“Cuộc đời tôi,” ông Eldridge bắt đầu, “cho đến tận những năm gần đây, không hề có biến cố nào đáng chú ý. Từ thủa niên thiếu, tôi đã chọn nghiệp thủy thủ và hết lòng phụng sự Quốc vương với lòng nhiệt thành không lay chuyển suốt bao năm trời. Đến tuổi hai mươi lăm, tôi kết hôn với một người phụ nữ hi thục; một người con trai và cô con gái vừa rời khỏi chúng ta đây chính là kết tinh của cuộc hôn nhân ấy. Con trai tôi là đứa có tài và đầy khí phách. Tôi dốc cạn khoản thu nhập ít ỏi của mình để cho nó một nền giáo dục toàn diện, nhưng những tiến bộ vượt bậc của nó trong học tập đã bù đắp xứng đáng cho mọi sự túng thiếu. Tại ngôi trường nơi nó theo học, nó bắt đầu kết giao với một thanh niên tên Lewis, người sở hữu một gia thế giàu có: khi lớn lên, tình cảm thâm giao ấy đã chín muồi thành tình bạn tri kỷ, và họ trở thành những người bạn gần như không thể rời nửa bước.
“George chọn con đường binh nghiệp. Tôi không có lấy tiền tài hay quan hệ để mua cho nó một chức sĩ quan, và từng mong nó theo nghiệp hải hồ; nhưng điều này lại đi ngược lại với nguyện vọng của nó, nên tôi đành thôi không thúc ép thêm nữa.
“Tình bạn giữa Lewis và con trai tôi sâu sắc đến mức hắn được tự do ra vào gia đình chúng tôi; và cách cư xử của hắn khéo léo đến nỗi chúng tôi không ngần ngại giãi bày với hắn mọi nỗi khó khăn nhỏ nhặt liên quan đến tương lai của George. Hắn lắng nghe chúng tôi đầy chăm chú và ngỏ ý ứng trước bất kỳ khoản tiền nào cần thiết cho những bước khởi đầu của nó.
“Tôi đã nhận lời đề nghị ấy và đưa cho hắn giấy nhận nợ, nhưng hắn nhất quyết không chịu định hạn thời gian thanh toán, bảo rằng tôi cứ trả lúc nào thuận tiện nhất cho bản thân. Khoảng thời gian này, cô con gái cẩu thả nhưng đáng yêu của tôi là Lucy từ trường trở về, và chẳng mấy chốc tôi bắt đầu mường tượng ra ánh mắt đượm tình mà Lewis dành cho con bé. Tôi đã cảnh giác con gái mình nên đề phòng hắn và hãy coi người mẹ như một chỗ dựa. Con bé vốn ngây thơ, không một chút vụ lợi; và đúng như tôi nghi ngờ, khi Lewis ngỏ lời yêu đương, nó liền tâm sự với cha mẹ, đồng thời đoan chắc rằng trái tim nó hoàn toàn không mảy may vướng bận gì đối với hắn và sẽ ngoan ngoãn vâng theo sự định đoạt của chúng tôi.
“Tôi chớp lấy cơ hội để gặng hỏi hắn về dự định đối với con bé: hắn đưa ra câu trả lời mập mờ, và tôi lập tức cấm cửa hắn.
“Ngày hôm sau, hắn cho người đến đòi tiền. Tôi không sao đáp ứng nổi yêu cầu ấy. Tôi xin hoãn ba ngày để tìm cách xoay sở, bụng bảo dạ trong khoảng thời gian đó sẽ đem thế chấp đồng lương hưu cạn kiệt của mình và sống bằng khoản tiền trợ cấp nhỏ nhoi của vợ tôi, còn hơn là phải mang ơn một kẻ đốn mạt nhường ấy; nhưng khoảng thời gian ngắn ngủi ấy đã không được đoái hoái; bởi ngay tối hôm đó, khi tôi đang ngồi vào bàn ăn tối mà không chút màng đến hiểm nguy, một viên sĩ quan bước vào và bứt tôi khỏi vòng tay gia đình.
“Vợ tôi vốn đã lâm bệnh từ lâu; tai họa ập đến quá đột ngột và phũ phàng khiến bà hoàn toàn suy sụp, không tài nào chịu nổi cú sốc ấy, và tôi chỉ còn kịp thấy bà ngã gục vào vòng tay người hầu khi bản thân phải bước khỏi tổ ấm để đến với những bức tường lạnh lẽo của ngục tù. Tội nghiệp con bé Lucy của tôi, quẫn trí vì lo lắng cho cả cha lẫn mẹ, đã khuỵu xuống sàn và cố gắng níu kéo tôi bằng chút sức lực yếu ớt, nhưng vô ích; họ bẻ tay con bé ra; nó thét lên rồi ngã sấp xuống đất. Nhưng xin hãy tha thứ cho tôi. Những nỗi kinh hoàng của đêm định mệnh ấy đã làm tôi mất hết cả can đảm. Tôi không thể nói tiếp được nữa.”
Ông đứng dậy khỏi ghế, đi lại vài vòng trong căn phòng; cuối cùng, lấy lại được sự bình tĩnh, ông thốt lên:—“Tôi thật chẳng khác nào một đứa trẻ! Này anh, ngay cả giữa trận mạc tôi cũng chưa từng yếu mềm đến thế.” “Vâng,” Temple đáp; “nhưng một tâm hồn thực sự dũng cảm lại vô cùng nhạy cảm trước những tình cảm nhân văn.”
“Đúng vậy,” người đàn ông lớn tuổi đáp lại, (vẻ thỏa mãn thoáng hiện qua nét mặt) “và dù những cảm xúc này có đớn đau đến đâu, tôi cũng chẳng đời nào đánh đổi chúng lấy cái sự tê liệt mà bọn khắc kỷ vẫn lầm tưởng là triết lý. Sẽ có biết bao niềm hoan lạc tuyệt vời trôi qua mà tôi chẳng mảy may hay biết, nếu không nhờ có những cảm giác nhạy bén này, cái khả năng cảm nhận nhanh nhạy về niềm vui hay nỗi khổ đau? Thế nên hỡi bạn tôi, chúng ta hãy đón nhận chén rượu cuộc đời đúng như những gì nó được trao tặng, được pha chế bởi bàn tay của một đấng Quan Phòng anh minh; hãy biết ơn những điều tốt đẹp, kiên nhẫn chịu đựng tai ương, và đừng cả gan gặng hỏi vì sao điều sau lại lấn át.”
“Đây mới là triết lý chân chính,” Temple nói.
“Đó là cách duy nhất để hòa giải bản thân với những nghịch cảnh của cuộc đời,” ông đáp. “Nhưng tôi lại lú lẫn mất rồi. Tôi sẽ không làm phiền lòng kiên nhẫn của anh nữa, mà xin tiếp tục câu chuyện đau thương của mình.
“Ngay buổi tối hôm tôi bị tống giam, con trai tôi từ Ireland trở về, nơi nó đã đóng quân cùng trung đoàn một thời gian. Từ những lời nói quẫn trí của mẹ và em gái, nó biết được ai kẻ đã bắt giam tôi; và dù trời đã khuya, nó vẫn lao đi trên đôi cánh của tình thân bị tổn thương đến nhà của kẻ tiểu nhân giả dối kia, rồi gặng hỏi cho ra nhẽ nguyên nhân của hành động tàn nhẫn ấy. Với tất cả sự bình tĩnh của một tên ác ôn máu lạnh, hắn thừa nhận tình cảm dành cho Lucy; tuyên bố rằng hoàn cảnh sống của con bé không cho phép hắn kết hôn; nhưng ngỏ ý sẽ phóng thích tôi ngay lập tức và chu cấp cho con bé một khoản tiền, nếu George chịu thuyết phục em gái mình sống một đời mà hắn ngụy biện gọi là ‘cuộc đời vinh quang’.
“Nổi giận trước sự sỉ nhục giáng vào một con người và một người lính, con trai tôi đã đánh tên khốn ấy, và một lời thách đấu đã xảy ra. Sau đó, nó đến một quán cà phê gần đó và viết cho tôi một bức thư dài đầy ắp tình cảm, tự trách mình khôn xiết vì đã đưa Lewis vào gia đình, hay vì đã để hắn ban ơn huệ, để rồi rước lấy tai họa diệt vong không thể cứu vãn cho tất cả chúng ta. Nó nài nỉ tôi, dù buổi sáng hôm sau có xảy ra chuyện gì đi nữa, cũng đừng để sự hối tiếc hay nỗi đau buồn vô vọng về số phận của nó làm gia tăng thêm sự dằn vặt trong tim, điều mà nó vô cùng lo lắng là đã vượt quá sức chịu đựng.
“Bức thư ấy được gửi đến tay tôi vào sáng sớm. Thật vô ích nếu cố miêu tả lại cảm xúc của tôi khi đọc nó; chỉ xin vắn tắt rằng, một đấng Quan Phòng nhân từ đã nhúng tay, và suốt ba tuần liền tôi hoàn toàn bất tỉnh trước những nỗi đau khổ tưởng chừng vượt quá sức chịu đựng của con người.
“Một cơn sốt cao kèm theo mê sảng đã quật ngã tôi, và sự sống bị bỏ ngỏ bên bờ vực tuyệt vọng. Cuối cùng, thể xác kiệt quệ vì mệt mỏi cũng phải nhượng bộ trước sức mạnh chữa lành của giấc ngủ, và một giấc chợp mắt yên bình kéo dài vài tiếng đồng hồ đã trả lại cho tôi sự tỉnh táo, dẫu cho cơ thể vô cùng suy nhược khiến tôi không thể cảm nhận nỗi đau khổ một cách nhức nhối như lẽ ra phải thế.
“Hình ảnh đầu tiên đập vào mắt tôi khi tỉnh dậy là Lucy đang ngồi bên giường bệnh; gương mặt tái nhợt và bộ tang phục đen tuyền đã ngăn tôi cất lời hỏi han về tội nghiệp thằng George: bởi bức thư tôi nhận được từ nó chính là điều đầu tiên hiện về trong trí nhớ. Dần dần, mọi thứ khác quay trở lại; tôi nhớ lại chuyện mình bị bắt giam, nhưng tài nào hiểu nổi vì sao bản thân lại có mặt trong căn phòng này, nơi người ta đã khiêng tôi đến trong cơn bệnh hoạn.
“Tôi yếu đến mức chẳng thể thốt nên lời. Tôi siết chặt bàn tay Lucy và tha thiết đảo mắt khắp căn phòng để tìm kiếm một bóng hình thân yêu khác.
“Mẹ con đâu rồi?” tôi hỏi giọng yếu ớt.
“Tội nghiệp con bé chẳng thể trả lời: nó lắc đầu trong sự im lặng đầy đau đớn; rồi ngã rạp xuống giường, vòng tay ôm lấy tôi và oà khóc nức nở.
“Sao cơ! Cả hai đều đi rồi sao?” tôi hỏi.
“Vâng, cả hai,” con bé đáp, cố nén những giọt nước xúc cảm: “nhưng chắc chắn họ đang được hạnh phúc.”
Đến đây ông Eldridge dừng lại; hồi ức về khung cảnh ấy quá đỗi đau thương khiến ông không thể tiếp tục.