Mãi đến gần sáng anh mới thiếp đi. Cạnh nào mà trách được! Giữa trận cuồng phong mùa hè dữ dội bất chợt ấy, anh cũng gần như tức thì cảm nhận được — không phải vì Gemma xinh xắn, không phải vì anh mến cô, điều đó anh đã biết từ trước rồi… mà là anh suốt… yêu cô mất rồi! Tình yêu đã ập xuống đời anh đột ngột tựa cơn lốc dữ. Thế rồi lại cái cuộc đấu súng vô lý này đây! Anh bắt đầu bị dằn vặt bởi những điềm gở não nề. Và dẫu cho họ có không giết anh đi chăng nữa… Thì tình yêu của anh với cô gái ấy, vị hôn thê của người khác, sẽ đi đến đâu? Ngay cả khi xem như “người kia” không phải là mối đe dọa, rằng bản thân Gemma cũng để tâm đến anh, hay thậm chí đã thầm yêu anh rồi… Thì chuyện gì sẽ xảy ra? Hỏi gì mà hỏi! Một sinh linh đáng yêu nhường kia!…

Anh đi đi lại lại trong phòng, ngồi xuống bàn, cầm một tờ giấy, nguệch ngoạc vài dòng rồi lại vội vàng gạch xóa… Anh nhớ lại bóng hình tuyệt mỹ của Gemma bên ô cửa sổ tối sẫm, dưới bầu trời đầy sao, rung rêng trước ngọn gió lốc ấm áp; anh nhớ đôi tay cẩm thạch của cô, tựa tay của những nữ thần trên đỉnh Olympus, và cảm nhận sức nặng sống động của đôi tay ấy trên vai mình… Rồi anh cầm lấy bông hồng mà cô đã ném cho mình, và anh tưởng như những cánh hoa héo tàn một nửa ấy đang tỏa ra hương thơm của nàng, dịu dàng hơn cả mùi hương thông thường của loài hoa hồng.

“Liệu họ sẽ bắn gục anh ngay lập tức hay chỉ làm anh tàn phế?”

Anh không lên giường mà cứ để nguyên quần áo thiếp đi trên ghế sô-pha.

Có ai đó vỗ mạnh vào vai anh… Anh mở mắt ra và nhìn thấy Pantaleone.

“Hắn ngủ như đại đế Alexandros trước thềm trận chiến Babylon ấy!” cụ già kêu lên.

“Mấy giờ rồi?” Sanin hỏi.

“Kém bảy phút nữa là bảy giờ; đi xe đến Hanau mất hai tiếng, và chúng ta phải có mặt ở bãi đấu đầu tiên. Người Nga luôn đi trước kẻ thù của mình một bước! Ta đã thuê cỗ xe tốt nhất ở Frankfurt rồi đấy!”

Sanin bắt đầu rửa mặt. “Thế còn súng đâu?”

“Cái tên Tedesco lập dị ferroflucto đó sẽ mang súng đến. Hắn cũng sẽ mang theo cả bác sĩ nữa.”

Pantaleone rõ ràng đang cố ra vẻ can đảm giống như ngày hôm trước; nhưng khi ngồi vào xe cùng Sanin, khi người đánh xe quất roi phóng ngựa phi nước đại, một sự thay đổi đột ngột liền bao trùm lấy cụ già — cựu ca sĩ kiêm thân hữu của lực lượng long kỵ binh Padova. Cụ bắt đầu bối rối và thực sự đâm ra hèn nhát. Dường như có thứ gì đó bên trong cụ vừa sụp đổ, giống như một bức tường xây ẩu.

“Chúng ta đang làm cái quái gì thế này, lạy Chúa, Santissima Madonna!” cụ kêu lên bằng một giọng cao vút bất thường và ôm lấy đầu. “Ta đang làm trò gì thế này, một kẻ già đầu lú lẫn, một tên điên, một kẻ frenetico?”

Sanin vừa ngạc nhiên vừa buồn cười, vòng tay ôm nhẹ lấy eo Pantaleone, nhắc cụ nhớ đến câu tục ngữ Pháp: “Le vin est tiré — il faut le boire.”

“Phải, phải,” cụ già đáp, “chúng ta sẽ cùng cạn chén cay đắng này đến giọt cuối cùng — nhưng ta vẫn là một kẻ điên! Một kẻ điên! Mọi chuyện đang diễn ra thật yên ả, thật êm đẹp… thế mà bỗng nhiên: ta-ta-ta, tra-ta-ta!”

“Giống như đoạn tutti trong dàn nhạc vậy,” Sanin nhận xét với một nụ cười gượng gạo. “Nhưng đó đâu phải lỗi của bác.”

“Ta biết đó không phải lỗi của ta. Đương thế chứ lại! Thế mà… một hành vi xấc láo làm sao! Diavolo, diavolo!” Pantaleone lặp lại, vừa thở dài vừa lắc lắc chỏm tóc.

Chiếc xe ngựa vẫn tiếp tục lăn bánh.

Đó là một buổi sáng tuyệt đẹp. Đường phố Frankfurt, nơi vừa mới bắt đầu hé lộ những dấu hiệu của sự sống, trông thật sạch sẽ và ấm cúng; những khung cửa sổ của các ngôi nhà lấp lánh ánh lên như lá thiết bạc; và ngay khi chiếc xe vừa chạy ra khỏi cổng thành, từ trên cao, từ vòm trời xanh thẳm nhưng chưa chói chang, những tiếng hót líu lo của loài chim sơn ca tuôn xối xả như thác đổ. Bỗng nhiên, ở khúc cua trên đường, một bóng người quen thuộc bước ra từ sau thân cây dương cao lớn, đi tới vài bước rồi đứng khựng lại. Sanin nheo mắt nhìn kỹ hơn… Chúa ơi! Chính là Emil!

“Nhưng sao em ấy lại biết chuyện này chứ?” anh gặng hỏi Pantaleone.

“Ta đã bảo ta là một tên điên mà,” tội nghiệp gã người Ý rên rỉ đầy tuyệt vọng, gần như thét lên. “Thằng bé khốn khổ ấy cứ làm phiền ta suốt đêm, và sáng nay cuối cùng ta đã tiết lộ hết cho nó rồi!”

“Đúng là cái gọi là segredezza của bác đấy!” Sanin thầm nghĩ. Chiếc xe đã chạy đến chỗ Emil. Sanin bảo người đánh xe dừng lại và gọi “thằng bé khốn khổ” ấy tiến lại gần. Emil bước tới với những bước chân ngập ngừng, mặt tái xanh y như cái ngất xỉu hôm trước. Cậu hầu như không đứng vững nổi.

“Em làm cái quái gì ở đây thế?” Sanin nghiêm giọng hỏi. “Sao em không ở nhà?”

“Xin… xin hãy để em đi cùng anh,” Emil run rẩy van xin, hai tay chắp lại. Răng cậuập vào nhau bần bật như người đang lên cơn sốt. “Em sẽ không vướng chân anh đâu — chỉ cần cho em đi cùng thôi.”

“Nếu em còn chút tình cảm hay sự tôn trọng nào dành cho anh,” Sanin nói, “em hãy lập tức quay về nhà hoặc ra cửa hiệu của ngài Klüber, không được hé răng nửa lời với ai cả, và chờ anh về!”

“Anh về ư,” Emil rên rỉ — giọng cậu nghẹn ngào đứt quãng, “nhưng nhỡ anh mà…”

“Emil!” Sanin ngắt lời — đoạn anh chỉ tay về phía người đánh xe, “hãy kìm nén lại đi em! Emil, xin em đấy, hãy về nhà đi! Nghe lời anh nào, em yêu! Em bảo em yêu anh cơ mà. Vậy anh nài nỉ em đấy!” Anh đưa tay ra với cậu. Emil nhoài người tới trước, nức nở, áp môi lên bàn tay anh, rồi vùng chạy khỏi con đường cái, băng qua cánh đồng trở về hướng Frankfurt.

“Quả là một trái tim cao cả,” Pantaleone lẩm bẩm; nhưng Sanin liếc nhìn cụ đầy nghiêm khắc… Cụ già co rúm người lại vào góc xe. Cụ ý thức được lỗi lầm của mình; hơn thế nữa, cụ càng lúc càng thêm hoang mang; liệu có đúng là chính con người này đang đóng vai trò làm người làm chứng, đã đi thuê xe ngựa, đã sắp xếp mọi bề, và đã rời bỏ tổ ấm yên bình của mình lúc sáu giờ sáng không? Thêm vào đó, đôi chân cụ đã cứng đờ và ê ẩm.

Sanin nghĩ rằng cũng nên vực lại tinh thần cho cụ, và anh đã chọn đúng cách, nói đúng câu.

“Bản lĩnh ngày xưa của bác đâu rồi, Signor Cippatola? Cái gọi là il antico valor đâu mất rồi?”

Signor Cippatola ngẩng cao đầu và cau mày. “Il antico valor ư?” cụ cất giọng trầm vang. “Non è ancora spento (vẫn chưa mất đi đâu, cái il antico valor ấy nhé)!”

Cụ làm ra vẻ đường hoàng, bắt đầu huyên thuyên về sự nghiệp của mình, về các vở ô-pê-ra, về danh ca vĩ đại Garcia — và cứ thế oai phong lẫm liệt tiến vào Hanau.

Suy cho cùng, nếu ngẫm lại, chẳng có gì trên đời này mạnh mẽ hơn… và cũng yếu ớt hơn — một lời nói!