Phương pháp khứu giác với cảm nhận về tính mỏng manh - Nỗi khó khăn của bữa trưa - Mở nhanh chiếc phong bì - Phân chia lại thế giới, nhìn từ góc độ New Jersey - Đại dương ngày càng sâu thẳm
Trước cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008, hẳn sẽ khó lòng giải thích cho người ngoài về sự kết giao giữa Nero Tulip và Tony DiBenedetto, còn gọi là “Tony Béo” hay “Tony To Ngang” (biệt danh này được chấp nhận về mặt chính trị hơn).
Hoạt động chính trong đời Nero là đọc sách, với một ít hoạt động phụ giữa những khoảng thời gian đọc. Về phần Tony Béo, anh ít đọc đến mức, ngày nọ khi anh nói anh muốn viết hồi ký, Nero bông đùa rằng “Số sách Tony Béo viết sẽ nhiều hơn số sách đã đọc… một cuốn.” Và Tony đáp lại, luôn luôn dẫn trước Nero vài bước: “Cậu vẫn thường nói rằng nếu cậu cảm thấy muốn đọc một cuốn sách thì cậu sẽ viết một cuốn mà.” (Đã có lần Nero trích lời thủ tướng Anh kiêm tiểu thuyết gia Benjamin Disraeli, người viết tiểu thuyết nhưng không thích đọc chúng.)
Tony lớn lên ở Brooklyn rồi chuyển đến sống ở New Jersey, và anh có giọng nói hoi ngọng hệt như bạn có thể hình dung. Vì thế, không bận bịu với công việc đọc sách mất thì giờ (và đối với anh là vô bổ), đồng thời dị ứng với công việc văn phòng có tổ chức, Tony Béo dành nhiều thời gian để… chẳng làm gì cả, chỉ thỉnh thoảng có một vài phi vụ làm ăn. Và lẽ dĩ nhiên, anh cũng ăn nhiều.
Trong khi hầu hết mọi người xung quanh chạy đôn chạy đáo để đấu tranh với đủ loại thất bại khác nhau trong đời, Nero và Tony Béo có một điểm chung: họ đều sợ sự buồn tẻ, nhất là viễn cảnh mỗi sáng thức dậy với một ngày dài trống rỗng trước mặt. Vì thế, lý do gần đúng khiến họ hay gặp nhau trước thời khủng hoảng là, như Tony Béo nói: “Ăn trưa.” Nếu bạn sống trong một thành phố sôi động như New York và có tính cách thân thiện, bạn sẽ chẳng khó gì tìm được một người cùng ăn tối dễ chịu, những người có thể chuyện trò về những điều thú vị một cách thư giãn. Tuy nhiên, bữa trưa thì vô cùng khó khăn, nhất là vào thời buổi làm ăn bận bịu. Thật dễ tìm được một người cùng ăn trưa trong số bạn bè trong giới văn phòng, nhưng tin tôi đi, bạn không muốn đến gần họ đâu. Họ sẽ hóa lỏng những hoóc môn căng thẳng đang tiết ra từ các lỗ chân lông, họ sẽ thể hiện nỗi bồn chồn nếu thảo luận về bất kỳ điều gì khác với những gì họ nghĩ là liên quan đến “công việc” của họ, và nếu trong quá trình thăm dò ý kiến của họ mà bạn vớ phải một vấn đề đỡ chán hơn, họ sẽ ngắt lời bạn theo kiểu “Tớ có việc phải đi rồi.”
Ngoài ra, Tony Béo còn nhận được sự tôn trọng đúng chỗ. Không như Nero, vốn dĩ là một người hay trầm tư suy ngẫm về các vấn đề triết lý đến mức xóa nhòa sự hiện diện về mặt xã hội, làm cho anh dường như vô hình với các bồi bàn, Tony bộc lộ những phản ứng sôi nổi và nhiệt tình khi anh xuất hiện ở một nhà hàng Ý. Sự xuất hiện của anh châm ngòi cho một cuộc diễu hành nho nhỏ của các bồi bàn và nhân viên nhà hàng; anh được ông chủ nhà hàng ôm hôn thắm thiết, và khi anh ra về sau bữa ăn là một thủ tục rườm rà với ông chủ và đôi khi có cả mẹ ông tiễn anh về cùng với một món quà, như một chai rượu nho nhà làm (hay
một chất lỏng kỳ lạ trong một cái chai không nhãn hiệu), lại những cái ôm hôn, và những lời hứa hẹn sẽ đến vào bữa ăn đặc biệt ngày thứ tư.
Vì lẽ đó, khi đang ở quanh khu vực New York, Nero có thể đỡ lo về thời gian ăn trưa, và luôn luôn trông cậy vào Tony. Anh sẽ gặp Tony ở câu lạc bộ thể hình; ở đó nhân vật béo của chúng ta tập ba môn phối hợp (xông hoi, mát xa, và tắm hoi), rồi họ đi tận hưởng sự tôn thờ của các ông chủ nhà hàng. Tony có lần giải thích với Nero tại sao anh không đi cùng Nero vào buổi tối - anh có thể có những người bạn tốt hơn, hài hước hơn, mang đậm tính chất Ý-Jersey hơn, những người mà không như Nero, có thể cho anh ý tưởng về “những gì bổ ích.”
Khả năng cải thiện nghịch cảnh của các thư viện
Nero sống một cuộc đời có phần khổ hạnh (và chỉ trong một thời gian nhất định), đi ngủ lúc gần 9 giờ tối khi có thể, thậm chí nhiều khi còn sóm hơn vào mùa đông. Anh cố gắng rời những bữa tiệc khi ảnh hưởng của chất cồn bắt đầu làm người ta chuyện trò với những người xa lạ về cuộc sống riêng tư của mình, hay tệ hơn, trở nên siêu hình. Nero thích hoạt động vào ban ngày, cố gắng thức giấc vào buổi sáng khi ánh mặt trời nhẹ nhàng chiếu vào phòng ngủ, lưu lại những vệt nắng trên tường.
Anh dành thời gian để đọc sách và đặt mua sách trên mạng. Sau khi kết thúc những chuyến phiêu lưu náo động, cực kỳ náo động, hệt như thủy thủ Sinbad hay nhà thám hiểm người Venice Marco Polo, anh ổn định cuộc sống bình yên và thanh thản sau một thời gian phiêu bạt giang hồ.
Nero là nạn nhân của một căn bệnh thẩm mỹ, khiến anh trở nên phát ốm, thậm chí ám ảnh với những người mang dép tông, tivi, các ông chủ ngân hàng, các chính khách (cả cánh tả lẫn cánh hữu và trung lập), New Jersey, những người giàu từ New Jersey (như Tony Béo), những người giàu đi chơi biển (và dừng lại ở Venice chân mang dép tông), giới quản lý trường đại học, những người chặt chẽ về ngữ pháp, những người lòe thiên hạ bằng những chức danh mỹ miều, âm nhạc phát ra tại các thang máy, và những người bán hàng và giới kinh doanh ăn mặc chỉnh tề. Đối với Tony Béo, anh có những dị ứng khác: những bộ đồ trống rỗng, mà ta phỏng đoán là những người am hiểu đủ mọi chi tiết hành chính và thừa thãi về sự việc nhưng không nắm được bản chất cốt lõi (và thậm chí cũng không biết điều đó), nên những câu chuyện của họ trở nên chát chít lan man, không bao giờ đi vào ý tưởng trọng tâm.
Và Tony Béo có thể đánh hoi thấy tính mỏng manh, hiểu theo nghĩa đen. Anh cho rằng anh có thể phân loại một người chỉ bằng cách nhìn ông ta đi vào nhà hàng, mà gần như đúng thế thật. Nhưng Nero nhận thấy khi Tony Béo nói chuyện với mọi người lần đầu, anh đứng rất gần họ và ngửi họ như chó, một thói quen mà Tony Béo thậm chí cũng không ý thức được.
Nero tham gia một hội biên dịch viên tình nguyện gồm 60 người cộng tác dịch thuật các văn bản cổ chưa từng được công bố bằng tiếng Hy Lạp, Latinh, hay tiếng Aramaic (Syriac) cho nhà xuất bản Pháp Les Belles Lettres. Hội này tổ chức theo các tuyến thư viện, và một trong các nguyên tắc của họ là danh xưng và uy tín trường đại học không có ưu thế gì trong các cuộc tranh luận. Một nguyên tắc khác nữa là sự tham gia bắt buộc vào hai ngày lễ kỷ niệm “danh dự” ở Paris, ngày 7 tháng 11, ngày giỗ của Plato và ngày 7 tháng 4, ngày sinh của Apollo. Anh còn tham gia vào một câu lạc bộ địa phương của những người cử tạ, thường nhóm họp vào các ngày thứ bảy trong một gara chuyển đổi công năng. Câu lạc bộ này chủ yếu bao gồm những người gác cửa, những người gác cổng trường, và những gã có bề ngoài như kẻ cướp thường mặc áo thun ba lỗ đi loanh quanh vào mùa hè.
Than ôi, những người rảnh rỗi thường trở thành nô lệ của cảm giác không hài lòng và những mối quan tâm mà họ gần như không thể kiểm soát được. Nero càng rảnh rang, anh càng cảm thấy thôi thúc muốn đền bù cho thời gian đã mất bằng việc lấp đầy những tri thức còn thiếu trong các mối quan tâm tự nhiên của mình, những thứ mà anh muốn hiểu biết sâu xa hơn. Và như anh khám phá ra, điều tệ nhất người ta có thể làm để cảm thấy mình hiểu biết sự việc sâu xa hơn là… cố gắng tìm hiểu sâu xa thêm chút nữa. Tục ngữ Venice có câu: Đại dương càng trở nên sâu thẳm hơn khi bạn tiến sâu vào đó.
Lòng hiếu kỳ vốn có khả năng cải thiện nghịch cảnh, hệt như con nghiện càng gia tăng khi ta càng tìm cách thỏa mãn nó. Sách vở có một sứ mệnh bí mật và có khả năng nhân rộng mà những người có những kệ sách phủ kín tường vốn biết rõ. Vào thời điểm viết sách này, Nero đang sống giữa 15.000 quyển sách, với áp lực làm thế nào để vứt đi những chiếc hộp rỗng và giấy gói sau khi các lô sách anh đặt mua từ các hiệu sách được gửi tới. Một đề tài mà Nero đọc để giải khuây, chứ không phải vì nghĩa vụ phải đọc để hiểu biết nhiều hơn, là các tài liệu y khoa, mà anh có lòng hiếu kỳ bẩm sinh. Óc tò mò của anh xuất phát từ hai kiểu chạm trán với thần chết, thứ nhất là bệnh ung thư, và thứ hai là tai nạn máy bay, cảnh báo anh về tính mỏng manh của công nghệ và khả năng tự chữa lành của cơ thể con người. Vì thế anh dành chút thời gian đọc sách giáo khoa (chứ không phải các bài báo) về y học, hay các sách chuyên ngành.
Ngành học chính thức của Nero là thống kê và xác suất, mà anh theo học như một chuyên ngành thuộc triết học. Anh dành trọn thời trưởng thành của mình để viết một quyển sách kỹ thuật-triết học tựa đề Xác suất và siêu xác suất. Cứ sau hai năm, anh lại có xu hướng từ bỏ dự án rồi lại quay lại sau hai năm. Anh cảm thấy khái niệm xác suất như vẫn được sử dụng quá hạn hẹp và không hoàn chỉnh để diễn đạt bản chất thực sự của các quyết định trong hệ sinh thái đời thường.
Nero thường tận hưởng thú vui đi dạo trong các thành phố cổ mà không sử dụng bản đồ. Anh áp dụng phương pháp sau đây để không phải lên kế hoạch cho việc du lịch của mình: anh cố gắng bom thêm đôi chút ngẫu nhiên vào lịch trình bằng cách không bao giờ quyết định điểm đến kế tiếp cho tới khi anh đã trải qua chút thời gian ở điểm đến đầu tiên, khiến cho đại lý du lịch của anh phải khốn khổ - khi anh đến Zagreb, điểm đến tiếp theo sẽ được quyết định bỏi trạng thái tinh thần của anh khi đang ở Zagreb. Nói chung, chính hương vị địa phương sẽ đưa đường dẫn lối cho anh; mà hương vị thì không thể truyền đạt qua các danh mục liệt kê địa điểm du lịch.
Khi ở New York, Nero thường ngồi nghiên cứu bên chiếc bàn làm việc sát cửa sổ, thi thoảng mo màng nhìn sang phía bên bờ New Jersey qua dòng sông Hudson và nhắc anh nhớ anh hạnh phúc biết bao vì không sống ở đó. Vì thế, anh nói với Tony Béo rằng cái câu “tớ không đi cùng với cậu” là ý muốn của cả hai bên (cả hai đều chẳng có chút khách khí xã giao nào), mà như chúng ta sẽ thấy, điều đó không đúng sự thật.
VỀ KẺ NGỐC VÀ KẺ KHÔNG NGỐC
Sau cuộc khủng hoảng năm 2008, hóa ra rõ ràng là hai người bạn có một điểm chung: họ đã dự đoán được cuộc khủng hoảng do tính mỏng manh của kẻ ngốc. Điều làm cho họ cảm thấy gần gũi nhau hơn là cả hai đều tin rằng sắp tới sẽ xảy ra một cuộc khủng hoảng lớn, nhanh chóng hủy hoại hệ thống kinh tế hiện đại theo một cách thức và trên một quy mô chưa từng thấy trước đây, chỉ đơn giản vì sự tồn tại của những kẻ ngốc. Nhưng hai nhân vật của chúng ta tiêu biểu cho hai trường phái hoàn toàn khác nhau.
Tony Béo tin rằng những kẻ say mê nghiên cứu khoa học một cách mù quáng, các nhà quản lý, và chủ yếu là các ông chủ ngân hàng là những kẻ ngốc tối hậu (ngay giữa lúc mọi người vẫn tưởng họ là những thiên tài). Và Hơn nữa, anh tin rằng, tập trung lại họ lại còn ngốc hơn so với khi tách riêng. Anh có một khả năng tự nhiên để nhận ra những kẻ ngốc này trước khi họ sụp đổ. Tony Béo kiếm được thu nhập từ hoạt động đó trong khi sống một cuộc đời thong dong nhàn nhã, như ta thấy.
Mối quan tâm của Nero cũng tương tự như của Tony, chỉ có điều nó khoác bộ cánh trí tuệ hơn. Đối với Nero, một hệ thống xây dựng trên ảo tưởng về sự am hiểu xác suất nhất định sẽ sụp đổ.
Thông qua đánh cược chống lại tính mỏng manh, họ trở nên có khả năng cải thiện nghịch cảnh.
Vì thế Tony kiếm được bộn tiền từ cuộc khủng hoảng, từ tám đến chín chữ số, còn không kiếm được cỡ đó thì với Tony chỉ là “nói suông.” Nero cũng kiếm chác được chút đỉnh, tuy ít hơn Tony nhiều, nhưng anh hài lòng vì anh đã thắng - như anh nói, anh độc lập về tài chính và anh xem kiếm tiền là sự lãng phí thời gian. Nói thẳng ra, tài sản của gia đình Nero lên đến đỉnh điểm vào năm 1804, nên anh không rơi vào tình trạng bấp bênh xã hội của những kẻ phiêu lưu mạo hiểm khác, và tiền đối với anh không thể là một bản báo cáo thành công xã hội - chỉ có học vấn bây giờ, và có lẽ là sự khôn ngoan từng trải khi về già. Của cải dư thừa, nếu bạn không cần đến, sẽ trở thành một gánh nặng. Trong mắt anh, không gì gớm ghiếc hơn sự lượt là bóng mượt quá đáng trong trang phục, ẩm thực, lối sống, điệu bộ; và sự phồn vinh có tính phi tuyến. Vượt qua một mức nào đó, nó trói buộc người ta vào những phức tạp vô tận của cuộc đòi, mang đến nỗi lo chẳng biết người trông coi trang viên của mình có mưu đồ bất lương gì trong khi đang làm việc một cách kém cỏi hay không, và những con đau đầu tương tự nhân lên theo tiền bạc.
Vấn đề đạo lý của việc chống lại những kẻ ngốc sẽ được thảo luận trong Tập VII, nhưng có hai trường phái. Theo Nero, trước tiên ta nên cảnh báo mọi người rằng họ là những kẻ ngốc, trong khi Tony phản đối ý định cảnh báo. Anh nói: “Cậu sẽ trở thành kẻ ngớ ngẩn, lời nói chỉ dành cho những kẻ ẻo lả.” Một hệ thống dựa vào sự cảnh báo bằng lời sẽ bị chi phối bởi những kẻ bá láp không dám chấp nhận rủi ro. Những người này sẽ không tôn trọng bạn và ý tưởng của bạn trừ khi bạn lấy được tiền của họ.
Hơn nữa, Tony Béo còn nhất quyết cho rằng Nero phải nhìn vào biểu hiện vật chất của các chiến lợi phẩm, như các bảng sao kê tài khoản ngân hàng, một hành động mang tính chất nghi thức - như ta nói, nó không liên quan gì đến giá trị tài chính, mà thậm chí cũng không liên quan đến sức mua của các khoản mục, mà chỉ là các giá trị biểu tượng. Nero có thể hiểu tại sao Julius Caesar chấp nhận phát sinh phí tổn để đưa Vercingetorix, kẻ lãnh đạo cuộc bạo loạn xứ Gaul, đến La Mã và diễu hành trong xiềng xích, để ông có thể phô trương chiến thắng bằng xương bằng thịt.
Có một phương diện khác về nhu cầu tập trung vào hành động và tránh những lời nói: phụ thuộc vào sự công nhận bên ngoài khiến người ta tiêu hao sức lực. Con người thô lỗ và bất công trong cách thức họ ban phát sự công nhận, vì thế cách tốt nhất là đứng ngoài cuộc tranh giành này. Hãy duy trì sự mạnh mẽ bất kể người khác đối xử với bạn ra sao. Đã có thời Nero kết bạn với một nhà khoa học có tên tuổi huyền thoại, một lão làng mà anh vô cùng tôn kính. Cho dù nhà khoa học đã trở nên lỗi lạc đến thế trong lĩnh vực của ông (dưới con mắt người khác), ông vẫn mất thì giờ chăm chút cho thân phận vai vế của mình hàng tuần trong cộng đồng khoa học. Ông trở nên điên tiết với những tác giả không trích dẫn nghiên cứu của mình hay những ủy ban dám trao một huy chương mà ông chưa từng nhận được cho những người mà ông cho là thấp kém, những kẻ mạo danh đó!
Nero nhận ra rằng bất kể họ hài lòng như thế nào với công việc, những chuyên gia bậc thầy nhưng bị lệ thuộc vào công việc này không có được tâm trạng thanh bình của Tony; họ vẫn mỏng manh trước cảm giác thua thiệt bỏi những lời khen họ không nhận được, những lời khen dành cho người khác, và bởi những gì những người kém thông minh hơn họ đánh cắp từ họ. Vì thế, Nero tự hứa sẽ thoát khỏi tất cả những điều này bằng nghi thức nho nhỏ của anh - ấy là chỉ đề phòng anh rơi vào cám dỗ của những chuyên gia bậc thầy. Chiến lợi phẩm của Nero từ cái mà anh gọi là “vụ cá độ Tony Béo”, sau khi khấu trừ chi phí một chiếc ô tô mới (một chiếc Mini) và một chiếc đồng hồ Thụy Sĩ giá 60 USD, lên đến một con số lớn chóng mặt trong danh mục đầu tư, mà bản tóm tắt danh mục được gửi cho anh hàng tháng từ một địa chỉ New Jersey (của tất cả các noi), với ba bảng sao kê tài khoản khác từ các nước ngoài. Một lần nữa, không phải là số tiền, mà là tính hữu hình của hành động mới quan trọng - số lượng có thể chỉ bằng một phần mười, hay thậm chí một phần trăm thì tác động cũng vẫn như thế. Vì thế, anh tự giải thoát mình ra khỏi cuộc tranh giành sự công nhận của người đời bằng cách mở chiếc phong bì chứa bản sao kê danh mục đầu tư rồi tiếp tục với cuộc sống của mình, quên phắt sự hiện diện của những người sử dụng lời nói một cách thô lỗ và bất công.
Nhưng đi đến kết luận tự nhiên một cách hợp đạo lý, Nero chắc vẫn cảm thấy tự hào - và hài lòng - nếu chiếc phong bì chứa báo cáo thua lỗ. Con người ta đáng được tôn trọng bởi những rủi ro cá nhân mà họ sẵn lòng chấp nhận vì quan điểm của mình - hay nói cách khác, bởi số tiền thua lỗ mà anh gánh chịu. Tóm lại, Nero tin vào học vấn uyên thâm, nguyên tắc thẩm mỹ, và chấp nhận rủi ro - gần như không còn gì khác.
Về số tiền, để tránh chiếc bẫy từ thiện, Nero tuân theo quy tắc quyên tặng một cách hệ thống của Tony Béo, nhưng không đối với những người trực tiếp hỏi xin. Và anh không bao giờ trao một xu nào cho bất kỳ tổ chức từ thiện nào, ngoại trừ những tổ chức từ thiện mà nhân viên không được trả lương.
Cô đơn
Ta hãy nói đôi lời về nỗi cô đơn của Nero. Đối với Nero, trong những ngày u ám trước cuộc khủng hoảng kinh tế 2008, nhiều khi anh cảm nhận nỗi đau của sự cô đơn với các ý tưởng của mình, có lúc anh tự hỏi, thường là vào những buổi tối chủ nhật, liệu có gì đó sai lầm với anh, hay liệu có gì đó sai lầm với thế giới. Ăn trưa với Tony Béo cũng hệt như uống nước sau một con khát; nó mang lại sự giải thoát tức thời để nhận ra rằng anh không điên, hay chí ít không cô đơn trong con điên của mình. Sự việc ngoài kia thật là vô nghĩa, và người ta không thể truyền đạt điều đó cho những người khác, nhất là những người ra vẻ thông minh.
Nên nhớ, có gần một triệu chuyên gia làm việc trong các hoạt động kinh tế, bất kể trong chính phủ (từ Cameroon đến Washington DC.), giới học thuật, truyền thông, ngân hàng, công ty, đến những người nghiên cứu riêng tại nhà để quyết định kinh doanh và đầu tư, hiếm có ai nhìn thấy cuộc khủng hoảng sắp xảy ra, và những người thấy trước toàn bộ mức độ thiệt hại của nó lại còn ít hơn.
Và trong số ít ỏi những người nhìn thấy những gì sắp xảy ra, không ai nhận ra rằng khủng hoảng là một sản phẩm của tính hiện đại.
Nero có thể đứng gần khu vực Trung tâm Thương mại Thế giới trước đây ở New York, xuyên qua những tòa nhà khổng lồ chủ yếu là các ngân hàng và công ty môi giới chứng khoán, với hàng trăm người chạy quanh bên trong, tiêu tốn hàng gigawatt năng lượng chỉ để di chuyển và đi lại từ New Jersey, tiêu thụ hàng triệu ổ bánh phô mai kem, với phản ứng insulin đốt cháy các động mạch, tạo ra hàng gigabyte thông tin chỉ bằng cách nói chuyện và phúc đáp những bài báo.
Nhưng đó là độ nhiễu: công sức lãng phí, tạp âm chối tai, hành vi mất thẩm mỹ, tình trạng mất trật tự hệ thống gia tăng, tạo ra năng lượng gây nóng cục bộ vùng sinh thái New York, và ảo tưởng trên quy mô lớn về cái gọi là “sự phồn vinh” mà nhất định thế nào cũng sẽ bốc hoi.
Bạn có thể chồng các quyển sách lên nhau và chúng sẽ tạo thành cả một ngọn núi. Than ôi, đối với Nero, bất luận thứ gì trong sách nói về xác suất, thống kê, hay các mô hình toán học chỉ là hư vô, bất chấp bằng chứng này hay bằng chứng kia. Và trong vài bữa ăn trưa với Tony Béo, bạn học được nhiều hơn so với trong các buổi nghiên cứu khoa học xã hội ở thư viện Harvard,49 với gần hai triệu quyển sách và bài báo nghiên cứu, ứng với tổng số 33 triệu giờ đọc, gần 9 nghìn năm giá trị tài liệu, như một hoạt động toàn thời gian.
Ta hãy thảo luận về vấn đề kẻ ngốc.
Người không dự đoán có thể dự đoán những gì
Tony Béo không tin vào các dự đoán. Nhưng anh vớ bở nhờ dự đoán rằng nhiều người - những kẻ dự đoán - sẽ phá sản.
Thế chẳng phải là nghịch lý sao? Trong các hội nghị, Nero thường gặp gỡ các nhà vật lý từ Viện Santa Fe, những người tin vào các dự đoán và sử dụng các mô hình dự đoán tưởng tượng, nhưng công việc kinh doanh dựa vào dự đoán của họ lại không khấm khá lắm - trong khi Tony Béo, người không tin vào các dự đoán, lại làm giàu nhờ dự đoán.
Nói chung bạn không thể dự đoán, nhưng bạn có thể dự đoán rằng những người dựa vào dự đoán để chấp nhận nhiều rủi ro hơn sẽ gặp rắc rối, thậm chí có thể phá sản. Tại sao? Những người dự đoán sẽ mỏng manh trước sai số dự đoán. Một phi công quá tự tin vào hệ thống tự động cuối cùng sẽ gây ra tai nạn máy bay. Số liệu dự đoán sẽ xui khiến người ta chấp nhận nhiều rủi ro hơn.
Tony Béo có khả năng cải thiện nghịch cảnh vì anh là hình ảnh ngược lại của con mồi mỏng manh của anh.
Mô hình của Tony Béo khá đơn giản. Anh nhận diện tính mỏng manh, cá độ về sự sụp đổ của đơn vị mỏng manh, lên lớp với Nero, trao đổi những lời lăng mạ các vấn đề văn hóa xã hội, phản ứng trước sự đâm thọc của Nero về cuộc sống New Jersey, và thắng đậm sau vụ sụp đổ tài chính. Rồi anh đi ăn trưa.
