Sanin tiếp tục trình bày vụ việc của mình, nghĩa là một lần nữa, lần thứ hai, mô tả lại điền trang của anh, lần này không đả động gì đến vẻ đẹp thiên nhiên nữa, và thỉnh thoảng lại quay sang Polozov để nhờ xác nhận những "con số và sự kiện" của mình. Thế nhưng Polozov chỉ há hốc mồm và lắc đầu, chẳng biết là anh ta đồng tình hay phản đối, có lẽ đến quỷ sứ cũng phải thấy đau đầu mà phán đoán. Tuy nhiên, Maria Nikolaevna chẳng cần đến sự hỗ trợ của ông ta. Bà thể hiện những năng lực kinh doanh và quản lý thực sự đáng kinh ngạc! Bà thông thạo mọi ngóc ngách của việc đồng áng; bà đặt câu hỏi về mọi thứ với độ chính xác cao, đi sâu vào từng tiểu tiết; từng lời nói của bà đều đi thẳng vào gốc rễ vấn đề và trúng phóc vào trọng tâm. Sanin đã không ngờ lại có cuộc tra hỏi kỹ lưỡng đến thế, anh vốn chẳng chuẩn bị tinh thần cho điều đó. Và cuộc tra hỏi ấy kéo dài trọn một tiếng rưỡi đồng hồ. Sanin nếm trải mọi cảm giác của một tên tội phạm đang bị xét xử, phải ngồi trên chiếc ghế băng hẹp đối diện với một vị quan tòa nghiêm khắc và sắc sảo. "Chao ôi, đây chẳng khác gì một cuộc thẩm vấn!" anh chán nản lẩm bẩm trong miệng. Maria Nikolaevna cứ cười tủm tỉm suốt buổi, cứ như thể đó chỉ là một trò đùa; nhưng nhờ thế mà Sanin chẳng thấy thoải mái hơn chút nào; và khi trong suốt buổi "thẩm vấn" ấy, hóa ra là anh vẫn chưa nắm rõ ý nghĩa chính xác của mấy từ "phân chia lại đất đai" và "đất canh tác", thì mồ hôi lạnh vã ra đầm đìa khắp người anh.

"Thôi được, thế thì ổn rồi!" Cuối cùng Maria Nikolaevna cũng đưa ra quyết định. "Bây giờ tôi đã biết điền trang của anh... rõ như chính anh vậy. Anh đề nghị mức giá bao nhiêu cho mỗi đầu nông nô?" (Vào thời đó, ai cũng biết, giá trị điền trang được tính bằng số lượng nông nô sống trên đất ấy.)

"Vâng... tôi nghĩ... tôi không thể nhận ít hơn năm trăm rúp cho mỗi người," Sanin khó nhọc thốt lên. Ôi Pantaleone, Pantaleone, ông đang ở đâu hỡi! Đây mới là lúc ông nên cất tiếng kêu lên lần nữa: "Barbari!"

Maria Nikolaevna ngước mắt lên trần nhà như thể đang tính toán.

"Sao nào?" Cuối cùng bà cất lời. "Tôi nghĩ mức giá đó chẳng có gì là thiệt thòi cả. Nhưng tôi đã giữ lại cho mình hai ngày suy nghĩ, và anh phải chờ cho đến ngày mai. Tôi đoán là chúng ta sẽ đi đến thỏa thuận thôi, và khi đó anh sẽ nói cho tôi biết anh muốn trả trước bao nhiêu tiền mặt. Còn bây giờ, basta cosi!" bà kêu lên khi thấy Sanin định đáp lời. "Chúng ta tốn quá nhiều thời gian cho thứ tiền tài dơ bẩn này rồi... à demain les affaires. Anh biết không, bây giờ tôi sẽ để cho anh đi..." (bà liếc nhìn chiếc đồng hồ nhỏ tráng men đính trên thắt lưng) "...cho đến tận ba giờ... Tôi phải để cho anh nghỉ ngơi chứ. Cứ đi chơi roulette đi."

"Tôi không bao giờ chơi trò may rủi cả," Sanin nhận xét.

"Thật á? Ơ hay, anh đúng là một bậc thánh nhân. Dù tôi cũng chẳng chơi. Thật ngu ngốc khi vứt bỏ tiền bạc của mình mà chẳng có lấy một cơ hội nào. Nhưng cứ bước vào sòng bạc mà ngắm nghía những khuôn mặt ở đó xem. Có khối kẻ trông buồn cười lắm. Có một mụ già đội khăn trùm đầu kiểu nhà quê mà lại để ria mép, trông cực kỳ ngộ nghĩnh! Vị hoàng thân nhà chúng ta lại là một trường hợp khác, cũng thú vị không kém. Một nhân vật đường bệ với chiếc mũi như mũi đại bàng, và mỗi khi đặt một đồng thaler xuống, lão ta lại lén làm dấu thánh dưới vạt áo gile. Cứ đọc báo, đi dạo, hay làm bất cứ điều gì anh thích đi. Nhưng đúng ba giờ tôi sẽ đợi anh... de pied ferme. Chúng ta sẽ phải ăn tối sớm hơn một chút. Nhà hát ở xứ sở mấy tên Đức ngốc nghíc này bắt đầu lúc sáu giờ rưỡi." Bà chìa tay ra. "Sans rancune, n’est-ce pas?"

"Thưa Maria Nikolaevna, tôi có lý do gì mà phải bực bội cơ chứ?"

"À, là vì tôi cứ hành hạ anh đấy thôi. Đợi một chút nữa đi, rồi anh sẽ thấy. Vẫn còn những thứ tồi tệ hơn đang chờ đấy," bà nói thêm, chớp chớp hàng mi, và tất cả những lúm đồng tiền đột nhiên hiện rõ trên đôi má ửng hồng. "Hẹn gặp lại nhé!"

Sanin cúi đầu chào rồi bước ra ngoài. Một tràng cười giòn giã vang lên sau lưng anh, và trong chiếc gương mà anh vừa đi qua lúc ấy, cảnh tượng sau đã phản chiếu lại: Maria Nikolaevna vừa kéo sụp chiếc mũ fez của chồng xuống tận mắt, còn ông ta thì đang bất lực giãy giụa bằng cả hai tay.