Cậu ngủ thiếp đi vài tiếng liền không mộng mị. Rồi cậu bắt đầu mơ thấy mình lại đang đấu súng một lần nữa, rằng kẻ thù đứng đối diện cậu chính là Herr Klüber, còn trên một nhành cây linh sam có một con vẹt đang đậu, và con vẹt ấy lại là Pantaleone, cứ gõ cái mỏ của nó xuống: một, một, một!

“Một… một… một!” Cậu nghe rõ mồn một tiếng gõ ấy; cậu mở bừng mắt, ngẩng đầu lên… có ai đó đang gõ cửa phòng cậu.

“Mời vào!” Sanin lên tiếng gọi.

Người phục vụ bước vào và thưa rằng có một vị phu nhân rất tha thiết muốn gặp ngài.

“Gemma!” cái tên ấy thoáng hiện lên trong đầu cậu… nhưng hóa ra vị phu nhân đó lại là mẹ cô, bà Frau Lenore.

Vừa bước vào, bà liền sụp ngay xuống ghế và bắt đầu khóc nức nở.

“Có chuyện gì thế, thưa bà Roselli hiền hậu, đáng kính của tôi?” Sanin cất lời, ngồi xuống bên cạnh và dịu dàng chạm nhẹ vào tay bà. “Đã có chuyện gì xảy ra vậy? Xin bà hãy bình tĩnh lại, tôi cầu xin bà.”

“Ôi, Herr Dimitri, tôi khổ… khổ lắm ông ơi!”

“Bà khổ tâm ư?”

“Ôi, đau khổ vô cùng! Nào tôi có lường trước được cơ sự thế này đâu? Đùng một cái, sét đánh ngang tai…”

Bà nghẹn ngào không thở nổi.

“Nhưng cụ thể là chuyện gì ạ? Xin bà hãy giải thích! Bà có muốn uống một cốc nước không?”

“Không, cảm ơn cậu.” Frau Lenore lấy khăn tay lau mắt rồi lại bắt đầu khóc với một sinh lực trào dồn mới. “Tôi biết hết rồi, cậu ạ! Biết tất cả rồi!”

“Tất cả? Ý bà là sao ạ?”

“Mọi chuyện diễn ra ngày hôm nay! Cả nguyên nhân nữa… tôi cũng biết luôn! Cậu đã hành xử như một người đàn ông chính trực; nhưng ngặt nỗi cơ sự lại trớ trêu làm sao! Tôi đã hoàn toàn đúng khi không thích cái chuyến đi chơi đến Soden ấy… hoàn toàn đúng!” (Frau Lenore chẳng hề nói câu nào như thế vào cái ngày đi chơi hôm đó, nhưng giờ đây bà đinh ninh rằng ngay từ lúc ấy bà đã lường trước “tất cả” rồi.) “Tôi tìm đến cậu như tìm một người đàn ông chính trực, một người bạn, dẫu tôi mới chỉ gặp cậu lần đầu cách đây năm hôm…. Nhưng cậu biết đấy, tôi là một góa phụ, một người phụ nữ đơn độc…. Con gái tôi…”

Những giọt nước mắt làm nghẹn ngào giọng nói của Frau Lenore. Sanin chẳng biết phải nghĩ sao.

“Con gái bà ư?” cậu lặp lại.

“Con bé Gemma của tôi,” Frau Lenore thốt lên sau chiếc khăn tay đẫm lệ, nghe gần như một tiếng rên rỉ, “hôm nay đã thông báo với tôi rằng nó sẽ không cưới Herr Klüber nữa, và tôi phải từ hôn anh ta!”

Sanin thực sự lùi lại một chút; cậu không hề ngờ tới điều đó.

“Bây giờ tôi chưa muốn nói gì,” Frau Lenore tiếp lời, “về nỗi nhục nhã ấy, về chuyện chưa từng có tiền lệ trên đời này khi một cô gái lại dám bỏ rơi vị hôn phu của mình; nhưng cậu thấy đấy, đó là sự khánh kiệt đối với mẹ con chúng tôi, Herr Dimitri!” Frau Lenore chậm rãi và cẩn thận vò chiếc khăn tay của mình thành một nhúm tròn vo bé xíu, cứ như thể bà muốn thu gọn toàn bộ nỗi đau buồn vào trong đó vậy. “Chúng tôi không thể tiếp tục sống bằng tiền lời thu từ cửa hiệu được nữa, Herr Dimitri ạ! Mà Herr Klüber thì rất giàu, và sẽ còn giàu hơn nữa. Thế mà lại đi từ hôn anh ta vì lý do gì chứ? Chỉ vì anh ta không bảo vệ vị hôn thê của mình ư? Cho dù hành động đó của anh ta không được đẹp đẽ cho lắm, dẫu sao anh ta cũng chỉ là một thường dân, chưa từng qua trường lớp đại học, và với tư cách là một thương gia đứng đắn, lẽ ra anh ta nên tỏ thái độ khinh miệt trước trò đùa nghịch ngợm ngốc nghếch của một sĩ quan vắt mũi chưa sạch nào đó chứ. Hơn nữa, xét cho cùng thì đó là nỗi sỉ nhục gì cơ chứ, hỡi Herr Dimitri?”

“Xin lỗi bà, Frau Lenore, có vẻ như bà đang trách móc tôi thì phải.”

“Tôi không hề trách cậu một chút nào, một chút nào đâu! Cậu hoàn toàn là chuyện khác; cậu, cũng như mọi người Nga khác, là một người lính…”

“Xin lỗi bà, tôi hoàn toàn không phải là…”

“Cậu là một người ngoại quốc, một người khách quý, và tôi biết ơn cậu,” Frau Lenore tiếp lời, chẳng màng đến lời Sanin. Bà thở dài, xua xua tay, lại mở tung chiếc khăn tay ra và xì mũi. Chỉ riêng từ cách mà nỗi buồn phiền của bà bộc lộ ra ngoài, người ta cũng có thể thấy rằng bà không hề được sinh ra dưới bầu trời phương Bắc.

“Rồi thì Herr Klüber sẽ phải quản lý cửa hiệu của mình thế nào, nếu cứ hở ra là đi khiêu chiến với khách hàng? Hoàn toàn mâu thuẫn! Thế mà bây giờ tôi lại phải đuổi anh ta đi! Nhưng rồi mẹ con tôi sẽ sống bằng cái gì đây? Đã có lúc chúng tôi là những người duy nhất làm được bánh ngọt thiên thần và kẹo dẻo hạt dẻ cười, và chúng tôi có rất nhiều khách hàng; thế nhưng giờ đây cửa hàng nào cũng làm bánh thiên thần cả rồi! Cậu thử nghĩ xem; dẫu không có chuyện này đi nữa, người ta trong thị trấn cũng sẽ bàn tán về trận đấu súng của cậu thôi… chẳng thể nào giấu giếm được đâu. Đùng một cái, hôn ước lại bị hủy bỏ! Sẽ là một vụ bê bối, một vụ bê bối lớn cho mà xem! Gemma là một cô gái tuyệt vời, nó thương tôi; nhưng nó lại là một kẻ bướng bỉnh theo chủ nghĩa cộng hòa, nó chẳng thèm bận tâm đến ý kiến của người khác đâu. Cậu là người duy nhất có thể thuyết phục được nó!”

Sanin lại càng kinh ngạc hơn nữa. “Tôi ư, Frau Lenore?”

“Vâng, chỉ mình cậu thôi… chỉ một mình cậu. Đó là lý do tại sao tôi đến gặp cậu; tôi chẳng thể nghĩ ra cách nào khác nữa! Cậu thật là thông minh, thật tốt bụng! Cậu đã chiến đấu để bảo vệ nó. Nó sẽ tin cậu! Nó buộc phải tin cậu—chẳng phải cậu đã dám mạo hiểm cả tính mạng vì nó đấy thôi! Cậu hãy làm cho nó hiểu ra, bởi vì tôi chẳng thể làm gì hơn được nữa; cậu hãy làm cho nó hiểu rằng nó đang tự đẩy bản thân và tất cả chúng tôi vào đường cùng. Cậu đã cứu con trai tôi—hãy cứu luôn cả con gái tôi nữa! Chính Chúa đã sai cậu đến đây… tôi sẵn sàng quỳ gối để nài xin cậu….” Và Frau Lenore chồm nửa người dậy khỏi ghế như thể sắp sụp xuống dưới chân Sanin… Cậu bèn giữ bà lại.

“Frau Lenore! Xin bà vì lòng thương xót! Bà đang làm gì thế?”

Bà chộp lấy tay cậu đầy xúc động. “Cậu hứa đi…”

“Frau Lenore, xin bà suy nghĩ cho; tôi có quyền gì mà…”

“Cậu hứa nhé? Chẳng lẽ cậu muốn tôi ngã chết ngay tại đây trước mắt cậu hay sao?”

Sanin hoàn toàn bối rối tột độ. Đây là lần đầu tiên trong đời cậu phải đối phó với một người mang dòng máu Ý nhiệt huyết đến thế.

“Tôi sẽ làm bất cứ điều gì bà muốn,” cậu kêu lên. “Tôi sẽ nói chuyện với Fräulein Gemma….”

Frau Lenore bật kêu lên đầy vui sướng.

“Chỉ là tôi thực sự không dám chắc kết quả sẽ ra sao…”

“À, đừng nuốt lời, đừng có rút lại lời đã nói!” Frau Lenore kêu lên với giọng van nỉ; “cậu đã đồng ý rồi đấy nhé! Kết quả chắc chắn sẽ tốt đẹp thôi. Dù sao đi nữa, tôi cũng chẳng còn cách nào khác! Nó chẳng thèm nghe lời tôi đâu!”

“Con bé đã kiên quyết bày tỏ ý muốn từ chối kết hôn với Herr Klüber đến thế cơ à?” Sanin hỏi sau một lát im lặng.

“Nó dứt khoát như chặt tay chặt chân ấy chứ! Nó đúng là y hệt cha nó, Giovanni Battista! Con bé cứng đầu cứng cổ!”

“Cứng đầu? Con bé thế thật ư?”… Sanin chậm rãi nói.

“Đúng… đúng thế… nhưng nó đồng thời cũng là một thiên thần. Nó sẽ nghe lời cậu. Cậu có đến ngay không? Ôi, người bạn Nga quý mến của tôi!” Frau Lenore bỗng chồm dậy khỏi ghế, và đầy xúc động ôm chầm lấy đầu Sanin đang ngồi đối diện với cậu. “Hãy nhận lấy lời chúc phúc của một người mẹ—và cho tôi xin một cốc nước đi!”

Sanin mang lại cho Signora Roselli một cốc nước, hứa danh dự với bà rằng cậu sẽ sang ngay lập tức, tiễn bà xuống tận sà-lông rồi ra đường phố, và khi trở về phòng mình, cậu ngửa cả hai tay lên trời và trừng trị mắt ra vì quá đỗi kinh ngạc.

“Chà,” cậu nghĩ ngợi, “chà, giờ thì cuộc đời đang xoay vồng lên rồi! Và nó xoay tít đến mức làm tôi chóng cả mặt.” Cậu không thèm cố gắng soi thấu vào nội tâm, để nhận thức xem chuyện gì đang diễn ra trong chính mình nữa: tất cả chỉ là một mớ hỗn độn và quay cuồng, và đó là tất cả những gì cậu biết! Quả là một ngày kỳ lạ làm sao! Môi cậu vô thức lẩm bẩm: “Cứng đầu… mẹ nó bảo thế… và tôi lại phải đi khuyên can nó… chính nó! Mà khuyên can điều gì cơ chứ?”

Quả thực Sanin đang chóng mặt, và trên tất cả cái vòng xoáy của những cảm giác, ấn tượng và những ý nghĩ dở dang đang thay đổi liên tục ấy, hình ảnh của Gemma cứ bồng bềnh trôi nổi mãi, hình ảnh đã khắc sâu không thể phai mờ vào ký ức cậu trong đêm hè oi ả ấy, rung rỗi điện khí, bên ô cửa sổ tối mịt, dưới ánh sao trời dày đặc lấp lánh!