Một giao thức chính xác về việc lừa dối chồng như thế nào và với ai - Giới thiệu chiến lược hai đầu - Biến các nhà ngoại giao thành các nhà văn và ngược lại

Chiến lược hai đầu (barbell) hay chiến lược hai cực (bimodal) là phương thức nhằm đạt được khả năng cải thiện nghịch cảnh và di chuyển sang bên phải của Bảng Bộ Ba. Những phụ nữ có chồng áp dụng bằng cách gian díu với một ngôi sao nhạc rock địa phương và các nhà văn làm ăn khấm khá hơn thông qua duy trì một việc làm ngồi mát ăn bát vàng có thu nhập ổn định vào những lúc không hoạt động viết lách.

Bước đầu tiên tiến tới khả năng cải thiện nghịch cảnh bao gồm việc giảm kết quả có hại, chứ không phải tăng kết quả có lợi; nghĩa là, giảm liên lụy rủi ro với biến cố Thiên Nga Đen và để cho khả năng cải thiện nghịch cảnh tự nhiên tự nó phát huy tác dụng.

Giảm tính mỏng manh không phải là một chọn lựa mà là một yêu cầu bắt buộc. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên nhưng nhiều khi không được chú ý tới. Vì tính mỏng manh rất nghiêm trọng, hệt như một căn bệnh chết người, nên không thể có chuyện: một gói hàng bị vỡ trong những điều kiện bất lợi, rồi lại xoay xở để tự sửa chữa khi điều kiện tốt đẹp được phục hồi. Tính mỏng manh là một thuộc tính giống như người ta thường nói “bát nước đã đổ đi thì không hốt lại được”, tính chất không thể cứu vãn của thiệt hại. Điều quan trọng là lộ trình được chọn, thứ tự của các biến cố, chứ không phải điểm đến - cái mà các nhà khoa học gọi là phụ thuộc vào trình tự. Sự phụ thuộc vào trình tự có thể được minh họa như sau: trải nghiệm của bạn khi được phẫu thuật sỏi thận trước rồi mới được gây mê sau thì khác với việc để cho các quy trình này được thực hiện theo trình tự ngược lại. Hay việc bạn tận hưởng một bữa ăn với cà phê và món tráng miệng trước rồi mới đến món súp cà chua sau cùng sẽ không giống như theo trình tự ngược lại. Xem xét sự phụ thuộc vào trình tự làm cho cách tiếp cận của chúng ta trở nên đơn giản: dễ dàng nhận ra tính mỏng manh và xếp nó vào cột bên trái trong Bảng Bộ Ba, bất kể kết quả có lợi tiềm năng như thế nào, vì gói hàng đã vỡ sẽ mãi mãi vỡ.

Tính mỏng manh xuất phát từ sự phụ thuộc trình tự này thường bị bỏ qua bỏi những doanh nhân được đào tạo tư duy tĩnh, có xu hướng tin rằng tạo ra lợi nhuận là sứ mệnh chính, còn sự sống còn và kiểm soát rủi ro là điều gì đó có thể cân nhắc - họ quên đi trình tự logic là phải tồn tại rồi mới thành công. Để có lợi nhuận và mua một chiếc BMW, người ta phải tồn tại trước đã.

Những khái niệm như tốc độ và tăng trưởng - bất luận thứ gì liên quan đến chuyển động - thì trống rỗng và vô nghĩa khi ta không xem xét đến tính mỏng manh. Cứ thử xem ai đó đang lái xe với tốc độ 250 dặm (~402 km) một giờ ở thành phố New York, gần như chắc chắn là không bao giờ gã sẽ đi đến nơi về đến chốn - tốc độ hiệu dụng sẽ chính xác bằng 0 dặm một giờ. Trong khi rõ ràng là người ta cần tập trung vào tốc độ hiệu dụng, chứ không phải danh nghĩa, có điều gì đó trong quá trình rao giảng chính trị xã hội đã che khuất nhận định cơ bản này.

Khi sự việc phụ thuộc vào trình tự, ta không thể tách biệt giữa tăng trưởng trong nền kinh tế với rủi ro suy thoái, giữa lợi nhuận tài chính với rủi ro mất vốn, và giữa “hiệu quả” với rủi ro tai nạn. Khái niệm hiệu quả trở nên khá vô nghĩa. Nếu một con bạc có rủi ro mất trắng, “lợi nhuận tiềm năng” của chiến lược của hắn trở nên hoàn toàn vô nghĩa. Vài năm trước đây, một gã ở trường đại học khoe với tôi rằng nguồn quỹ của nhà trường đang sinh lợi khoảng 20 phần trăm mà không nhận ra rằng sinh lợi này gắn liền với tính mỏng manh, có thể dễ dàng biến thành thua lỗ thảm hại - quả nhiên, một năm xấu đã quét sạch toàn bộ sinh lợi này và đe dọa cả nhà trường.

Nói cách khác, nếu sự việc có tính mỏng manh, rủi ro đổ vỡ làm cho những gì bạn làm để cải thiện nó hay làm cho nó “hiệu quả” sẽ trở nên vô nghĩa, trừ khi trước hết bạn phải giảm rủi ro đổ vỡ đó. Như Publilius Syrus viết, không thứ gì có thể làm một cách vừa vội vã vừa an toàn - gần như không thứ gì cả.

Đối với tăng trưởng GDP (tổng sản lượng nội địa), ta có thể đạt được rất dễ dàng bằng cách chồng chất nọ nần cho các thế hệ mai sau - và nền kinh tế tương lai có thể sụp đổ bỏi nhu cầu trả nọ. Tăng trưởng GDP, hệt như cholesterol, xem ra là một chiếc giường Procrustes (hay gọt chân cho vừa giày) sử dụng cho những hệ thống đánh bạc. Cũng hệt như thế, đối với một chiếc máy bay có rủi ro tai nạn cao, khái niệm “tốc độ” không còn phù họp, vì ta biết nó không chắc sẽ đến nơi an toàn, tăng trưởng kinh tế đi kèm tính mỏng manh sẽ không được gọi là tăng trưởng, điều mà chính phủ các nước vẫn chưa hiểu ra. Quả thật, xuyên suốt những năm tháng vàng son xung quanh thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, thời kỳ đưa châu Âu lên ngôi thống trị, tỷ lệ tăng trưởng rất vừa phải, dưới 1 phần trăm trên đầu người. Nhưng ở mức thấp như thế, đó là sự tăng trưởng mạnh mẽ - không như cuộc đua của những kẻ ngốc ngày nay, những nhà nước lao vào tăng trưởng như những tay lái thanh thiếu niên ham mê tốc độ.

CHIẾN LƯỢC HAI ĐẦU CỦA SENECA

Điều này đưa ta đến với giải pháp dưới hình thức chiến lược hai đầu - gần như mọi giải pháp cho tình trạng bấp bênh bất trắc đều có dạng hai đầu.

Chiến lược hai đầu (barbell strategy) là gì? Xuất phát từ thuật ngữ barbell (một thanh tạ với hai quả tạ ở hai đầu mà những người nâng tạ sử dụng), chiến lược hai đầu nhằm minh họa cho ý tưởng kết hợp hai đối cực tách rời nhau và tránh xa khoảng giữa. Trong bối cảnh của chúng ta không nhất thiết đối xứng: chỉ có hai đối cực mà không có gì ở khoảng giữa. Ta có thể gọi nó, một cách chính xác về ngữ nghĩa hơn, là chiến lược hai cực vì nó có hai phương thức phân biệt chứ không phải một phương thức trọng tâm duy nhất.

Thoạt đầu, tôi sử dụng hình ảnh thanh tạ để mô tả cách chơi nước đôi an toàn trong một số lĩnh vực (mạnh mẽ trước các biến cố Thiên Nga Đen tiêu cực) và chấp nhận nhiều rủi ro nhỏ trong những lĩnh vực khác (mở ra cho những biến cố Thiên Nga Đen tích cực), qua đó đạt được khả năng cải thiện nghịch cảnh. Nó bao gồm một bên là thái độ cực kỳ ghét rủi ro và một bên là cực kỳ ưa thích rủi ro, thay cho trạng thái “lưng chừng”, nghĩa là thái độ chấp nhận rủi ro “vừa phải” tệ hại mà thật ra là canh bạc của kẻ ngốc (vì rủi ro lưng chừng có thể phụ thuộc vào những sai số đo lường lớn). Nhưng chiến lược hai đầu cũng giúp giảm rủi ro xảy ra kết quả có hại, nghĩa là loại trừ rủi ro phá sản nhờ vào kết cấu của nó.

Ta hãy sử dụng một ví dụ trong tài chính thông thường, dễ giải thích nhất, nhưng cũng dễ hiểu lầm nhất. Nếu bạn đầu tư 90 phần trăm vốn đầu tư vào tiền mặt (giả định bạn được bảo vệ khỏi lạm phát) hay cái gọi là “phương tiện lưu giữ giá trị gốc” và 10 phần trăm vào chứng khoán hết sức rủi ro (rủi ro tối đa), bạn không thể thua hơn 10 phần trăm, đồng thời bạn có thể hy vọng đạt được kết quả có lợi to lớn. Ai đó đầu tư 100 phần trăm vào cái gọi là những chứng khoán có rủi ro “vừa phải” sẽ có nguy cơ phá sản hoàn toàn do tính toán sai rủi ro. Kỹ thuật hai đầu này giúp giải quyết vấn đề: rủi ro của các biến cố hiếm hoi thì không thể tính được và mỏng manh trước sai số ước lượng; trong chiến lược hai đầu về tài chính này, ta biết trước mức thua lỗ tối đa.

Vì khả năng cải thiện nghịch cảnh là sự kết hợp giữa táo bạo cộng với hoang tưởng - một bên là hạn chế kết quả có hại, tự bảo vệ trước thiệt hại cực độ (hoang tưởng), và một bên là để cho kết quả có lợi hay biến cố Thiên Nga Đen tích cực tự lo liệu (táo bạo). Chúng ta đã thấy tính phi đối xứng của Seneca: đạt được nhiều kết quả có lợi hơn so với kết quả có hại, đơn thuần bằng cách giảm mối hại cực độ (thiệt hại cảm xúc) thay vì cải thiện sự việc ở khoảng giữa.

Chiến lược hai đầu có thể là một chiến lược kép bao gồm các thái cực, mà không có khoảng giữa, qua đó dẫn đến tính phi đối xứng thuận lợi.

Một lần nữa, để thấy sự khác biệt giữa chiến lược hai đầu và phi nước đôi, ta hãy nghĩ đến các nhà hàng phục vụ món chính, ví dụ như bò bít tết chiên tái và salad (với rượu vang Malbec), rồi sau khi bạn xong bữa chính, mang đến cho bạn tráng miệng bánh phô mai sữa dê (với rượu vang Muscat). Nhưng giả sử nhà hàng không nhận đặt món của bạn, mà cắt món bánh và bít tết thành những miếng nhỏ và nghiền lẫn với nhau bằng những chiếc máy tạo ra nhiều tiếng ồn. Các hoạt động “ở khoảng giữa” cũng giống như việc nghiền lẫn thức ăn này. Hãy nhớ lại Nero trong chương 9 giao du với những người gác cổng và các học giả, chứ hiếm khi chơi với những người có trình độ hiểu biết tầm tầm bậc trung.

Các hệ thống sinh học tràn đầy những chiến lược hai đầu. Ta hãy xem phương pháp chọn phối ngẫu sau đây, mà tôi gọi là 90 phần trăm nhà kế toán, 10 phần trăm ngôi sao nhạc rock. Trong thế giới động vật, trong những loài chính chuyên một chồng một vợ (trong đó có con người), con cái có xu hướng giao phối với một con đực tương tự như một nhà kế toán, hay nhạt nhẽo hơn, như một nhà kinh tế học, một người ổn định có thể cấp dưỡng cho chúng, đồng thời gian díu với con đực đầu đàn, một ngôi sao nhạc rock chẳng hạn, như một chiến lược kép. Chúng hạn chế kết quả có hại đồng thời giao phối thêm với con đực khác để tìm kết quả có lợi về mặt di truyền, hay để vui hơn, hay cả hai lý do. Ngay cả việc chọn thời điểm gian díu xem ra cũng không ngẫu nhiên, vì nó tương ứng với những ngày có nhiều khả năng thụ thai hơn. Chúng ta thấy bằng chứng của chiến lược này trong một loài được gọi là loài chim chính chuyên (monogamous birds): chúng tận hưởng việc gian díu ngoài luồng, với hơn một phần mười chim con xuất phát từ những con chim trống khác. Hiện tượng này có thật, nhưng các lý thuyết xung quanh nó thì khác nhau. Các nhà lý thuyết tiến hóa cho rằng chim mái muốn có cả sự ổn định kinh tế xã hội và gene tốt cho con cái mình. Cả hai điều này không phải lúc nào cũng có thể tìm thấy ở một con chim trống thuộc khoảng giữa có tất cả ưu điểm (dù là một nguồn gene di truyền tốt, chim trống đầu đàn không chắc ổn định, và ngược lại). Thế thì tại sao không có thêm một bạn tình khác và tận hưởng cuộc đời? Cuộc đời ổn định và nguồn gene tốt. Nhưng một lý thuyết khác cho rằng chúng chỉ muốn tiêu khiển - cuộc đời ổn định và vui vẻ.52

Ta cũng nhớ lại trong chương 2 rằng muốn đạt được kết quả vượt bậc đòi hỏi phải có thiệt hại và yếu tố căng thẳng là những công cụ khám phá. Điều đó có nghĩa cứ cho trẻ em đùa với lửa một chút, đừng nhiều quá, và học hỏi từ những lần bị thương, để rèn luyện cho sự an toàn bản thân sau này.

Điều đó cũng có nghĩa hãy cho người ta trải nghiệm đôi chút căng thẳng, không quá nhiều, để giúp họ tỉnh táo. Nhưng đồng thời, họ cũng cần được bảo vệ tránh những hiểm nguy to lớn hơn - bỏ qua những mối nguy hiểm nhỏ, đầu tư năng lượng để bảo vệ họ không bị những thiệt hại lớn. Và chỉ những thiệt hại lớn. Điều này có thể được áp dụng trong chính sách xã hội, y tế, và nhiều vấn đề khác.

Người ta tìm thấy ý tưởng tương tự trong tri thức người xưa: tục ngữ bằng cổ ngữ Do Thái có câu: “Hãy lo cho những gì tệ nhất; còn những gì tốt nhất có thể tự lo liệu.” Nghe có vẻ vô vị, nhưng không phải thế: chỉ cần quan sát là thấy người ta có xu hướng lo cho những gì tốt nhất và hy vọng những gì tệ nhất sẽ tự lo liệu. Chúng ta có vô vàn bằng chứng cho thấy con người ghét những thiệt hại nhỏ, nhưng không lo lắng nhiều đối với những rủi ro Thiên Nga Đen rất lớn (mà họ đánh giá quá thấp), vì họ có xu hướng bảo hiểm cho những thiệt hại nho nhỏ khả dĩ, nhưng không bảo hiểm trước những thiệt hại lớn không thường xuyên xảy ra. Chính xác là phải làm ngược lại.

Tránh xa khoáng giữa dung hòa

Bây giờ ta hãy tiếp tục tìm hiểu về các chiến lược hai đầu. Có nhiều lĩnh vực trong đó khoảng giữa không phải là “khoảng giữa dung hòa” và ta nên áp dụng chiến lược hai cực (an toàn tối đa cộng đầu cơ tối đa).

Hãy xem trong văn học, vốn là sự nghiệp không thỏa hiệp nhất, đầu cơ nhất, đòi hỏi khắt khe nhất, và rủi ro nhất. Các nhà văn Pháp và các nhà văn châu Âu khác vốn có truyền thống tìm kiếm một công việc ngồi mát ăn bát vàng, ví dụ như công chức không vướng bận nhiều âu lo, không đòi hỏi nhiều tài trí, và độ an toàn công việc cao, kiểu công việc có rủi ro thấp, kết thúc ngay khi bạn rời khỏi văn phòng, rồi dành thời gian rảnh rỗi viết lách, tự do viết những gì mình muốn, theo các tiêu chuẩn riêng của mình. Trong các tác giả Pháp, ít người hoạt động học thuật một cách đáng kinh ngạc. Ngược lại, các cây bút người Mỹ có xu hướng là thành viên của giới truyền thông hay học thuật, khiến họ bị giam cầm trong hệ thống và làm lệch lạc tác phẩm của họ; trong trường hợp của giới học thuật nghiên cứu, điều này làm cho họ sống trong nỗi lo lắng và áp lực triền miên; và quả thật làm cho tâm hồn họ trở nên lai căng, pha tạp. Mỗi dòng chữ bạn viết ra theo tiêu chuẩn của người khác, như một bồi bút, giết chết một phần tương ứng sâu thẳm trong tâm hồn bạn. Ngược lại, công việc viết lách đi kèm với một công việc ngồi mát ăn bát vàng là một mô hình khá dễ chịu, gần bằng sự độc lập tài chính, hay thậm chí tốt hơn sự độc lập tài chính. Ví dụ, các nhà thơ Pháp vĩ đại Paul Claudel và Saint-John Perse cũng như tiểu thuyết gia Stendhal đều là các nhà ngoại giao; phần lớn các cây bút Anh là công chức (Trollope là nhân viên bưu điện); Kafka làm cho một công ty bảo hiểm. Hay hơn cả, Spinoza là một nhà chế tạo kính, giúp cho triết lý của ông hoàn toàn miễn nhiễm trước bất kỳ hình thức bồi bút học thuật nào. Từ thời niên thiếu, tôi tưởng con đường tự nhiên để có một sự nghiệp văn chương hay triết học là bước vào nghề ngoại giao lười nhác, dễ chịu, và không đòi hỏi cao, như nhiều thành viên trong gia đình tôi. Có một truyền thống Ottoman là sử dụng người Công giáo chính thống làm sứ thần và đại sứ, thậm chí làm bộ trưởng ngoại giao; truyền thống này được lưu truyền qua các nhà nước xứ Levant (ông tôi và ông cố tôi đều là các bộ trưởng ngoại giao). Chỉ có điều, tôi lo lắng về tình trạng gió đổi chiều bất lợi cho thiểu số người Ki-tô giáo, và hóa ra là đúng. Nhưng tôi trở thành một nhà giao dịch và viết lách bằng thời gian của riêng mình theo phong cách riêng, như độc giả có thể thấy. Hoàn cảnh hai đầu kết hợp giữa doanh nhân và học giả thật là lý tưởng; sau 3 hay 4 giờ chiều, khi tôi rời văn phòng, công việc nhẹ nhàng của tôi kết thúc cho đến ngày hôm sau và tôi hoàn toàn tự do theo đuổi những gì tôi cảm thấy giá trị và thú vị nhất. Khi tôi cố gắng trở thành một học giả, tôi cảm thấy như tù nhân, buộc phải đi theo các chương trình tự thăng tiến kém tôn nghiêm của những người khác.

Và nghề nghiệp có thể theo từng thời kỳ: một nghề nào đó rất an toàn, rồi đến một nghề nào đó hết sức đầu cơ. Tôi có một người bạn gầy dựng được một nghề nghiệp hết sức an toàn, nhà biên tập sách, qua đó anh nổi tiếng tài giỏi. Sau khoảng một thập niên, anh từ bỏ hoàn toàn nghề này để theo đuổi một công việc đầu cơ hết sức rủi ro. Đây là một chiến lược hai đầu thực thụ theo đúng ý nghĩa của từ này: anh có thể quay lại nghề nghiệp trước đây nếu việc đầu cơ thất bại hay không mang lại sự thỏa mãn như kỳ vọng. Đây là điều Seneca quyết định làm: thoạt đầu chàng có một cuộc đời hết sức phiêu lưu sôi động, tiếp đến chàng lui về viết lách và suy ngẫm triết lý, thay vì sự kết hợp “khoảng giữa” của cả hai. Nhiều “người hành động” biến thành “nhà tư tưởng”, như Montaigne, đã áp dụng chiến lược hai đầu theo thời kỳ: thuần túy hành động, rồi đến thuần túy chiêm nghiệm.

Hay nếu tôi phải làm việc, tôi cảm thấy đáng ưa thích hơn (và đỡ nhọc nhằn hơn) khi làm việc cường độ cao trong vài giờ ngắn ngủi, rồi không làm gì cả trong khoảng thời gian còn lại (giả định không làm gì là thật sự không làm gì), cho đến khi tôi hồi phục hoàn toàn và trông chờ lặp lại, thay vì phụ thuộc vào sự tẻ nhạt của những giờ làm việc dài lê thê với cường độ thấp theo kiểu Nhật Bản làm người ta thiếu ngủ. Món ăn chính và món tráng miệng phải tách rời nhau.

Quả thật, Georges Simenon, một trong những nhà văn sáng tác nhiều nhất của thế kỷ 20, chỉ viết 60 ngày trong một năm, với ba trăm ngày còn lại “không làm gì cả”. Ông xuất bản hơn 200 cuốn tiểu thuyết.

Thuần hóa tình trạng bấp bênh

Chúng ta sẽ thấy nhiều kỹ thuật hai đầu trong phần còn lại của quyển sách này có cùng tính phi đối xứng hệt như vậy, và bằng cách nào đó, khi rủi ro xảy ra, sẽ mang lại sự bảo vệ như nhau và giúp củng cố khả năng cải thiện nghịch cảnh. Các chiến lược hai đầu này hết sức tương tự nhau.

Ta hãy xem thử một vài lĩnh vực. Với những rủi ro cá nhân, bạn có thể dễ dàng áp dụng chiến lược hai đầu thông qua làm triệt tiêu cơ hội thất bại trong một lĩnh vực bất kỳ. Cá nhân tôi hoàn toàn hoang tưởng về những rủi ro nhất định, và rất táo bạo với những loại rủi ro khác. Nguyên tắc là: không thuốc lá, không đường (nhất là đường fructose), không xe máy, không xe đạp trong phố hay nói chung ngoài những vùng tự do lưu thông như sa mạc Sahara, không dây dưa với giới mafia Đông Âu, và không lên những chiếc máy bay không do một phi công chuyên nghiệp lái (trừ khi có đồng phi công). Ngoài những loại rủi ro này, tôi có thể chấp nhận mọi loại rủi ro nghề nghiệp và cá nhân, nhất là những loại trong đó không có rủi ro tổn thương chí mạng.

Trong chính sách xã hội, chiến lược hai đầu bao gồm việc bảo vệ những người rất yếu và để những người mạnh làm công việc của họ, thay vì giúp đỡ tầng lớp trung lưu củng cố các đặc quyền, qua đó cản trở tiến hóa và mang lại đủ loại vấn nạn kinh tế có xu hướng gây tổn thương nhiều nhất cho người nghèo.

Trước khi nước Anh trở thành một nhà nước quan liêu, đất nước này đã áp dụng chiến lược hai đầu (về mặt kinh tế và vật chất) bao gồm các nhà phiêu lưu và tầng lớp quý tộc. Tầng lớp quý tộc không thật sự giữ vai trò chính, ngoại trừ việc duy trì ý thức thận trọng trong khi các nhà phiêu lưu rong ruổi trên khắp hành tinh tìm kiếm cơ hội giao thương, hay ở nhà và sửa chữa máy móc. Giờ đây, thành phố Luân Đôn bao gồm những người hưởng lợi tức bôhêmiên tư sản.

Phương pháp viết của tôi là như sau: một bên là tham luận văn học mà ai cũng có thể hiểu được, và một bên là tư liệu toán học, không có gì ở khoảng giữa - như các cuộc phỏng vấn với các phóng viên, hay các bài báo, hay các bài đăng trang ý kiến, không nằm trong yêu cầu của nhà xuất bản.

Độc giả chắc còn nhớ chế độ rèn luyện trong chương 2, bao gồm việc cố gắng nhấc quả tạ tối đa, rồi không làm gì cả, so với các chế độ rèn luyện khác, cường độ thấp hơn nhưng kéo dài nhiều giờ trong phòng tập. Điều này, bổ sung với những chuyến đi bộ dài không gắng sức, tạo thành phương pháp tập luyện thể hình hai đầu.

Có rất nhiều kỹ thuật hai đầu khác. Làm những việc điên rồ (đập vỡ đồ đạc vào một lúc nào đó), như người Hy Lạp thường làm vào lúc tàn tiệc rượu đêm, và “duy lý” trong những quyết định lớn lao hơn. Đọc những tạp chí tầm phào rác rưỏi và các tác phẩm tinh tế hay tư liệu cổ điển; không bao giờ đọc những sản phẩm có trình độ thường thường bậc trung. Chuyện trò với các sinh viên, tài xế taxi, và người làm vườn hay các học giả tầm cỡ; không bao giờ chuyện trò với giới học thuật bậc trung nhưng mang nặng ý thức về sự nghiệp. Nếu bạn không thích ai đó trong số họ, cứ mặc kệ ông ta hay thoát khỏi ông ta; đừng tấn công ông ta bằng lời nói.53

Như vậy, bây giờ ta chấp nhận chiến lược hai đầu liên quan đến các kết quả ngẫu nhiên để đạt được khả năng cải thiện nghịch cảnh nhờ giảm tính mỏng manh, giảm bớt rủi ro thiệt hại, giảm đau thương từ các biến cố bất lợi, đồng thời duy trì lợi ích của những kết quả có lợi tiềm năng.

Quay lại với lĩnh vực tài chính, chiến lược hai đầu không nhất thiết là dưới hình thức giữ tiền mặt được bảo vệ tránh lạm phát và phần còn lại đầu tư vào chứng khoán đầu co. Bất kỳ thứ gì giúp giải tỏa rủi ro phá sản đều giúp ta áp dụng chiến lược hai đầu. Nhà đầu tư huyền thoại Ray Dalio có một quy tắc dành cho những người cá cược đầu co: “Bảo đảm rằng xác suất của phương án không thể chấp nhận được (tức rủi ro phá sản) là bằng không.” Quy tắc này đưa ta đi thẳng tới chiến lược hai đầu.54

Ta cũng có một ý tưởng khác từ Rory Sutherland: hướng dẫn của nước Anh dành cho những bệnh nhân có những vấn đề nhẹ xuất phát từ chất cồn là giảm tiêu thụ chất cồn hàng ngày xuống dưới một lượng cồn nhất định mỗi ngày. Nhưng chính sách tối ưu là tránh cồn ba ngày trong một tuần (vì thế cho gan được nghỉ ngơi một thời gian dài) rồi uống tự do trong bốn ngày còn lại. Thảo luận toán học ẩn chứa sau các chiến lược hai đầu sẽ được trình bày cùng với phần thảo luận sau về bất đẳng thức Jensen.

Hầu hết các khoản mục bên phải Bảng Bộ ba đều có một cấu phần hai đầu, tuy cần nhưng không đủ.

Vì thế, cũng hệt như chủ nghĩa khắc kỷ là sự thuần hóa cảm xúc chứ không phải triệt tiêu cảm xúc, chiến lược hai đầu là sự thuần hóa chứ không phải triệt tiêu tình trạng bất định.