Vợ đi rồi ngày hôm sau anh lại đổ bệnh. Trong lúc ốm, anh nhận được tổng cộng ba bức thư của vợ. Bức thư đầu tiên viết:

Tuyên:

Em đã đến Lan Châu, mọi thứ đều rất xa lạ, chỉ thấy không khí trong lành, trời tuy lạnh nhưng lại lạnh rất sảng khoái.

Phòng ốc ở đoàn xe vẫn đang sửa chữa, tất cả chúng em đều ở trong khách sạn. Giám đốc Trần đối xử với em rất tốt, anh có thể không cần lo lắng. Mới đến một nơi, lòng chưa định thần lại, một hai ngày nữa em sẽ viết thư dài cho anh.

Mẹ vẫn còn nổi cáu chứ? Lúc em ở nhà, bà nhìn cái gì cũng thấy chướng mắt, tách nhau ra có lẽ bà sẽ bớt ghét em phần nào.

Cơ thể anh nên chú ý, ăn nhiều đồ có dinh dưỡng và thuốc bổ một chút, nghìn vạn lần đừng tiết kiệm tiền, em sẽ gửi cho anh hàng tháng. Chúc anh bình an.

Vợ X tháng X ngày

Không ghi rõ địa chỉ gửi thư lại, nhưng bức thư ngắn này khiến anh rất hài lòng, chỉ trừ ba chữ "Giám đốc Trần". Anh chờ bức thư thứ hai. Điều này không bắt anh phải chờ lâu, qua ba ngày thì bức thư thứ hai đã tới. Bức thư này không chỉ khá dài, mà còn viết rất tha thiết, có không ít lời khuyên anh yên tâm chữa bệnh, còn kèm theo một bức thư giới thiệu anh đến bệnh viện Khoan Nhân tìm bác sĩ chủ nhiệm khoa nội chữa bệnh, cuối thư ký tên là "Trần Phụng Quang". Anh biết đây là tên của Giám đốc Trần, mặt anh hơi đỏ lên. Anh tiện miệng nhắc với mẹ một câu: "Thụ Sinh bảo em đến bệnh viện Khoan Nhân khám bệnh, cô ấy còn nhờ Giám đốc Trần viết một bức thư giới thiệu đến nữa." Mẹ lạnh lùng nói một câu: "Hừ, ai hiếm lạ ông ta giới thiệu chứ?" Anh liền không dám nói tiếp nữa, sau đó cũng không dám nhắc lại chuyện này một lần nữa. Anh lại mong ngóng bức thư thứ ba, anh tin rằng nó nhất định sẽ dài hơn bức thư thứ hai. Qua một tuần, bức thư thứ ba đã đến. Nhưng nó lại là một bức thư rất ngắn. Trong thư cô chỉ nói cô đang bận chuẩn bị cho việc khai trương ngân hàng, tạm thời không có thời gian viết thư dài, lại mong anh viết thư qua nhiều hơn, kể cho cô nghe tình hình sinh hoạt của anh. Cuối thư viết địa chỉ liên lạc của cô, nhưng chữ ký lại đổi thành hai chữ "Thụ Sinh".

Anh đọc xong thư, thở dài một hơi, không nói một câu nào. Mẹ chìa tay sang lấy thư, anh im lặng đưa cho bà.

"Nó hay ho thật đấy, mới đi có mười mấy ngày mà đã bày ra cái vẻ bề thế của người ta rồi," mẹ xem xong thư, không hài lòng nói. Bà chưa từng nhìn thấy bức thư đầu tiên của Thụ Sinh.

Nói: "Cô ấy chắc là thực sự bận, cũng trách cô ấy làm gì, ngân hàng mới mở, nhân lực ít, Giám đốc Trần đối xử tốt với cô ấy, cô ấy cũng phải bỏ ra nhiều sức lực hơn," anh vẫn đang bênh vực vợ, anh cố hết sức che giấu sự thất vọng và nghi ngờ của mình (quả thực anh có một chút nghi ngờ).

"Con còn muốn nói Giám đốc Trần đối xử tốt với nó! Con cứ đợi mà xem, có một ngày hai kẻ đó sẽ sinh chuyện cho mà xem!" mẹ tức giận nói.

"Mẹ, con phải uống thuốc rồi chứ nhỉ," anh không muốn mẹ tiếp tục bàn về vấn đề này nữa (nó khiến trong lòng anh rất khó chịu), liền đánh trống lảng nói.

"Đúng vậy, để mẹ đi sắc thuốc cho con," mẹ tiếp lời, nghĩ đến bệnh tình của anh, bà lập tức quên mất người phụ nữ kia. Bà dùng ánh mắt trìu mến nhìn anh. Anh vẫn vàng vao gầy guộc như vậy, chỉ là ánh mắt khá hơn một chút, môi cũng có chút huyết sắc. Bà vội vã đi ra khỏi phòng.

Anh lại thở dài một tiếng, quay mắt nhìn vào bức tường. Qua hai ba phút, anh lại quay mắt nhìn ra bên ngoài, sau đó lại nhìn lên trần nhà. Bất kể ở đâu anh cũng nhìn thấy nụ cười của người phụ nữ đó, cô cười vui vẻ, khuôn mặt trang điểm giống như khuôn mặt mỹ nhân trên sân khấu. Cả khuôn mặt anh nóng bừng bừng, bên tai vang lên tiếng chuông đơn điệu, đôi mắt khô khốc như muốn bốc hỏa. Cuối cùng anh cũng chìm vào giấc ngủ mệt mỏi.

Anh mơ những giấc mơ ngắn ngủi và kỳ lạ, đôi lúc anh còn phát ra tiếng rên rỉ, cho đến khi mẹ bưng bát thuốc bước vào, anh mới bị đánh thức. Anh giật mình thon thót, vả lại còn vã ra một thân mồ hôi. Anh dùng ánh mắt cầu cứu nhìn bà.

"Tuyên, con bị làm sao thế?" mẹ kinh hoảng nói. Bà suýt chút nữa đã làm đổ bát thuốc trong tay.

Anh dường như không nghe hiểu lời bà nói. Hồi lâu sau, anh mới thở dài một hơi thật dài. Biểu cảm của anh đã thay đổi. Anh khó nhọc nói: "Con mơ mấy giấc mơ kỳ quái, bây giờ thì khỏe rồi."

Mẹ không hiểu lắm nhìn anh. "Thuốc sắc xong rồi, không nóng, bây giờ uống là vừa. Con có muốn dậy ăn không?" bà quan tâm nói.

"Vâng. Mẹ đưa cho con đi," anh vừa nói vừa đẩy chăn bông ngồi dậy.

Mẹ lo lắng nói: "Con mau khoác áo vào, kẻo bị cảm lạnh đấy." Sau khi đưa bát thuốc cho anh, bà liền cầm chiếc áo bông của anh khoác lên người anh. "Hôm nay rất lạnh, bên ngoài đang tuyết rơi," bà nói.

“Có lớn không?” Anh uống liền hai ngụm thuốc, ngẩng đầu hỏi.

"Không lớn, không đọng lại được đâu. Chỉ là lạnh thì rất lạnh, cho nên con dậy nhất định phải mặc quần áo cho tử tế," bà nói.

Anh uống cạn bát thuốc, đưa trả bát cho mẹ. Anh chợt nắm lấy bàn tay sưng đỏ của bà kinh ngạc kêu lên: "Mẹ, sao năm nay mẹ bị cước tay thế?"

Mẹ rụt tay lại, nhạt nhẽo nói: "Năm ngoái mẹ cũng bị mà."

“Năm ngoái làm gì dữ dội thế này! Con đã bảo trời lạnh mẹ đừng tự giặt quần áo nữa, chi bằng khoán cho bà lớn bên ngoài giặt thì hơn.”

"Bà lớn bên ngoài giặt, con biết tốn bao nhiêu tiền một tháng không!" Bà không đợi anh trả lời, tự mình nói tiếp: "Một nghìn bốn trăm đồng, sắp sửa tăng gấp đôi nữa rồi."

“Tăng gấp đôi thì tăng gấp đôi, không thể vì tiết kiệm một nghìn bốn mà để tay mẹ chịu khổ chứ,” anh đau lòng nói. “Con thật có lỗi với mẹ,” anh lại bồi thêm một câu.

"Nhưng tiền vẫn là tiền chứ bộ. Mẹ thà tiết kiệm một nghìn bốn đó để chữa bệnh cho con, chứ cũng không đành lòng đem dâng cho đám bà lớn giặt giũ đó đâu," mẹ nói.

“Thụ Sinh chẳng phải nói hàng tháng gửi tiền về sao? Hiện tại cũng không kém mấy đồng này,” anh nói, vươn vai một cái, cất áo bông đi, lại ngả người nằm xuống.

Mẹ không lên tiếng. Trên mặt bà hiện lên biểu cảm không vui. Bà lập tức quay mặt đi, không để anh nhìn thấy khuôn mặt mình.

"Mẹ," anh dịu dàng gọi. Bà chậm rãi quay đầu lại. "Mẹ cũng phải giữ gìn sức khỏe chứ, hà cớ gì cứ phải bắt bản thân chịu khổ nhiều thế."

"Mẹ nào có khổ," bà nói, gượng cười một tiếng. Bà vô thức xoa xoa vết sưng đang phát nóng trên tay.

"Mẹ đừng gạt con, con biết mẹ không muốn dùng tiền của Thụ Sinh," anh nói.

"Làm gì có chuyện đó, chẳng phải mẹ đang dùng tiền của nó rồi sao?" bà nói, giọng chát chúa, sắc mặt lại thay đổi, hốc mắt đong đầy nước mắt. Bà cắn môi, hơn nữa còn quay người đi.

"Mẹ, con thật có lỗi với mẹ, mẹ nuôi con lớn từng này, cho đến hôm nay con vẫn chưa thể nuôi nổi mẹ," anh đáp. Bà rất muốn chạy vào phòng mình khóc thật lớn một trận cho sảng khoái.

"Bây giờ con vẫn hận Thụ Sinh chứ?" Hồi lâu sau anh lại hỏi.

"Mẹ không hận, mẹ chưa từng hận nó," bà nói. Bà chỉ mong sao lập tức rời khỏi căn phòng này, bà sợ anh lại nhắc đến Thụ Sinh.

"Cô ấy từng nói cô ấy không hề có ác cảm với mẹ," anh nói.

"Cảm ơn nó nhé," bà lạnh lùng chêm vào một câu.

"Vậy nếu cô ấy viết thư cho mẹ, mẹ có bằng lòng viết thư hồi âm không?" anh rụt rè hỏi.

Bà suy nghĩ một lát, mới đáp: "Viết thư." Bà vẫn không để anh nhìn thấy sắc mặt mình.

"Thế thì tốt rồi," anh mãn nguyện nói, thở ra một hơi.

"Con tưởng nó sẽ viết thư cho mẹ chắc?" bà chợt quay người lại, hỏi.

"Con nghĩ cô ấy sẽ viết," anh mang theo vài phần chắc chắn đáp.

Mẹ lắc đầu, bà muốn nói: "Con đang nằm mơ đấy!" nhưng bà vừa nói được một chữ "con", liền ngậm chặt miệng lại. Bà không nỡ làm vỡ tan giấc mộng của anh. Đồng thời bà cũng mong mỏi giấc mộng này của anh sẽ trở thành hiện thực.

Chuyện về Thụ Sinh bọn họ bàn đến đây là chấm dứt. Buổi tối đợi mẹ về căn phòng nhỏ đi ngủ rồi, anh từ trên giường đứng dậy, mặc quần áo tử tế, ghé vào bàn làm việc viết thư hồi âm cho Thụ Sinh. Anh báo cáo tình hình gần đây của mình. Anh cũng nhắc đến đoạn đối thoại giữa anh và mẹ, anh kêu cô lập tức viết một bức thư dài bày tỏ sự áy náy và thiện cảm với mẹ. Phong kín thư xong, anh mệt mỏi rã rời ngả người xuống giường chìm vào giấc ngủ mê mệt.

Sáng hôm sau, mặc kệ bản thân đang phát sốt, anh vẫn tự tay đặt bức thư vào tay mẹ, dặn dò bà tranh thủ ra bưu điện gửi đi dưới dạng thư bảo đảm đường hàng không. Mẹ nhận thư không nói gì, bước ra khỏi cửa phòng rồi lại lén lắc đầu. Anh không có thời gian để đoán già đoán non tâm tư của mẹ. Má anh đỏ bừng (vì sốt), đôi mắt lóe lên tia hy vọng, anh tựa như đang mong chờ kỳ tích.

Vì viết bức thư này, anh ngủ liền bốn ngày. Thế nhưng một tuần trôi qua vô ích, người đưa thư chẳng hề gõ cửa nhà anh. Trong tuần thứ hai thì thư của cô tới. Vẫn là thư bảo đảm đường hàng không tương tự. Lúc anh bóc thư, tim run lên bần bật. Thế nhưng anh đọc xong thư, sắc mặt lại trầm xuống. Một tờ phiếu hối đoái của bưu điện, một tờ giấy viết thư. Trên giấy viết thư chỉ có vỏn vẹn vài dòng chữ: Ngân hàng sắp khai trương đến nơi, cô bận, không có thời gian viết thư dài cho mẹ, xin hãy lượng thứ. Tiền chi phí sinh hoạt do bưu điện chuyển nhanh. Hy vọng anh nhất định phải đến bệnh viện khám bệnh.

"Trong thư nó nói thế nào?" mẹ hỏi, bà nhìn thấy biểu cảm của anh.

"Cô ấy rất khỏe, rất bận," anh ngắn gọn đáp. Anh đưa phiếu hối đoái và phong bì cho mẹ: "Cái này giao cho mẹ nhé."

Mẹ nhận lấy. Bà cau mày, một câu cũng không nói.

"Mẹ, sau này quần áo cứ đưa cho bà giặt giũ đi nhé. Hôm nay quyết định vậy đi," anh nói. "Mẹ cũng không cần phải tiết kiệm quá, đằng nào thì Thụ Sinh hàng tháng cũng gửi tiền về mà."

"Nhưng mấy vạn bạc này cũng chẳng thấm vào đâu đâu," mẹ nói.

"Mẹ, mẹ quên khoản tiền an gia mà cô ấy để lại rồi à," anh nhắc nhở bà.

"Chẳng phải chúng ta đã tiêu động một ít rồi sao? Số còn lại e là còn không đủ đóng tiền học phí tiền ăn của Tiểu Tuyên. Lần trước là hai vạn mấy. Học kỳ này nói không chừng phải hơn năm vạn." Bà thấy anh không đáp lời, dừng lại một lát rồi lại nói tiếp: "Thật ra mẹ lại muốn đổi trường cho nó. Con nhà nghèo chúng ta hà cớ gì phải học trường quý tộc? Vào trung học công lập có thể tiết kiệm được rất nhiều tiền."

"Đây là ý của mẹ nó, con thấy cứ để nó học tiếp đi. Lần trước nó thi đỗ vớt, mẹ nó đã tốn biết bao công sức vòng vo nhờ người gửi gắm nài xin, nó mới có thể vào được," anh không đồng tình nói. Anh nghĩ: Mình không thể trái ý cô ấy.

"Vậy con viết thư nhắc nó đi, nói là học phí vẫn chưa đủ, bảo nó sớm nghĩ cách đi," bà nói.

"Vâng," anh đáp một tiếng. Anh vẫn chưa quyết định có nên viết loại lời nói đó vào trong thư hay không.

"Mẹ nghĩ hay là kêu Tiểu Tuyên về nhà ở đi, nó về nhà cũng thêm một người làm bạn với con," mẹ đổi chủ đề nói.

Anh suy nghĩ một lúc, mới nói: "Nó đã có thư nói rằng, trong kỳ nghỉ đến nhà bạn học ở gần trường ở, ôn tập bài vở cho thuận tiện, thì cứ để nó ở đó đi, hà cớ gì phải kêu nó về?"

"Mẹ thấy con cũng thực sự quá cô đơn rồi, nó về, trong nhà cũng thêm chút hơi ấm," mẹ nói.

"Nhưng con sợ nó sẽ lây bệnh của con. Tốt nhất là nên cách ly con với nó, nó tuổi còn quá trẻ, rất dễ bị lây bệnh," anh dùng giọng trầm thấp nói.

"Thôi được rồi, tùy con vậy," mẹ nói gọn lỏn; trong lòng bà đau đớn, trên mặt lại làm ra vẻ bình tĩnh. Bà bước đi. Vừa đi đến cửa sổ bên phải, bà lại quay người trở lại bên cạnh anh. Bà trìu mến nhìn anh: "Con hãy cứ thoải mái tâm lý một chút, đừng nghĩ ngợi nhiều về bệnh tình của mình. Dù sao con vẫn còn trẻ, đừng suốt ngày tự hành hạ bản thân."

Anh hơi ngẩng đầu lên nhìn mẹ, rồi gật đầu nói: "Con biết rồi, mẹ cứ yên tâm."

"Kiểu sinh hoạt này, mẹ chịu đựng được. Tôi là một mụ già vô tích sự rồi. Đối với con, quả thực quá tàn nhẫn, con không nên sống cuộc sống thế này." Một lát sau, bà chợt không kìm nén được cảm xúc dâng trào, liền thốt ra những lời trên.

"Mẹ, không sao đâu, con nghĩ chúng ta kiểu gì cũng có thể kéo dài qua ngày, kéo đến ngày kháng chiến thắng lợi là mẹ sẽ khỏe lại thôi," anh ngược lại dùng lời lẽ đi an ủi mẹ, anh nói "mẹ", không dùng "chúng ta", chỉ vì anh sợ, không, anh tin rằng, bản thân phần lớn là không kéo dài được đến ngày đó.

"Mẹ sợ mình không đợi được đến ngày đó nữa, nhìn thế nào cũng thấy thật mờ mịt," mẹ cảm khái nói: "Mẹ hôm nay đụng phải một vị tiên sinh ở lầu hai, ông ấy nói năm nay sẽ thắng lợi. Cho dù năm nay mới bắt đầu, vẫn còn mười hai tháng nữa, nhưng chúng ta lấy gì để thắng lợi, mẹ thật sự không hiểu nổi!"

"Lão nhân gia mẹ cũng nghĩ nhiều quá rồi, bây giờ đằng nào thì người Nhật cũng đánh không tới, chúng ta có thể kéo dài qua ngày, mọi người đều mãn nguyện rồi," anh cười khổ nói.

"Đúng vậy, chính là thế. Hồi trước người Nhật muốn đánh đến Quý Dương tới nơi, mọi người hoảng sợ không biết làm sao cho phải. Bây giờ người Nhật rút rồi, lại không có chuyện gì nữa, đám người giàu có đó vẫn có cái ăn cái mặc, kẻ làm quan, kẻ buôn bán lớn vẫn oai phong lẫm liệt như cũ. Không nói người khác, cứ nói cái vị chủ nhiệm Trần, giám đốc Trần của nó ấy chứ..." mẹ lại nói.

"Họ cũng đang kéo dài qua ngày thôi mà," anh cười khổ nói.

"Vậy kéo đến lúc thắng lợi chắc chắn vẫn là bọn chúng hưởng phúc," mẹ bất bình nói.

"Tất nhiên rồi, cái này còn phải nói nữa chắc," anh đau đớn đáp.

Mẹ không nói chuyện nữa, bà im lặng nhìn anh. Anh cũng thường xuyên quay ánh mắt đi nhìn bà. Cả hai người đều có một cảm giác giống như đã nói hết lời rồi. Căn phòng trông có vẻ đặc biệt lớn (thật ra đây là một căn phòng không lấy gì làm lớn lắm), đặc biệt lạnh (dù có ánh nắng chiếu vào, nhưng ánh nắng lại vô cùng yếu ớt). Thời gian tựa như ngưng đọng lại vậy. Hai người ủ rũ ngồi đó: anh ngồi trên ghế mây, quay lưng về phía bàn làm việc, hai tay đút trong ống tay áo, đầu từ từ nặng trĩu, thân hình từ từ chìm xuống; mẹ một tay chống má, khuỷu tay đè lên chiếc bàn vuông, bà cảm thấy nhàm chán mà chớp chớp mắt liên hồi. Một con chuột lớn thản nhiên chạy qua chạy lại trước mặt bọn họ, bọn họ cũng chẳng buồn đuổi nó đi.

Căn phòng dần dần tối sầm lại, tâm cảnh của bọn họ dường như cũng trở nên u ám hơn. Bọn họ cảm thấy hơi lạnh từ đáy giày dọc theo cẳng chân chậm rãi bò ngược lên.

"Mẹ đi nấu cơm đây," mẹ nói, uể oải đứng dậy.

"Còn sớm mà, đợi lát nữa đi," anh như cầu xin nói.

Mẹ lại lủi thủi ngồi xuống, nghĩ mãi không ra lời gì để nói. Qua một lúc, căn phòng sắp tối hẳn rồi. Bà lại đứng dậy: "Bây giờ không sớm nữa rồi, mẹ đi nấu cơm đây."

Anh cũng đứng dậy. "Con đi phụ mẹ," anh nói.

"Con đừng cử động, một mình mẹ làm xuể mà," bà ngăn cản nói.

"Cử động một chút cũng khá hơn một chút, ngồi một mình còn khó chịu hơn," anh nói, liền đi theo mẹ cùng ra ngoài.

Bọn họ làm xong một bữa tối đơn giản, đơn điệu ăn. Cả hai người đều ăn không nhiều. Ăn cơm xong, dọn dẹp bát đũa xong rồi, hai người lại ngồi về chỗ cũ, không có chút sức sống nói vài câu, thế là lại có cảm giác như đã nói cạn lời. Nhìn đồng hồ (đồng hồ của mẹ), bảy giờ, có vẻ như rất sớm. Bọn họ chật vật kéo dài từng khoảnh khắc, cuối cùng cũng lê tới tám giờ rưỡi, mẹ về căn phòng nhỏ của mình, anh lên giường đi ngủ.

Đây không phải là cuộc sống của riêng một ngày nào đó của anh, cả mùa đông anh đều trôi qua những ngày tháng như thế này. Điểm khác biệt là thỉnh thoảng mất điện, bọn họ đi ngủ sớm hơn; thỉnh thoảng mẹ vá quần áo dưới ngọn đèn; thỉnh thoảng mẹ kể cho anh nghe một hai đoạn câu chuyện cũ đã kể đi kể lại mấy chục lần; thỉnh thoảng Tiểu Tuyên về nhà ngủ một đêm, cho căn phòng thêm chút hơi ấm (cái "mọt sách nhỏ" không thích nói chuyện, không thích cười ấy thì có thể thêm được mấy hơi ấm chứ!); thỉnh thoảng cơ thể anh khá hơn; thỉnh thoảng tinh thần anh cực kỳ tồi tệ.

"Ngoài ăn, ngủ, bệnh ra, mình còn có thể làm gì?" anh thường tự hỏi bản thân như vậy. Vĩnh viễn không nhận được câu trả lời. Anh mang theo nụ cười khổ tuyệt vọng gạt bỏ vấn đề này sang một bên. Có một lần anh dường như đã nhận được câu trả lời, chữ cái đáng sợ đó (chết) khiến sống lưng anh nổi da gà, khiến toàn thân anh run rẩy, khiến anh như thể nhìn thấy da thịt mình thối rữa, giòi bọ bò đầy khắp người. Sau lần này, anh suốt mấy ngày trời không dám suy nghĩ vẩn vơ.

Mẹ không thể an ủi anh, đây là một bí mật của anh. Vợ lại càng không thể mang lại sự an ủi cho anh, dù cô vẫn viết thư ngắn như thường lệ (một tuần ít nhất một bức). Cô vĩnh viễn bận rộn như vậy, cô không có một khoảnh khắc nào không lo lắng cho sức khỏe của anh, bức thư nào cô cũng thăm hỏi mẹ anh, thế nhưng cô lại chưa từng theo yêu cầu của anh mà trực tiếp viết một bức thư cho mẹ. Từ chuyện này, từ sự "bận rộn" của cô, từ sự "ngắn ngủi" của những bức thư đến, anh cảm thấy cô ngày càng cách xa anh hơn. Anh chưa bao giờ nhắc tới chuyện gì về vợ trước mặt mẹ, nhưng anh thường thầm tính toán khoảng cách đường sá giữa anh và vợ.