“Và ta thực sự đã rơi xuống mức thảm hại này sao,” Charlotte thốt lên, “đến mức chỉ đáng nhận được sự thương hại thôi ư? Liệu tiếng nói của sự ngợi khen có còn đến với tai ta nữa không? Và ta sẽ chẳng bao giờ còn có được một người bạn mà khuôn mặt sẽ bừng lên nụ cười vui sướng mỗi khi ta bước lại gần nữa hay sao? Hỡi ôi! Ta đã nông nổi biết bao, đã bất cẩn và dại dột đến mức đáng sợ làm sao! Ta chẳng biết điều gì khó lòng chịu đựng hơn: nụ cười nhạo bã đầy khinh miệt, hay cái nhìn đầy trắc ẩn hiện lên trên nét mặt của những người cùng phái; cả hai điều ấy đều nhục nhã như nhau. À, hỡi cha mẹ yêu quý của con, giá như giờ đây hai người có thể nhìn thấy đứa con gái vốn là niềm yêu thương của gia đình, người con gái mà hai người từng hết mực yêu quý, nay lại thành ra một kẻ nghèo hèn bơ vơ, không người bầu bạn, đang phải chôn vùi những giờ phút nặng nề nơi đây trong sự hối tiếc muộn màng và nỗi đau đớn xé lòng, chẳng có lấy một người bạn tốt nào cùng phái để nàng có thể giãi bày tâm sự, chẳng có bóng dáng người mẹ thân yêu nào, chẳng có một người phụ nữ đoan chính nào chịu xuất hiện bên cạnh con, và dẫu Charlotte của cha mẹ có sa cơ lỡ bước đến đâu, nàng cũng không thể giao du với những kẻ đồi bại.”
Đó là những tâm sự cay đắng chiếm trọn tâm trí Charlotte. Montraville đã xếp cho nàng ở trong một ngôi nhà nhỏ cách New York vài dặm: chàng bố trí cho nàng một người hầu gái, và chu cấp tiền bạc theo nhu cầu; nhưng công việc và những cuộc vui chơi lại chiếm trọn thời gian của chàng, khiến chàng chẳng có mấy thời gian dành cho người phụ nữ mà chàng đã bứt khỏi mọi chốn thân thuộc và tước đoạt đi sự trinh trắng. Quả thực, thỉnh thoảng vào lúc chiều tà, chàng vẫn lén đến và ở lại với nàng vài giờ; và những lúc ấy, lòng nàng gắn bó với chàng sâu sắc đến độ mọi u sầu đều tan biến khi được sống trong sự bầu bạn của chàng: nàng thích thú tận hưởng những buổi đi dạo dưới ánh trăng, hoặc ngồi bên chàng trong một chòi xanh nhỏ ở cuối khu vườn, gảy tiếng đàn hạc và cất giọng hát trầm buồn, hòa quyện vào nhau. Thế nhưng hết lần này đến lần khác, chàng hứa hẹn sẽ quay lại thăm, rồi lại quên đi lời hứa, để mặc nàng mòn mỏi ngóng chờ trong thất vọng. Biết bao giờ phút mong mỏi đầy đau đớn mà nàng phải trải qua! Nàng thường ngồi bên cửa sổ hướng ra cánh đồng mà chàng hay qua lại, đếm từng phút giây và rướn mắt tìm kiếm bóng dáng chàng từ đằng xa, cho đến khi đôi mắt nhạt nhòa vì những giọt nước mắt thất vọng, nàng lại gục đầu vào hai bàn tay và buông thả cho nỗi buồn trào dâng; rồi bỗng bám víu vào một hy vọng mới nào đó, nàng lại quay về tư thế ngóng chờ, cho đến khi bóng chiều buông xuống phủ kín vạn vật trong một màn sương mờ ảo; lúc bấy giờ nàng lại cất lên những lời than vãn, và với một trái tim tan nát vì tình yêu phụ bạc cùng những tổn thương sâu sắc trong tâm hồn, nàng bước lên chiếc giường mà sự cắn rứt lương tâm đã rải đầy gai nhọn, luống cuống cầu xin vị thần xoa dịu những tâm hồn mệt mỏi (vốn hiếm khi ghé thăm kẻ bất hạnh) hãy đến và nhấn chìm các giác quan của nàng vào cõi quên lãng.
Mấy ai có thể hình dung đầy đủ về nỗi buồn đang gặm nhấm tâm can Charlotte? Người vợ mang trái tim đong đầy tình yêu hướng về chồng, để rồi chỉ nhận lại sự lãnh đạm thờ ơ, cũng chỉ có thể mường tượng phần nào nỗi thống khổ của nàng. Hoàn cảnh của một người phụ nữ như thế quả là đau đớn tột cùng, thế nhưng nàng vẫn có được biết bao sự an ủi mà nàng Charlotte tội nghiệp của chúng ta hoàn toàn không có được. Người vợ tròn trọn đạo nghĩa và thủy chung ấy, dẫu có phải đối mặt với sự lạnh nhạt, vẫn giữ được một niềm an ủi vững chắc trong sâu thẳm tâm hồn; nàng có thể tự nhủ rằng mình không đáng bị ghẻ lạnh — rằng nàng vẫn luôn hoàn thành trọn vẹn bổn phận của mình với sự chu toàn nghiêm cẩn nhất; nàng có thể hy vọng rằng bằng sự tận tụy bền bỉ và sự quan tâm không ngừng nghỉ, nàng sẽ kéo người đàn ông lang thang ấy trở về, để rồi nhân đôi hạnh phúc khi tình cảm xưa quay quỉ; nàng biết rằng chồng mình không thể bỏ rơi nàng để kết đôi với người khác: hắn không thể đẩy nàng vào cảnh bần hàn và khinh miệt; nàng nhìn xung quanh và bắt gặp nụ cười chào đón thân tình, hay giọt nước mắt sẻ chia đầy yêu thương trên khuôn mặt của bất cứ ai mà nàng quý trọng; và từ tất cả những điều đó, nàng tìm thấy niềm khuây khỏa: trái lại, người thiếu nữ tội nghiệp vì phút nông nổi mê muội mà lầm đường lạc lối, kẻ đã đánh đổi danh tiết để rồi phải chịu đựng sự khinh miệt từ chính người đàn ông mà nàng đã hy sinh tất cả những gì trân quý nhất trên đời, chỉ cảm nhận sự lạnh nhạt của hắn như quả ngọt đắng cay từ chính sự dại dột của mình, và nghẹn ngào tiếc nuối vì bất lực trong việc níu kéo tình cảm đã mất; nàng hiểu rằng chẳng có mối ràng buộc nào ngoài danh dự, mà thứ danh dự ở một kẻ từng phạm tội dụ dỗ phụ nữ ấy lại vô cùng mong manh; hắn có thể bỏ mặc nàng chìm đắm trong sự hổ thẹn và túng quẫn bất cứ lúc nào; hắn có thể kết hôn và ruồng bỏ nàng vĩnh viễn; và nếu điều đó xảy ra, nàng sẽ chẳng có lấy một lối thoát, chẳng có một người bạn đồng hành nào kề vai sát cánh để rót thứ dầu thơm xoa dịu vào tâm hồn đang rỉ máu, chẳng có một bàn tay nhân ái nào dẫn dắt nàng quay lại con đường ngay thẳng; nàng đã làm nhục gia đình, đánh mất sự nể trọng của thế gian và tự hủy hoại chính mình; nàng cảm thấy bản thân thật cô độc giữa chốn đông người vây quanh; sự hổ thẹn dìm nàng cúi rạp xuống mặt đất, nỗi cắn rứt gặm nhấm tâm can bấn loạn, để rồi tội lỗi, nghèo đói và bệnh tật kết lại thành một tấn bi kịch hãi hùng; nàng chìm vào cõi quên lãng mà chẳng ai mảy may hay biết. Ngón tay của sự khinh bỉ có thể chỉ cho những thiếu nữ đang độ xuân sắc ngang qua thấy nấm mồ khiêm nhường nơi người chị em bất hạnh của cõi trần này đang nằm xuống; và liệu rằng trong niềm vui sướng ngập tràn của trái tim, nàng ấy có kiêu hãnh vì danh tiếng trọn vẹn không tì vết của mình, mà đắc ý dẫm đạp lên tro tàn tĩnh lặng của người đã khuất hay sao? Ồ không! Nếu nàng có một trái tim biết rung động, nàng sẽ dừng bước và cất lời cất nhắc với nạn nhân bất hạnh của sự dại dột ấy —
“Ngươi từng có những lầm lỗi, nhưng chắc chắn những đau khổ đã chuộc lại tất cả: sai lầm đã đưa ngươi về nấm mồ sớm muộn; nhưng ngươi cũng là một con người — ngươi từng bất hạnh — vậy hãy để những lầm lỗi ấy chìm vào quên lãng.”
Rồi khi nàng cúi xuống nhổ đi đám cỏ dại bám trên thảm cỏ xanh, một giọt nước mắt sẽ rơi xuống, thánh hóa nơi chốn ấy bằng lòng Từ Bi.
Nguyện mãi mãi tôn vinh giọt nước mắt nhân tính thiêng liêng ấy; thiên thần thương xót sẽ ghi lại cội nguồn của nó, và tâm hồn sinh ra giọt nước mắt đó sẽ trường tồn cùng bất tử.
Thưa Bà kính yêu, xin đừng cau mày với vẻ không hài lòng. Tôi không hề có ý định bào chữa cho lỗi lầm của những người phụ nữ bất hạnh đã ngã gục trước cạm bẫy của tội lỗi và sự dại dột; thế nhưng chắc chắn rằng, khi chúng ta ngẫm lại xem bản thân mình dễ mắc phải biết bao lầm lỗi, biết bao tội lỗi thầm kín ẩn giấu trong tận cùng tâm can mà ta sẽ phải đỏ mặt nếu chúng bị phơi bày ra ánh sáng ban ngày (dẫu những lỗi lầm ấy vẫn cần đến sự dung thứ và lòng trắc ẩn từ một vị quan tòa nhân hậu, bằng không viễn cảnh tương lai của chúng ta sẽ vô cùng ảm đạm) — tôi xin phép được thưa rằng, thưa Bà, khi cân nhắc điều đó, chúng ta hoàn toàn có thể thương xót cho lỗi lầm của người khác.
Xin hãy tin tôi, có rất nhiều người phụ nữ bất hạnh, một khi đã sảy chân bước vào con đường gai góc của tội lỗi, sẽ vô cùng hạnh phúc nếu được quay về với đức hạnh, miễn là có một người bạn quảng đại nào đó nỗ lực nâng đỡ và trấn an nàng; thế nhưng hỡi ôi! Bà bảo rằng điều đó là không thể; thế gian sẽ chế giễu và cười chê. Vậy thì tôi xin nói với Bà rằng, đó là một thế gian vô cảm, và chẳng xứng đáng nhận lấy dù chỉ một nửa những ân điển mà Đấng Quan Phòng nhân từ ban tặng.
Ôi, Đấng Ban Phát muôn vàn ơn lành nhân ái! Làm sao những kẻ phàm trần lầm đường lạc lối chúng ta dám ngước nhìn lòng thương xót của Ngài trong Ngày Phán Xét vĩ đại, nếu giờ đây chúng ta vô tình từ chối việc tha thứ cho những lỗi lầm, hay xoa dịu những đau khổ của chính đồng loại mình.