Gemma lắng nghe mẹ, chốc chốc lại cười, rồi thở dài, đoạn vỗ nhẹ lên vai mẹ, giơ ngón tay dọa dẫm, rồi lại nhìn sang Sanin; cuối cùng, cô đứng dậy, ôm lấy mẹ và hôn vào hõm cổ bà, khiến bà cười ngất và ré lên một tiếng nhỏ. Pantaleone cũng được giới thiệu với Sanin. Hóa ra ông từng là một ca sĩ opera, giọng nam trung, nhưng đã từ giã sân khấu từ lâu, và trong gia đình Roselli, ông giữ một vị trí nửa là bạn gia đình, nửa là người hầu. Mặc dù đã sống lâu năm ở Đức, ông học được rất ít tiếng Đức và chỉ biết chửi thề bằng thứ tiếng đó, lại còn bóp méo không thương tiếc ngay cả những lời lăng mạ.

“Ferroflucto spitchebubbio” là từ miệt thị ưa thích của ông dành cho hầu như bất kỳ người Đức nào. Ông nói tiếng Ý với phát âm hoàn hảo — bởi chẳng phải ông sinh ra ở Sinigali, nơi người ta có thể nghe thấy “lingua toscana in bocca romana” hay sao! Emilio rõ ràng đang đóng vai bệnh nhân và tận hưởng cảm giác dễ chịu của kẻ vừa thoát nạn hoặc đang hồi phục sau cơn bệnh; cũng thật rõ ràng là cả nhà đều chiều chuộng cậu. Cậu rụt rè cảm ơn Sanin, nhưng chủ yếu vẫn cắm cúi vào đám bánh quy và kẹo ngọt. Sanin buộc phải uống liền hai cốc sô-cô-la hảo hạng to bản và ăn một lượng lớn bánh quy; anh vừa nuốt xong cái này thì Gemma đã chìa ra cái khác — mà từ chối thì không tài nào được!

Chẳng mấy chốc anh đã cảm thấy như ở nhà: thời gian trôi qua nhanh đến khó tin. Anh phải kể cho họ nghe rất nhiều điều — về nước Nga nói chung, khí hậu Nga, xã hội Nga, người nông dân Nga — và nhất là về người Cossack; về cuộc chiến tranh năm 1812, về Peter Đại đế, về điện Kremlin, cùng những khúc ca và tiếng chuông xứ Nga. Cả hai mẹ con chỉ có một khái niệm vô cùng mơ hồ về tổ quốc bao la và xa xôi của chúng tôi; Signora Roselli, hay như người ta thường gọi là Frau Lenore, đã khiến Sanin sững sờ thực sự khi hỏi rằng ở Petersburg hiện nay còn tồn tại ngôi nhà băng nổi tiếng được xây từ thế kỷ trước hay không, một công trình mà gần đây bà đã đọc được một bài viết vô cùng kỳ thú trong cuốn sách “Bettezze delle arti” của chồng mình.

Và đáp lại tiếng kêu kinh ngạc của Sanin, “Chẳng lẽ bà thực sự cho rằng ở Nga không bao giờ có mùa hè hay sao?”, Frau Lenore đáp rằng cho đến lúc đó bà vẫn luôn hình dung nước Nga thế này — tuyết phủ quanh năm, ai nấy đều diện đồ lông thú, toàn là lính tạt, bù lại lòng hiếu khách thì lớn nhất đời và mọi nông dân đều vô cùng phục tùng! Sanin cố gắng cung cấp cho bà và con gái một vài thông tin chính xác hơn. Khi câu chuyện chuyển sang âm nhạc Nga, họ liền nài nỉ anh hát một vài điệu dân ca Nga và chỉ cho anh thấy một chiếc đàn piano nhỏ xíu với các phím màu đen thay vì màu trắng và màu trắng thay vì màu đen.

Anh vui vẻ vâng lời không chút khách khí, vừa tự đệm đàn bằng hai ngón tay phải và ba ngอน tay trái (ngón cái, ngón trỏ và ngón út) vừa cất tiếng hát bằng chất giọng nam cao mỏng tang, rít qua mũi, trước tiên là bài “Chiếc khăn choàng”, rồi đến “Dọc theo con phố lát đá”. Hai mẹ con hết lời ca ngợi giọng hát và âm nhạc của anh, nhưng ấn tượng hơn cả với họ lại là sự mềm mại và vang vọng của tiếng Nga, thế nên họ liền đòi dịch lời ca.

Sanin chiều lòng họ — nhưng ngặt một nỗi là lời bài “Chiếc khăn choàng”, và nhất là bài “Dọc theo con phố lát đá” (sur une rue pavée une jeune fille allait à l’eau là cách anh diễn giải ý nghĩa của bản gốc) vốn chẳng tài nào khơi gợi nổi trong lòng người nghe một ý niệm cao cả nào về thi ca Nga, thế nên anh bèn ngâm thơ, rồi dịch, rồi hát bài “Tôi nhớ lại một khoảnh khắc kỳ diệu” của Pushkin, phổ nhạc bởi Glinka, dẫu rằng các nốt giáng trong bản nhạc đã không được anh thể hiện hoàn toàn chính xác. Bấy giờ hai mẹ con mới được một phen ngây ngất.

Frau Lenore quả thực đã tìm thấy ở tiếng Nga một nét tương đồng kỳ lạ với tiếng Ý. Thậm chí những cái tên Pushkin (bà phát âm là Pussekin) và Glinka cũng mang đến cho bà một cảm giác gì đó khá quen thuộc. Về phần mình, Sanin nài nỉ hai mẹ con hát tặng một bài; họ cũng chẳng để ai phải mời mọc. Frau Lenore ngồi vào đàn piano và cùng Gemma hát một vài khúc song ca cùng các khúc “stornelle”. Người mẹ từng sở hữu một giọng nữ trầm tuyệt đẹp; giọng của cô con gái tuy không khỏe nhưng lại rất đỗi ngọt ngào.