“Anh có biết,” Climene nói, “là em đang chờ đợi lời giải thích mà em nghĩ anh còn nợ em không?”

Chỉ còn hai người nán lại bàn ăn nơi André-Louis đã quay về muộn, và lúc này anh đang nhồi cho mình một tẩu thuốc. Gần đây - từ khi gia nhập vào đoàn kịch của Binet - anh đã học thêm cả thói quen hút thuốc lá. Những người khác đều đã đi cả, vài người ra ngoài hóng gió, một vài người khác, như Binet và Phu nhân, thì cảm thấy tốt nhất nên tế nhị để hai con người trẻ tuổi ở lại cùng những lời giải thích cho những gì vừa xảy ra. Một cảm nhận hoàn toàn không được André-Louis chia sẻ. Anh châm một mồi lửa và thư thả ghé sát vào tẩu thuốc. Một vết hằn hiện lên giữa hai lông mày anh.

“Lời giải thích ư?” anh lên tiếng hỏi lại, và đưa mắt nhìn cô gái. “Nhưng về chuyện gì vậy?”

“Về màn giả bộ mà anh vẫn thể hiện trước mặt mọi người - trước mặt em.”

“Anh không hề làm việc gì như thế,” anh cam đoan với nàng.

“Ý anh là anh đã chỉ im lặng giữ kín thân phận của mình, và trong im lặng không có chút gì giả bộ. Nhưng sẽ là lừa dối khi giữ kín sự thật liên quan tới bản thân anh, tới địa vị thật của anh trước người vợ tương lai của mình. Đáng ra anh không nên giả bộ chỉ là một luật sư tỉnh lẻ bình thường, trong khi, tất nhiên rồi, ai cũng có thể nhận ra anh không phải là vậy. Điều đó có thể rất lãng mạn, nhưng... Nói tóm lại, anh có giải thích không?”

“Anh hiểu rồi,” anh nói, và kéo một hơi thuốc từ chiếc tẩu. “Nhưng em nhầm rồi, Climene. Anh đã không hề giả bộ chút nào. Nếu có những điều liên quan đến mình anh chưa cho em biết thì đó là vì anh không cho rằng chúng quan trọng. Nhưng anh chưa bao giờ lừa dối em bằng cách giả bộ mình là ai khác so với con người thực của anh. Anh hoàn toàn đúng như những gì anh đã nói về mình, không hơn không kém.”

Thái độ khăng khăng này bắt đầu làm cô gái phật ý, và vẻ không hài lòng hiện rõ trên khuôn mặt quyến rũ của nàng, âm vang trong giọng nói của nàng.

“Vậy đấy! Còn tiểu thư quyền quý thân thiết với anh đến thế, người đã đưa anh đi trên xe song mã của cô ấy mà chẳng mấy để tâm tới em? Cô ấy là gì với anh?”

“Một kiểu em gái,” anh nói.

“Một kiểu em gái!” Cô gái phẫn nộ. “Harlequin đã tiên đoán thể nào anh cũng sẽ nói thế; nhưng anh ta nói thế để tự pha trò cho mình. Còn em chẳng thấy nó hài hước mấy. Anh nói lại còn ít hài hước hơn nữa. Cô gái đó chắc cũng có tên chứ, em đoán vậy, cô tiểu thư là một kiểu em gái của anh ấy?”

“Tất nhiên cô ấy có tên rồi. Cô ấy là tiểu thư Aline de Kercadiou, cháu gái của Quintin de Kercadiou, lãnh chúa Gavrillac.”

“Ồ! Quả là một cái tên tinh tế cho một kiểu em gái của anh. Vậy đây là kiểu em gái nào vậy, bạn thân mến?”

Lần đầu tiên kể từ khi hai người trở nên thân thiết, anh nhận thấy và than thầm trước dấu vết của sự khiếm nhã, đanh đá trong thái độ của nàng.

“Với anh, có lẽ chính xác hơn nên nói rằng cô ấy là một kiểu em họ xa quyền quý.”

“Một cô em họ xa quyền quý! Vậy thì mối quan hệ giữa hai người là loại nào vậy? Quả thực, anh khiến em hoa mắt vì sự minh bạch của anh đấy.”

“Điều này cần được giải thích.”

“Đó chính là điều em vẫn nói với anh từ nãy đến giờ. Nhưng dường như anh có vẻ rất miễn cưỡng với những lời giải thích của mình.”

“Ồ, không. Chỉ là chúng không có gì quan trọng. Nhưng em hãy tự phán xử lấy cho mình. Bác của cô ấy, ông de Kercadiou, là cha đỡ đầu của anh, vì thế cô ấy và anh đã là bạn bè với nhau từ nhỏ. Nhiều người ở Gavrillac tin rằng ông de Kercadiou chính là bố anh. Hiển nhiên ông đã lo lắng nuôi dạy anh từ khi còn bé, và hoàn toàn nhờ vào ông mà anh được học tại trường Louis Đại đế. Anh nợ ông mọi thứ anh có - hay đúng hơn là mọi thứ anh từng có; vì do chính quyết định của mình, anh đã tách rời mình khỏi ông, và giờ đây anh không có gì trong tay, ngoại trừ những gì anh có thể giành được trên sân khấu hoặc từ những nơi khác.”

Cô gái ngồi đờ đẫn, tái nhợt trước cú đánh tàn khốc giáng xuống niềm tự hào đang căng tràn của mình. Giá như anh nói cho nàng biết chuyện này chỉ ngày hôm qua thôi, câu chuyện hẳn đã không tạo ra bất cứ ấn tượng nào với cô gái, hẳn đã không có chút quan trọng nào; khi đó những biến cố vừa xảy đến hôm nay sẽ chỉ nâng anh lên cao hơn trong mắt nàng. Nhưng vào lúc này, sau khi trí tưởng tượng của cô gái đã xây nên cho anh một xuất thân đầy hào quang, sau khi khám phá, được giả thiết một cách hết sức hấp tấp vội vàng, về thân thế lừng lẫy của anh đã biến nàng thành người được cả đoàn kịch ngưỡng mộ, sau khi nàng đã trở thành một phu nhân quyền quý nhờ đám cưới với anh trong chính hình dung của mình cũng như những lời tâng bốc của người khác, thì những lời giải thích của anh thực sự đã khiến nàng cảm thấy mất mặt ê chề. Ông hoàng giả trang của nàng hóa ra chỉ là con hoang của một nhà quý tộc quê mùa! Nàng sẽ trở thành trò cười cho cả đoàn kịch của bố nàng, cho những người mới đây thôi còn ghen tị với vận may đầy lãng mạn của nàng.

“Đáng ra anh cần nói cho em biết chuyện này từ trước,” nàng nói, với giọng đờ đẫn mà nàng đã cố hết sức làm cho bình tĩnh lại.

“Có lẽ đáng ra anh nên làm thế. Nhưng việc này có thật sự quan trọng không?”

“Quan trọng không ư?” Cô gái cố nén giận hỏi thêm một câu nữa. “Anh nói mọi người tin rằng ông de Kercadiou chính là bố anh. Chính xác thì ý anh là gì?”

“Chỉ vậy thôi. Đó là một niềm tin anh không hề tin vào. Với anh, có lẽ đó là một thứ linh cảm. Hơn nữa, có lần anh từng hỏi thẳng ông de Kercadiou về chuyện này, và nhận được từ ông một lời phủ nhận. Có thể đó không phải là lời phủ nhận người ta nên nhìn nhận một cách quá quan trọng trong bất cứ hoàn cảnh nào. Thế nhưng, trong xử sự với anh chưa bao giờ ông de Kercadiou ra khỏi ranh giới của một người nghiêm chỉnh có danh dự, vì thế anh sẽ phải dè dặt trong chuyện không tin ông - nhất là khi câu trả lời của ông hoàn toàn khớp với linh cảm của chính anh. Ông cam đoan với anh là chính ông cũng không biết bố đẻ anh là ai.”

“Thế còn mẹ anh, bà ấy cũng vô danh như thế sao?” Nàng đang cười khẩy, nhưng anh không hề nhận ra. Cô gái đang quay lưng về phía ánh sáng.

“Ông ấy không chịu tiết lộ tên của bà với anh. Ông thú nhận bà là một người bạn rất thân của ông.”

Cô gái khiến anh sững sờ khi bật cười, và tiếng cười của nàng chẳng có chút gì vui vẻ.

“Một người bạn rất thân, điều đó thì anh có thể chắc chắn rồi, anh chàng khờ. Vậy anh đang mang trên mình cái họ nào thế?”

Anh cố kìm nén sự bất bình đang dâng lên để trả lời câu hỏi của nàng một cách bình tĩnh: “Moreau. Nó được đặt cho anh, như những gì anh được biết, theo tên ngôi làng Bretagne nơi anh chào đời. Nhưng anh không có quyền gì để nhận lấy nó. Thực ra anh là kẻ không có họ, trừ phi cái họ ấy là Scaramouche, một danh hiệu mà cùng với nó anh đã tạo được chút tiếng tăm. Vậy nên em thấy đấy, em yêu,” anh kết thúc với một nụ cười, “anh đã chẳng hề giả bộ về bất cứ điều gì.”

“Không, không. Giờ thì em thấy rồi.” Cô gái bật cười không chút vui vẻ, rồi hít một hơi thật sâu và đứng dậy. “Em thấy rất mệt,” nàng nói.

Anh lập tức đứng dậy, đầy quan tâm. Nhưng cô gái uể oải xua tay ngăn anh lại.

“Em nghĩ em sẽ đi nghỉ cho tới lúc cần ra nhà hát.” Nàng đi về phía cửa, bước chân có đôi chút nặng nề. Anh mở rộng cửa, và nàng bước ra mà không buồn ngó ngàng gì tới anh.

Giấc mơ lãng mạn ngắn ngủi của cô gái đã chấm dứt. Thế giới tưởng tượng đầy ánh hào quang nàng đã ra sức hình dung thật chi tiết trong suốt một giờ trước đó, nơi định mệnh cao quý của nàng sẽ ngự trị, giờ đây sụp đổ tan tành dưới chân, đống đổ nát chồng chất của nó ngăn cản nàng lấy lại cảm giác hạnh phúc tràn đầy trước đây đã từng có với Scaramouche, con người thật của anh.

André-Louis đứng bên bậu cửa sổ, hút thuốc, lơ đãng nhìn qua bên kia sông. Anh đang trầm ngâm suy nghĩ. Anh đã khiến nàng bị sốc. Sự thật này đã quá rõ ràng, nhưng nguyên nhân của nó thì không. Việc anh thú nhận mình là người không có họ đáng lẽ phải không làm phương hại tới hình ảnh của anh trong mắt một cô gái đã lớn lên trong một môi trường như của Climene. Thế nhưng quá rõ ràng, lời thú nhận đã làm anh bị phương hại nặng nề.

Nửa giờ sau. Columbine quay trở về và bắt gặp anh ở đó, vẫn đang chìm trong dòng suy tưởng.

“Chỉ có một mình thôi ư, hoàng tử thân mến!” cô gái vừa cười vừa lên tiếng chào, lời chào đột nhiên như thắp sáng màn đêm trong tâm trí anh. Climene đã bị thất vọng sau những hy vọng mà trí tưởng tượng hoang đường của đám diễn viên này bỗng chốc dựng đứng lên sau cuộc gặp gỡ tình cờ của anh với Aline. Cô gái tội nghiệp! Anh mỉm cười khá kỳ dị với Columbine.

“Có lẽ tôi sẽ là một ông hoàng trong thời gian ngắn,” anh nói, “cho tới khi mọi người đều quen với sự thật là tóm lại tôi không phải một ông hoàng.”

“Không phải là một ông hoàng ư? Ồ, nhưng nếu thế thì là một công tước - hay ít nhất là một hầu tước.”

“Thậm chí còn không phải một hiệp sĩ, trừ phi là hiệp sĩ của dòng tộc may rủi. Tôi chỉ đơn giản là Scaramouche. Tất cả các lâu đài của tôi đều ở Tây Ban Nha[1].”

Vẻ thất vọng làm tối sầm khuôn mặt sinh động, hiền hậu.

“Vậy mà tôi đã hình dung anh...”

“Tôi biết,” anh ngắt lời cô. “Đó chính là điều phiền toái.” Anh đã có thể đánh giá mức độ phiền toái qua thái độ của Climene tối hôm ấy với các nhà quý tộc thời thượng giờ đây bắt đầu chen nhau tìm đến phòng của các diễn viên giữa các màn kịch để bày tỏ sự ngưỡng mộ với diễn viên nữ chính xuất chúng có một không hai. Cho tới trước hôm đó, nàng luôn đón nhận họ với thái độ cẩn trọng khiến họ phải vì nể. Nhưng tối nay, cô gái tỏ ra vui vẻ đến bất cẩn, táo tợn tới mức gần như lẳng lơ.

Anh nhẹ nhàng nhắc nhở nàng về việc này khi họ cùng nhau quay về nhà trọ, khuyên nàng về sau nên cẩn trọng hơn.

“Chúng ta vẫn chưa kết hôn,” nàng gay gắt nói với anh. “Hãy đợi tới lúc đó hẵng phê phán cách xử sự của em.”

“Anh tin rằng đến khi đó sẽ không có cơ hội nào nữa,” anh nói.

“Anh tin vậy ư? À, phải. Anh rất đáng tin.”

“Climene, anh đã hơi quá lời với em. Anh xin lỗi em.”

“Không có gì cả,” nàng nói. “Anh vẫn là anh thôi.” Dầu vậy, anh vẫn không quá bận tâm. Anh nhận ra nguồn cơn đã khiến cô gái bực dọc; hiểu được nó, trong khi thầm phiền muộn vì nó; và vì hiểu nên anh tha thứ. Anh cũng nhận ra thái độ bực dọc đó được bố cô chia sẻ, và về chuyện này anh thực sự thấy thú vị. Sự khinh miệt pha lẫn khoan dung là cảm xúc duy nhất mà sự tỏ tường về con người ông Binet có thể đem lại cho ta. Còn về những người còn lại của đoàn kịch, bọn họ tỏ thái độ tử tế với Scaramouche. Như thể trên thực tế anh đã rơi xuống từ một địa vị cao sang mà chính trí tưởng tượng của họ đã đưa anh lên; mà cũng có thể vì họ nhận ra hệ quả của chuyện này với Climene.

Chỉ mình Leandre là ngoại lệ. Vẻ sầu muộn bình thường của anh ta dường như cuối cùng cũng tiêu tan, giờ đây đôi mắt anh ta sáng lên với vẻ hài lòng cay độc mỗi khi dừng lại trên người Scaramouche, người mà thỉnh thoảng anh ta vẫn tiếp tục gọi một cách nhạo báng tinh quái là “ông hoàng”.

Ngày hôm sau, André-Louis hầu như không thấy mặt Climene. Bản thân chuyện này cũng chẳng có gì đáng lạ, vì anh lại đang bắt tay vào làm việc cật lực, giờ là để chuẩn bị cho vở “Figaro-Scaramouche” chuẩn bị công diễn vào thứ Bảy. Ngoài ra, bên cạnh rất nhiều vai trò đang phải đảm nhiệm liên quan tới sân khấu, hiện tại anh còn dành ra một giờ đồng hồ mỗi sáng cho việc học kiếm thuật tại một trường dạy kiếm. Việc này không chỉ nhằm bổ khuyết cho một thiếu sót trong nền giáo dục anh có được trước đó, mà còn để, và đây cũng là lý do chủ yếu, cho anh thêm sự uyển chuyển và sức thuyết phục trên sân khấu. Sáng hôm đó, anh cảm thấy tâm trí mình bị sao nhãng bởi những ý nghĩ về cả Climene lẫn Aline. Và cũng thật lạ, chính Aline lại là nguyên do làm anh bận tâm nhiều hơn. Thái độ của Climene được anh nhìn nhận như một chút xáo động tạm thời không cần thiết phải lo lắng nhiều. Nhưng ý nghĩ về cách Aline cư xử với anh vẫn làm anh bị giày vò, và anh càng bị giày vò dữ dội bởi ý nghĩ rằng rất có thể nàng sẽ đính hôn với ông de La Tour d’Azyr.

Chính suy nghĩ này đã buộc anh phải nhớ lại nhiệm vụ anh tự đặt ra cho mình song lúc này đã phần nào bị lãng quên. Anh từng lớn tiếng tuyên bố sẽ khiến giọng nói đã bị ông de La Tour d’Azyr làm cho câm lặng tiếp tục vang vọng trên khắp đất nước. Và anh đã làm được gì sau những lời cao giọng đó? Anh đã kích động đám đông ở Rennes và ở Nantes bằng những lời lẽ giống như những gì Philippe tội nghiệp hẳn cũng sẽ viện đến, và rồi sau đó, vì một lệnh truy nã, anh đã lẩn trốn như một kẻ hèn nhát, rúc vào chỗ ẩn náu đầu tiên tìm thấy được, rồi nằm im re ở đó và bận rộn với những việc khác - những việc vì lợi ích của riêng mình. Một sự tương phản mới đẹp làm sao giữa hứa và thực hiện!

Cứ như thế, André-Louis thầm tự coi thường bản thân. Trong khi anh bỏ thời gian vào vai Scaramouche và tập trung mọi hy vọng vào việc không lâu nữa anh sẽ trở thành một người ngang tầm với Chemier và Mercier, thì ông de La Tour d’Azyr tiếp tục ngạo nghễ bước đi mà không bị cản trở và tiếp tục áp đặt những ý muốn của mình. Thật vô ích khi tự an ủi bản thân rằng hạt giống anh gieo đã đậu quả. Rằng những yêu cầu anh lên tiếng đưa ra tại Nantes cho Đẳng cấp Thứ ba đã được ông Necker đảm bảo, chủ yếu nhờ vào cơn chấn động mà bài diễn thuyết vô danh của anh tạo nên. Đó không phải là điều nhiệm vụ của anh hướng đến. Anh không hề có chút bận tâm tới việc cải tạo nhân loại, hay thậm chí cả tới việc cải tạo hệ thống xã hội của nước Pháp. Điều anh quan tâm là được thấy ông de La Tour d’Azyr phải trả giá tới mức đắt nhất có thể cho tội ác đê tiện ông ta đã gây ra với Philippe de Vilmorin. Và anh chẳng hề thấy lòng tự trọng của mình được nâng cao hơn chút nào khi nhận ra nguyên nhân thực sự tạo nên cơn căm hận của anh cũng như khiến anh nhớ ra lời thề của mình chính là nguy cơ Aline sẽ thành hôn với ông hầu tước. Có thể hơi quá bất công khi anh đã thẳng thừng bác bỏ lý lẽ chính anh đưa ra, như thể chúng chỉ đơn thuần là những lời ngụy biện, rằng anh chẳng thể làm gì cả; thực ra, chỉ cần anh chường mặt ra là đủ để thấy mình bị bắt giải tới Rennes và rời khỏi sân khấu của cuộc đời qua đường giá treo cổ.

Không thể đọc những tâm sự ấy trong cuốn Hồi ký của anh mà không cảm thấy chút ái ngại cho tác giả. Bạn đọc hẳn đã nhận ra tâm trí anh lúc đó đã ở vào trạng thái như thế nào. Bạn có thể nhận thấy anh đã trở thành con mồi cho những cảm xúc đối nghịch nhau tha hồ vò xé, và nếu bạn sở hữu trí tưởng tượng cho phép bạn đặt mình vào vị trí của chàng trai trẻ, bạn cũng sẽ hiểu ra anh quả thực không thể đi tới bất cứ quyết định nào ngoài quyết định mà anh đã lựa chọn, rằng anh sẽ hành động ngay vào khoảnh khắc đầu tiên anh nhận ra hành động theo hướng nào sẽ có ích cho mục đích thật của anh.

Thật trùng hợp, người đầu tiên anh trông thấy khi lên sân khấu tối thứ Năm đó là Aline; người thứ hai là hầu tước de La Tour d’Azyr. Hai người ngồi trong một lô ghế bên phải và nằm ngay phía trên sân khấu. Đi cùng họ còn có những người khác - đáng chú ý nhất là một mệnh phụ có tuổi, gầy gò, ăn mặc lộng lẫy mà André-Louis đoán chính là nữ bá tước de Sautron. Nhưng lúc đó anh không còn tâm trí để bận tâm tới bất cứ ai ngoài hai người kia, hai con người vốn đang ám ảnh anh. Chỉ cần thấy một trong hai người thôi đã đủ khiến anh bối rối rồi. Cảnh họ ngồi bên nhau gần như khiến anh quên khuấy mất mình lên sân khấu để làm gì. Sau đó, anh trấn tĩnh lại và bắt đầu trình diễn. Như sau này anh viết, anh đã diễn với một tâm trạng không bình thường, và chưa bao giờ trong suốt sự nghiệp sân khấu ngắn ngủi nhưng đầy biến cố của mình anh lại được hoan nghênh nhiều đến thế.

Đó là cú sốc đầu tiên của đêm hôm ấy. Cú sốc tiếp theo tới sau màn hai. Bước vào phòng nghỉ dành cho các diễn viên, anh nhận ra nó đông hơn thường lệ, và ở cuối phòng, sát bên Climene, cúi người xuống từ chiều cao đáng kể của mình, đôi mắt nhìn chăm chú vào cô thiếu nữ, trong lúc đôi môi không ngớt tươi cười nói chuyện, chính là ông de La Tour d’Azyr. Ông ta có riêng cô gái cho mình, một đặc quyền cho tới lúc này chưa một ai trong đám các quý ông thời thượng vẫn quen ghé thăm hậu trường sân khấu được hưởng. Những nhà quý tộc kém thế hơn này đều đã rút lui trước hầu tước, như thể bầy chó rừng lui bước trước sư tử.

André-Louis đứng nhìn trân trối trong khoảnh khắc, sững sờ vì chấn động. Sau đó, bình tĩnh lại sau bất ngờ ban đầu, anh trở nên đầy dò xét trong lúc quan sát hầu tước. Anh thầm đánh giá vẻ đẹp, sự uyển chuyển và lộng lẫy của ông ta, phong thái vương giả, khả năng làm chủ bản thân một cách trọn vẹn và khó lòng lay chuyển được. Nhưng hơn tất cả, anh quan sát thái độ thể hiện trên đôi mắt đen đang nhìn như ngốn ngấu khuôn mặt đáng yêu của Climene, và đôi môi anh mím chặt lại.

Ông de La Tour d’Azyr không hề để ý đến anh hay cái nhìn của anh; mà cho dù có làm thế, ông ta hẳn cũng không thể biết được ai đang nhìn mình từ sau lớp hóa trang của Scaramouche; mà cho dù có nhận ra đi chăng nữa, hẳn ông ta cũng sẽ không hề bối rối hay bận tâm.

André-Louis ngồi xuống cách xa một quãng, đầu óc rối bời. Vừa ngồi xuống, anh thấy một nhà quý tộc trẻ vóc người mảnh dẻ bắt chuyện với mình, và phải cố gắng lắm anh mới có thể trả lời. Climene đã tạm thời bị chiếm đoạt hoàn toàn, còn Columbine nhanh chóng bị các quý ông lịch lãm vây kín, vậy là những vị khách kém thế hơn đành phải trò chuyện cùng Phu nhân và các nam diễn viên của đoàn kịch. Ông Binet, quả thực, đã trở thành trung tâm của một đám đông vui nhộn chốc chốc lại nghiêng ngả bật cười trước những câu pha trò của ông chủ đoàn kịch. Dường như ông ta vừa bất thần thoát ra khỏi tâm trạng u ám của hai ngày qua để trở nên vô cùng vui vẻ hồ hởi, và Scaramouche nhận ra đôi mắt ông ta hầu như không rời khỏi cô con gái cùng người theo đuổi lộng lẫy của nàng.

Tối hôm đó, những lời to tiếng vang lên giữa André-Louis và Climene, những lời to tiếng xuất phát từ phía Climene. Khi André-Louis, thêm một lần nữa, và kiên quyết hơn nhiều, yêu cầu vị hôn thê của mình nên cư xử thận trọng, và khẩn khoản đề nghị cô gái hãy hiểu nàng đã mời gọi những ý đồ đen tối nhường nào của một người như ông de La Tour d’Azyr, nàng liền thẳng thừng nhục mạ anh. Cô gái đã khiến anh bàng hoàng choáng váng vì giọng lưỡi chua ngoa cay nghiệt của nàng, cũng như khả năng chửi rủa mà anh còn ít ngờ tới hơn.

Anh cố tìm cách thuyết phục nàng, và cuối cùng cô gái đi đến một số điều kiện với anh.

“Nếu anh trở thành vị hôn phu của em chỉ đơn giản để làm vật cản trên đường đi của em, thì chúng ta nên chấm dứt chuyện đó càng sớm càng tốt.”

“Vậy là em không yêu anh sao, Climene?”

“Tình yêu không có gì liên quan tới chuyện này cả. Em sẽ không chấp nhận sự ghen tuông mù quáng của anh. Một diễn viên sân khấu cần phải chấp nhận lời tán dương từ tất cả mọi người như một phần công việc của mình.”

“Anh đồng ý; và sẽ chẳng có gì phương hại cả, nếu cô gái không trao gì để đổi lại.”

Nghe tới đây, khuôn mặt cô gái trở nên trắng bệch, nàng quay sang anh với đôi mắt nảy lửa.

“Giờ thì chính xác ý anh là gì?”

“Ý của anh đã rõ ràng. Một cô gái ở vị thế của em có thể đón nhận mọi sự tán dương dành cho mình, với điều kiện cô gái đón nhận chúng với một thái độ chừng mực, thể hiện rõ ràng nàng sẽ không ban phát ân huệ nào nhiều hơn một nụ cười. Nếu cô gái thông minh, nàng sẽ thu xếp để sự tán dương được đưa ra đồng thời từ tất cả những người ngưỡng mộ nàng, và không bao giờ một ai trong số họ có đặc quyền tiếp cận nàng một mình. Nếu cô gái thông minh, nàng sẽ không thể hiện bất cứ sự mời gọi nào, không tạo ra những hy vọng mà sau đó nàng sẽ không có khả năng từ chối việc hiện thực hóa nó.”

“Cái gì? Sao anh dám?”

“Anh biết thế giới mình đang sống. Và anh cũng biết ông de La Tour d’Azyr,” anh trả lời nàng. “Ông ta là một người không hề có sự từ tâm, gần như không có tính người; một người đoạt lấy những gì ông ta muốn bất cứ khi nào ông ta có nhu cầu, bất chấp nó có được trao cho ông ta một cách tự nguyện hay không; một người không đếm xỉa gì tới những bất hạnh ông ta gây ra do lối sống ích kỷ của mình; một người chỉ biết đến bạo lực. Hãy nghĩ thật kỹ, Climene, và tự hỏi mình xem liệu có phải anh không tôn trọng em hay không khi cảnh báo em.”

Nói tới đây, anh bỏ đi, cảm thấy thật mất phẩm giá khi tiếp tục chủ đề này.

Những ngày tiếp theo với anh là một chuỗi ngày bất hạnh, và ít nhất với một người khác nữa. Người khác này chính là Leandre, anh chàng lại chìm vào chán nản tột độ trước sự chăm sóc nồng nhiệt ông de La Tour d’Azyr dành cho Climene. Ông hầu tước xuất hiện tại mọi buổi diễn; một lô ghế luôn được giữ riêng cho ông ta, và hầu như bất di bất dịch, hầu tước chỉ tới một mình hoặc xuất hiện cùng người em họ de Chabrillane.

Vào thứ Ba tuần tiếp theo, André-Louis ra ngoài một mình khá sớm. Anh đang mất hết bình tĩnh, bị gặm nhấm bởi cảm giác bẽ mặt ê chề, và anh hy vọng cuộc đi bộ sẽ giúp anh tĩnh tâm lại. Vừa rẽ vào góc quảng trường Bouffay, anh gặp phải một người đàn ông vóc dáng vừa phải, nước da xanh tái ăn mặc nghiêm chỉnh tuyền một màu đen với chiếc mũ vành tròn đội trên bộ tóc giả được buộc nơ sau gáy. Người này sững lại khi trông thấy anh, đưa kính lên mắt, rồi gọi giật anh lại bằng giọng nói đầy kinh ngạc.

“Moreau! Cậu đã trốn chui trốn lủi ở chỗ quái nào suốt những tháng qua vậy?”

Đó là Le Chapelier, người luật sư, thủ lĩnh của Câu lạc bộ Học thuật Rennes.

“Sau những tấm màn sân khấu,” Scaramouche đáp.

“Tôi không hiểu.”

“Tôi cũng không cho rằng anh sẽ hiểu. Còn anh thì thế nào, Isaac? Và cả thế giới nữa, dường như thời gian vừa qua nó có phần đứng im thì phải?”

“Đứng im!” Le Chapelier bật cười. “Nhưng cậu đã ở đâu vậy? Đứng im ư!” Anh ta chỉ sang phía đối diện quảng trường, tới quán cà phê nằm dưới bóng nhà ngục tối tăm. “Chúng ta hãy tới đó uống một cốc sữa chua bavarois nào. Cậu chính là người chúng tôi muốn có, chính là người chúng tôi tìm kiếm khắp nơi, và rồi - xem nào! - cậu từ trên trời rơi xuống ngay trước mặt tôi.”

Hai người băng qua quảng trường để vào quán cà phê.

“Vậy ra cậu nghĩ thế giới vẫn đứng im suốt thời gian vừa qua! Chúa ơi! Tôi chắc cậu vẫn chưa nghe nói tới chỉ dụ của nhà vua yêu cầu triệu tập Đại hội các Đẳng cấp, cũng như những điều khoản của nó - rằng chúng ta sẽ có điều chúng ta đòi hỏi, điều chính cậu đã đòi hỏi cho chúng ta ở đây, tại Nantes! Cậu chưa biết chỉ dụ đó đã được ban bố cho các cuộc bầu cử sơ bộ - những cuộc bầu đại biểu. Hẳn cậu cũng chưa nghe nói tới cuộc nổi dậy mới đây ở Rennes, vừa diễn ra tháng trước. Chỉ dụ yêu cầu ba đẳng cấp cùng ngồi lại với nhau tại Hội đồng các Đẳng cấp của các khu vực, nhưng tại Rennes đám quý tộc vẫn ngoan cố như cũ. Thực ra bọn họ đã viện đến vũ khí - hơn sáu trăm người, cùng đám tôi tớ, cầm đầu là ông bạn cũ de La Tour d’Azyr của cậu, và bọn chúng định băm nát chúng tôi - những thành viên của Đẳng cấp Thứ ba - thành thịt băm để chấm dứt sự hỗn xược của chúng tôi.” Anh ta cười khẽ. “Nhưng, có Chúa chứng giám, chúng tôi đã cho chúng thấy cả chúng tôi nữa cũng biết cầm vũ khí. Đó chính là điều cậu đã đề xuất ở đây, tại Nantes, hồi tháng Mười một năm ngoái. Chúng tôi đánh một trận áp đảo chúng trên đường phố, dưới sự chỉ huy của một người cũng mang họ Moreau như cậu, người thủ lĩnh đội quân sinh viên, và chúng tôi đã cho chúng một trận nên thân tới mức chúng phải lấy làm mừng khi có được chỗ lánh nạn ở tu viện Cordelier. Đó cũng là hồi kết cho sự kháng cự của bọn chúng nhằm chống lại quyền lực của nhà vua và ý muốn của nhân dân.”

Anh ta tiếp tục tràng diễn thuyết hào hùng, kể lại chi tiết những biến cố đã xảy ra, và cuối cùng đề cập tới vấn đề, như anh ta nói, đã khiến anh ta lùng tìm André-Louis cho tới khi gần như hoàn toàn tuyệt vọng.

Nantes dự định cử năm mươi đại biểu tới Hội đồng ở Rennes để lựa chọn ra các đại diện của Đẳng cấp Thứ ba, cũng như soạn thảo bản thỉnh nguyện của họ. Bản thân thành phố Rennes cũng có một lực lượng đại biểu hùng hậu tương tự, trong khi những làng nhỏ như Gavrillac cử đi hai đại biểu cho mỗi hai trăm hộ dân hoặc ít hơn. Cả ba nơi này đều tuyên bố André-Louis Moreau phải là một trong số các đại diện của mình. Gavrillac muốn có anh vì anh là cư dân của ngôi làng này, và ở đây ai cũng biết anh đã cống hiến những gì cho sự nghiệp của nhân dân; Rennes muốn có anh vì nơi này đã được lắng nghe bài diễn thuyết đầy nhiệt huyết của anh vào ngày xảy ra vụ ám sát các sinh viên; và Nantes - với nơi này danh tính của anh vẫn chưa được biết rõ - đề nghị có được anh với tư cách phát ngôn viên đã nói chuyện với họ dưới danh xưng Omes Omnibus, cũng chính là người đã vạch ra cho họ những đường hướng mà người ta tin đã có ảnh hưởng lớn tới ông Necker trong việc định hình ra các điều khoản của lời triệu tập.

Vì không tài nào tìm được anh, các đoàn đại biểu đã được thành lập mà không có mặt anh. Nhưng hiện tại lại đang có một hay hai chỗ trống trong số các đại biểu của Nantes; và việc tìm người lấp vào các chỗ trống này đã đưa Le Chapelier tới Nantes.

André-Louis kiên quyết lắc đầu.

“Cậu từ chối sao?” người đối thoại với anh kêu lên. “Cậu điên không đấy? Từ chối, trong khi cậu được yêu cầu từ nhiều phía đến vậy? Cậu có ý thức được rằng gần như chắc chắn cậu sẽ được bầu chọn làm một trong các đại diện, rằng cậu sẽ được cử tới Đại hội các Đẳng cấp ở Versailles để đại diện cho chúng ta cứu lấy nước Pháp không?”

Nhưng André-Louis, như chúng ta biết, chẳng mấy bận tâm tới việc cứu lấy nước Pháp. Vào lúc đó anh đang bận tâm tới việc cứu hai người phụ nữ, cả hai anh đều yêu quý, cho dù theo những cách rất khác nhau, khỏi một người đàn ông anh đã thề sẽ hủy diệt. Anh cương quyết từ chối cho tới khi Le Chapelier đành chán nản từ bỏ nỗ lực thuyết phục anh.

“Thật lạ,” André-Louis nói, “là tôi lại có thể quá bận tâm tới những việc nhỏ nhặt mà chẳng hề nhận ra Nantes đang nhộn nhịp đến thế về mặt chính trị.”

“Nhộn nhịp ư! Anh bạn thân mến, nó giống như một cái chảo đang sôi lên sùng sục với những cảm xúc chính trị. Nó chỉ giữ được vẻ bình lặng trên bề mặt bởi lời cam đoan rằng mọi việc đang ổn cả. Chỉ một dấu hiệu nhỏ chứng tỏ điều ngược lại là nó sẽ sôi trào lên ngay.”

“Thật vậy sao?” Scaramouche trầm ngâm nói. “Chuyện này có thể hữu dụng đây.” Rồi sau đó anh thay đổi chủ đề. “Anh có biết de La Tour d’Azyr cũng có mặt ở đây không?”

“Ở Nantes ư? Ông ta quả là can đảm nếu dám chường mặt ra. Những người dân Nantes này không nhu mì dễ bảo lắm đâu, và họ biết rõ lai lịch của ông ta cũng như những gì ông ta đã dự phần trong cuộc xung đột ở Rennes. Tôi lấy làm lạ là họ vẫn chưa ném đá vào ông ta. Nhưng rồi họ sẽ làm thế thôi, chỉ là chuyện sớm hay muộn. Chỉ cần ai đó đưa ra lời gợi ý là đủ.”

“Có thể vậy lắm,” André-Louis nói, rồi mỉm cười. “Ông ta cũng không ló mặt ra nhiều lắm; ít nhất là không phải trên đường phố. Vì thế, ông ta không sở hữu lòng can đảm anh vừa giả thiết đâu; hay bất cứ thứ can đảm nào, như tôi từng nói cho ông ta biết. Ông ta chỉ có sự ngạo mạn.”

Khi chia tay, một lần nữa Le Chapelier lại thúc giục anh cân nhắc về lời đề nghị của mình. “Hãy cho tôi biết nếu cậu đổi ý. Tôi trọ tại nhà trọ Cerf, và tôi sẽ ở lại đó tới ngày kia. Nếu cậu có tham vọng, thì bây giờ là cơ hội của cậu đấy.”

“Tôi đoán có lẽ tôi không có tham vọng,” André-Louis nói, rồi quay về.

Tối hôm đó, tại nhà hát, anh chợt nảy ra ý tưởng tinh nghịch muốn thử kiểm chứng lại những gì Le Chapelier đã nói với anh về tâm trạng hiện tại của công chúng trong thành phố. Lúc đó họ đang diễn vở “Viên đại úy hung bạo”, và đã bước sang màn cuối, khi sự hèn nhát rỗng tuếch của gã khoác lác dọa người Rhodomont bị Scaramouche lột trần.

Sau tràng cười mà màn vạch mặt viên đại úy to mồm lúc nào cũng tạo nên, chỉ còn phần Scaramouche khinh miệt đuổi cổ hắn ta đi bằng một câu nói thay đổi theo từng đêm diễn, tùy theo cảm hứng xuất hiện vào khoảnh khắc đó. Lần này, anh đã quyết định đưa màu sắc chính trị vào lời thoại của mình:

“Đồ hèn nhát huênh hoang, sự rỗng tuếch của ông đã hiện nguyên hình như vậy đó. Bởi thân hình cao lênh khênh, thanh kiếm to tướng ông mang bên mình cùng cách đội mũ đầy vẻ kẻ cả khệnh khạng của ông, mà người ta đã sợ hãi ông, tin tưởng vào ông, tưởng tượng ra ông cũng khủng khiếp đáng gờm như ông vẫn tỏ vẻ một cách kiêu ngạo. Nhưng chỉ cần gặp phải một chút ý chí thực thụ ông đã sụp đổ, ông run lẩy bẩy, ông rên rỉ một cách đáng thương hại, và thanh kiếm to đùng vẫn nằm yên trong bao kiếm của ông. Ông làm tôi nhớ tới các Đẳng cấp có đặc quyền khi phải đối diện với Đẳng cấp Thứ ba.”

Đó quả là một hành động táo bạo, và anh đã chuẩn bị sẵn sàng để đón nhận tất cả - tiếng cười, tràng vỗ tay, sự phẫn nộ, hay tất cả cùng một lúc. Nhưng anh không hề được chuẩn bị cho những gì diễn ra sau đó. Nó tới thật đột ngột và đồng loạt từ dưới khoang nhạc lẫn trên khán đài, gần như khiến anh hoảng sợ - như một cậu bé phát hoảng sau khi châm diêm vào đống cỏ khô. Một cơn bão những tiếng hoan hô như sấm dậy đã dội lên. Người ta đứng bật dậy, nhảy lên đứng trên các băng ghế, khua mũ, làm anh ù tai với những tiếng hoan hô vang dội. Và cứ thế tiếp tục, không ngừng cho tới khi màn hạ.

Scaramouche đứng mỉm cười đầy đăm chiêu với đôi môi mím chặt. Vào khoảnh khắc cuối cùng, anh đã thoáng thấy khuôn mặt của ông de La Tour d’Azyr hơi nhô ra trước nhiều hơn bình thường từ trong bóng tối của lô ghế nơi ông ta ngồi, và đó là một khuôn mặt đầy căm giận, với đôi mắt nảy lửa.

“Chúa ơi!” Rhodomont cười phá lên, sau khi hồi phục lại từ trạng thái hoảng sợ thật sự tiếp nối ngay sau cơn kinh hoàng mà nhân vật của anh ta phải trải qua, “nhưng anh quả là có tài trong việc gãi đúng chỗ ngứa của họ, Scaramouche.”

Scaramouche ngước nhìn anh ta, mỉm cười. “Đôi lúc điều đó có thể trở nên hữu ích,” anh nói, và quay về phòng thay đồ để bỏ trang phục biểu diễn ra.

Nhưng một màn quở trách đang chờ đợi anh. Anh phải nán lại nhà hát vì những công việc có liên quan tới việc chuẩn bị phông màn bối cảnh cho vở kịch họ sẽ công diễn ngày hôm sau. Khi anh dứt được khỏi việc này, những người còn lại trong đoàn kịch đã ra về từ lâu. Anh gọi một chiếc kiệu và một mình đi kiệu về nhà trọ. Đó là một trong số những tiện nghi nho nhỏ mà hoàn cảnh tương đối dư dả lúc này của anh cho phép.

Về tới căn phòng trên lầu dành chung cho cả đoàn, anh thấy ông Binet đang oang oang nói rất hăng. Thậm chí từ khi còn ở dưới cầu thang anh đã nghe thấy tiếng của ông ta. Khi anh bước vào, Binet ngừng bặt, và quay lại đối diện với anh.

“À, cuối cùng thì cậu đây rồi!” Đó là một cách chào đón kỳ lạ tới mức André-Louis không biết làm gì hơn ngoài việc trưng ra vẻ mặt hơi ngạc nhiên. “Tôi đang đợi lời giải thích của cậu về cảnh tượng mất mặt cậu đã gây ra tối nay.”

“Mất mặt ư? Chẳng lẽ việc công chúng hoan hô tôi là mất mặt sao?”

“Công chúng ư? Ý cậu chắc là đám hạ tiện. Chẳng lẽ cậu muốn tước mất của chúng ta sự bảo trợ của toàn bộ giới quý tộc bằng cách mời gọi một cách thô tục lòng mến mộ thấp kém của đám bình dân hay sao?”

André-Louis đi qua ông Binet tới chỗ chiếc bàn. Anh nhún vai đầy coi thường. Nói cho cùng, ông ta đã xúc phạm anh.

“Ông lại phóng đại lên một cách lố bịch - như mọi khi.”

“Tôi không phóng đại. Và tôi là ông chủ trong nhà hát của tôi. Đây là đoàn kịch Binet, và nó sẽ được điều khiển theo cách của Binet.”

“Vậy giới quý tộc mà việc thiếu vắng đi sự bảo trợ của họ sẽ làm Feydau tổn hại nghiêm trọng đến thế là những ai vậy?”

“Ý cậu ám chỉ là không có ai chứ gì? Hãy mở mắt ra xem cậu đã nhầm đến mức nào. Ngay sau vở kịch tối hôm nay, ngài hầu tước de La Tour d’Azyr đã tới gặp tôi, và nói với tôi bằng những lời lẽ nghiêm khắc nhất về màn bột phát bố láo bố lếu của cậu. Tôi đã buộc phải xin lỗi, và...”

“Càng chứng tỏ thêm ông là đồ ngốc,” André-Louis nói. “Một người tự trọng hẳn sẽ đuổi nhà quý tộc kia ra khỏi cửa.” Khuôn mặt ông Binet bắt đầu đỏ bầm. “Ông gọi chính mình là ông chủ của đoàn kịch Binet, ông huênh hoang rằng ông sẽ là chủ nhân trong nhà hát của mình, vậy mà ông đứng như một gã hầu để nghe lệnh của kẻ kiêu ngạo đầu tiên tìm tới phòng nghỉ của ông để nói với ông rằng hắn ta không thích một câu thoại mà một người trong đoàn kịch của ông nói! Tôi nói lại lần nữa, nếu ông thực sự tôn trọng chính mình, đáng lẽ ông phải đuổi cổ hắn ta đi.”

Có tiếng rì rầm tán thưởng vang lên từ một vài thành viên của đoàn kịch, những người sau khi nghe giọng điệu cao ngạo của hầu tước đã không khỏi phẫn nộ trước sự miệt thị mà tất cả họ phải chịu.

“Và tôi muốn nói thêm,” André-Louis tiếp tục, “rằng một người có lòng tự trọng, nhưng là vì một lý do hoàn toàn khác, cũng sẽ vui lòng tận dụng cái cớ này để mời ông de La Tour d’Azyr ra khỏi cửa.”

“Ý cậu muốn nói gì?” Câu hỏi vang lên như tiếng sấm.

André-Louis đưa mắt lướt quanh những người đang ngồi quanh bàn ăn tối. “Climene đâu rồi?” anh xẵng giọng hỏi.

Leandre ngước mắt lên trả lời anh, mặt trắng bệch, căng thẳng và run lên vì giận dữ.

“Cô ấy đã rời khỏi nhà hát trong cỗ xe của hầu tước de La Tour d’Azyr ngay sau khi buổi biểu diễn kết thúc. Chúng tôi nghe thấy ông ta đề nghị được đưa cô ấy về nhà trọ.”

André-Louis liếc mắt nhìn chiếc đồng hồ đặt trên bệ lò sưởi. Anh có vẻ bình thản tới mức bất thường.

“Nghĩa là chừng một giờ trước đây - thậm chí còn hơn. Vậy mà cô ấy vẫn chưa về tới đây sao?”

Đôi mắt anh tìm kiếm đôi mắt của Binet. Ông ta lẩn tránh cái nhìn của chàng trai trẻ. Thêm một lần nữa, vẫn lại là Leandre trả lời anh.

“Vẫn chưa.”

“A!” André-Louis ngồi xuống, rót rượu vang cho mình. Bầu không khí im lặng đè nặng căn phòng. Leandre quan sát anh đầy chờ đợi, còn Columbine nhìn anh với vẻ thương hại. Thậm chí cả ông Binet cũng có vẻ đang chờ một dấu hiệu nào đó từ Scaramouche. Nhưng Scaramouche đã khiến ông ta phải thất vọng. “Các vị có để lại cho tôi thứ gì ăn không vậy?” anh hỏi.

Những đĩa thức ăn được đẩy về phía anh. Anh bình thản lấy đồ ăn, rồi im lặng ngồi ăn, có vẻ rất ngon miệng. Ông Binet ngồi xuống, tự rót rượu vang cho mình, rồi uống cạn. Rồi ông ta tìm cách bắt chuyện với người này người kia. Ông chủ đoàn kịch được trả lời bằng những từ cộc lốc. Dường như tối hôm đó, ông Binet có vẻ không được lòng đoàn kịch của mình cho lắm.

Rất lâu sau đó, từ phía dưới vọng lên tiếng bánh xe cùng tiếng móng ngựa gõ xuống nền đất trước khi dừng lại. Sau đó, giọng nói và tiếng cười lanh lảnh cao vút của Climene vọng lên trên lầu. André-Louis tiếp tục ăn một cách hoàn toàn dửng dưng.

“Một diễn viên mới xuất sắc làm sao!” Harlequin thì thầm với Polichinelle, và Polichinelle ủ dột gật đầu.

Cô gái bước vào phòng, giống như một quý cô bước ra sân khấu, đầu ngẩng cao, cằm đưa ra trước, đôi mắt đong đưa tươi cười; điệu bộ của nàng thật đắc thắng và kiêu ngạo. Hai má cô gái đỏ ửng, và trên mái tóc dày màu nâu hạt dẻ của nàng vẫn còn lưu lại vài dấu vết xộc xệch. Bên tay trái, nàng đang ôm một bó hoa trà trắng rất to. Trên ngón giữa của bàn tay đó, một viên kim cương đắt giá gần như ngay lập tức thu hút ánh mắt của tất cả mọi người bởi những tia sáng lóng lánh tỏa ra từ nó.

Ông bố đứng bật dậy chào đón nàng với tình phụ tử được biểu hiện ra dịu dàng một cách bất bình thường. “Cuối cùng con đã về, con gái của ta!”

Ông đưa cô con gái vào bàn. Nàng ngồi xuống một chiếc ghế, có vẻ hơi mệt mỏi, thậm chí có chút thở không ra hơi, song nụ cười không hề rời khỏi khuôn mặt, thậm chí ngay cả khi nàng đưa mắt nhìn về phía Scaramouche. Chỉ có mình Leandre, đang chăm chú dõi theo nàng với cái nhìn thèm muốn, căm giận, là nhận ra chút gì đó giống như sợ hãi thoáng hiện lên trong đôi mắt màu hạt dẻ qua cái chớp mi.

Tuy nhiên, André-Louis vẫn tiếp tục bình tĩnh ăn, thậm chí không buồn đưa mắt nhìn về phía cô gái lấy một lần. Dần dà, những người còn lại trong đoàn kịch hiểu ra, rằng chắc chắn một cơn dông tố đang hình thành, nhưng đồng thời, sẽ không có cơn dông tố nào bùng nổ chừng nào họ còn nán lại. Cuối cùng, chính Polichinelle là người phát hiệu lệnh bằng cách đứng dậy và rút lui ra ngoài, chỉ hai phút sau, trong phòng không còn ai ngoài ông Binet, cô con gái và André-Louis. Tới lúc đó, cuối cùng André-Louis cũng đặt dao và dĩa xuống, nuốt trôi nốt thức ăn trong cổ họng nhờ một ngụm vang Burgundy, và ngả người ra sau trên ghế để quan sát Climene.

“Tôi tin,” anh nói, “là cô đã có một cuộc đi dạo thú vị, thưa tiểu thư.”

“Rất thú vị, thưa ông.” Cô gái cố tình bắt chước vẻ bình thản lạnh lùng của anh, nhưng không hoàn toàn thành công.

“Và không phải là không có thành quả, theo như tôi suy đoán qua việc quan sát món đồ trang sức từ khoảng cách này. Nó ít nhất cũng đáng giá hai trăm louis, và đó là một món tiền không nhỏ kể cả với một nhà quý tộc giàu có như ông de La Tour d’Azyr. Liệu có quá tọc mạch với một người từng dự định trở thành chồng cô hay không, thưa tiểu thư, khi hỏi cô rằng cô đã trao cho ông ta thứ gì để đổi lấy nó vậy?”

Ông Binet phá lên cười, một sự pha trộn lạ đời của giễu cợt và coi thường.

“Tôi không trao đi thứ gì hết,” Climene phẫn nộ nói.

“A! Vậy ra bản chất của món trang sức là một khoản đặt cọc.”

“Chúa ơi, anh bạn trẻ, cậu thật thiếu đứng đắn!” ông Binet phản đối.

“Đứng đắn ư?” Đôi mắt âm ỉ sự phẫn nộ của André-Louis quay sang nhằm thẳng vào ông Binet với vẻ khinh miệt cháy bỏng đến nỗi kẻ bỉ ổi già đời kia cựa quậy bồn chồn trên ghế. “Ông mà nhắc tới sự đứng đắn sao, Binet? Ông gần như làm tôi mất bình tĩnh rồi đấy, mà đó là điều tôi ghét hơn bất cứ điều gì khác!” Cái nhìn của anh từ tốn quay trở lại Climene, lúc này đang ngồi chống hai khuỷu tay lên bàn, tựa cằm lên hai lòng bàn tay, nhìn anh với vẻ khinh bỉ pha lẫn thách thức. “Thưa tiểu thư,” anh chậm rãi nói, “hoàn toàn vì lợi ích của cô, tôi mong cô hãy cân nhắc lại xem mình đang đi tới đâu.”

“Tôi hoàn toàn đủ khả năng tự cân nhắc cho mình, và tự quyết định mà không cần tới lời khuyên của ông, thưa ông.”

“Và giờ anh bạn có câu trả lời cho mình rồi đấy,” Binet cười khùng khục. “Tôi hy vọng anh bạn thích nó.”

André-Louis hơi tái mặt đi; vẫn còn sự hoài nghi trong đôi mắt to điềm tĩnh của anh khi chúng tiếp tục chăm chú nhìn vào cô gái. Về phần Binet, anh không hề bận tâm.

“Tất nhiên, thưa tiểu thư, không thể có chuyện cô muốn nói rằng, với đôi mắt mở to và hoàn toàn ý thức được những gì mình đang làm, cô sẽ đánh đổi vị trí của một người vợ có danh phận đàng hoàng lấy... lấy thứ mà những người như ông de La Tour d’Azyr có thể dành cho cô chứ?”

Ông Binet khoát tay đầy giễu cợt, rồi quay sang cô con gái. “Con nghe thấy hắn ta, tên đạo đức giả mồm mép này, nói gì rồi đấy! Có lẽ giờ thì con cũng tin rằng cuộc hôn nhân với hắn sẽ làm hỏng đời con. Hắn sẽ luôn là một ông chồng phiền phức - làm hỏng hết mọi cơ hội của con, con gái của ta.”

Cô gái gật mái đầu xinh đẹp của mình, hoàn toàn tán đồng với ông bố. “Con bắt đầu thấy anh ta thật khó chịu với những màn ghen tuông ngu ngốc của anh ta,” nàng thú nhận. “Khi làm vợ anh ta, con sợ rằng mình sẽ không thể chịu đựng nổi.”

André-Louis cảm thấy tim anh thắt lại. Nhưng - luôn là một diễn viên - anh không để lộ ra ngoài chút nào. Anh khẽ cười, không lấy gì làm vui vẻ, và đứng dậy.

“Tôi xin chấp nhận lựa chọn của cô, thưa tiểu thư. Tôi cầu mong cô sẽ không phải hối tiếc về nó.”

“Hối tiếc ư?” Binet thốt lên. Ông ta đang cười ha hả, nhẹ nhõm khi thấy cuối cùng con gái mình cũng rũ bỏ kẻ theo đuổi mà ông ta chưa bao giờ tán thành, nếu chúng ta coi là ngoại lệ vài giờ ngắn ngủi khi ông ta thực sự tin anh là một nhân vật có địa vị nhưng tính khí lập dị. “Và nó sẽ hối tiếc vì cái gì đây? Vì nó đã chấp nhận sự bảo trợ của một nhà quý tộc quyền thế và giàu có tới mức chỉ một món trang sức nho nhỏ ông ta tặng nó cũng đáng giá bằng những gì một nữ diễn viên kiếm được trong cả năm trời tại Comédie Française chăng?” Ông ta đứng dậy, đi về phía André-Louis. Thái độ của ông ta trở nên hòa hoãn. “Thôi nào, thôi nào, anh bạn của tôi, không thù hận nhé. Quỷ tha ma bắt! Cậu không thể chấp nhận được cách xử sự của con bé ư? Liệu cậu có thể thực sự trách móc nó vì đã lựa chọn như vậy không? Cậu đã nghĩ điều đó có ý nghĩa thế nào với con gái tôi chưa? Liệu cậu đã nghĩ tới việc dưới sự bảo trợ của một nhà quý tộc như thế, không có đỉnh cao nào là con bé không thể vươn tới hay chưa? Chẳng lẽ cậu không nhận ra vận may tuyệt vời này sao? Tất nhiên, nếu cậu yêu quý nó, nhất lại có tính khí ghen tuông đến thế, cậu sẽ không muốn mọi sự khác đi chứ?”

André-Louis lặng im nhìn ông ta hồi lâu. Rồi anh lại bật cười. “Ồ, ông thật mơ hồ,” anh nói. “Ông chẳng thực tế chút nào.” Và anh quay lưng bước ra cửa.

Hành động này, và hơn thế là vẻ khinh bỉ trong ánh mắt, tiếng cười và lời nói của anh khiến ông Binet bị chạm nọc, toàn bộ vẻ hòa giải trong thái độ của ông ta trôi tuột đi trong chớp mắt.

“Chúng ta mơ hồ ư?” ông ta gầm lên, quay lại nhìn theo Scaramouche đang bỏ đi bằng đôi mắt ti hí giờ đây tràn ngập ác ý không thể diễn tả nổi. “Mơ hồ khi chúng ta lựa chọn sự bảo trợ đầy sức mạnh của nhà quý tộc quyền thế này thay vì đám cưới với một gã con hoang ăn mày không tên tuổi. Ồ, chúng ta quả là mơ hồ!”

André-Louis quay lại, bàn tay anh đặt trên tay cầm cánh cửa. “Không,” anh nói, “tôi đã lầm. Các người không mơ hồ. Các người chỉ đơn giản là đê tiện - cả hai người.” Và anh bỏ đi.

❀ ❀ ❀

[1] Một thành ngữ ám chỉ sự viễn vông.