Cậu ấy là người duy nhất ở công ty đối xử với ông như một người bạn, chính là Chung lão. Sau khi Chung lão qua đời, ông đã mất đi sợi dây liên kết duy nhất giữa mình và công ty. Bây giờ có thể nói công ty hoàn toàn không còn liên quan gì đến ông nữa. Lúc tan làm, ông cẩn thận thu dọn bàn làm việc của mình thật ngăn nắp. Khi bước xuống lầu ra cửa, ông còn đứng lại trước chỗ ngồi của Chung lão một lát. Ông không biết mình muốn làm gì nữa. Sau đó, bước ra khỏi cổng lớn, ông lại dùng ánh mắt kỳ lạ nhìn cánh cửa, ông cảm thấy mình sắp vĩnh biệt nơi này đến nơi.

Thực tế là ngày thứ hai ông vẫn đến, ngày thứ ba vẫn đến, ngày thứ tư vẫn đến, cho đến ngày thứ sáu ông vẫn đến.

Chiều hôm đó, có mấy đồng nghiệp hẹn nhau đi đến nghĩa trang của Chung lão. Ông cũng tham gia. Họ đi xe buýt đường dài, lúc về cũng đi xe buýt đường dài. Họ bị nhồi nhét trong xe như những con cá mòi. Ông gần như chẳng tìm nổi một chỗ để đứng, đành phải treo lơ lửng chân trái giữa không trung. Dọc đường xe xóc nảy dữ dội, trong xe ngột ngạt, không khí tồi tệ, lòng ông vô cùng khó chịu, suýt chút nữa thì nôn mửa ngay trên xe.

Chung lão được chôn cất ở một mảnh đất nhỏ trên sườn dốc gần bệnh viện truyền nhiễm. Đất trên mộ đã khô, cỏ vẫn chưa mọc, chỉ đặt một vòng hoa giấy được kết bằng giấy hoa ba màu đỏ, trắng, xanh. Dòng chữ phía trên viết "Vự An tiên sinh thiên cổ", dòng chữ phía dưới viết "Nhất Trung thư cục vãn". Ngoài ra còn có một vòng hoa khác được buộc vào một chiếc khung gỗ, dựng cao ở trước mộ, dòng chữ phía trên vẫn là "Vự An tiên sinh thiên cổ", nhưng dòng chữ phía dưới lại là "Đệ Phương Vĩnh Thành kính vãn", đây là do chủ nhiệm gửi, cũng là một vòng hoa giấy. Không kịp lập bia, đành để hai vòng hoa không có hương thơm ấy, một đứng một nằm, bầu bạn với người ông hiền lành.

"Công ty tổ chức tang ma thế này thì quá sơ sài, tổng cộng chẳng tốn mấy đồng," một đồng nghiệp nói.

"Thế này đã là không dễ rồi. Nếu Châu chủ nhiệm mà ở đây, e rằng đến thế này cũng chẳng có đâu," một đồng nghiệp khác nói.

"Thực ra nghĩ thoáng ra một chút, người đã chết rồi, có thế nào đi nữa thì cũng chẳng có ý nghĩa gì. Chiêm bằng lúc sống đối xử với nhau tốt một chút," đồng nghiệp thứ ba xem vào nói.

"Đúng, ý tôi chính là thế. Công ty đối với chúng ta lúc còn sống cũng chỉ thế mà thôi, huống chi là người chết!" người nói câu thứ hai tiếp lời.

Không ai nói chuyện với Vương Văn Tuyên cả. Họ dường như đều đang tránh mặt ông. Ông đứng thui thủi một mình một góc, rụt rè nhìn ngôi mộ của người bạn ấy, cứ như thể ông thực sự sợ bọn họ sẽ đuổi mình đi bất cứ lúc nào.

Nước mắt làm mờ đi đôi mắt ông, phổi ông đau, cổ họng đau, giờ đến mắt lại đau. Ông dụi mắt, dùng sức chà xát mắt. Sao trên vòng hoa lại viết tên của ông: Văn Tuyên! Ông trấn tĩnh lại nhìn cho kỹ. Ông nhìn nhầm rồi, chỗ đó rành rành là hai chữ "Vự An". Không, không phải ông nhìn nhầm. Ông nghĩ đến một vòng hoa giấy giống hệt khác, dải giấy trắng phía trên quả thực viết tên ông. Cậu ấy cũng sẽ nằm dưới đống đất giống hệt thế này. Bầu bạn với cậu ấy cũng chỉ có khung cảnh hoang vắng y hệt thế này.

Các đồng nghiệp đều đã đi rồi, họ trở về thành phố rồi. Lúc đi họ chẳng thèm gọi ông một tiếng. Một mình ông đứng trước mộ, chốc chốc lại ngước nhìn xung quanh, trông ông không giống như đang đến thăm viếng một người bạn, mà giống như đang đến xem chốn tân gia sơ sài của chính mình.

Trên bầu trời, mây đen ngày càng tụ dày hơn, cảnh vật xung quanh dần dần tối sầm lại, mãi sau đến cả ông cũng nhận ra điều đó. Ông không thể ở lại nữa, bèn vội vã chạy ra bến xe buýt đường dài. Ông không hề chạy, nhưng khi đến bến xe, đầu ông đã đập đìa mồ hôi, thở hổn hển không ra hơi. Ông chỉ đợi hơn nửa tiếng đồng hồ thì bị người ta xô đẩy lên xe. Đứng trên xe thêm một tiếng hai ba mươi phút nữa, mới đến khu vực chỗ ở của vốn dĩ xe buýt chỉ chạy hơn bốn mươi phút, lần này vì giữa đường gặp mưa, mưa quá lớn, xe phải dừng lại giữa chừng một khoảng thời gian.

Vừa về đến nhà là ông kiệt sức ngã lăn ra ngủ. Từ lúc này trở đi, ông không còn đến công ty nữa.

Ông nằm liệt giường cả ngày, bị sốt nhẹ, vã mồ hôi, ho khò khè không dứt. Lúc nói chuyện, cổ họng phát ra tiếng khục khặc. Ngực và cổ họng của ông đều đau ê ẩm. Nhưng ông không thường xuyên rên rỉ. Ông âm thầm chịu đựng tất cả. Ông không cho Tiểu Tuyên về nhà. Trước mặt mẹ, lời nói của ông ngày càng ít đi, nhìn thấy mẹ rơi nước mắt vì mình, ông thường cười khổ.

Ông hoàn toàn mất hết hy vọng. Thế nhưng người mẹ lại không chịu từ bỏ cuộc chiến tuyệt vọng này. Mẹ mời bác sĩ Tây đến khám bệnh cho ông, vị bác sĩ Tây lắc đầu, ra hiệu rằng bệnh của ông đã không còn là thứ thuốc men có thể chữa trị được nữa. Bà đành phải cầu cứu Trương Bá Tình một lần nữa, Trương Bá Tình từng mang đến cho bà một tia hy vọng, thế nhưng giờ đây ngay cả Trương Bá Tình cũng cảm thấy không có nắm chắc chữa khỏi.

Giọng nói của ông cuối cùng cũng hoàn toàn biến mất, bây giờ ông nói chuyện ngay cả bản thân mình cũng không nghe thấy nữa. Khi lần đầu tiên phát hiện ra tình trạng này, ông đã khóc đau đớn một trận. Cái gọi là khóc này thực ra cũng chỉ là nước mắt tuôn trào, khóc ra được thì ông lại cảm thấy trong lòng dễ chịu hơn đôi chút. Mẹ nhìn thấy ông đang khóc, bước tới hỏi ông vì chuyện gì. Ông không đáp nên lời, chỉ đành há miệng dùng ngón tay chỉ vào cổ họng. Bà đã hiểu được nỗi thống khổ của ông. Bà trầm mặc hồi lâu, mới xót xa nói:

"Tuyên, con đừng đau lòng... Con là người tốt... Ổng trời chắc chắn có mắt..." Cổ họng của bà lúc này cũng nghẹn ngào khàn đặc.

"Mẹ, con không đau lòng. Sao mẹ lại còn đi tin vào ông trời chứ!" Ông muốn nói nhưng lại không tài nào thốt lên được, chỉ đành cố hết sức nén nỗi buồn, lắc đầu, gượng nở nụ cười.

"Con đừng sợ, con sẽ không chết đâu," bà nói.

"Con vốn dĩ không sợ, ai rồi cũng phải chết cả; chỉ là bỏ lại một mình mẹ chịu khổ, trong lòng con rất đau đớn. Tiểu Tuyên tuổi lại còn quá nhỏ..." Ông dùng hết sức để nói, nhưng mẹ chỉ nghe thấy một tiếng rít khe khẽ, bà không biết ông đang nói gì, thế nhưng dáng vẻ giằng xé đó khiến bà vừa sợ hãi vừa đau đớn. Bà nhìn ông, vừa cắt lời ông:

"Con đừng nói chuyện nữa, nghỉ ngơi cho tốt đi." Cơ mặt bà giật giật, trong mắt đong đầy nước mắt.

Ông thở dài thườn thượt, mở to đôi mắt đẫm lệ, dùng ánh mắt cầu cứu nhìn mẹ.

Trong phòng vô cùng ngột ngạt, vách ván giống như có thể bốc cháy bất cứ lúc nào. Ông vén cả tấm ga giường bằng vải bình ổn đang đắp trên người lên, từ những lỗ thủng trên chiếc áo lót rách rưới, ông nhìn thấy lồng ngực gầy guộc chỉ còn da bọc xương của chính mình.

Sau đó, người mẹ mua cho ông một chiếc chuông lắc. Lúc gọi người thì ông dùng chuông thay cho lời nói; lúc nhờ vả việc gì thì ông cầu cứu giấy bút. Cái gọi là người ở đây, thực ra cũng chỉ có mỗi người mẹ, ngoài ra rất hiếm khi có ai đến căn phòng của ông, ngoại trừ bác sĩ và người đưa thư. Thế nhưng người đưa thư cũng không hay tới, bởi vì Tiểu Tuyên hiếm khi viết thư, thư của Thụ Sinh gửi đến cũng ít dần đi. Thụ Sinh vẫn đều đặn gửi tiền về mỗi tháng. Số tiền đã bắt đầu phải đem ra tiêu dùng rồi. Khoản tiền từng gửi "tỷ kỳ" ở ngân hàng cũng lần lượt bị mẹ rút ra. Vẫn là mẹ mở lời xin sổ tiết kiệm của ông rồi mới đi rút. Giờ đây vì tính mạng của con trai, chuyện gì bà cũng đồng ý làm, ngoại trừ việc viết thư cho Thụ Sinh trước. Thư gửi cho Thụ Sinh đều do tự tay ông viết, ông không muốn mẹ viết hộ. Trong mỗi bức thư ông đều viết: "Con vẫn ổn, sức khỏe của con đang dần hồi phục, mẹ đừng lo lắng cho con," những lời đại loại như thế. Thư gửi cho Tiểu Tuyên, có lúc ông viết, có lúc mẹ viết, ông chỉ dặn đứa trẻ đừng về nhà (trong kỳ nghỉ hè đứa bé ở nhà bạn học), hãy chăm chỉ học hành, ôn tập bài vở. Trong thư của mẹ có nhiều lời dặn dò hơn, thế nhưng bà cũng không đành lòng nói ra tình hình thực tế, hơn nữa bà vẫn thầm ôm một tia hy vọng.

Thế nhưng trái ngược với hy vọng của bà, tình hình thực tế lại ngày một tồi tệ hơn. Bản thân ông cảm nhận rất rõ ràng nội tạng bên trong mình đang thối rữa từng ngày, sự đau đớn ở phổi và cổ họng tăng lên từng ngày. Người mẹ cũng nhìn ra ông đang bước những bước chậm chạp tiến về phía cái chết.

Thế nhưng trái tim người mẹ vẫn không thể dễ dàng buông xuôi. Bà tiếp tục cho ông uống thuốc, cho uống sữa bò tươi và nước canh gà, bà giúp ông mặc quần áo, chăm sóc chuyện đại tiểu tiện cho ông, bà làm cho ông tất cả những việc mà ngay cả mụ vú già cũng không muốn làm. Thế nhưng có một ngày, cuối cùng ông cũng nhọc nhằn viết lên trang giấy những dòng chữ thế này:

"Mẹ, mẹ cho con ăn chút thuốc độc đi, để con chết quách cho rồi. Con không thể nhìn mẹ chịu khổ thế này nữa. Con đau đớn quá."

Lúc người mẹ đọc mẩu giấy này, ông rưng rưng nước mắt nhìn bà.

"Mẹ không thể, mẹ chỉ có mỗi mình con là con trai," bà khóc nức nở nói.

Ông lại viết: "Trước sau gì con cũng phải chết."

"Con chết, mẹ chết cùng con, mẹ cũng không cần sống nữa!" Người mẹ lớn tiếng khóc nghẹn ngào nói, bà không thể kìm nén được nỗi đau đớn tột cùng của mình.

Ông buông bút, đầu mệt mỏi ngả xuống gối.

Thời tiết oi bức làm tăng thêm nỗi thống khổ của ông. Tiếng ồn ào náo nhiệt lại càng giống như đổ thêm dầu vào lửa. Dịch tả đã cướp đi không ít sinh mạng trong thành phố này, trên con phố này thường xuyên vang lên những tiếng khóc thảm thương. Ông nằm đấy, nằm liệt giường suốt cả ngày lẫn đêm, ngửa, nghiêng, sấp. Tâm trí ông không sao tĩnh lại được, chưa từng có nổi một phút giây nào được ngủ ngon giấc.

Ông không thể tự mặc quần áo, cũng không thể tự do ngồi dậy. Mỗi lần viết thư cho Thụ Sinh, ông luôn mang theo quyết tâm liều chết, chịu đựng sự đau đớn tột cùng, mới có thể viết nổi bốn năm dòng chữ. "Con vẫn ổn, cơ thể con có thể chống cự được," ông luôn nói như vậy.

Nỗi khổ sở này để làm gì chứ, hay để mẹ viết thay cho con nhé," mẹ dùng giọng điệu giống như đang van xin nói, nhưng cũng chẳng ích gì, trong chuyện này ông nhất quyết không chịu nghe theo lời mẹ. Nếu như ông không thể tự tay viết thư, thì bà biết chắc chắn rằng bệnh tình của ông đã trở nặng rồi.

"Tại sao lại không để cô ấy biết cơ chứ?"

Có một hôm người mẹ không kìm được mà thốt ra câu nói này.

Ông chần chừ hồi lâu mới viết ra câu trả lời gồm năm chữ:

"Anh mong cô ấy hạnh phúc."

Mẹ nghĩ: "Nó đã là người của nhà khác rồi, sao lại không cho nó đau lòng một chút, để nó chịu sự cắn rứt của lương tâm chứ?" "Con đúng là đồ ngốc," bà dịu dàng trách mắng ông. Thế nhưng khi bà nhìn lại nét chữ xiêu vẹo trên trang giấy một lần nữa, lòng bà lại mềm nhũn ra. Bà lại nghĩ, sống trên đời rốt cuộc nó từng có được hạnh phúc gì cơ chứ? Nó khổ cực cả một đời, tại sao đến một nguyện vọng nhỏ nhoi thế này mà bà cũng không chịu giúp nó thực hiện? Dù gì nó cũng là khúc ruột rà của bà cơ mà. Bà lặng lẽ nhìn gương mặt gầy gò không chút sức sống ấy của ông, trái tim bà đau nhói như bị ai bóp nghẹt. Bà muốn khóc, bà muốn gào thét. Bà thà rằng sàn nhà thủng một lỗ để bà rơi xuống địa ngục; bà thà rằng trên trời thả xuống một quả bom hủy diệt toàn bộ thế giới nhỏ bé này của bà.

Chiều hôm đó, một thanh niên nhà hàng xóm mắc bệnh tả mà chết. Hai người phụ nữ khóc lóc vô cùng đau thương. Tiếng khóc lọt vào căn phòng của ông. Ông lắng nghe một lát, bỗng nhiên viết cho mẹ:

"Mẹ ơi, con chết rồi, mẹ đừng khóc nhé."

"Sao con lại nói những lời này?" Mẹ đau đớn hỏi.

"Nghĩ đến việc mẹ khóc, con chết cũng không nhắm mắt nổi, trong lòng con càng đau khổ hơn," ông đáp.

"Con sẽ không chết đâu! Con sẽ không chết đâu!" Người mẹ vừa khóc vừa lớn tiếng nói.

Khoảng thời gian nóng bức nhất đã qua đi. Không khí trong phòng dễ chịu hơn một chút. Thế nhưng bệnh tình của ông vẫn tiến triển như mọi khi, nỗi đau đớn cũng không ngừng tăng lên. Ông phải dùng sự nhẫn nại lớn hơn nữa để đối phó với căn bệnh này. Có những lúc không chịu nổi nữa, ông cũng rên rỉ, thế nhưng ngay cả tiếng rên rỉ đau đớn của ông cũng không một tiếng động.

Có một buổi tối, mẹ mang canh gà đến cho ông. Bà dùng thìa múc cho ông uống. Ông nuốt được hai ngụm, bỗng nhiên đẩy tay bà ra, rồi lại khẽ lắc đầu.

"Con ăn thêm mấy miếng nữa đi, một ngày con ăn ít như thế thì không ổn đâu," mẹ khuyên nhủ.

Ông dùng bàn tay run rẩy cầm bút, chật vật viết ra hai chữ: "Họng đau".

Mẹ rùng mình một cái. Bàn tay đang cầm chiếc thìa của bà cũng đang run rẩy. Bà nén nỗi đau đớn trong lòng khuyên nhủ thêm: "Con ráng chịu đau ăn thêm hai miếng nữa đi, không ăn chút đồ ăn nào thì sao mà được!" Bà lại đưa chiếc thìa đến bên miệng ông. Ông run rẩy há miệng, cố gắng nuốt canh gà xuống, một lần rồi hai lần, tròng mắt ngược lên trên, tay bám chặt lấy tấm chăn mỏng.

"Tuyên," mẹ khẽ gọi; ông ngấn lệ nhìn bà, chậm rãi thở ra một hơi dài.

Mẹ cắn chặt răng, lại đưa chiếc thìa vào miệng ông. Ông vẫn chịu đựng nỗi đau đớn nuốt chỗ canh xuống, sau đó nuốt thêm hai lần nữa. Đến lần tiếp theo thì ông phun toàn bộ thìa canh gà ra ngoài. Ông ho sặc sụa không thành tiếng. Mẹ vội vàng đặt bát xuống, xoa bóp ngực cho ông.

Ông từ từ nhắm mắt lại. Ông muốn ngủ. Thế nhưng sự đau đớn khiến ông tỉnh táo. Ông không thể rên rỉ, không thể kêu la. Ông âm thầm chiến đấu với nỗi đau. Bàn tay của mẹ mang lại cho ông cảm giác an ủi, ông cố gắng tập trung tư tưởng vào người mẹ, hy vọng có thể tạm thời quên đi nỗi thống khổ kia.

Đột nhiên trên phố vang lên tiếng pháo nổ. Mặc dù ở thành trấn miền núi này, mấy năm nay rất ít khi nghe thấy những âm thanh như vậy, thế nhưng họ hoàn toàn không có tâm trạng nào để chú ý đến nó. Nằm ngoài dự đoán của họ, tiếng pháo nổ liên hồi vang lên, xa gần đâu đâu cũng đang đốt pháo, giống như có chuyện đại hỉ nào đó xảy ra vậy, tiếng người huyên náo, rất nhiều người đang chạy, có người lớn tiếng hát hò, có người cười nói.

"Chuyện gì vậy?" Ông nghĩ ngợi, người mẹ liền nói ra.

"Nhật Bản đầu hàng rồi! Nhật Bản đầu hàng rồi!" Tiếng của những đứa trẻ la hét ngoài phố, tiếng của những thanh niên hưởng ứng theo.

Ông giật mình. Mẹ quên hết mọi thứ lớn tiếng hỏi ông: "Tuyên, con có nghe thấy gì không? Người ta bảo Nhật Bản đầu hàng rồi kìa!"

Ông lắc đầu, ông vẫn chưa tin. Thế nhưng tiếng pháo bên ngoài nổ ngày càng dày đặc hơn.

Mọi người giống như thủy triều cuồn cuộn đi qua lòng đường bên dưới cửa sổ.

"Chắc là thật rồi, nếu không thì không thể có chuyện này đâu!" Mẹ phấn khích nói.

Ông vẫn lắc đầu. Tin tức này đến quá đột ngột!

"Điện tín của hãng thông tấn Associated Press: Chính phủ Nhật Bản tuyên bố đầu hàng vô điều kiện trước bốn nước Trung, Mỹ, Anh, Xô!" Có người lớn tiếng thông báo ngoài phố.

"Con nghe thấy chưa, thế này vẫn chưa phải là thật sao? Nhật Bản đầu hàng rồi! Kháng chiến thắng lợi rồi! Chúng ta không phải chịu khổ nữa rồi!" Bà kích động hét lớn lên. Bà vừa cười vừa rơi nước mắt. Bà dường như quên mất rằng mình đang ở trong một căn phòng tối tăm, bên cạnh chiếc giường có một chiếc ghế đẩu đặt một ngọn nến, ánh nến chập chờn dữ dội, bấc nến lệch hẳn sang một bên, sáp nến từ một vết khuyết nhỏ chảy tràn xuống.

Ông mở to đôi mắt ngây dại nhìn mẹ, cứ như thể không hiểu ý của mẹ vậy. Đột nhiên ông bật khóc. Ông muốn cười, lại muốn khóc. Thế nhưng rất nhanh chóng, ông lại bình tĩnh trở lại. Ông thở ra một hơi dài. Ông nghĩ: Mình tiêu đời rồi, bản thân mình cũng xong đời rồi.

"Bản tin đặc biệt! Bản tin đặc biệt! Quân Nhật đầu hàng rồi!" Người bán báo lớn tiếng hô hoán chạy qua dưới cửa sổ.

Mẹ nắm lấy tay ông, dịu dàng mỉm cười hỏi: "Tuyên, con có vui không? Thắng lợi rồi! Thắng lợi rồi!"

Ông dùng bàn tay run rẩy kẹp lấy cây bút, chật vật viết lên trang giấy:

"Con có thể nhắm mắt xuôi tay rồi."

Mẹ nhìn những dòng chữ xiêu vẹo đó, bà quên hết mọi thứ, vừa khóc vừa cười gọi lớn lên: "Tuyên, con sẽ không chết đâu! Con sẽ không chết đâu! Thắng lợi rồi, sẽ không còn ai phải chết nữa!"

Nước mắt của bà trào ra sảng khoái, bà siết chặt tay con trai, không biết trong lòng là mừng hay là tủi.