Công nương đã đến thăm mẹ tôi như đã hứa và để lại cho bà một ấn tượng không mấy tốt đẹp. Tôi không có mặt trong cuộc gặp đó, nhưng khi ngồi vào bàn ăn, mẹ tôi đã nói với bố rằng mụ vương phi Zasyekin ấy thật chẳng khác nào một femme très vulgaire, rằng bà đã phát mệt vì bị mụ ta nài nỉ hết lời để nhờ vả Hoàng tử Sergei giúp đỡ, rằng mụ có quá nhiều vụ kiện tụng và rắc rối — de vilaines affaires d’argent — và chắc hẳn là một kẻ vô cùng phiền phức, hay gây sự. Dẫu vậy, mẹ tôi cho biết bà đã mời hai mẹ con họ đến ăn tối vào ngày hôm mai (vừa nghe đến từ “con gái”, tôi liền cắm cúi vào đĩa ăn), bởi suy cho cùng họ cũng là hàng gia láng giềng lại có tước vị. Nghe vậy, bố tôi liền bảo rằng giờ thì ông đã nhớ ra người phụ nữ này là ai; rằng thời trẻ ông từng quen cố công nương Zasyekin, một kẻ rất lịch thiệp nhưng lại phù phiếm và lố bịch; rằng trong giới thượng lưu người ta hay gọi ông ta là “le Parisien” vì đã sống ở Paris một thời gian dài; rằng ông ta từng rất giàu có nhưng đã nướng sạch toàn bộ gia sản vào cờ bạc; và vì một lý do nào đó chẳng rõ, có lẽ là vì tiền, dẫu thực ra ông ta hoàn toàn có thể chọn lựa tốt hơn, nếu đúng là như vậy — bố tôi cười nhạt nói thêm — ông ta đã kết hôn với con gái của một tay cò mồi, và sau khi cưới xong liền dấn thân vào các cuộc đầu cơ rồi khánh kiệt hoàn toàn.

– Chỉ sợ mụ ta lại hỏi mượn tiền, – mẹ tôi nhận xét.

– Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra đấy, – bố tôi điềm tĩnh đáp. – Mụ ta có nói tiếng Pháp không?

– Kém lắm.

– Hừm. Dù sao thì cũng chẳng sao cả. Anh tưởng em bảo là em đã mời cả cô con gái nữa cơ; hình như ai đó vừa nói với anh rằng con bé là một thiếu nữ rất duyên dáng và học thức.

– A! Thế thì chắc nó chẳng giống mẹ nó rồi.

– Mà cũng chẳng giống bố nó nốt, – bố tôi tiếp lời. – Ông ta đúng là có học thức thật, nhưng lại là một kẻ ngốc.

Mẹ tôi thở dài rồi chìm đắm trong suy tư. Bố tôi không nói gì thêm nữa. Tôi cảm thấy vô cùng bứt rứt suốt bữa ăn đó.

Sau bữa trưa, tôi đi ra vườn nhưng không mang theo súng. Tôi tự thề với lòng mình là sẽ không bén mảng đến khu vườn nhà Zasyekin nữa, thế nhưng một sức mạnh vô hình cứ thôi thúc tôi bước về phía đó, và quả nhiên chuyến đi không hoài công. Tôi vừa tới chỗ hàng rào thì đã trông thấy Zinaïda. Lần này cô ở một mình. Cô cầm một cuốn sách trên tay, thong thả bước đi dọc theo lối mòn. Cô không hề nhận ra sự có mặt của tôi.

Suýt chút nữa tôi đã để cô đi qua; nhưng rồi chẳng hiểu sao đột ngột thay đổi ý định, tôi húng hắng ho lên một tiếng.

Cô quay người lại nhưng không dừng bước, dùng một tay đẩy chiếc ruy băng bản lớn màu xanh trên chiếc mũ rơm rộng Vành ra sau, nhìn tôi, mỉm cười nhẹ rồi lại cúi xuống nhìn chăm chú vào cuốn sách.

Tôi cất mũ chào, ngập ngừng giây lát rồi nặng nề bước đi. “Que suis-je pour elle?” tôi thầm nghĩ (chẳng hiểu sao lại bằng tiếng Pháp).

Những bước chân quen thuộc vang lên đằng sau lưng; tôi quay lại và thấy bố đang tiến về phía tôi với dáng đi nhẹ nhàng, nhanh nhẹn.

– Đó là cô công nương trẻ phải không con? – bố hỏi tôi.

– Vâng ạ.

– Ơ kìa, con quen cô ấy à?

– Con gặp cô ấy sáng nay bên nhà công nương.

Bố dừng lại, xoay gót dứt khoát rồi quay ngược trở ra. Khi đi ngang qua chỗ Zinaïda, ông ngả mũ chào cô một cách lịch thiệp. Cô cũng cúi đầu chào ông, vẻ mặt thoáng chút ngạc nhiên, và đánh rơi cả quyển sách. Tôi nhìn theo cách cô dõi theo bóng ông. Bố tôi lúc nào cũng ăn mặc hoàn hảo, giản dị và mang phong cách rất riêng; nhưng chưa bao giờ dáng người ông lại khiến tôi cảm thấy uyển chuyển đến thế, và chiếc mũ phớt xám chưa từng hợp đến vậy khi đội lên mái tóc xoăn của ông — nay chỉ thưa đi một chút đến mức khó nhận ra so với trước kia.

Tôi bước nhanh về phía Zinaïda, nhưng cô thậm chí còn chẳng buồn liếc nhìn tôi; cô cúi xuống nhặt cuốn sách lên rồi bỏ đi.