Cuộc tìm kiếm tỉ mẩn trong kho tàng kịch bản còn lưu lại được của các tác giả ứng tác thời đó đã không thể tìm ra kịch bản “Những trò gian xảo của Scaramouche”, vở diễn chúng ta được biết đã cho phép thiết lập một cách vững chắc vận hội của đoàn kịch Binet. Họ trình diễn vở kịch lần đầu tại Maure vào tuần sau đó, với André-Louis - người giờ đây được biết đến dưới cái tên Scaramouche trong cả đoàn kịch cũng như với công chúng - trong vai chính. Nếu anh đã vào vai không tồi chút nào với Figaro-Scaramouche, trong vở kịch mới, mà kịch bản dường như khá hơn nhiều nếu so sánh với vở kịch trước, anh đã thực sự trở nên xuất thần.

Sau Maure đến lượt Pipriac, tại đây đoàn kịch tổ chức bốn buổi diễn, hai buổi cho mỗi kịch bản giờ đây đã trở thành xương sống cho vốn liếng sân khấu của Binet. Trong cả hai vở diễn, Scaramouche, người bắt đầu tìm ra chính mình, không ngừng nâng cao khả năng diễn xuất của anh. Hai vở kịch giờ đây đã được diễn nhịp nhàng tới mức Scaramouche còn đề xuất với Binet rằng sau Fougeray, nơi họ sẽ dừng chân biểu diễn vào tuần tiếp theo, họ nên thử vận may trong một nhà hát thực sự tại thị trấn quan trọng Redon. Ý tưởng này thoạt tiên làm Binet phát hoảng, nhưng sau khi cân nhắc kỹ hơn về nó, cũng như từ tham vọng của chính ông ta đang được André-Louis không ngừng thổi bùng lên, cuối cùng ông chủ gánh cũng cho phép bản thân bị gục ngã trước sự cám dỗ.

Với André-Louis, dường như vào những ngày đó anh đã tìm thấy nghề nghiệp thực sự của mình, và không chỉ bắt đầu cảm thấy yêu thích nó, anh còn bắt đầu thực sự hướng tới một sự nghiệp trong vai trò diễn viên kiêm nhà soạn kịch, một con đường quả thực có thể sẽ dẫn anh tới thánh địa của tất cả các nghệ sĩ sân khấu, nhà hát Comédie Française. Và cũng còn những khả năng khác nữa. Từ chỗ viết dàn ý kịch bản cho các diễn viên ứng tác, rồi đây anh có thể sẽ chuyển sang viết các vở kịch có lời thoại, được diễn xuất theo đúng nghĩa đen của từ này, theo phong cách của Chenier, Eglantine và Beaumarchais.

Việc anh thực sự nuôi những giấc mơ đó cho chúng ta thấy anh đã mở lòng đón nhận nghề nghiệp mà Sự Tình Cờ cùng ông Binet đã kết hợp với nhau đẩy anh tới. Tôi không hề hoài nghi việc anh thực sự có tài năng trong cả hai vai trò tác giả và diễn viên, thậm chí tôi còn tin chắc rằng nếu mọi chuyện diễn ra khác đi, rất có thể anh đã giành được cho mình một chỗ đứng lâu dài giữa các nghệ sĩ sân khấu Pháp, và biến giấc mơ của mình thành hiện thực.

Còn lúc này, cho dù đang bay bổng trong những giấc mơ, anh vẫn không sao nhãng khía cạnh thực tế của hoàn cảnh.

“Ông cũng thấy rõ,” anh nói với ông Binet, “là tôi có khả năng tạo dựng vận may cho ông.”

Anh và Binet đang ngồi một mình với nhau trong phòng ăn của nhà trọ tại Pipriac, uống một chai vang Volnay hảo hạng. Lúc đó là buổi tối sau buổi diễn thứ tư cũng là buổi diễn cuối cùng tại đó của vở “Những trò gian xảo”. Kết quả làm ăn tại Pipriac cũng khả quan như tại Maure và Guichen. Bạn hẳn có thể đoán ra việc này từ chuyện hai người đang uống vang Volnay.

“Tôi sẽ thừa nhận chuyện này, anh bạn Scaramouche thân mến, để tôi có thể nghe được phần tiếp theo của câu chuyện.”

“Tôi sẵn lòng tận dụng khả năng này nếu sự khuyến khích đủ hấp dẫn. Ông phải thấy là với giá mười lăm livre một tháng, không có ai sẵn lòng đem bán một tài năng hiếm có như của tôi.”

“Vẫn còn một khả năng nữa,” ông Binet nói, đầy hăm dọa.

“Chẳng có khả năng nào khác hết. Đừng có ngu ngốc, Binet.”

Binet đứng phắt dậy như thể ông ta vừa bị ong chích. Các thành viên trong đoàn kịch không bao giờ giở giọng trách cứ thẳng thừng như vậy ra với ông ta.

“Không sao, tôi dành món quà đó cho ông,” Scaramouche ung dung nói tiếp. “Hãy hiện thực hóa nó nếu ông thích. Hãy đi mà thông báo với cảnh sát rằng họ có thể bắt giữ một kẻ có tên André-Louis Moreau. Nhưng như thế cũng đồng nghĩa với chuyện chấm hết giấc mơ đẹp đẽ của ông về việc tới Redon, và lần đầu tiên trong đời được trình diễn trong một nhà hát thực sự. Không có tôi, ông không thể làm được điều đó, ông biết thế; và tôi sẽ không chấp nhận đi tới Redon hay bất cứ đâu khác, mà nói thực ra thậm chí tôi sẽ không chấp nhận tới Fougeray, cho tới khi chúng ta thu xếp được ổn thỏa.”

“Nóng nảy làm sao!” Binet phàn nàn, “Mà vì cái gì cơ chứ? Tại sao cậu cứ nhất thiết phải cho rằng tôi có lòng dạ của một kẻ chỉ biết thủ lợi như thế? Khi thỏa thuận nho nhỏ đầu tiên của chúng ta được thu xếp, tôi không hề biết gì, mà làm sao tôi biết được cơ chứ? - rằng cậu sẽ chứng tỏ mình có giá trị đến thế với tôi? Đáng ra cậu chỉ cần nhắc để tôi nhớ mà thôi, anh bạn Scaramouche thân mến. Tôi là một người công bằng. Từ hôm nay trở đi cậu sẽ có ba mươi livre mỗi tháng. Cậu thấy chưa, tôi đã tăng gấp đôi tiền công cho cậu ngay lập tức. Tôi là một con người rộng rãi.”

“Nhưng ông không hề có tham vọng. Giờ hãy chịu khó lắng nghe tôi một chút.”

Và anh bắt đầu tiết lộ một dự định khiến Binet cứng đờ người ra vì kinh hoàng.

“Sau Redon, sẽ là Nantes,” anh nói. “Nantes và nhà hát Feydau.”

Đang cầm cốc lên uống, ông Binet lập tức bị sặc. Nhà hát Feydau là một dạng Comédie Française ở cấp tỉnh. Fleury danh tiếng đã từng trình diễn tại đó, trước những khán giả khó tính vào bậc nhất người ta có thể tìm thấy trên đất Pháp. Ngay cả ý nghĩ về Redon, cho dù đã trở thành một giấc mơ được ấp ủ ngọt ngào đến thế với ông Binet, cũng vẫn thỉnh thoảng khiến ông thấy đau thắt trong dạ dày, vì với ông ta đó vẫn là một tham vọng thật nguy hiểm. Và Redon chỉ là trò trẻ con nếu so sánh với Nantes. Ấy vậy mà anh chàng trẻ ranh ông ta mới tình cờ thu nhặt về ba tuần trước, và trong quãng thời gian đó đã thăng hoa rực rỡ từ một luật sư tỉnh lẻ thành một nhà soạn kịch và diễn viên, lại có thể đề cập đến Nantes và nhà hát Feydau mà mặt không hề biến sắc.

“Nhưng tại sao không phải là Paris và Comédie Française?” ông Binet mỉa mai vặc lại, khi cuối cùng cũng định thần được.

“Rồi sẽ tới lượt chúng,” anh chàng trẻ tuổi ngạo mạn đáp.

“Ê này? Cậu say mất rồi, anh bạn trẻ thân mến.”

Nhưng André-Louis đã bắt đầu mô tả từng chi tiết của dự định đã hình thành trong đầu anh. Fougeray sẽ là bước huấn luyện chuẩn bị cho Redon, và Redon sẽ là bước chuẩn bị cho Nantes. Họ có thể lưu lại Redon chừng nào Redon còn cung cấp đủ khán giả đến xem các vở diễn của họ, đồng thời nỗ lực hoàn thiện năng lực của chính họ trong thời gian đó. Họ có thể sẽ chiêu nạp thêm ba hay bốn diễn viên mới có tài vào đoàn kịch; anh sẽ viết thêm ba hay bốn kịch bản mới, và những kịch bản này sẽ được thử nghiệm, hoàn thiện cho tới khi đoàn kịch đã sở hữu ít nhất sáu vở kịch để có thể yên tâm trông cậy được; họ sẽ bỏ ra một phần thu nhập mua sắm phục trang và phông màn đẹp hơn, cuối cùng, sau vài tháng, nếu tất cả tiến triển thuận lợi, họ sẽ sẵn sàng để thử thách vận may tại Nantes. Thông thường những đoàn kịch muốn xuất hiện tại Feydau buộc phải có tiếng tăm nhất định, song mặt khác, đã lâu lắm rồi Nantes chưa được chứng kiến một đoàn kịch ứng tác. Họ sẽ đem tới một phong cách mới lạ mà cả thành phố Nantes sẽ đổ xô tới xem với điều kiện màn trình diễn phải thực sự xuất sắc, và Scaramouche cam đoan - đồng thời lấy chính mình ra làm vật đảm bảo - rằng nếu anh được toàn quyền định đoạt mọi chuyện, dự định của anh trong việc làm sống lại hài kịch ứng tác Commedia dell’ Arte trong toàn bộ ánh hào quang của nó sẽ vượt quá mọi mong đợi của công chúng Nantes khi tới nhà hát.

“Sau Nantes, chúng ta sẽ bàn về Paris,” anh kết thúc với thái độ hoàn toàn tự tin, “cũng như chúng ta sẽ quyết định dứt khoát về Nantes sau Redon.”

Khả năng thuyết phục đã có thể làm lay chuyển cả một đám đông quần chúng cuối cùng cũng lay chuyển được sự bướng bỉnh của ông Binet. Triển vọng được Scaramouche mở ra, quả thật khủng khiếp nhưng cũng dễ khiến người ta chếnh choáng mê mẩn, và vì Scaramouche luôn đưa ra câu trả lời đầy thuyết phục tới mức áp đảo tất cả những lời phản đối yếu ớt cự lại ý kiến được đề xuất, Binet rốt cuộc cũng hứa sẽ suy nghĩ kỹ về lời đề nghị.

“Redon sẽ chỉ ra con đường cần đi,” André-Louis nói, “và tôi không hề có chút nghi ngờ nào về con đường Redon sẽ chỉ tới.”

Vậy là cuộc phiêu lưu lớn tới Redon dần trở thành chuyện nhỏ nhoi. Thay vì nhìn nhận như một thách thức ghê gớm, nó trở thành cuộc tập dượt đơn thuần cho một bước tiến lớn lao hơn. Trong giây phút bốc đồng, Binet đề nghị cạn thêm một chai Volnay nữa. Scaramouche đợi cho tới khi nút chai đã được bật rồi mới tiếp tục.

“Việc này sẽ luôn có khả năng trở thành hiện thực,” anh nói tiếp, giơ cốc rượu lên ánh đèn, và nói một cách thản nhiên, “chừng nào tôi còn ở bên ông.”

“Đồng ý, anh bạn Scaramouche thân mến, đồng ý. Cuộc gặp gỡ của hai chúng ta quả là một điều may mắn cho cả đôi bên.”

“Cho cả hai chúng ta,” Scaramouche nhấn mạnh. “Đó là điều tôi nghĩ. Vì thế tôi không nghĩ ông sẽ nộp tôi cho cảnh sát, chí ít là chưa.”

“Tôi mà lại có thể nghĩ tới chuyện đó ư! Anh bạn Scaramouche thân mến, cậu đang mua vui cho mình đấy thôi. Xin cậu đừng bao giờ, đừng bao giờ nói gần nói xa về trò đùa ấy của tôi nữa.”

“Tôi đã quên hết rồi,” André-Louis nói. “Còn bây giờ là phần còn lại trong đề nghị của tôi. Nếu ông muốn tôi trở thành kiến trúc sư cho tài vận của ông, nếu ông muốn tôi tạo dựng nên nó như tôi đã dự kiến, thì tôi cũng phải được phép, ở mức độ tương đương, là kiến trúc sư của chính mình.”

“Ở mức độ tương đương?” Ông Binet cau mày.

“Ở mức độ tương đương. Từ ngày hôm nay, nếu ông vui lòng, chúng ta sẽ thực hiện công việc làm ăn của đoàn kịch này một cách nghiêm túc, và chúng ta sẽ lập ra các sổ ghi chép thu chi.”

“Tôi là một nghệ sĩ,” ông Binet nói đầy kiêu hãnh. “Tôi không phải là lái buôn.”

“Chuyện làm ăn luôn gắn liền với nghệ thuật, và nó sẽ được thực hiện theo đúng phong cách kinh doanh. Tôi đã nghĩ giúp ông tất cả rồi. Ông sẽ không phải bận tâm tới những chi tiết có thể cản trở ông dành toàn tâm toàn ý cho nghệ thuật. Tất cả những gì ông cần làm chỉ là trả lời đồng ý hay không đồng ý với đề xuất của tôi.”

“Vậy ư? Và đề xuất của cậu là gì?”

“Rằng ông coi tôi là đối tác làm ăn, cũng nhận một phần tương đương với ông từ lợi nhuận của đoàn kịch.”

Khuôn mặt phương phi của Pantaloon bỗng tái nhợt, đôi mắt ti hí của ông ta mở to hết cỡ trong lúc nhìn chằm chặp vào khuôn mặt của người đối thoại. Rồi ông ta bùng nổ.

“Cậu điên mất rồi, tất nhiên là thế rồi, khi dám đưa ra với ta một đề nghị láo xược đến vậy.”

“Tôi thừa nhận là nó có những điểm bất công. Nhưng tôi đã lo liệu chu toàn cho những điểm đó. Chẳng hạn, sẽ thật không công bằng nếu ngoài tất cả những điều tôi đang đề xuất sẽ làm cho ông, tôi còn phải diễn cả vai Scaramouche và viết các kịch bản cho ông mà không được thêm bất cứ khoản thù lao nào ngoài số tiền sẽ thuộc về tôi với tư cách đối tác làm ăn. Vì vậy, trước khi ông chia lợi nhuận cho ông và tôi, sẽ có một khoản lương trả cho tôi với tư cách diễn viên, và một khoản thù lao nhỏ cho mỗi kịch bản tôi cung cấp cho đoàn kịch; những vấn đề này sẽ được dàn xếp theo thỏa thuận chung. Tương tự như thế, ông sẽ được trả một khoản lương cho vai Pantaloon. Sau khi những chi phí đó được trừ đi, cũng như các khoản lương và chi phí khác, phần lợi nhuận còn lại sẽ được chia đôi cho hai chúng ta.”

Đúng như bạn đọc hẳn đã hình dung ra, đây không phải là một lời đề nghị ông Binet có thể thoải mái nuốt trôi ngay lập tức. Ông ta bắt đầu phản ứng lại bằng lời từ chối thẳng thừng việc cân nhắc xem xét nó.

“Trong trường hợp đó, bạn thân mến của tôi,” Scaramouche nói, “chúng ta sẽ chia tay nhau ngay lập tức. Ngày mai tôi đành phải từ biệt ông thôi.”

Binet nổi xung. Ông ta nói tới sự vô ơn bằng những lời lẽ thật cảm động; thậm chí ông chủ đoàn kịch còn cho phép mình mập mờ ám chỉ lời đe dọa liên quan tới cảnh sát, một việc chính ông ta đã hứa sẽ không bao giờ nhắc đến nữa.

“Về chuyện đó thì, ông có thể cứ làm như ông muốn. Hãy diễn vai chỉ điểm đi, thế cũng được. Nhưng hãy nghĩ đến việc khi đó ông cũng sẽ mất đi hoàn toàn sự phụng sự của tôi, và hãy nhớ luôn nếu không có tôi ông chẳng là gì hết - giống như ông từng là thế trước khi tôi gia nhập đoàn kịch của ông.”

Ông Binet chẳng buồn bận tâm tới việc hậu quả có thể ra sao. Quỷ tha ma bắt mọi thứ hậu quả đi! Ông sẽ dạy cho gã luật sư nhà quê trẻ ranh hỗn láo này biết Binet không phải là người để bất cứ ai dắt mũi.

Scaramouche đứng dậy. “Được lắm,” anh nói, với thái độ trung dung giữa dửng dưng và chấp nhận. “Như ông muốn vậy. Nhưng trước khi hành động, ông hãy cân nhắc lại cho chín chắn khi nằm trên giường tối nay. Trong ánh bình minh của ngày mai, rất có thể ông sẽ nhìn nhận lại hai đề xuất mà chúng ta vừa đưa ra trong diện mạo chính xác của chúng. Giờ xin chúc ông ngủ ngon, ông Binet. Cầu Chúa giúp ông có được quyết định khôn ngoan.”

Quyết định cuối cùng của ông Binet, hoàn toàn tự nhiên, cũng là lựa chọn duy nhất khả thi khi đối diện với một người cương quyết như André-Louis, người nắm trong tay mọi quân át chủ bài. Tất nhiên, sau đó vẫn còn có thêm nhiều cuộc tranh luận nữa, trước khi mọi thứ được dàn xếp, và ông Binet chỉ bị dồn tới chỗ chấp nhận thỏa thuận sau vô số màn cò kè mặc cả thực sự đáng kinh ngạc với một kẻ chỉ đơn thuần là nghệ sĩ chứ không phải con buôn. André-Louis đã chấp nhận nhượng bộ ở một vài điểm; chẳng hạn, anh chấp nhận rút yêu cầu trả thù lao cho kịch bản, và anh cũng chấp nhận việc ông Binet được phép dành cho mình một khoản lương hoàn toàn không tương xứng với những gì ông ta đáng được hưởng.

Vậy là cuối cùng mọi sự cũng được an bài, và toàn bộ đoàn kịch được thông báo lại tin ấy. Tất nhiên, không thể tránh khỏi có sự ghen tị và bực bội. Nhưng những thái độ này cũng không quá quyết liệt, và nhanh chóng chìm xuống khi cả đoàn phát hiện ra theo cách dàn xếp mới, cuộc sống của cả đoàn sẽ được cải thiện về mặt vật chất. Đây là chuyện đã vấp phải sự phản đối khá quyết liệt từ ông Binet. Nhưng anh chàng Scaramouche không ai có thể cưỡng lại kia cuối cùng vẫn quét sạch đi mọi sự chống đối.

“Nếu chúng ta muốn trình diễn tại nhà hát Feydau, ông sẽ muốn có một đoàn kịch gồm các nghệ sĩ có lòng tự tôn, không phải là một đám khố rách áo ôm. Chúng ta càng trả công cho họ một cách hợp lý, họ sẽ càng đem về nhiều tiền cho chúng ta.”

Vậy là nỗi bực dọc của đoàn kịch trước sự thăng tiến có phần quá nhanh của thành viên họ vừa mới chiêu mộ cũng được giải tỏa. Giờ đây, tất cả - trừ một ngoại lệ - đều vui vẻ chấp nhận sự thống trị của Scaramouche, một sự thống trị không bao lâu sau đã được thiết lập chắc chắn tới mức bản thân ông Binet cũng nằm dưới sự khống chế của nó.

Ngoại lệ duy nhất này chính là Climene. Thất bại của nàng trong việc chinh phục chàng trai trẻ xa lạ hấp dẫn này, người gần như đã từ trên trời rơi xuống theo đúng nghĩa đen vào một buổi sáng gần Guichen, đã làm nảy sinh trong cô gái mối ác cảm ngày càng bùng cháy dữ dội bởi việc anh khăng khăng tảng lờ nàng. Nàng đã ngay lập tức phản đối ông bố khi mối quan hệ đối tác mới mẻ vừa bắt đầu định hình. Nàng đã nổi cáu với ông, và gọi bố mình là đồ ngốc, nghe tới đây ông Binet - với một phong thái đúng chất Pantaloon - đã sôi máu lên mà cho nàng xơi cái bạt tai. Nàng ghi thêm chuyện này vào sổ nợ với Scaramouche, và nóng lòng rình rập để tìm cơ hội đòi lại một phần những món nợ vốn đã chồng chất. Nhưng cơ hội quả là khó gặp. Scaramouche lúc đó đang quá bận rộn. Trong suốt tuần lễ chuẩn bị tại Fougeray, hầu như khó lòng thấy mặt anh, trừ những lúc trên sân khấu, còn khi họ đã tới Redon, chàng trai trẻ đi đi lại lại như gió giữa nhà hát và nhà trọ.

Thử nghiệm tại Redon đã chứng tỏ được sự đúng đắn của nó ngay từ đầu. Được kích thích và cổ vũ bởi thành công này, André-Louis miệt mài làm việc ngày đêm trong suốt tháng họ lưu lại thị trấn nhỏ sôi động đó. Họ đã chọn được thời điểm thật lý tưởng, vì hoạt động mua bán hạt dẻ tại Redon vừa khéo đang bước vào lúc cao trào nhất. Và mỗi buổi chiều, khán phòng của nhà hát nhỏ lại đông chật khán giả. Danh tiếng của đoàn kịch đã lan rộng, nhờ vào những người trồng hạt dẻ trong tỉnh truyền đi trong lúc mang hàng hóa tới chợ Redon, và đám đông khán giả tới xem trình diễn gồm cả những người tới từ quanh vùng, cũng như từ các ngôi làng ở tận Allaire, Saint-Perrieux và Saint-Nicholas. Để tránh cho hoạt động kinh doanh sa sút, André-Louis mỗi tuần đều cho ra mắt một kịch bản mới. Anh viết thêm ba vở kịch nữa thêm vào hai kịch bản đã cung cấp cho đoàn kịch từ trước, những vở diễn mới này bao gồm “Đám cưới của Pantaloon”, “Người tình e thẹn” và “Viên đại úy hung bạo”. Trong số này, vở diễn cuối cùng là thành công lớn nhất. Nó được dựa trên kịch bản “Những dặm đường vinh quang” của Plautus, cung cấp rất nhiều đất diễn cho Rhodomont, và một vai đáng kể cho Scaramouche, trong vai tay trung úy ma mãnh dưới quyền viên đại úy to mồm. Thành công của nó phần lớn xuất phát từ việc André-Louis đã phát triển kịch bản chi tiết tới mức viết sẵn cả dàn ý cho thoại, thậm chí ở vài chỗ anh còn soạn hẳn cả phần thoại, tuy nhiên anh cũng không buộc diễn viên phải nhất định tuân thủ đúng theo từng chữ.

Và trong lúc công việc ngày càng phát đạt, anh trở nên bận rộn hơn với đám thợ may, lo cải thiện phục trang của đoàn kịch, vốn đang cần được nâng cấp gấp. Anh lùng sục khắp nơi tìm kiếm thêm được vài ba diễn viên đang trong cảnh nghèo túng, dụ họ về đoàn kịch để diễn các vai phụ - các vai dược sư và chưởng khế - và sắp xếp cho họ tiêu khiển thời gian rảnh rỗi vào việc sơn vẽ bối cảnh mới, để sẵn sàng cho cái mà anh gọi là cuộc chinh phục thành Nantes, dự kiến sẽ tiến hành vào năm mới. Chưa bao giờ trong đời mình anh làm việc cật lực như lúc đó, hay nói đúng hơn trước đó anh chưa bao giờ thực sự làm việc, nếu so sánh với những hoạt động anh đang thực hiện lúc này. Nguồn sức lực và nhiệt huyết của anh dường như vô tận, cũng giống như khiếu hài hước của anh vậy. Anh tất bật đi lại, diễn xuất, viết, ngẫm nghĩ, chỉ đạo, lên kế hoạch, và tự tay thực hiện, trong khi đó ông Binet lại nghỉ ngơi nhàn hạ trong cảnh tương đối phong lưu, uống vang Burgundy vào mỗi tối, ăn bánh mì trắng và các thứ đồ ăn ngon lành khác, đồng thời cũng bắt đầu tự chúc mừng bản thân về sự sáng suốt của mình khi biến anh chàng tháo vát không biết mệt mỏi này thành bạn làm ăn. Sau khi thấy rõ mối lo trước triển vọng phải trình diễn tại Redon vô căn cứ đến thế nào, ông ta bắt đầu rũ bỏ cảm giác hoảng sợ vẫn ám ảnh mình về ý tưởng thử vận may tại Nantes.

Và tâm trạng vui vẻ của ông chủ đoàn kịch cũng được phản chiếu trên tất cả các thành viên còn lại, với Climene luôn là ngoại lệ duy nhất. Nàng đã thôi không còn mỉa mai Scaramouche nữa, sau khi rốt cuộc cũng nhận ra những lời châm chích của mình chẳng hề làm anh suy suyển, không những thế còn luôn quay ngược lại tấn công chính nàng. Vậy là thái độ thù địch của cô gái dành cho anh chỉ càng tăng thêm do bị dồn nén, cho tới khi, bằng bất cứ giá nào, cô thiếu nữ cũng phải tìm ra một dịp để giải tỏa nó.

Một ngày nọ, nàng xông tới chặn đường anh khi anh rời khỏi nhà hát sau buổi diễn. Những người khác đều đã về cả, và cô gái quay trở lại với cớ để quên mất thứ gì đó.

“Ông có chịu nói cho tôi hay tôi đã làm gì ông hay không?” nàng thẳng thừng hỏi anh.

“Làm gì tôi ư, thưa tiểu thư?” Anh không hiểu nổi ngụ ý của câu hỏi.

Cô gái thể hiện một cử chỉ sốt ruột. “Tại sao ông lại ghét tôi?”

“Ghét cô ư, thưa tiểu thư? Tôi chẳng ghét ai cả. Đó là thứ cảm xúc ngu ngốc nhất trong mọi cảm xúc. Tôi chưa bao giờ căm ghét - kể cả kẻ thù của tôi.”

“Một sự nhẫn nhịn mới Kitô giáo làm sao!”

“Ghét cô ư, trong tất cả mọi người! Sao chứ... Tôi thấy cô thật đáng yêu. Mỗi ngày trôi qua tôi đều ghen tị với Leandre. Tôi từng suy nghĩ nghiêm túc về việc thu xếp cho anh ta diễn vai Scaramouche, để tự mình vào vai người tình.”

“Tôi không nghĩ ông sẽ thành công được,” nàng nói.

“Đó là điều duy nhất ngăn cản tôi lại. Dẫu vậy, nếu tính đến cảm hứng diễn xuất Leandre có được, rất có thể tôi cũng sẽ bị thuyết phục.”

“Gì cơ, ông nói tới cảm hứng nào vậy?”

“Cảm hứng khi được diễn xuất bên một Climene đáng yêu đến thế.”

Đôi mắt biếng lười của cô thiếu nữ bỗng sáng lên tinh nhanh, tìm tòi dò xét trên khuôn mặt xương xương của anh.

“Ông đang cười nhạo tôi,” nàng nói, và lao vụt qua trước mặt anh, đi vào trong nhà hát để tiếp tục cuộc tìm kiếm giả bộ của mình. Thật không thể làm gì nổi với một kẻ như vậy. Anh ta đúng là đồ vô cảm. Anh ta quả thực không phải là con người nữa.

Thế nhưng khi cô gái quay trở ra sau chừng năm phút, nàng bắt gặp anh vẫn đang nán lại ngoài cửa.

“Ông vẫn chưa đi sao?” nàng hỏi anh với giọng khinh khỉnh.

“Tôi đang đợi cô, thưa tiểu thư. Chắc cô sẽ quay về nhà trọ. Nếu tôi có thể tháp tùng cô...”

“Thật lịch thiệp làm sao! Quả là một sự hạ cố đáng kinh ngạc!”

“Có lẽ tiểu thư thích tôi đừng làm vậy hơn chăng?”

“Làm sao tôi có thể thích thế hơn được, ông Scaramouche? Hơn nữa, cả hai chúng ta đều về cùng một đường, và những con đường thì là của chung cho tất cả mọi người. Chỉ là tôi quá sững sờ trước vinh hạnh khác thường này mà thôi.”

Anh nhìn thẳng vào khuôn mặt nhỏ nhắn duyên dáng của nàng, và chợt nhận ra nó bị che mờ đến thế nào dưới bóng mây của sự kiêu kỳ. Anh bật cười.

“Vì tôi đã e rằng đó là một vinh hạnh cô không trông mong.”

“À, giờ thì tôi hiểu rồi,” cô gái kêu lên. “Thì ra tôi là người phải trông mong vinh hạnh này. Tôi cần phải cầu xin một người đàn ông thì anh ta mới dành cho tôi vinh hạnh được đối xử lịch thiệp. Hẳn là vậy rồi, bởi vì ông, một người rõ ràng là biết rõ mọi thứ, vừa nói như thế xong. Tôi chỉ còn biết xin ông thứ lỗi về sự kém hiểu biết của mình thôi.”

“Dường như cô thấy rất thú vị khi tỏ ra tàn nhẫn,” Scaramouche nói. “Cũng chẳng sao. Chúng ta đi thôi chứ?”

Hai người cùng nhau quay về, hối hả bước đi để sưởi ấm dòng máu trong cơ thể chống lại buổi tối gió lạnh. Họ cùng đi một hồi trong im lặng, song người nọ vẫn lén quan sát người kia.

“Vậy là ông thấy tôi tàn nhẫn?” cuối cùng cô gái cũng lên tiếng thách thức anh, qua đó để lộ ra rằng lời buộc tội đã trúng đích.

Anh nhìn cô và cười nửa miệng. “Cô sẽ phủ nhận điều đó chứ?”

“Ông là người đàn ông đầu tiên từng buộc tội tôi như thế.”

“Tôi không dám tự cho rằng mình là người đàn ông đầu tiên từng được cô đối xử tàn nhẫn. Đó là một giả thiết với tôi có phần quá phỉnh phờ bản thân. Tôi muốn nghĩ rằng những người khác đã cam chịu trong im lặng hơn.”

“Chúa ơi! Ông đã đau khổ sao?” cô gái hỏi, nửa nghiêm túc, nửa khiêu khích.

“Tôi xin lấy lời thú nhận này làm tế vật trên bàn thờ kiêu kỳ của tiểu thư.”

“Đáng ra tôi không bao giờ nên nghi ngờ điều đó.”

“Làm sao cô có thể? Chẳng phải tôi là người mà bố tiểu thư vẫn gọi là diễn viên bẩm sinh đó sao? Tôi đã là diễn viên từ rất lâu trước khi trở thành Scaramouche. Vì thế tôi đã cười. Tôi thường làm thế khi đau khổ. Khi cô thích thú với việc tỏ ra khinh mạn, về phần mình tôi cũng diễn xuất bằng vẻ khinh mạn.”

“Ông diễn quá đạt,” nàng nói, không kịp suy nghĩ.

“Tất nhiên rồi. Tôi là một diễn viên giỏi mà.”

“Vậy tại sao lại có sự thay đổi bất thần này?”

“Để đáp lại sự thay đổi của tiểu thư. Cô đã dần phát chán phải đóng vai một quý bà tàn nhẫn - một vai diễn thật tẻ nhạt, hãy tin tôi đi, và không xứng đáng với tài năng của tiểu thư. Nếu tôi là phụ nữ và sở hữu vẻ đáng yêu duyên dáng của cô, Climene, tôi sẽ không đời nào hạ mình đi sử dụng chúng làm vũ khí công kích người khác.”

“Đáng yêu và duyên dáng!” cô gái lặp lại, làm ra vẻ ngạc nhiên đầy thú vị. Nhưng chí ít cô nàng kiêu kỳ cũng đã mềm lòng. “Từ khi nào ông khám phá ra vẻ đẹp và sự duyên dáng này vậy, ông Scaramouche?”

Anh nhìn nàng trong khoảnh khắc, chiêm ngưỡng vẻ đẹp rạng rỡ của cô thiếu nữ, vẻ nữ tính đáng yêu đã cuốn hút anh tới mức không thể cưỡng lại từ cái nhìn đầu tiên.

“Từ buổi sáng hôm tôi nhìn thấy cô đang ôn lại cảnh yêu đương cùng Leandre.”

Anh nhận thấy sự ngạc nhiên lộ rõ trong đôi mắt nàng, trước khi cô gái tìm cách che giấu nó dưới đôi mi hạ xuống trước cái nhìn gặng hỏi quá chăm chú của anh.

“Nhưng đó là lần đầu tiên ông thấy tôi mà.”

“Trước đó, tôi chưa có cơ hội nào để nhận ra vẻ duyên dáng của cô.”

“Ông đòi hỏi tôi phải tin quá nhiều,” cô gái nói, nhưng chưa bao giờ anh thấy giọng của nàng dịu dàng đến thế.

“Vậy hẳn cô sẽ từ chối tin tôi nếu tôi thú nhận rằng chính sự duyên dáng và vẻ đẹp này đã quyết định vận mệnh của tôi ngày hôm ấy khi chúng thúc giục tôi gia nhập đoàn kịch của bố tiểu thư.”

Đến đây, cô gái dường như nín thở. Giờ không còn là chuyện tìm cớ để nổi giận nữa. Cơn giận đã hoàn toàn bị lãng quên.

“Nhưng tại sao? Vì lẽ gì?”

“Để một ngày nào đó được hỏi em làm vợ tôi.”

Cô gái sững người lại trước cú sốc mà lời thú nhận đem tới. Cái nhìn của nàng bắt gặp đôi mắt anh, giờ đây không còn chút e dè nào; có một tia sáng lấp lánh mạnh dần lên trong đôi mắt nàng, trong khi đôi má nàng hơi ửng lên nhè nhẹ. Nàng nghi ngờ anh đang đưa ra một trò bỡn cợt tai quái.

“Ông có đi nhanh quá không, thưa ông?” cô gái cao giọng hỏi.

“Đúng thế. Chẳng lẽ em không thấy sao? Tôi là con người của những bột phát bất ngờ. Hãy thử nhìn những gì tôi đã làm với đoàn kịch của Binet chỉ trong vòng chưa tới hai tháng xem. Một người khác hẳn sẽ phải mất cả năm trời mà vẫn không thể đạt nổi một nửa thành công như thế. Không lẽ trong tình yêu tôi lại chậm trễ hơn trong công việc sao? Trông đợi điều đó liệu có hợp lý không? Tôi đã cố kìm nén mình lại để không làm em sợ bởi sự hối hả quá mức của mình. Khi làm như thế, tôi đã chà đạp thô bạo cảm xúc của mình, song không gì thô bạo hơn khi tôi sử dụng cùng thái độ lạnh lùng dửng dưng mà em đã chọn để đối xử với tôi. Tôi đã đợi - ôi! thật kiên nhẫn - cho tới khi em phát chán với thái độ tàn nhẫn đó.”

“Ông quả là một con người đầy bất ngờ,” cô gái nói, khá dửng dưng.

“Đúng vậy đấy,” anh đồng ý với nàng. “Chỉ có niềm tin rằng tôi không phải là một người tầm thường mới cho phép tôi được hy vọng như tôi đã hy vọng.”

Một cách vô thức, như thể theo một thỏa thuận ngầm, họ tiếp tục bước đi.

“Và tôi đề nghị em hãy xem xét lại,” anh nói, “khi em phàn nàn rằng tôi đi quá nhanh, vì nói cho cùng, cho tới lúc này tôi vẫn chưa đặt vấn đề với em.”

“Thật vậy sao?” cô gái cau mày hỏi lại.

“Tôi mới chỉ thổ lộ cho em biết những hy vọng của tôi. Tôi không lỗ mãng tới mức lập tức hỏi ngay liệu tôi có thể thực hiện được chúng hay không.”

“Quả là thận trọng,” cô thiếu nữ thốt lên chua chát.

“Tất nhiên rồi.”

Chính sự tự chủ của anh đã khiến cô gái bực bội; vì sau đó nàng chỉ im lặng đi nốt quãng đường ngắn ngủi còn lại, vậy là trong lúc này, chủ đề tạm được dừng ở đó.

Nhưng tối hôm ấy, sau khi cả đoàn đã ăn tối, tình cờ khi Climene định đứng dậy về phòng thì chỉ còn lại anh và nàng trong căn phòng trên gác mà bố cô gái giữ riêng cho đoàn kịch. Đoàn kịch Binet, như bạn có thể thấy, đang có vị thế ngày càng cao trên thế gian.

Lúc này, khi Climene đứng lên để đi nghỉ, Scaramouche cùng đứng dậy theo để châm nến cho nàng. Cầm giá nến trong tay trái, nàng đưa cho anh bàn tay phải trắng trẻo với những ngón tay búp măng thon dài, bên trên là cánh tay tròn trịa mềm mại để trần tới khuỷu.

“Chúc ông ngủ ngon, Scaramouche,” nàng nói, nhưng thật nhẹ nhàng, thật dịu dàng, tới mức khiến anh nín thở, và đứng đó ngắm nhìn cô gái, đôi mắt sẫm màu bừng sáng.

Chuyện đó chỉ kéo dài trong khoảnh khắc, sau đó anh cầm lấy các đầu ngón tay cô thiếu nữ, và cúi xuống áp môi lên tay nàng. Và rồi, anh lại đưa mắt nhìn nàng, vẻ nữ tính đằm thắm của cô gái cuốn hút anh, mời gọi anh, quy thuận trước anh. Khuôn mặt cô gái tái nhợt, đôi mắt lấp lánh, một nụ cười kỳ lạ thấp thoáng trên đôi môi hé mở, và dưới làn vải mỏng, khuôn ngực không ngừng phập phồng hoàn tất nốt việc phản bội nàng.

Vẫn nắm lấy bàn tay cô gái, anh kéo nàng lại gần mình. Nàng lại gần anh, không chút phản kháng. Anh cầm lấy giá nến trên tay nàng đặt xuống chiếc bàn nàng đang đứng cạnh. Một khoảnh khắc sau, thân hình thon thả, mềm mại của nàng đã nằm trong vòng tay anh, còn anh đang hôn nàng, thì thầm gọi tên nàng như thể đang cầu nguyện.

“Liệu lúc này em có tàn nhẫn không?” nàng thì thầm hỏi anh qua hơi thở gấp gáp. Anh lại hôn nàng lần nữa, thay cho câu trả lời. “Anh đã làm em trở nên tàn nhẫn, vì anh không chịu hiểu,” nàng lại tiếp tục thì thầm với anh.

Thế rồi cánh cửa bật mở, và ông Binet bước vào, đôi mắt kẻ làm cha phải chứng kiến một xử sự rất không đứng đắn của cô con gái.

Ông ta sững sờ tròn mắt đứng nhìn, trong lúc hai con người trẻ tuổi, một cách khá thong thả, và với thái độ quá bình tĩnh để có thể coi là tự nhiên, buông nhau ra.

“Và chuyện này có nghĩa là gì đây?” ông Binet hỏi, sững sờ và vô cùng chấn động.

“Liệu có cần đến lời giải thích không?” Scaramouche hỏi. “Chẳng phải nó đã tự nói lên tất cả - một cách thật rõ ràng, hùng hồn, rồi sao? Chuyện này có nghĩa là Climene và tôi đang nghĩ tới việc kết hôn.”

“Và chuyện tôi nghĩ về việc này ra sao chẳng có gì là quan trọng phải không?”

“Tất nhiên. Nhưng chắc hẳn cả tính khí lẫn trái tim ông đều không hề khó chịu tới mức đưa ra bất cứ cản trở nào.”

“Cậu coi đó là nghiễm nhiên sao? À phải, đó là kiểu của cậu mà, chắc thế rồi - thứ gì cũng coi là nghiễm nhiên. Nhưng con gái tôi không phải là thứ mà cậu nghiễm nhiên có đâu. Tôi có những quan điểm dứt khoát về con gái tôi. Cậu đã làm một trò thật thiếu tư cách, Scaramouche. Cậu đã phản bội sự tin tưởng của tôi. Tôi rất phẫn nộ với cậu.”

Ông bố bước tới với dáng đi vụng về nặng nề nhưng lại im lặng đến kỳ lạ. Scaramouche quay sang cô gái, mỉm cười, rồi đưa cho nàng giá nến.

“Nếu em vui lòng để hai chúng tôi lại với nhau, Climene, anh sẽ cầu hôn em với bố em theo đúng thể thức.”

Cô gái rút lui ra ngoài, hơi run rẩy, đáng yêu hơn bao giờ hết trong dáng vẻ vừa bối rối vừa rụt rè của mình. Scaramouche đóng cửa lại và đối diện với ông Binet đang sôi sùng sục, lúc này vừa mới ngồi phịch xuống một chiếc ghế bành kê ở đầu bàn, cùng ý định mà anh vừa thú nhận là sẽ cầu hôn Climene theo đúng thể thức. Và anh làm việc đó như sau:

“Bố vợ,” anh nói, “tôi xin chúc mừng bố. Chuyện này chắc chắn đồng nghĩa với một chỗ ở Comédie Française cho Climene, không lâu nữa đâu, và bố sẽ bừng sáng trong ánh hào quang cô ấy tỏa ra. Là bố đẻ của bà Scaramouche, dù sao bố cũng vẫn sẽ được nổi tiếng.”

Binet, khuôn mặt dần dần tím lại, nhìn anh chằm chằm trong vẻ ngỡ ngàng không nói nên lời. Cơn giận của ông ta càng dâng tràn hơn từ sự đoan chắc đầy ê chề rằng cho dù ông ta có nói hay làm gì đi chăng nữa, gã trẻ ranh không thể cự lại được này kiểu gì cũng sẽ buộc ông phải chiều theo ý anh ta. Cuối cùng, ông chủ đoàn kịch cũng tìm lại được lời nói.

“Mi là đồ kẻ cướp đáng nguyền rủa,” ông ta gằn giọng gầm lên, vung nắm tay to như đùi giăm bông nện xuống mặt bàn. “Một tên kẻ cướp! Đầu tiên, mi xuất hiện và cướp đi của ta một nửa thu nhập hợp pháp; và giờ, mi lại muốn cướp nốt cả con gái ta. Nhưng ta sẽ bị nguyền rủa nếu trao nó cho một tên đê tiện vô danh trơ tráo như mi, một kẻ đang bị giá treo cổ chờ đợi.”

Scaramouche kéo dây chuông gọi người phục vụ, không hề mất bình tĩnh chút nào. Anh mỉm cười. Hai gò má anh đỏ bừng lên, mắt lóe sáng. Tối hôm đó, anh cảm thấy rất hài lòng với thế giới này. Anh thực sự đã mang nợ ông de Lesdiguieres rất nhiều.

“Binet,” anh nói, “hãy quên ngay lập tức ông là Pantaloon đi, và cư xử đúng như cách một ông bố vợ đáng mến vui tính sẽ cư xử khi ông ta nắm chặt được trong tay một cậu con rể độc nhất vô nhị đến thế. Chúng ta sẽ cùng cạn một chai vang Burgundy do tôi trả tiền, và đó sẽ là chai vang ngon nhất người ta có thể tìm thấy ở Redon. Hãy cư xử đàng hoàng cho xứng đáng với nó. Kích động quá mức túi mật tất sẽ làm hỏng mất sự tinh tế của khẩu vị.”