Đường Crimea cũng giống mấy con đường gần đó. Con phố dành cho thợ thuyền này có hai dãy nhà mặt tiền xoay vào nhau với các cửa sổ thấp có treo rèm đăng ten và cửa ra vào hẹp. Một chiều cuối hè, Quirke đi dọc con phố, lẩm nhẩm đọc số nhà. Dưới vòm trời sáng trong có mây màu đồng sáng viền quanh, không gian yên tĩnh lạ thường. Trước cửa nhà số mười hai có một ông mặc áo gilê cũ cáu bẩn đang xúc phân ngựa từ thùng xe mở nắp chất thành đống trên vỉa hè. Ông ta buộc túm hai gấu quần bằng dây bện nhỏ. Tại sao phải buộc túm như thế? Quirke đoán già đoán non, cho rằng để lũ chuột không chạy xộc thẳng lên trên ống quần. Ra thế, trên đời còn lắm nghề tệ hơn nghề nghiên cứu bệnh học. Khi Quirke đi ngang qua, ông ta dừng tay, tì vào cây chạc ba, bỏ mũ xuống để đỉnh đầu hói bóng hưởng chút gió trời. Con lừa nhỏ phía đầu xe đứng yên bất động, mắt nhìn xuống như thả hồn tận đâu đâu. Hình ảnh con lừa, người đàn ông, ánh chiều chạng vạng và mùi phân ngựa tươi hòa quyện vào nhau làm Quirke thấy quen quen nhưng không thể nhớ thật rõ ràng. Nó gợi nhớ một dĩ vãng quá xa xôi, thoắt ẩn thoắt hiện ngoài tầm trí nhớ của ông có thể với tới. Thuở thiếu thời côi cút của Quirke như một sự thiếu vắng để lại vô vàn hậu quả khó lường.
Ông phải gõ cửa nhà bà Moran hai lần, bà mới ra mở cửa và chỉ mở hé, vừa đủ để một con mắt gườm gườm ngó ra.
- Bà là Dolores Moran phải không?
Một giọng the thé chói tai đáp lời:
- Ông là ai mà hỏi tôi thế?
- Tôi là Quirke, muốn hỏi thăm vài câu về cô Christine Falls.
Con mắt sau cánh cửa trợn lên nhìn ông.
- Chrissie ư? Nó làm sao mà phải hỏi?
Chủ nhà làm thinh, ra chiều suy nghĩ. Lát sau, bà bảo:
- Ông chờ một chút.
Đoạn bà đóng sập cửa lại. Chừng một phút sau, bà mang theo túi xách, áo khoác và khăn quàng cổ bằng lông cáo còn dính nguyên đầu con cáo nhỏ và bộ móng vuốt đen bé tí xíu. Mặc váy hoa may theo kiểu quá trẻ so với tuổi, bà Moran lênh khênh trên đôi giày đế cao và to màu trắng. Mái tóc nhuộm của bà màu nâu vàng. Quirke ngửi thấy mùi nước hoa quyện mùi khói thuốc. Cách tô son của bà ta cũng khác người: một hình vòng cung phủ lên đường viền thật của môi trên. Mắt bà và mắt cáo của bộ da trên cổ giống nhau lạ thường: chúng đều nhỏ xíu, đen nhánh. Bà nói:
- Đi nào, ông Quirke. Mời tôi uống vài ly rồi muốn nghe chuyện gì tôi sẽ kể cho.
Bà đưa ông đến một quán rượu dưới tầng hầm tên là Moran’s và nói lạnh lùng:
- Chỉ là trùng tên thôi.
Đó là quán rượu lậu chật chội, xuống cấp, nền nhà sạn ngấm ngầm. Dù tối hôm ấy trời khá ấm, lò sưởi vẫn có than bùn âm ỉ cháy khiến không gian trong phòng khét lẹt mùi khói than. Vừa qua ngưỡng cửa, nước mắt Quirke đã chảy giàn giụa. Khách ở đây toàn nam giới ngồi một mình, đầu cúi gục trước ly rượu. Khi Quirke và Moran bước vào, chỉ vài người lơ đãng nhìn lên. Chủ quán đầu hói, béo tròn gật đầu chào Dolly Moran và tặng cho bộ vest cắt may vừa khéo cùng đôi giày đắt tiền của Quirke ánh nhìn tán thưởng. Bác sĩ bệnh viện Holy Family danh tiếng, dù chỉ là bác sĩ pháp y, cũng dễ dàng nổi bật trong quán Moran’s. Bà Dolly Moran gọi rượu gin pha nước. Họ mang ly đến chiếc bàn nhỏ trong góc phòng. Mấy chiếc ghế đẩu bày quanh bàn thấp lè tè khiến Quirke không khỏi e ngại. Đã nhiều lần ông trót dại đặt thân hình khổng tượng của mình lên những chiếc ghế mong manh. Bà Moran tháo khăn quàng bằng lông cáo cuộn lại để trên bàn. Khi Quirke giữ bật lửa cho bà Moran châm thuốc, bà ta cúi xuống vịn vào tay ông, ánh mắt thích thú nhìn ông qua ngọn lửa.
- Cạn ly!
Nói xong, bà nhấp một ngụm lớn và đưa đầu ngón tay điệu đàng chấm nhẹ hai khóe miệng. Như chợt nhớ ra điều gì, bà nhíu mày khiến nếp nhăn tụ lại trên mắt:
- Ông không phải cảnh sát đấy chứ?
Quirke bật cười. Bà cầm chiếc bật lửa bạc ông đặt trên bàn như ước định trọng lượng của nó.
- Tôi nghĩ chắc không phải đâu.
- Tôi là bác sĩ. Nói đúng hơn là bác sĩ pháp y. Việc của tôi là...
Moran phật ý nổi xưng:
- Tôi biết rồi (Ngay sau đó, vẻ háo hức trở về với khuôn mặt bà). Chrissie Falls có gì đặc biệt làm ông quan tâm đến vậy?
Quirke rờ tay quanh miệng ly. Cặp mắt cáo trên bàn tròn xoe nhìn ông như chờ đợi.
- Hình như cô ấy ở với bà?
- Ai bảo ông thế?
Ông nhún vai:
- Bà là người thành phố phải không?
Ghế khá vững nhưng quá bé so với Quirke. Ông quá cao lớn, kềnh càng, nặng nề và vụng về so với thế giới này. Không hiểu sao ông chạnh nhớ Delia, vợ ông đã nằm dưới ba tấc đất từ lâu.
Dolly Moran cười khẽ.
- Có chắc ông không phải thám tử không? (Uống hết phần của mình, bà chìa ly về phía ông). Kêu ly nữa cho tôi rồi nói xem sao ông lại quan tâm đến Chrissie.
Quirke cầm ly của bà, ngắm ánh sáng từ lò sưởi phản chiếu trên đó:
- Chỉ là tò mò thôi.
Tự nhiên bà nghiêm giọng:
- Sao không tò mò sớm hơn một chút? Biết đâu nhờ thế con bé không chết uổng mạng.
Mắt vẫn không rời chiếc ly, Quirke ôn tồn:
- Tôi đã nói rồi. Tôi là bác sĩ pháp y.
- Phải. Toàn loanh quanh với xác chết. Không bao giờ gặp rắc rối. (Bà sốt ruột vắt chân chữ ngũ). Thế không gọi đồ uống cho tôi à?
Khi từ quầy bar trở về bàn, Quirke thấy bà ta vừa lấy thuốc trong hộp bạc của ông và châm lửa bằng hộp quẹt bằng bạc cũng của ông để trên bàn. Bà ta ngửa cổ phun khói lên không trung vốn đã mờ mịt khói.
- Tôi biết ông là ai.
Vừa định ngồi, Quirke sững lại ngạc nhiên nhìn bà. Mắt bà và mắt cáo nhìn ông không chớp. Quirke ngây mặt không hiểu khiến bà ta có vẻ hài lòng.
- Hồi trước có thời gian tôi làm cho nhà Griffin.
- Quan tòa Griffin ư?
- Vâng, cả ông ấy nữa.
- Khi nào thế ạ?
- Lâu lắm rồi. Lúc đầu tôi phục vụ quan tòa, sau đó đến ông Mal và vợ. Hồi họ mới từ Mỹ về ấy. Trong lúc họ sắp xếp nhà cửa và công việc, tôi trông con cho họ.
- Phoebe ư?
Sao ông không nhớ bà ta nhỉ? Chắc hồi đó, ma men đã làm ông lú lẫn nên quên bà, cũng như quên rất nhiều người khác.
Hồi tưởng chuyện quá khứ, bà Moran cười mơ màng:
- Cô bé hồi này thế nào?
Quirke hỏi lại:
- Phoebe ư? Lớn lắm rồi. Sang năm là tròn hai mươi. Có người yêu rồi.
Moran lắc đầu, nói:
- Tính tình Chrissie cũng thất thường lắm, giống cô Phoebe nhà ta. Nhưng phải nói con bé xinh đẹp, đoan trang lắm. Đúng là một quý cô.
Quirke cảm giác mình là thợ săn đang đuổi theo con mồi lớn, nín thở lẩn trong đám lau lác rình rập. Nhưng ông rình rập cái gì đây? Cố giữ giọng thật bình thản, Quirke hỏi:
- Vậy ra bà quen Christine Falls qua nhà Griffin?
Bà không trả lời vì mải nhớ chuyện xưa. Khi tỉnh trí lại, bà cáu kỉnh:
- Tên con bé là Chrissie. Sao ông cứ gọi nó là Christine hoài? Có ai gọi nó thế bao giờ đâu. Nhớ là Chrissie, Chrissie nghe chưa. Giống tên tôi là Dolly vậy.
Bà trừng mắt nhìn Quirke nhưng ông không nao núng:
- Có đúng ông Griffin, bác sĩ Griffin, hoặc ông Malachy nhờ bà chăm sóc cô ấy không?
Bà nhún vai, quay mặt đi.
- Họ trả tiền để tôi giữ cô ta trong nhà.
- Vậy có nghĩa ông ta, bác sĩ Griffin, thường xuyên liên lạc với bà?
Bà nhấm nhẳng, cộc lốc:
- Chỉ khi cần thiết.
Bà nhấp một ngụm nhỏ. Quirke chỉ sợ bà ta không muốn nói thêm:
- Tôi đã khám nghiệm tử thi của Chrissie, biết cả nguyên nhân gây tử vong. (Bà Moran khoanh tay trước ngực nhìn lảng chỗ khác). Bà Moran, cho tôi biết chuyện xảy ra đêm đó đi.
Tuy lắc đầu nhưng bà vẫn kể:
- Hôm đó có chuyện chẳng lành. Cô ấy ra máu nhiều. Ga giường, chăn mền ướt đẫm cả. Tôi sợ phát khiếp. Tôi phải đi ba bốn dãy phố mới thấy trạm điện thoại công cộng. Khi tôi quay về, bệnh tình cô ấy rất nguy kịch.
Bàn tay ông định chạm tay bà nhưng lại rút về:
- Bà gọi cho ông Griffin. Ông ấy cử xe cứu thương đến.
Bà Moran ngồi thẳng người, hai tay đặt trên đùi. Bà ngả lưng ra sau, ngửa cổ hít một hơi thật sâu.
- Xe có đến cũng không kịp. Chỉ nhìn qua tôi đã biết ngay. Họ đem cô ấy đi. Tội nghiệp Chrissie, cô ấy không phải người xấu. Nhưng biết đâu thế lại hóa hay. Nếu còn sống, cô ấy sẽ ra sao, con cô ấy sẽ ra sao chứ?
Ba miếng than bùn trong lò sưởi sụp xuống. Một cuộn khói từ lò sưởi bay ra. Quirke đem hai chiếc ly ra quầy bar. Khi quay về, ông húng hắng ho vì khói xộc vào mũi, vào họng.
- Thế đứa bé sao rồi?
Hình như bà Dolly Moran không nghe tiếng ông nói. Ánh mắt bà trống rỗng, vô hồn:
- Tôi biết một cô cũng sinh con giống Chrissie. Họ giành đứa con từ tay người mẹ, ném nó vào trại mồ côi. Người mẹ trẻ tìm ra địa chỉ của trại. Ngày nào cô cũng đến trại đứng ngoài sân chơi nhìn qua hàng rào xem có nhận ra con đẻ của mình giữa bầy trẻ không cha không mẹ hay không. Cô cứ làm thế hết năm này qua năm khác cho tới khi hay tin: trước khi cô đến đó rất lâu, người ta đã chuyển thằng bé đi nơi khác.
Ngồi bất động giây lát, bà đổi tư thế quay sang mỉm cười với Quirke. Nụ cười gần như thân ái.
- Đã bao giờ ông gặp bà Griffin chưa? Bà vợ ông Mal ấy mà. Hồi này bà ấy có khỏe không? Lúc nào tôi cũng mến bà. Bà ấy tử tế với tôi lắm.
- Tôi là em rể bà ấy.
Bà Moran gật đầu.
- Tôi có biết.
- Em gái bà Griffin, cô ấy mất rồi. Tôi đang nói đến Delia, vợ tôi. Cô ấy bị hậu sản, giống hệt Christine.
- Chrissie chứ!
- À phải, giống Chrissie.
Quirke lại chìa tay nhưng lần này có chạm vào tay bà. Ông sờ thấy lớp da đang dần lão hóa, khô như giấy và lạnh như tiền.
- Bà Dolly này, ai là cha đứa bé? Tôi đang hỏi về con của Christine. Cha nó là ai?
Rụt tay về, bà nhìn nó chăm chú như thể muốn tìm dấu những ngón tay của ông trên đó. Đoạn bà dáo dác nhìn quanh như thể đột nhiên quên mất họ đang ở đâu. Thật nhanh nhẹn, bà đứng lên vơ vội khăn áo:
- Tôi phải đi.
***
Trời tối hẳn, chỉ còn một vệt đỏ thắm nằm ngang chân trời phía tây. Trên đường về nhà Moran, mỗi khi đến cuối một con phố, họ lại nhìn thấy nó. Khí lạnh đầu thu làm bà Moran mặc váy mỏng phải nắm chặt khăn quàng lông thú đang quấn quanh cổ và nép sát vào Quirke cho ấm. Ông cố hình dung lúc bà còn trẻ và nhớ Phoebe, nhớ thân hình mảnh khảnh của con gái cũng từng nép sát vào ông.
Cửa nhà số mười hai mở rộng cho thấy hành lang hẹp sáng đèn. Một ông mặc áo không tay đang xúc phân ngựa từ vỉa hè vào xe cút kít. Dọc hàng lang nhà ông trải báo trắng xóa. Cảnh tượng cánh cửa mở rộng, báo trải trên sàn nhà và người đàn ông cúi gập người dùng xẻng xúc phân lại khiến Quirke man mác nhớ thời thơ ấu lạc loài của mình.
Khi bà Moran nói, Quirke ngửi thấy mùi rượu gin trong hơi thở của bà, dù mùi phân xông lên nồng nặc:
- Tôi ghi chép mọi chi tiết về Chrissie. Một kiểu nhật ký ấy mà. Tôi cất kỹ lắm. (Giọng bà đanh lại). Tôi cũng biết nếu có chuyện, tôi sẽ gửi nó cho ai. (Quirke biết toàn thân bà đang run rẩy. Bà nói nhanh). Tôi cho là sau này sẽ có người muốn đọc nó.
Đến cửa nhà, bà nheo mắt lục túi tìm chìa khóa. Tự nhiên, trông bà già hẳn đi. Quirke chìa tấm danh thiếp:
- Đây là số điện thoại của tôi ở bệnh viện. Còn bà thấy dòng này không? Số điện thoại nhà riêng của tôi đấy. Đề phòng bà cần gọi cho tôi.
Giơ tấm giấy cứng ra chỗ có đèn đường, ánh mắt bà vừa sáng lên đã lại mờ tối. Bà đọc thành tiếng:
- Bác sĩ khoa bệnh học. Ông là người thành đạt rồi.
Dù chủ nhà mở xong cửa, bước hẳn vào hành lang, Quirke vẫn chưa muốn dứt chuyện:
- Có phải bà đỡ đẻ cho Chrissie không?
Vì đèn hành lang chưa sáng nên Quirke chỉ thấy bóng bà lẫn vào màn tối. Ông nghe tiếng sụt sịt:
- Đó không phải lần đầu tiên tôi làm bà mụ. Nó là con gái ông ạ.
Quirke sấn lên nhưng đến ngưỡng cửa ông khựng lại như thể va vào thanh chắn vô hình, vẫn đứng trong bóng tối, bà Moran xoay lưng lại phía ông và chắc chắn sẽ không quay lại.
- Chuyện gì xảy ra với con bé thế?
Giọng bà đanh lại, vọng ra từ bóng tối nghe như lời cảnh báo từ một đấng tiên tri thần bí:
- Hãy quên đứa bé đi.
- Thế còn cha đẻ của nó. Ông ta giờ sao rồi?
- Quên cả ông ấy đi. Tôi đặc biệt khuyến cáo ông quên người cha đi.
Cương quyết nhưng không hung hăng, bà xô cánh cửa đẩy ông ra ngoài. Quirke nghe tiếng lẫy khóa và tiếng then cài lách cách.
Sáng ra, ông đến phòng đăng ký, lệnh cho Mulligan ghi vào sổ cái rằng, xe cứu thương đón Christine Falls ở nhà cha mẹ cô ta chứ không phải ở Stoney Batter. Lúc đầu, anh ta hơi lưỡng lự:
- Sao lạ thế, thưa sếp?
Nhưng Quirke cương quyết nói nhanh:
- Nhóc ạ, sổ sách phải khớp từng chi tiết. Ta không muốn giấy tờ gây ấn tượng rằng thông tin của bệnh viện không chính xác. Nếu có thanh tra sẽ không hay ho gì đâu.
Mulligan ngây ngô gật đầu. Anh hiểu Quirke đã biết rằng trước thời khắc này đã có chi tiết không xác thực trong hồ sơ của bệnh viện nên giờ họ mới phải lẳng lặng sửa sổ sách. Với sếp Quirke nhìn qua vai theo dõi từng nhất cử nhất động, Mulligan dùng dao cạo và bút sửa sổ cái như sau: Bệnh nhân Christine Falls được xe cứu thương đón lúc 1 giờ 37 phút sáng ngày 29 tháng 8 tại số nhà bảy, đường St Finnan’s Terrace, Wexford và đưa đến bệnh viện Holy Family ở Dublin. Tại đây, các bác sĩ kết luận cô chết trên đường đi vì chứng tắc mạch phổi bộc phát trước lúc người nhà gọi xe cứu thương.
