Bùi Hình

Trong những năm Đại Lịch nhà Đường, có Thôi sinh, cha là bậc quan lớn, giao hảo với những đại thần nhất phẩm đương thời. Sinh khi đó làm Thiên ngưu, cha bảo chàng đi thăm hỏi một viên quan nhất phẩm đang lâm bệnh. Sinh tuổi trẻ, dung mạo như ngọc, bẩm tính chính trực, cử chỉ khoan thai, nói lời thanh nhã. Quan nhất phẩm sai thị nữ cuốn rèm rồi triệu sinh vào phòng. Sinh bái lạy và thưa rõ lệnh cha, quan nhất phẩm rất vui sướng và yêu thích, cho ngồi xuống trò chuyện. Khi ấy, ba kỹ nhân đẹp tuyệt trần đứng trước mặt, mở khay vàng bên trong chứa đầy đào, tẩm mứt ngọt và dâng lên. Quan nhất phẩm bèn sai cô gái mặc áo lụa đỏ[1] mang một khay tới mời sinh. Sinh tuổi trẻ, gặp ca kỹ thì xấu hổ, nên không ăn quả nào. Quan nhất phẩm lại sai nàng lấy thìa bón cho sinh, sinh bất đắc dĩ phải ăn. Nàng mỉm cười giễu cợt chàng, nói cáo từ và rút lui. Quan nhất phẩm bảo: “Lang quân nếu rảnh rồi thì hãy đến thăm viếng, chớ xa lánh lão phu”. Rồi sai nàng áo đỏ đưa tiễn sinh rời sân. Lúc sinh ngoảnh đầu nhìn thì thấy nàng giơ ba ngón tay, còn lật bàn tay ba lần, sau lại chỉ vào chiếc gương nhỏ trước ngực và nói rằng: “Xin nhớ lấy”. Ngoài ra chẳng nói thêm gì nữa. Sinh về, chuyển lại ý của quan nhất phẩm. Khi trở lại học viện thì tinh thần chàng mê loạn, ít nói năng, gầy đi hẳn, lại tơ tưởng đến thất thần, suốt cả ngày không ăn uống chỉ ngâm mãi một bài thơ:

Non Bồng lạc bước đến ngao du

Sáng trong ánh mắt tựa tinh cầu

Cửa son nửa khép, trăng nghiêng bóng

Soi xuống quỳnh chi, dáng tuyết sầu.

Xung quanh không ai hiểu được ý. Bấy giờ, trong nhà có Côn Lôn Nô tên Ma Lặc, liếc nhìn lang quân bảo: “Lòng ngài đang vướng bận chuyện gì, sao lại ôm hận không nguôi vậy? Nói cho lão nô biết với”. Sinh đáp: “Các ông đâu hiểu được, việc gì phải hỏi chuyện lòng ta?”. Ma Lặc nói: “Chỉ cần lang quân nói rõ, lão sẽ giúp ngài giải quyết, xa hay gần cũng đều xong cả thôi”. Sinh lấy làm kinh hãi vì lời nói lạ lùng ấy, bèn kể hết ngọn ngành. Ma Lặc nói: “Việc cỏn con này, sao ngài không nói sớm mà tự làm khổ mình như thế?”. Sinh lại nói ra ẩn ngữ, Ma Lặc bảo: “Có khó gì đâu, giơ ba ngón tay, tức là nhà quan nhất phẩm có mười viện ca cơ, cô ấy ở viện thứ ba, lật bàn tay ba lần, tức là mười lăm ngón, ứng với số ngày rằm, chiếc gương nhỏ trước ngực ám chỉ trăng đêm rằm tròn như gương, dặn lang quân đến đấy”. Sinh vui mừng khôn xiết, hỏi Ma Lặc rằng: “Có kế sách nào để hóa giải uất ức của ta chăng?”. Ma Lặc cười bảo: “Mai là tới đêm rằm, lão xin hai cuốn lụa xanh thẳm để làm chiếc áo bó sát người cho lang quân. Nhà quan nhất phẩm có nuôi con mãnh khuyển canh giữ cửa viện ca cơ, người lạ không thể nào vào được, nếu vào ắt bị nó cắn chết. Nó nhanh nhạy như thần, còn uy dũng như hổ, đó là loài chó ở Mạnh Hải thuộc Tào Châu. Ngoài lão nô thì trên đời không một ai hạ được. Tối nay lão sẽ vì lang quân mà giết nó”.

Sinh liền bày rượu thịt khao thưởng. Đến canh ba, Ma Lặc mang luyện chùy ra đi. Qua một bữa cơm thì trở về và nói: “‘Con chó chết rồi, không còn gì ngăn cản nữa”. Canh ba đêm ấy, sinh mặc áo xanh rồi Ma Lặc cõng chàng vượt qua mười lớp tường, tiến vào bên trong viện ca kỹ, dừng ở cửa thứ ba. Cửa son không khóa, leo lét ánh đèn, chỉ nghe thấy kỹ trưởng ngồi than thở, giống như đang đợi ai. Khuyên thúy chỉ vừa cởi, son phấn thì mới lau, mặt ngọc đầy nỗi hận, khóe mắt vướng âu sầu. Nàng ngâm thơ rằng:

Oanh hót động sâu hận Nguyễn lang

Dưới hoa len lén cởi châu đang

Đường mây dứt lối thư không đến

Nhẹ thổi ngọc tiêu oán phượng hoàng.

Thị vệ đều ngủ hết nên xung quanh tĩnh mịch, sinh chậm rãi vén rèm rồi bước vào. Hồi lâu, nhìn thấy đúng là sinh, nàng liền nhảy xuống giường và cầm tay sinh nói: “Thiếp biết chàng dĩnh ngộ, tất có thể hiểu ngầm, cho nên mới dùng tay thay lời. Song chẳng biết lang quân có thần thuật gì mà tới được nơi đây?”. Sinh kể hết mưu kế của Ma Lặc, cả chuyện lão cõng chàng đến. Nàng hỏi: “Ma Lặc đang ở đâu?”. Chàng đáp: “Bên ngoài rèm”. Bèn gọi vào, lấy chén vàng rót rượu và mời lão. Nàng kể với sinh: “Nhà thiếp vốn giàu có, sống ở phương Bắc. Chủ nhân thống lĩnh binh mã, ép thiếp về làm cơ bộc, chẳng thể tự kết liễu, đành chọn kiếp sống thừa. Tuy mặt hoa da phấn nhưng lòng luôn nặng trĩu. Dùng đũa ngọc mà ăn, đốt lò vàng hương thoảng, ngăn bình phong mà sống giữa lụa là, đắp chăn gấm mà ngụ trong châu thúy, tất cả đều không phải những gì thiếp mong mỏi, cứ như xiềng xích thôi. Nay hiền trảo nha biết thần thuật, muốn thoát khỏi bệ lao có khó gì? Ước nguyện hoàn thành, chết không hối tiếc, còn xin làm nô bộc cung kính theo hầu hạ. Không biết cao kiến của lang quân thế nào?”. Sinh ủ rủ không đáp. Ma Lặc nói: “Nương tử đã kiên quyết như vậy, chuyện này cũng dễ thôi”. Nàng vui lắm. Ma Lặc xin mang vác hành lý và rương nữ trang cho nàng trước, cứ vậy hết ba lần, sau đó bảo: nếu chậm trễ e trời sáng, liền cõng cả sinh lần nàng bay qua hơn mười lớp tường cao ngất. Phủ của quan nhất phẩm được canh phòng không một chút sơ hở, họ bèn quay về học viện mà ẩn nấp. Đến sáng thì gia nhân mới phát giác, lại thấy con chó đã chết rồi, quan nhất phẩm rất kinh hãi, nói rằng: “Môn tường nhà ta xưa nay luôn kín kẽ, cửa khóa rất nghiêm ngặt, kẻ kia hình như là bay vào, lại lặng lẽ không để lộ hình tích, ắt có hiệp sĩ giúp cho vậy. Chuyện này chớ nên làm ầm ĩ, không khéo rước họa đấy”. Nàng trốn trong nhà Thôi sinh được hai năm, nhân mùa hoa nở ngồi xe nhỏ đi du ngoạn Khúc Giang, người nhà quan nhất phẩm để ý thấy, liền báo lại với ông. Quan nhất phẩm lấy làm lạ, cho triệu Thôi sinh vào và gặng hỏi chuyện ấy. Sinh sợ không dám giấu, bèn kể rõ hết nguyên do, nói tất cả đều nhờ người nô bộc tên Ma Lặc cõng chàng đến. Quan nhất phẩm nói: “Cô ta phạm đại tội, nhưng lang quân đã sai bảo hơn một năm, nên không thể hỏi thị phi. Ta phải trừ hại cho người trong thiên hạ”. Truyền lệnh năm mươi giáp sĩ mang binh trượng tới vây kín nhà Thôi sinh, sai bắt lấy Ma Lặc. Ma Lặc cầm chủy thủ và bay khỏi tường cao, nhẹ nhàng như mọc cánh, thoăn thoắt tựa diều ưng. Tên vút như mưa, song không thể bắn trúng, trong phút chốc đã không biết Ma Lặc đi hướng nào. Nhà họ Thôi bị một phen kinh hãi. Còn quan nhất phẩm cũng hối hận và lo ngại, mỗi đêm đều sai bọn gia đồng cầm kiếm kích bảo vệ mình, cứ vậy cả năm trời mới thôi.

Hơn mười năm sau, Thôi gia có người nhìn thấy Ma Lặc bán thuốc ở trong chợ Lạc Dương, dung mạo vẫn giống hệt khi xưa.

[1] Thời Minh có vở tạp kịch “Hồng Tiêu” của Lương Thần Ngư, thời Thanh có vở tạp kịch “Côn Lôn Nô” của Mai Đỉnh Tộ, đều là dựa theo cốt truyện này.Côn Lôn là từ mà người Trung Quốc thời Đường dùng để gọi bán đảo Ấn Độ và quần đảo Indonesia. “Côn Lôn Nô” tức những di dân từ Côn Lôn đến Trung Quốc. Phần “Nam Man” trong “Cựu Đường thư” chép: “Từ Lâm Ấp xuống phía Nam, người nào cũng tóc xoăn da đen, gọi chung là Côn Lôn”.Sách “Bình Châu khả đàm” của Chu Úc đời Bắc Tống cũng nói: “Nhà giàu có ở Quảng Trung nuôi dưỡng nhiều quỷ nô, sức lực kinh người, có thể mang gánh mấy trăm cân. Ngôn ngữ khác biệt, hôn thú bất đồng, tính tình thuần phác, không bỏ trốn, còn gọi là dã nhân, da đen như mực, môi đỏ răng trắng, tóc vàng và xoăn, có trai có gái, sinh trưởng tại núi non hải ngoại … Có một chủng dã nhân gần biển, xuống nước mắt không bị mờ, gọi là Côn Lôn Nô”.