Với Quirke, người chết không có gì lạ, chính người sống mới lắt léo, đầy bí ẩn. Hôm ấy, sau khi chuông đồng hồ điểm mười hai giờ đêm khá lâu, ông vào nhà xác và bắt gặp Malachy Griffin ở đó. Lập tức, sống lưng ông lạnh buốt như báo trước tai họa sắp dồn dập tới. Mal vào phòng làm việc của Quirke, ngồi tại bàn làm việc của ông! Trong phòng mổ xác tối om, Quirke dừng phắt giữa mấy xác người phủ vải trắng kín mít nằm cứng đờ trên băng ca, theo dõi người anh em cột chèo đang hí hoáy viết lách. Mal ngồi xoay lưng ra cửa, cặp mắt chăm chú nhìn xuống sau gọng kính bằng thép. Ánh sáng đèn bàn từ bên trái chiếu vào mặt ông làm vành tai hồng lên trông như người đang cáu giận. Động tác chăm chú ghi chép trên tập bệnh án mở rộng trước mặt kia sao mà ngượng ngùng, không hề giống Mal của ngày thường. Nếu không say, chắc chắn Quirke còn bàng hoàng hơn nữa kìa! Nhìn cảnh ấy, Quirke bất giác nhớ ngày xưa họ từng đi học cùng nhau. Mal lúc nào cũng chăm chú, dù đang ngồi giữa năm mươi sinh viên nghiêm trang trong giảng đường rộng lớn, im lặng như tờ, hay đang ráng sức làm cho xong bài luận giữa kỳ thi bận rộn, không thèm quan tâm đến ánh nắng chênh chếch chiếu qua cửa sổ đổ xuống người ông. Sau một phần tư thế kỷ với bao bể dâu thăng trầm mà mái tóc đen bóng vuốt sáp cẩn thận và kiểu rẽ ngôi thẳng như sợi chỉ của Mal vẫn không hề thay đổi.

Cảm giác có người nhìn mình từ phía sau, Mal ngoái đầu nhìn sâu vào bóng tối trong phòng mổ. Quirke chờ đúng lúc ấy để loạng choạng dấn bước vào giữa vầng sáng lan rộng đến ngưỡng cửa.

Nhận ra người theo dõi chính là Quirke, Mal thở phào nhẹ nhõm:

- Trời đất! Hóa ra là cậu.

Mal mặc lễ phục không cài khuy, khác hẳn với hình ảnh thường ngày. Ông đã gỡ nút thắt của chiếc nơ đen và khuy cổ của chiếc áo sơ mi trắng không cài. Dù đang mò mẫm tìm thuốc lá trong túi áo, Quirke vẫn không để lọt mắt động tác lấy cùi tay che trang viết của Mal. Một lần nữa, ông lại nhớ ngày còn đi học.

- Sao làm việc khuya thế?

Quirke cười gượng gạo. Chất cồn cho phép ông coi đó là lời nói đùa dí dỏm.

- Cậu đến đây làm gì? - Không thèm để ý đến câu hỏi, Mal hơi to tiếng. Ông đẩy gọng kính lên sống mũi bóng dầu bằng một đầu ngón tay. Chỉ khi cực kỳ căng thẳng, ông mới làm vậy.

Quirke chỉ tay lên trần nhà và nói:

- Trên lầu đang có tiệc mà.

Mal đã kịp lấy lại vẻ mặt nghiêm nghị thường ngày. Ông cau mày trịch thượng:

- Sao? Tiệc gì thế?

- Y tá Brenda Ruttledge. Tiệc chia tay của cô ta.

Cặp lông mày của Mal sát lại thêm.

- Ruttledge ư?

Thốt nhiên, Quirke thấy chán nản. Ông hỏi Mal có thuốc lá không vì hình như ông hết thuốc rồi, nhưng Mal chẳng trả lời và đứng bật dậy, cố tình cắp tập bệnh án theo, cánh tay vẫn khéo léo che phần lớn thông tin trên đó. Dù phải nheo mắt, Quirke vẫn kịp thấy dòng chữ viết nguệch ngoạc theo lối in hoa ngoài bìa: CHRISTINE FALLS. Trên bàn vẫn còn cây bút máy đen bóng hiệu Parker của Mal với ngòi bút bằng vàng, và chắc chắn, là vàng 22 cara hoặc hơn (nếu ông ta có thể lùng mua được). Thích vật dụng đắt tiền là một trong số rất ít yếu điểm của Mal. Quirke hỏi thăm:

- Sarah khỏe không anh?

Ông nghiêng người, dựa vai vào khung cửa. Đầu óc quay cuồng, mọi thứ trước mắt ông chao đảo, như muốn nghiêng hết về bên trái. Nếu đã say đến mức quá thảm hại thế này, ông biết không còn cách nào khác là phải chờ cho đến khi giã rượu. Mal xoay lưng về phía ông, cất vội tập bệnh án vào một ngăn kéo của tủ đựng hồ sơ màu xám cao ngất ngưởng.

- Khỏe. Chúng tôi vừa đến dự tiệc tối của nhóm các hiệp sĩ. Xong xuôi, tôi kêu taxi chở cô ấy về rồi.

Quirke cố mở to cặp mắt lờ đờ, hỏi:

- Hiệp sĩ nào?

Mal quay ngoắt gương mặt lạnh như đá tảng nhìn Quirke. Cặp mắt kính của ông bắt ánh đèn sáng lóe.

- Hiệp sĩ của nhà thờ Thánh Patrick. Làm như cậu không biết ấy.

Quirke cố nén cười:

- À, ừ nhỉ! Mà này, em hỏi khí không phải, giờ này anh còn làm gì ở giữa đống xác chết ngổn ngang này?

Thi thoảng, Mal có kiểu nhìn như thể mắt muốn nhảy khỏi tròng, thân hình cao gầy vươn ra trước như đang nhao về phía người thổi sáo dụ rắn. Đây không phải lần đầu Quirke thầm thán phục mái tóc bóng mượt, cặp lông mày đầy đặn và đôi mắt trong, màu xám nhạt sau cặp kính thạch anh sáng bóng của Mal. Mal đáp nhấm nhẳng:

- Tôi có việc. Phải kiểm tra một thứ.

- Thứ gì?

Mal không thèm đáp. Sau khi nhìn Quirke từ đầu đến chân, biết ông say rượu đến mềm cả người, Mal không thể giấu được ánh mắt thỏa mãn lạnh lùng.

- Cậu nên về nghỉ đi.

Quirke định lý sự, cãi rằng cái nhà xác này là lãnh thổ của ông, nhưng một lần nữa ông chỉ muốn buông xuôi. Mặc kệ Mal nhìn mình chằm chằm, ông nhún vai quay gót len lỏi giữa những tử thi nằm thẳng cẳng trên giường. Đi được nửa đường, Quirke suýt ngã nên vội quờ tay bám vào thành một chiếc giường có bánh xe. Rủi thay, ông chỉ níu được mép tấm vải trắng phủ trên một xác chết. Mảnh vải trắng toát tuột nhanh trông như tia chớp mờ. Mặt vải nilon mềm nhũn, lành lạnh làm ông giật mình: nó như mảng da người chết nhớp nháp vừa bị kéo tuột ra. Nằm trên giường là xác một cô gái tóc vàng mảnh mai: khi còn sống, cô khá xinh đẹp nhưng thần chết đã cướp đi sự sinh động và sức sống hừng hực khiến giờ đây cô chỉ như hình hài nhạt nhẽo đẽo từ tảng xà phòng. Hình như linh tính của bác sĩ pháp y mách bảo với Quirke tên của cô gái trước cả khi ông đọc tấm thẻ đeo ở ngón chân cái. Ông lẩm bẩm:

- Christine Falls. Tên đẹp gớm nhỉ.

Nhìn kỹ hơn, ông phát hiện chân tóc màu sẫm ở trước trán và hai bên thái dương: hóa ra là tóc nhuộm!

***

Mấy giờ sau tỉnh dậy, Quirke cuộn mình nằm nghiêng, cảm giác một tai họa nào đó đang đến rất gần. Ông không nhớ tại sao mình nằm đây, giữa đống xác chết thế này. Ông lạnh thấu xương, chiếc cà vạt lệch làm ông ngạt thở. Lồm cồm bò dậy, ông đằng hắng cố nhớ lượng cồn đưa vào người tối hôm trước: ông đã uống một chầu ở quán McGonagle’s, sau đó lại nốc vô tội vạ trong bữa tiệc trên lầu. Cửa phòng làm việc của ông mở rộng. Vậy chắc chuyện Mal ở đó chưa hẳn là giấc mơ? Quirke khó nhọc đứng dậy. Đầu ông nhẹ bỗng như thể đỉnh đầu vừa bị phạt ngang. Giơ một tay lên chào các tử thi vừa làm bạn với mình mấy tiếng vừa qua, Quirke chân nam đá chân xiêu ra cửa.

Hai bên tường hành lang màu xanh nhạt, phần nhà thiết kế bằng gỗ và mấy cái lò sưởi phủ nhiều lớp sơn màu xanh lá mạ bóng và dính như keo. Thực ra, trông nó giống cháo nghiền hơn là sơn. Dừng chân ngay bậc dưới cùng của cầu thang rộng và uốn khúc, chẳng hợp với khung cảnh xung quanh chút nào (tòa nhà này vốn là câu lạc bộ của sòng bạc Regency), ông ngạc nhiên vì vẫn còn nghe tiếng cười nói ồn ã của đám người tiệc tùng trên tầng năm vẳng xuống. Đặt một chân lên bậc thang, tay bám vào lan can chuẩn bị leo lên, Quirke lại ngập ngừng. Nào bác sĩ thực tập ư, sinh viên y khoa ư, lại còn đám y tá hay phàn nàn kêu ca nữa chứ! Tôi qua ông đã thấy quá đủ rồi. Vả lại, ngay từ đầu, đám nam thanh nữ tú ấy đã không thích ông góp vui. Ông chậm chạp đi dọc hành lang. Thể nào cảm giác khó chịu sau chầu say túy lúy cũng sẽ hành hạ ông suốt ngày hôm nay cho xem. Chưa gì đầu ông đã nhức như búa bổ rồi đây. Trong phòng của nhân viên bảo vệ đêm, ngay cạnh hai cánh cổng lớn của cửa chính bệnh viện, tivi vẫn mở nhưng với âm lượng nhỏ. Ban nhạc Inkspots đấy! Quirke ngâm nga theo tiếng nhạc: “Nói dối là tội lỗi người ơi...” Thì đúng quá rồi, còn gì phải bàn nữa!

Ra đến bậc tam cấp, ông thấy anh chàng bảo vệ đêm mặc áo gió màu nâu vừa hút thuốc, vừa ngắm bình minh đang lên sau mái vòm của tòa nhà lớn bên kia đường. Anh này vóc người nhỏ nhắn, hoạt bát, mái tóc khô như rơm, luôn đeo mắt kính và có cái mũi nhọn ngộ nghĩnh. Một chiếc xế hộp chạy ào qua con đường tối trước mặt.

- Chào Porter.

Anh bảo vệ bật cười:

- Ông thừa biết tên tôi không phải là Porter kia mà.

Kiểu chải tóc của anh chàng này luôn khiến ông bực bội: sao hắn cứ chải ngược mớ tóc nâu khô xác trước trán ra sau thế nhỉ! Đã thế, hắn còn hay lý sự nữa chứ.

- Vâng. Thì tên cậu không phải thế.

Sau tòa nhà lớn bây giờ có đám mây tím sẫm đang nhích dần lên giữa vòm trời, làm lu mờ ánh sáng của vầng dương chưa hiện diện. Quirke vừa dựng cổ áo khoác vừa lờ mờ nhớ lại rằng hình như tối qua, trước chầu nhậu nhẹt “tới bến”, ông có mang áo mưa, nhưng không hiểu bây giờ nó ở đâu. Cả hộp thuốc lá, ông đã đánh mất tự lúc nào.

- Cậu có thuốc, cho tôi vay một điếu nhé?

Anh bảo vệ chìa cả bao:

- Tôi chỉ dùng hiệu Woodbines này thôi.

Ông rút một điếu, cúi xuống ngọn lửa từ hộp quẹt cháy trong lòng bàn tay khum che gió và hít hà mùi khói xăng dìu dịu thoảng bay trong tích tắc. Sau đó, ông ngửa mặt nhìn trời, đoạn rít mạnh khói thuốc khét lẹt vào lồng ngực. Hay hớm thật: mới sáng sớm ông đã bơm đầy hai lá phổi bằng thứ khói độc hại này. Ông đóng nắp hộp quẹt cháy bằng xăng khiến nó kêu lạch xạch. Đến đây, Quirke không thể nén tiếng ho khan, nghe như thể cổ họng ông vừa bị cào tướp. Quirke kêu lên, giọng run rẩy:

- Trời! Sao cậu hút thứ này? Nếu tiếp tục, tôi sẽ sớm phải khiêng xác cậu lên bàn, mổ phanh ngực xem hai lá phổi trông giống cá trích hun khói!

Anh chàng bảo vệ cười gượng, tiếng cười hào hển nghe không tự nhiên chút nào. Không buồn giữ phép tắc, Quirke bực bội đi qua mặt cậu ta. Khi ông bước xuống bậc tam cấp, vô số đầu dây thần kinh phía sau ông chứng kiến cái nhìn lạnh lùng, đầy ác ý của chàng trai trẻ. Tuy nhiên, ông không thể cảm thấy một ánh mắt khác đầy u uẩn đang dõi theo mình từ một cửa sổ trên lầu năm còn sáng đèn. Phía sau người theo dõi ông thấp thoáng những cái bóng lay động, lắc lư trong cuộc ăn chơi lu bù.

***

Những cơn mưa nhẹ cuối hè nhuộm xám những tán cây trên quảng trường Merrion. Quirke vội vã đi sát dãy hàng rào như thể nó có khả năng che cho ông khỏi ướt. Tay ông nắm chặt ve áo vest dựng lên che kín cổ. Hãy còn quá sớm so với giờ làm việc của nhân viên văn phòng, mọi nẻo phố đều vắng tanh, không thấy bóng dáng xe cộ đâu cả. Nếu trời không mưa, ông sẽ thấy rõ nhà thờ Peppercanister trong không gian rộng mở này. Nó nằm cuối đường Mount, con đường hơi chênh chếch nếu nhìn từ đầu con dốc này. Giữa vô số ống khói của khu dân cư đông đúc, chỉ có vài sợi khói mảnh bay lên. Sắp hết hè, trời hơi se lạnh. Trong khu nhà kiaz ai nhóm lửa sớm thế không biết. Ông hình dung các cô giúp việc dậy từ tờ mờ sáng, xuống tầng hầm xách từng xô than bùn lên nhà bếp. Sau mấy ô cửa sổ cao vút kia là những căn phòng tối và chủ nhân của chúng hoặc đang vừa đi vừa ngáp, lục tục nấu bữa điểm tâm, hoặc còn tận hưởng thêm nửa tiếng đồng hồ ngủ nướng, vùi trong chăn ấm nệm êm trước khi ông mặt trời ló dạng. Có một lần, cũng vào lúc trước bình minh như hôm nay, ông nghe từ một trong những cửa sổ này văng vẳng tiếng phụ nữ kêu lên trong cơn cực khoái, tiếng kêu vang vọng suốt con phố vắng. Lúc ấy, ông tủi thân biết nhường nào khi lầm lũi đi một mình vào giờ khắc một ngày mới của cả thiên hạ còn chưa tới. Quirke đau nhói lòng, đồng thời lại thấy thỏa mãn bởi trong thâm tâm, ông tôn thờ cuộc sống cô quạnh của mình, coi đó như một dấu son đánh dấu nét độc đáo của ông.

Vào sảnh của tòa nhà, cái mùi khó tả lại thoảng đến mũi ông. Không hiểu sao, ông không thể chỉ mặt đặt tên cho nó, chỉ biết nó khiến ông rã rời, buồn bã như mùi của thời thơ ấu, nếu từ “thời thơ ấu” có thể gán cho thập kỷ đầu đời chỉ toàn đau khổ, cùng cực của ông. Quirke nặng nhọc bước lên cầu thang, trông hệt như người tử tù bước lên giá treo cổ. Đôi giày da ẩm ướt kêu lộp cộp. Leo được nửa cầu thang lên lầu một, ông nghe tiếng cửa dưới tầng trệt kẹt mở. Quirke dừng chân thở dài. Ông Poole từ dưới gắt gỏng nói với lên:

- Lại bù khú suốt đêm, không chợp mắt chút nào phải không?

Quirke quay lại. Ông hàng xóm đứng ngó nghiêng trước cửa nhà mở hé, không định ra cũng chẳng định vào. Ông vẫn giữ tư thế, dáng vẻ quen thuộc: vừa hùng hổ, vừa nhút nhát. Ông Poole hay dậy sớm, đến độ Quirke ngờ rằng ông ta chẳng bao giờ ngủ vào ban đêm. Ông mặc áo may ô bên trong, ngoài mặc áo sơ mi có nơ và diện quần bằng vải chéo go ủi thẳng nếp, chân đi dép rơm màu xám. Trông ông giống hệt người cha nghiêm khắc của phi công lái máy bay chiến đấu thường thấy trong các phim của Anh quốc, hay nói đúng hơn là giống ông bố của cô gái trót đem lòng yêu gã không tặc người Anh ngổ ngáo. Quirke lịch sự mà xa cách:

- Chào ông Poole.

Thường thì ông Poole khiến Quirke nhẹ nhõm, nhưng sáng sớm nay, tâm trạng ông không được dễ chịu cho lắm.

Cặp mắt diều hâu màu xám nhạt của ông hàng xóm ánh lên vẻ hằn học. Ông ta hay nghiến trèo trẹo hàm răng dưới.

- Chơi bời thâu đêm suốt sáng. Ồn ào ầm ĩ nhức cả đầu.

Mọi căn hộ khác trong tòa nhà đều trống, một mình Quirke ở tít trên tầng ba. Thế mà ông Poole suốt ngày phàn nàn đêm ồn ào quá mức.

Quirke gật đầu:

- Vâng, ớn thật. Chính tôi cũng mệt bã người.

Sau khi ngoái đầu nhìn vào nhà, ông Poole lại ngước lên thì thào:

- Tôi thì dễ tính, chứ bà xã khó chịu lắm đấy. Tôi đã gửi đi bản kiến nghị rất đanh thép. Tôi bảo họ rằng: tôi chống mắt coi các ông xử lý thế nào.

Đó chỉ là trò xuyên tạc mới của ông Poole. Thoạt nhìn, bà Poole vóc người nhỏ thó có kiểu láo liên nhìn trộm rất đáng gờm, nhưng thật ra bà ta điếc nặng.

- Ông nói phải. Chắc có tác dụng đấy.

Người láng giềng nheo mắt hăm dọa:

- Ừ, để rồi xem.

Quirke leo nốt chặng cuối. Mãi khi đứng trước cửa phòng mình, ông mới nghe tiếng người hàng xóm sập mạnh cửa căn hộ dưới lầu trệt.

Phòng khách lạnh lẽo miễn cưỡng đón ông vào. Tiếng mưa thì thào lọc qua hai khung cửa sổ cao và rộng, chứng tích còn lại của một thời vàng son. Dù bên ngoài trời xám xịt, phòng ông vẫn sáng sủa khác thường. Không hiểu sao, ông lại không thích thế. Ông mở nắp hộp đựng thuốc lá bằng bạc trên lò sưởi nhưng bên trong trống trơn. Ông khó nhọc quỳ một gối xuống, dùng hộp quẹt châm lửa lò sưởi đốt bằng khí gas và bực bội khi nhận ra mình quên áo mưa vắt ngang ghế bành từ đời thuở nào. Đứng vụt dậy, ông thấy chóng mặt ghê gớm. Khi mắt dần sáng tỏ trở lại, ông mới thấy mình đang nhìn chằm chằm tấm ảnh lồng trong khung đồi mồi bày trên mặt lò sưởi. Mal Griffin, Sarah, ông lúc hai mươi tuổi và Delia - người sau này là vợ ông, đang cười tươi, chỉ cây vợt tennis vào ống kính. Cả bốn người đều mặc trang phục chơi tennis trắng tinh, nắm tay nhau đứng dưới vầng dương chói lọi. Quirke phát hoảng vì ông không nhớ họ chụp hình ấy ở đâu. Hình như ở Boston thì phải. Nhưng hồi ở Boston, ông tuyệt nhiên không chơi tennis!

Trút bỏ quần áo ướt, ông khoác áo choàng mặc nhà và đi chân đất ngồi trước lò sưởi. Nhìn quanh căn phòng rộng, trần tít trên cao, ông cười buồn: sách vở, hình chụp và tấm thảm Thổ Nhĩ Kỳ. Đời ông chỉ có thế. Mới qua ngưỡng tứ tuần, ông thấy mình già như thể đã sống chín mươi năm. Thập niên năm mươi của thế kỷ hai mươi hứa hẹn với mọi người một kỷ nguyên mới thịnh vượng và hạnh phúc sẽ đến. Nhưng nó lại thất hứa. Ánh mắt ông dừng ở con búp bê bằng gỗ cao khoảng ba mươi centimet, có khớp nối đứng trên bàn thấp cạnh cửa sổ. Tay chân nó vung cao như sắp nhảy vọt lên. Ông nhíu mày nhìn đi chỗ khác nhưng rồi khó chịu thở dài đứng lên chỉnh tư thế búp bê sao cho thật thiểu não, chán chường hợp với cảm giác ngầy ngật, u ám và bồn chồn của người vừa quá chén. Trở lại ghế bành, ông ngồi phịch xuống. Mưa đã tạnh, không gian im ắng, chỉ có tiếng lửa đốt bằng khí gas kêu xì xì. Mắt ông đau rát như thể chúng vừa bị luộc chín. Ông nhắm mắt, hai mi run rẩy khi chạm vào nhau và trao cho nhau nụ hôn ngắn ngủi, bỏng rát. Một lần nữa ông cố nhớ lại khoảnh khắc có bức hình kia: bãi cỏ xanh mướt, nắng vàng như mật, hàng cây cao ngất và bốn người họ đều trẻ trung, đẹp đẽ mỉm cười dấn bước. Hình chụp ở đâu nhỉ? Họ đứng chỗ nào thế? Còn nữa, ai đứng sau ống kính và bấm máy thế?