Phòng Thiên Lý
Dương xướng[1] là bậc giai nhân trong thành Trường An vậy, phong thái đã tuyệt đẹp, lại thích trang điểm mua vui. Các vương công đại thần khi đãi khách thì tranh nhau mời nàng tới. Kẻ không biết uống rượu cũng cạn hết chén đầy để truy hoan trọn vẹn. Đám thanh niên Trường An một khi đến chỗ nàng, dù phá sản thân vong cũng quyết không hối hận. Do đó, tên của Dương xướng đứng đầu mọi danh sách. Đương thời, giá của nàng cực cao.
Tướng soái Lĩnh Nam là du tử nhà quyền quý, vợ là con gái của quốc thích, rất hung dữ với chồng. Hai người từng hẹn trước, nếu ai thay lòng đổi dạ thì phải chết dưới lưỡi đao sắc bén. Tướng soái tuổi trẻ giàu sang, thích chơi bời, trong bụng khổ sở vì vợ nhưng không biết làm sao. Bèn âm thầm bỏ ra nhiều tiền bạc, xóa đi tên Dương xướng, đưa nàng đến Nam Hải, cho sống trong nhà riêng, khi rảnh rồi thì tìm tới, lúc chạng vạng mới về nhà. Tính Dương xướng thông minh, hầu hạ tướng soái rất cẩn trọng chu đáo. Bình thường nàng tuân thủ phụ đạo, chuyện trái với lẽ ấy thì không nhắm mắt làm bừa, lại đối xử rất tốt với tả hữu bên tướng soái, ai nấy cũng thích nàng. Vậy nên tướng soái lại càng thêm sủng ái.
Một năm sau, tướng soái lâm bệnh, không dậy nổi, muốn gặp Dương xướng một lần nhưng lại lo vợ biết. Tướng soái vốn có giao hảo với Giám quân sứ, bí mật sai người truyền đạt lại ý mình, nhờ ông nghĩ cách giúp. Giám quân nói dối vợ tướng soái: “Tướng quân bệnh nặng lắm. Nếu có người khéo hầu hạ đến nấu ăn, sắc thuốc rồi trông nom thì sẽ sớm khỏi hơn. Ta có một tỳ nữ giỏi, từng làm việc lâu năm trong gia đình quyền quý, rất hiểu ý chủ nhân. Xin cho ả ở bên cạnh tướng quân, phu nhân thấy thế nào?”. Người vợ nói: “Người hầu của gia đình quyền quý thì đáng tin cậy rồi, vậy ta cũng đỡ khổ, ngài gọi ả đến dây mau”. Giám quân liền sai Dương xướng giả làm tỳ nữ gặp tướng soái, nhưng việc chưa thành đã bại lộ. Người vợ chọn mấy chục tỳ nữ khỏe mạnh, cầm gậy trắng xếp thành hàng, còn nấu sẵn vạc dầu để giữa sân chờ sẵn, dự tính khi nàng tới thì ném ngay vào chảo sôi. Tướng soái biết chuyện thì hoảng hốt, vội sai người đi cản Dương xướng lại. Còn nói: “Việc này là ý của ta, chớ liên lụy người khác. May là bây giờ ta chưa chết, nhất định phải đưa nàng thoát ra khỏi miệng hùm, bằng không thì chẳng còn kịp nữa”. Bèn tặng Dương xướng nhiều châu báu, còn sai gia đồng lấy thuyền con hộ tống nàng về phương Bắc. Từ đó tướng soái càng thêm phẫn uất, chưa được mười ngày đã qua đời. Dương xướng trên đường đi ngang qua Hồng Châu thì nghe được tin dữ, nàng trả lại hết mọi vật mà tướng soái đã tặng, đứng khóc và nói: “Tướng quân vì thiếp mà chết, tướng quân đã chết thì thiếp sống làm gì? Há có thể phụ bạc tướng quân ư?”. Bèn gạt bỏ đồ tế lễ rồi chết theo.
Phường ca xướng là kẻ lấy nhan sắc thờ người, không được lợi thì không chịu gắn bó. Nhưng nàng Dương có thể dùng cái chết để báo đáp tướng quân, ấy là nghĩa vậy, có thể khước từ lễ vật tướng quân tặng, ấy là liêm vậy. Tuy là hạng ca xướng nhưng khác xa đám cùng nghề.
[1] Dương Xướng có nghĩa là “kỹ nữ họ Dương”.
