôi chắc chắn ông cũng sẽ...
- Nếu vậy, tôi rất mong được biết về thân thế cháu nhỏ. Xin cho biết gốc gác của Christine được không ạ?
Vị linh mục vừa định trả lời, sơ Stephanus bất ngờ hít thở sâu, chậm và kéo dài. Cha Harkins liếc trộm bà và im bặt. Người nữ tu già mủn cười nói khẽ:
- Vậy ra ông Quirke chưa biết?
Quirke biết ngay mình vừa đi nước cờ ngớ ngẩn. Nếu ông không biết, chắc chắn họ sẽ không nói gì thêm. Mà sự thật ông chẳng biết gì ngoài một cái tên.
Sơ Stephanus nhanh chóng đứng lên, giống quan tòa sắp đưa ra phán quyết:
- Xin lỗi ông Quirke. Chúng tôi không giúp ông được đâu. Như cha Harkins vừa nói, những chuyện tương tự thế này vô cùng nhạy cảm. Những thông tin như ông vừa hỏi phải được bảo mật tuyệt đối. Ở St Mary’s, chúng tôi có quy định rõ ràng. Chắc ông cũng hiểu, phải không ạ?
Chắc chắn bà đã kín đáo nhấn chuông dưới gầm bàn từ nãy nên giờ cánh cửa sau lưng Quirke bật mở. Bà nói với người đứng sau lưng ông:
- Sơ Anne tiễn ngài Quirke ra cổng giùm.
Đoạn bà chìa tay ra. Quirke không còn lựa chọn nào khác, đành bắt tay từ biệt.
- Chào ông Quirke. Thật vinh hạnh được tiếp chuyện ông. Mong ông chuyển lời hỏi thăm của chúng tôi đến ngài Crawford. Nghe nói ông cụ không được khỏe.
Dù khó chịu bởi bà ta cứ một điều “chúng tôi”, hai điều “chúng tôi”, Quirke vẫn thầm thán phục kiểu dẫn dắt khéo léo đến kết cục nhanh chóng rời cuộc nói chuyện. Lúc đi ra, ông kín đáo liếc sơ Anselm nhưng bà coi như không thấy, chỉ nhìn lên góc trần nhà. Như trút được gánh nặng, cha Harkins hớn hở bước lên tiễn Quirke ra ngoài. Hình như ông ta định thân mật đặt tay lên vai Quirke, nhưng lại thôi:
- Rõ là ông không phải thành viên Hội đồng, nhỉ? (Quirke ngạc nhiên nhìn ông ta). Tôi đang nói đến Hội các hiệp sĩ, ở nhà thờ thánh Patrick. Ngài Crawford là thành viên kỳ cựu của hội. Nếu tôi không lầm, ông cụ là người sáng lập tổ chức ấy.
Người nữ tu răng vẩu mở cửa phòng. Quirke nặng nhọc lôi gậy đi ra trông như người cha lôi theo đứa con nhỏ cứng đầu.
Ngồi trong chiếc Buick nhìn ra thấy ông hộ pháp chậm chạp xuống bậc tam cấp, Andy Stafford vội rụt chân đang gác trên bảng điện và đội mũ tài xế vào. Từ chối sự giúp đỡ của hắn, Quirke âm thầm chui vào xe. Andy đoán ông ta đang giận cành hông. Trong ấy xảy ra chuyện gì nhỉ? Từ lúc biết Quirke đến đây hỏi về đứa bé, Andy không ngăn nổi sự tò mò. Dù biết mình sợ vô căn cứ, hắn vẫn lạnh sống lưng.
Xe đang bon bon ra ngõ, ông hộ pháp vỗ vai hắn bảo dừng xe. Ông vừa ngoái đầu lại và thấy sơ Anselm từ cửa nhỏ bên hông nhà đi ra.
- Cậu chờ ở đây nhé.
Quirke nghiến răng trèo trẹo lục tục ra khỏi xe. Andy nhìn ông chống gậy đi ngược lại, thấy bà sơ đứng chờ rồi hai người cùng tập tễnh đi trên con đường mòn dưới tán cây.
***
Lúc đầu sơ Anselm không hé môi nhưng Quirke biết chẳng phải ngẫu nhiên bà mở cửa đi ra. Họ im lặng cắm cúi đi, hơi thở như sương khói trong khí lạnh giữa đông. Dù không nói, nhưng thoáng nhìn họ đều biết hai người họ tạo thành cảnh tượng cười ra nước mắt: ông thì đầu gối vỡ, bà thì xương hông bị tật. Dưới gốc cây rải rác nhiều vạt tuyết dày. Con đường lát bằng gỗ mỏng. Mùi nhựa cây hăng hắc từ gỗ nhắc ông nhớ đống củi gỗ thông chất sau tòa nhà xây bằng đá ở Carricklea. Quanh chân họ có đàn chim dạn dĩ hối hả mổ xuống lá khô. Chim gì nhỉ? Sáo đá hay quạ chân đỏ? Quirke biết rất ít về nước Mỹ, ngay cả tên những loài chim thường gặp nhất ở đây ông cũng không biết. Qua kẽ lá, tán cây nhìn lên chỉ thấy bầu trời xám đen. Đầu gối ông lên cơn đau. Ngoài áo chùng đen, sơ Anselm không mặc áo khoác:
- Sơ không lạnh ư?
Bà lắc đầu, lồng hai tay vào ống tay áo chùng rộng. Quirke cố đoán tuổi bà. Chắc chừng năm mươi chăng? Dáng đi của bà lệch hẳn sang bên, như thể một nửa cây cột giữ cho bà đứng thẳng bị xoắn ruột gà.
- Xin sơ cho tôi biết về cháu bé. Tôi không định làm gì cả, chỉ muốn biết cháu bị làm sao thôi.
- Sao ông muốn tìm hiểu về Christine?
- Tôi không biết. Nói thực chính tôi cũng không biết tại sao.
- Có đúng ông là bác sĩ không? Hay ông làm ở khoa sản?
- Không hẳn. Tôi là nhà nghiên cứu bệnh học.
- Tôi hiểu.
Quirke không chắc bà hiểu theo cách ông hiểu. Dùng đầu gậy bằng gỗ mận gai, ông khẽ nạy miếng gỗ lát đường. Bỗng dưng ông nhớ lúc ân ái với Philomena trong ánh sáng cuối chiều ở Dublin. Giờ đây với đó đã cách xa nghìn trùng.
- Ít nhất bà hãy kể về gia đình cha mẹ nuôi của cháu.
- Không phải cha mẹ nuôi. St Mary’s không quan tâm đến những chi tiết pháp lý.
Bà dừng lại, quay sang nhìn thẳng ông. Giữa trời đông giá, môi bà tím ngắt, cặp mắt nảy lửa đỏ hoe và rơm rớm ướt:
- Ông Quirke, xin hỏi ông biết được những gì về hoạt động ở nơi này, ở Ailen, và cả toàn hệ thống này?
Cúi đầu nhìn cây gậy chống nghiêng dưới đất, Quirke chậm rãi:
- Tôi biết ông Joshua Crawford tài trợ cho mưu đồ đưa trẻ em từ Ailen sang Mỹ. Chắc chắn Christine là một trường hợp.
Họ đi tiếp. Sơ Anselm bảo:
- Phải, một mưu đồ. Nhưng ông có biết họ hoạt động trên hai mươi năm rồi không? Trong hai mươi năm đó, họ đưa bao nhiêu trẻ em qua Mỹ? Bao nhiêu hài nhi đã qua tay họ, giống như... như... (Sơ Anselm không tìm được từ phù hợp). Họ gọi đó là làm từ thiện, nhưng thực chất không phải. Đó là hoàn toàn là cách gầy dựng quyền lực, không hơn không kém.
Đâu đó sau lưng họ có tiếng chuông reo hối hả. Quirke hỏi:
- Quyền lực gì?
- Quyền áp đặt người khác. Quyền định đoạt linh hồn.
Linh hồn! Hai tiếng ấy ngân lên như hồi chuông lảnh lót. Quirke nhớ ông Joshua Crawford từng bảo: “Ta chuyên canh linh hồn!”
Họ im lặng đi thêm năm sáu bước nữa. Sau đó, sơ Anselm kể:
- Nào họ có quan tâm đến lũ trẻ! Họ tưởng họ chăm sóc đầy đủ, nhưng kỳ thực không phải. Họ chỉ chăm chăm mong chúng lớn sau đó nhét vào tổ chức do họ tự sáng lập. (Bà cười khẩy). St Mary’s là thứ mà theo nhà nông gọi là “nhà trồng cưỡng” cho dòng đạo riêng của họ. Chỉ mới vài tuần tuổi, bọn trẻ đã đến chỗ chúng tôi. Cô nhi viện sẽ kiểm tra xem chúng có khỏe mạnh không. Vì là bác sĩ, chính tay tôi làm việc đó. Sau đó, người ta phân phát chúng đi mọi ngả.
Chuông ngừng reo. Đàn chim kêu, đập cánh bay tán loạn trước khi đậu về chỗ cũ.
- Cô nhi viện giao bọn trẻ cho những gia đình công giáo đáng tin tưởng. Họ nghèo nhưng đứng đắn. Khi nào các cháu lớn, họ sẽ đưa chúng vào trường dòng hoặc nữ tu viện. Đứa bé đồng ý hay không cũng mặc. Hệ thống này là cỗ máy sản sinh giáo sĩ. Ông hiểu chưa nào?
Bà quay sang thấy Quirke nhíu mày:
- Tôi hiểu. Chỉ là...
Sơ Anselm gật đầu:
- Cũng không có gì xấu, ý ông là vậy phải không? Dang tay đón nhận trẻ mồ côi, tìm cho chúng gia đình tốt...
- Sơ biết không, tôi cũng mồ côi. May mắn là tôi được ra trại.
- Ra thế.
Họ quay lại nơi đậu chiếc Buick; động cơ đang hoạt động, làn khói xanh mờ phụt ra từ ống xả. Họ dừng chân. Sơ Anselm nói:
- Điều tôi muốn nói ở đây là nó không tuân theo tự nhiên. Khi kẻ xấu nhận làm công việc đáng lẽ phải là việc tốt, kết quả sẽ rất “khó ngửi”. Tôi đoán ông đã hít phải mùi đó rồi, đúng không?
- Tôi muốn biết chuyện về Christine Falls. Xin hãy cho tôi biết.
- Không. Tôi nói thế là quá nhiều rồi.
Quirke nghĩ thầm: Dolly Moran từng nói tương tự.
- Làm ơn đi mà. Tôi biết họ làm nhiều chuyện thất đức. (Sơ Anselm liếc nhanh cây gậy chống). Phải, là họ đấy. Còn nhiều vụ nghiêm trọng hơn thế này.
Bà cúi gằm:
- Ngoài này lạnh quá, tôi phải vào thôi.
Nhưng bà vẫn đứng yên, nhìn ông chăm chú. Cuối cùng, bà quyết định:
- Ông Quirke nên hỏi cô y tá riêng của ông Crawford ấy.
Quirke trố mắt:
- Brenda ư? Có phải Brenda Ruttledge không?
- Phải, nếu đó là tên cô ấy. Cô ấy biết cháu bé, biết Christine Falls. Thể nào cô ta cũng cho ông biết đôi điều. Ông Quirke này, hãy bảo trọng! Nhiều người có tâm địa khác hẳn diện mạo bên ngoài. Họ không vừa đâu.
Mỉm cười nhìn lên người đàn ông cao lớn đến tìm mình hỏi nhiều câu khó trả lời, sơ Anselm thầm nghĩ: “Phải, mồ côi cũng có điểm khác người thường”.
- Thôi, chào ông nhé. Chúc ông mạnh giỏi. Mới gặp song tôi biết ngay ông là người tốt. Tôi phải đi rồi.
