Một buổi sáng tháng Tám, Le Chapelier tìm đến phòng tập kiếm trên phố Tình Cờ cùng với một người có ngoại hình rất đáng chú ý, thân hình lực lưỡng và khuôn mặt biến dạng của anh ta làm André-Louis có cảm giác quen thuộc một cách mơ hồ. Anh ta nhiều lắm cũng chỉ ngoài ba mươi tuổi, với đôi mắt nhỏ rất sáng lọt thỏm sâu trên một khuôn mặt khổng lồ. Hai gò má anh ta gồ lên, sống mũi vẹo vọ như thể bị đấm vỡ, và miệng anh ta gần như không còn ra hình dạng gì vì những vết sẹo của một chấn thương khác. (Một con bò tót đã húc vào mặt anh ta hồi bé.) Như thể từng ấy còn chưa đủ để làm khuôn mặt anh ta trở nên khủng khiếp, hai má anh ta chi chít những vết rỗ đậu mùa ăn rất sâu. Anh ta ăn mặc luộm thuộm, áo khoác màu huyết dụ dài tới gần sát mắt cá chân, quần ống túm bằng da hoẵng lấm bẩn và đôi ủng đã há mõm. Áo sơ mi cũng chẳng mấy sạch sẽ mở phanh cổ, cổ cồn xộc xệch trên chiếc cà vạt không được thắt tử tế, để lộ ra hoàn toàn cần cổ đầy cơ bắp nhô lên như một cây cột trụ từ đôi vai vạm vỡ. Bàn tay trái anh ta vung vẩy một cây can to chẳng kém gì gậy tày, và anh ta có một dải băng tam tài quấn quanh chiếc mũ màu vàng nhạt. Anh ta có dáng bộ hách dịch, hung hăng, cái đầu to nghênh nghênh như thể luôn ở tư thế thách thức.

Le Chapelier, với thái độ rất nghiêm trang, giới thiệu người này với André-Louis.

“Đây là ông Danton[1], cũng là luật sư, chủ tịch nhóm Cordeliers, người chắc cậu cũng đã nghe nói đến.”

Tất nhiên André-Louis đã nghe nói tới con người này. Lúc này thì còn ai chưa biết đến anh ta chứ?

Giờ, trong khi quan sát anh ta một cách tò mò, André-Louis thầm tự hỏi tại sao hóa ra tất cả, hay gần như tất cả, những nhà cải cách hàng đầu, đều bị rỗ. Mirabeau, anh chàng nhà báo Desmoulins, Marat bác ái, anh chàng luật sư bé nhỏ Robespierre người Arras, anh chàng Danton đáng gờm này, cùng vài người nữa mà anh có thể nhớ ra trong đầu, tất cả đều mang trên mình những vết sẹo của bệnh đậu mùa. Anh bắt đầu tự hỏi liệu có mối liên hệ nào giữa hai chi tiết này không. Liệu có phải việc bị bệnh đậu mùa tấn công đã tạo ra một vài thay đổi về mặt tinh thần được thể hiện ra theo cách đó?

Anh loại bỏ thứ suy luận ngớ ngẩn này, hay đúng hơn nó đã bị phá tan tành bởi giọng nói sấm sét khiến người ta giật mình của Danton.

“Anh Chapelier --- này đã nói với tôi về anh. Anh ấy nói anh là một --- ái quốc.”

Không chỉ giọng nói đó, André-Louis còn sững sờ trước những từ ngữ thô tục mà anh chàng Khổng Lồ này không ngượng miệng chen vào những câu nói đầu tiên với một người hoàn toàn xa lạ. Anh phá lên cười. Chẳng còn gì khác để làm.

“Nếu anh ấy nói với ông như thế, thì anh ấy đã cho ông biết còn nhiều hơn sự thật! Tôi là người ái quốc, về phần còn lại, sự khiêm tốn buộc tôi phải phủ nhận.”

“Dường như anh cũng là người thích bông đùa nữa,” người đối thoại lại oang oang, song dù sao anh ta cũng cười, và âm thanh của tiếng cười đó làm các cánh cửa sổ rung bần bật. “Tôi không hề có ý xúc phạm. Tính tôi nó thế.”

“Thật tiếc,” André-Louis nói.

Câu hỏi làm ông vua của các khu chợ chưng hửng. “Ê? Thế là thế nào, Chapelier? Có phải anh bạn đây của anh đang làm mình làm mẩy không vậy?”

Anh chàng Breton chỉn chu, với vẻ bề ngoài của một công tử bảnh bao tương phản với người đồng hành, nhưng lại sở hữu phong cách thẳng thừng cũng chẳng kém cạnh Danton về mức độ tàn nhẫn, cho dù anh thể hiện nó ra mà không cần viện đến lối nói ghê tởm kia, nhún vai trong lúc trả lời:

“Chỉ đơn giản là cậu ta không thích mấy kiểu cách của anh, một chuyện cũng chẳng có gì là lạ. Chúng thật bỉ ổi.”

“À, chuyện đó thì! Các vị ai cũng như ai, đám Breton --- các vị. Hãy vào thẳng công việc. Chắc hẳn anh đã nghe nói về những gì xảy ra ở Quốc hội hôm qua rồi chứ? Chưa ư? Chúa ơi, anh sống ở đâu vậy? Chẳng lẽ anh chưa nghe nói rằng gã vô lại tự gọi mình là vua nước Pháp hôm trước vừa ưng thuận cho mượn đường qua đất Pháp để lính Áo tới đàn áp những con người đang tranh đấu vì tự do ở Bỉ? Anh bạn đã tình cờ nghe qua chuyện đó chưa?”

“Rồi,” André-Louis lạnh lùng nói, cố che giấu sự khó chịu trước vẻ hống hách của kẻ mới đến. “Tôi đã nghe qua chuyện đó.”

“Ồ! Và anh bạn nghĩ sao về nó?” Hai tay chống nạnh, Người Khổng Lồ đứng lừng lững trước mặt anh.

André-Louis quay sang Le Chapelier.

“Tôi không nghĩ là tôi hiểu. Không phải anh mang quý ông này đến đây để chất vấn lương tâm tôi đấy chứ?”

“Tròi đất ơi! Anh chàng này đúng là gai ngạnh chẳng khác gì một con nhím --- vậy!” Danton phản kháng.

“Không, không,” Le Chapelier cố dàn hòa, tìm cách dung hòa sự khó chịu mà người đồng hành với anh ta gây ra. “Chúng tôi đề nghị cậu giúp đỡ, André. Ông Danton đây nghĩ rằng cậu chính là người chúng tôi cần. Giờ hãy nghe này...”

“Phải rồi. Anh nói cho anh ta nghe đi,” Danton đồng ý. “Cả hai người các vị đều nói một thứ tiếng Pháp... õng ẹo. Có thể anh ta sẽ hiểu anh.”

Le Chapelier nói tiếp, không bận tâm tới những lời chen ngang. “Sự vi phạm của nhà vua tới những quyền hiển nhiên của một quốc gia đang bắt tay vào xây dựng một bản hiến pháp sẽ đem lại tự do cho nó, đã phá tan mọi ảo tưởng nhân từ mà chúng ta vẫn còn ôm ấp. Đã có những người đi xa tới mức tuyên bố nhà vua là kẻ thù không đội trời chung của nước Pháp. Nhưng tất nhiên nói vậy là hơi thái quá.”

“Ai nói thế chứ?” Danton bùng lên dữ dội, và thả sức chửi rủa tàn tệ để thể hiện sự phản đối hoàn toàn của anh ta.

Le Chapelier xua tay yêu cầu anh ta im lặng, rồi nói tiếp.

“Dù thế nào đi nữa, tất cả đã là quá đủ, khi gộp chung cả những việc còn lại, để gây ra mối bất đồng trong Quốc hội. Đây là chiến tranh công khai giữa Đẳng cấp Thứ ba và Đặc quyền.”

“Cuộc chiến đó chẳng lẽ đã từng kết thúc sao?”

“Có thể là không; nhưng nó đã chuyển sang một hình thái mới. Chắc cậu đã nghe nói đến cuộc quyết đấu giữa Lameth và công tước de Castries?”

“Một chuyện vặt vãnh.”

“Nếu nói về kết quả của nó. Nhưng có thể nó không chỉ dừng ở đó. Giờ đây Mirabeau liên tục bị thách thức và sỉ nhục vào mỗi phiên họp. Nhưng ông ta vẫn dửng dưng, giữ được bình tĩnh một cách khôn ngoan. Nhiều người không được bình tĩnh như thế; họ đáp trả nhục mạ bằng nhục mạ, lấy đòn trả đòn, và máu đã đổ trong các cuộc quyết đấu cá nhân. Cuộc chiến đã được các tay kiếm của giới quý tộc giải quyết theo phương thức đó rồi.”

André-Louis gật đầu. Anh đang nghĩ tới Philippe de Vilmorin. “Phải,” anh nói, “đó là một mánh cũ của bọn họ. Nó thật đơn giản và trực diện - hệt như bọn họ vậy. Tôi tự hỏi tại sao bọn họ không viện đến phương pháp này sớm hơn. Vào những ngày đầu của Đại hội các Đẳng cấp, tại Versailles, có thể nó đã đem lại hiệu quả lớn hơn. Giờ đây sự xuất hiện của nó có phần hơi muộn.”

“Nhưng bọn họ đang bù đắp cho thời gian đã mất - quỷ quái thật!” Danton kêu lên. “Những lời thách đấu đang không ngừng tới tấp bay qua bay lại giữa những tay kiếm hung hãn, những kẻ mượn dao giết người đó[2], và những kẻ khốn khổ áo vải chưa từng quen tay với thứ gì ngoài cây bút. Chúng chỉ đơn giản là bọn sát nhân ---. Thế nhưng nếu tôi xông vào giữa các quý ông quý tộc và nện vỡ một hay hai cái đầu thối tha bằng cây gậy tôi đang cầm đây, hay bẻ gãy vài cái cổ quý phái bằng những ngón tay Chúa đã ban cho tôi nhằm mục đích này, hẳn pháp luật sẽ gửi tôi tới chuộc lỗi trên giá treo cổ. Và chuyện này lại xảy ra tại một đất nước đang nỗ lực theo đuổi tự do. Sao chứ, Chúa cứ việc trừng phạt tôi! Thậm chí tôi còn không được phép đội nguyên mũ trong nhà hát. Nhưng chúng --- những kẻ ---!”

“Ông ấy nói đúng đấy,” Le Chapelier lên tiếng. “Không thể nhẫn nhịn, không thể chịu đựng thêm được nữa. Hai hôm trước, d’Ambly đã đe dọa Mirabeau bằng cây can của y trước mặt cả Quốc hội. Ngày hôm qua de Faussigny đứng dậy kích động đẳng cấp của y bằng cách mời gọi những hành động sát nhân. ‘Tại sao chúng ta không xông thẳng vào những tên vô lại này với kiếm trong tay?’ y đã hỏi như thế. Đó chính xác là những từ y đã nói: ‘Tại sao chúng ta không xông thẳng vào những tên vô lại này với kiếm trong tay?’”

“Chuyện này quả là đơn giản hơn nhiều so với xây dựng hiến pháp,” André-Louis nói.

“Lagron, đại biểu đến từ Ancenis ở vùng sông Loire, đã nói điều gì đó mà chúng tôi không nghe rõ để đáp lại. Khi anh đang rời khỏi sảnh Manege[3], một gã trong đám giết thuê đó đã nhục mạ anh một cách bỉ ổi. Lagron chỉ dùng khuỷu tay đẩy nhẹ để lấy lối đi qua nhưng gã nọ la lối lên rằng hắn đã bị hành hung, và đưa ra lời thách đấu. Hai người đã quyết đấu sáng sớm hôm nay tại Champs Elysées, và Lagron đã bị giết, bị một nhát kiếm cố ý đâm xuyên qua bụng tung ra từ một kẻ giao đấu chẳng khác nào một thầy dạy kiếm thuật, còn anh chàng Lagron tội nghiệp thậm chí còn chẳng có lấy một thanh kiếm. Anh đã phải mượn kiếm để tới cuộc quyết đấu.”

André-Louis - trong tâm trí luôn nhớ tới Vilmorin, câu chuyện diễn ra với người sinh viên chủng viện đã lại tái diễn ở đây, được lặp lại thậm chí tới từng chi tiết - không khỏi bùng lên phẫn nộ. Anh siết chặt hai bàn tay lại, và quai hàm anh nghiến chặt. Đôi mắt nhỏ bé của Danton quan sát anh chăm chú.

“Thế nào? Anh nghĩ sao về chuyện đó? Quả là sự cưỡng bách quý phái, phải không? Điều cần làm là chúng ta cũng phải bức bách chúng, những con --- này. Chúng ta cần trả đòn chúng theo đúng cách đó; đối diện với chúng bằng chính những vũ khí đó. Loại bỏ chúng; đạp những tên giết người xuống vực thẳm không đáy bằng cùng phương tiện.”

“Nhưng bằng cách nào?”

“Bằng cách nào ư? Chúa ơi! Chẳng phải tôi đã nói rồi sao?”

“Đây chính là việc chúng tôi cần cậu giúp đỡ,” Le Chapelier xen vào. “Chắc chắn phải có những người ái quốc trong số các học trò xuất sắc nhất của cậu. Ý tưởng của ông Danton là một nhóm nhỏ những người như thế - sáu người chẳng hạn, với cậu là người chỉ huy - có thể sẽ dạy cho đám du côn đó một bài học sắc bén.”

André-Louis cau mày.

“Và theo ông Danton, chính xác thì việc này có thể thực hiện như thế nào?”

Ông Danton tự mình lên tiếng một cách hăng hái.

“Sao chứ, như thế này: Chúng tôi sẽ đưa anh tới Manege, vào thời điểm Quốc hội nhóm họp. Chúng tôi sẽ chỉ ra cho anh sáu kẻ cầm đầu trong đám chuyên trích huyết đó, và tung anh tới khiêu khích chúng trước khi chúng có thời gian khiêu khích bất cứ ai trong các đại biểu. Sau đó, vào sáng mai, chính sáu gã --- trích huyết đó sẽ lại bị trích huyết. Như thế, những gã còn lại sẽ phải ngẫm nghĩ. Việc đó sẽ khiến chúng phải ngẫm nghĩ nhiều, thề có ---! Nếu cần thiết, chúng ta có thể lặp lại phương thuốc để đảm bảo điều trị tiệt căn. Nếu anh giết bọn --- đó, thì càng tốt.”

Anh ta dừng lại, khuôn mặt vàng vọt đỏ phừng phừng vì phấn khích trước ý tưởng của mình. André-Louis nhìn anh ta với vẻ khó hiểu.

“Vậy đấy, anh nghĩ thế nào?”

“Quả là tài tình tột bậc.” Và André-Louis quay người sang bên để nhìn qua cửa sổ.

“Và đó là tất cả những gì anh nghĩ về nó?”

“Tôi sẽ không nói những suy nghĩ khác tôi dành cho nó, vì nhiều khả năng ông sẽ không hiểu. Với ông, thưa ông Danton, ít nhất còn có lời biện hộ là ông không biết tôi. Nhưng anh, Isaac - anh mang quý ông này tới đây với một đề nghị như thế!”

Le Chapelier không khỏi lúng túng trong tâm trạng bối rối. “Tôi thú thực tôi đã do dự,” anh ta xin lỗi. “Nhưng ông Danton sẽ không chịu tin lời tôi nếu tôi nói tính cậu không ưa mấy trò kiểu này.”

“Tôi sẽ không tin!” Danton lớn tiếng chen vào. Anh ta quay sang Le Chapelier, vung hai cánh tay to lớn. “Anh đã nói với tôi anh ta là một người ái quốc. Tình cảm ái quốc không biết đến đắn đo. Anh coi tay thầy dạy múa ẽo ợt này là người ái quốc sao?”

“Thưa ông, liệu ông có chấp nhận vì tình cảm ái quốc mà trở thành kẻ sát nhân không?”

“Tất nhiên là có. Chẳng phải tôi nói với anh rồi hay sao? Chẳng phải tôi đã nói với anh tôi sẽ rất vui mừng xông vào giữa bọn chúng với cây gậy của mình, và đập nát chúng ra như những con bọ chét --- sao?”

“Vậy thì tại sao ông không làm thế?”

“Sao ư? Vì nếu thế tôi sẽ bị treo cổ. Chẳng phải tôi đã nói rồi sao?”

“Nhưng kiểu ái quốc --- kia thì được gì? Tại sao ông không nhảy xuống vực thẳm như một Curtius nữa trong khi ông tin rằng đất nước mình sẽ được hưởng lợi từ cái chết của ông?’

Ông Danton tỏ ra ngán ngẩm ra mặt. “Bởi vì đất nước tôi sẽ có lợi hơn nhiều từ cuộc sống của tôi.”

“Vậy thì thưa ông, hãy cho phép tôi chịu chung nỗi lòng ấy.”

“Anh ư? Nhưng làm gì có nguy hiểm nào với anh? Anh sẽ thực hiện công việc của mình dưới cái cớ quyết đấu giống như bọn chúng vẫn làm.”

“Thưa ông, liệu ông có từng cân nhắc qua việc pháp luật sẽ khó lòng nhìn nhận một thầy dạy kiếm giết chết đối thủ của mình như một đấu thủ thông thường, nhất là khi có thể chứng minh rằng chính người thầy dạy kiếm đã khiêu khích trước?”

“Vậy đấy! Tròi đất ơi!” ông Danton phùng má lên tỏ vẻ khinh bỉ tột độ. “Hóa ra là thế: anh sợ!”

“Ông có thể nghĩ thế nếu muốn - rằng tôi sợ phải thực hiện một cách quỷ quyệt và xảo trá điều mà một nhà ái quốc nhiệt thành như ông sợ thực hiện một cách thẳng thắn và công khai. Tôi còn có những lý do khác. Nhưng với ông chỉ nguyên lý do này là đủ.”

Danton thở hắt ra. Sau đó anh ta chửi rủa với vốn từ ngữ còn phong phú đa dạng tới mức đáng kinh ngạc hơn trước.

“Thề có ---! Anh nói đúng,” anh ta thừa nhận, trước sự ngỡ ngàng của André-Louis. “Anh đúng, và tôi sai. Tôi cũng là một nhà ái quốc tệ hại chẳng kém gì anh, và cũng hèn nhát như thế.” Rồi anh ta viện tất cả các thánh thần ra làm chứng cho màn tự chỉ trích bản thân. “Có điều, anh thấy đấy, tôi có một giá trị nhất định: và nếu người ta tóm tôi và treo cổ tôi lên, sao chứ, tức tôi có giá trị! Quý ông thấy đấy, chúng tôi sẽ phải tìm ra một cách khác. Thứ lỗi vì đã quấy rầy. Vĩnh biệt!” anh ta chìa bàn tay khổng lồ ra.

Le Chapelier đứng đó do dự, bộ dạng ỉu xìu.

“Cậu hiểu chứ, André-Louis? Tôi lấy làm tiếc rằng...”

“Làm ơn đừng nói thêm gì nữa. Hãy sớm đến tôi chơi. Tôi những muốn mời anh nán lại, nhưng đã chín giờ rồi, và những học sinh đầu tiên của tôi cũng sắp đến.”

“Mà tôi cũng sẽ không cho phép anh ta làm thế,” Danton nói. “Chúng tôi còn phải tìm giải pháp để tiêu diệt de La Tour d’Azyr cùng đám bạn của ông ta.”

“Ai cơ?”

Câu hỏi đó vang lên như một phát súng ngắn, trong lúc Danton đang quay đi để ra về. Giọng điệu của nó làm anh ta chững lại. Anh chàng khổng lồ lại quay trở lại, Le Chapelier cũng vậy.

“Tôi vừa nói là de La Tour d’Azyr.”

“Ông ta có gì liên quan tới lời đề nghị ông vừa đưa ra với tôi?”

“Hắn ta ư? Sao nữa, hắn ta chính là kẻ cầm đầu đám trích huyết.”

Và Le Chapelier nói thêm. “Chính hắn đã giết Lagron.”

“Không phải là bạn của anh đấy chứ?” Danton băn khoăn.

“Và de La Tour d’Azyr chính là người các vị muốn tôi giết?” André-Louis hỏi rất chậm rãi, giống như một người đang bận tâm suy nghĩ về chủ đề mình đang hỏi.

“Đúng thế,” Danton nói. “Và đó không phải việc dành cho một kẻ mới biết học cầm kiếm, tôi có thể cam đoan với anh như vậy.”

“À, nhưng việc này thay đổi tất cả,” André-Louis nói, suy nghĩ thành tiếng. “Nó đem đến một cám dỗ rất lớn.”

“Sao cơ, vậy là...?” Người Khổng Lồ lại bước về phía anh một bước.

“Đợi đã!” Anh giơ bàn tay lên. Rồi với cái đầu cúi gằm xuống, anh trầm ngâm bước tới bên cửa sổ.

Le Chapelier và Danton đưa mắt nhìn nhau, rồi đưa mắt dõi theo vị chủ nhà, chờ đợi trong lúc anh ngẫm nghĩ cân nhắc.

Thoạt đầu, anh tự hỏi mình tại sao chính bản thân anh trước đây lại không viện đến phương cách này để thanh toán món nợ lâu ngày với ông de La Tour d’Azyr. Kỹ năng xuất sắc về kiếm thuật anh đã đạt được sẽ có ích gì, trừ phi anh dùng nó để báo thù cho Vilmorin, đồng thời bảo vệ Aline khỏi sự cám dỗ từ chính tham vọng của nàng? Sẽ thật dễ dàng để tìm ra La Tour d’Azyr, tung ra một lời khiêu khích ông ta không thể chịu đựng nổi, và lôi kéo ông ta vào cuộc quyết đấu mà anh muốn. Giờ đây, việc đó hẳn sẽ là sát nhân, một vụ sát nhân cũng xảo trá hệt như cuộc quyết đấu trước đây La Tour d’Azyr đã dụ dỗ Philippe de Vilmorin; vì giờ đây vị thế cũ đã bị đảo ngược, và chính André-Louis là người có thể bước vào một cuộc quyết đấu như thế mà không có chút nghi ngờ nào về kết cục. Vấn đề đạo đức đã nhanh chóng bị anh gạt sang bên. Nhưng vẫn còn lại vấn đề tư pháp anh vừa nhắc đến với Danton. vẫn còn pháp luật trên đất Pháp; cũng chính là thứ pháp luật đã khiến anh không thể chống lại La Tour d’Azyr, song nó sẽ chống lại anh một cách khá mau mắn trong trường hợp tương tự. Thế rồi đột nhiên, như vừa bừng tỉnh, anh nhìn ra giải pháp - một giải pháp nếu viện đến nhiều khả năng sẽ buộc La Tour d’Azyr phải hứng chịu một thứ công lý đầy thi vị, đưa hầu tước, ngạo nghễ, tự tin, tìm đến trước mũi kiếm của André-Louis, và kẻ khiêu khích phải hứng chịu mọi dè bỉu chính là ông ta.

Anh lại quay về phía hai vị khách, và họ thấy mặt anh rất tái, trong khi đôi mắt to sẫm màu của anh đang sáng lên kỳ lạ.

“Có thể sẽ khó khăn trong việc tìm người thay thế cho anh bạn Lagron tội nghiệp này,” anh nói. “Những người bạn của chúng ta chắc hẳn không mấy hào hứng giơ mình ra trước mũi kiếm của Đặc quyền.”

“Không sai,” Le Chapelier ủ rũ nói; rồi sau đó, như thể hiểu ra điều André-Louis vừa nảy ra trong đầu: “André!” anh ta kêu lên. “Cậu sẽ...”

“Đó là điều tôi đang nghĩ tới. Nó sẽ cho tôi một vị trí chính đáng trong Quốc hội. Nếu tay La Tour d’Azyr của các vị sau đó tìm cách khiêu khích tôi, vậy thì máu của bọn họ sẽ đổ do chính lỗi của bọn họ. Chắc chắn tôi sẽ không làm gì để bọn họ nhụt chí.” Anh mỉm cười thật khó hiểu. “Tôi chỉ đơn thuần là một kẻ bất lương đang cố gắng tỏ ra thật thà - vẫn luôn là Scaramouche, quả vậy; một tạo vật đầy miệng lưỡi. Các vị có nghĩ Ancenis sẽ chấp nhận tôi làm người đại diện cho họ không?”

“Liệu họ có chấp nhận Omnes Omnibus làm người đại diện cho mình không ư?” Le Chapelier đang phá lên cười, bộ dạng đầy hứng khỏi. “Ancenis sẽ run lên vì kiêu hãnh. Sẽ không phải là Rennes hay Nantes, như đáng ra phải thế nếu cậu muốn. Nhưng dẫu sao nó cũng đem lại cho cậu một chỗ để lên tiếng cho Bretagne.”

“Tôi sẽ cần phải tới Ancenis...”

“Không cần phải thế. Tôi gửi một lá thư cho Hội đồng là họ phê chuẩn cậu ngay lập tức. Không cần thiết phải tới tận nơi đó. Nhiều lắm chỉ nửa tháng nữa là chuyện này có thể thu xếp xong. Vậy là thỏa thuận nhé?”

André-Louis do dự thêm một lát. Vẫn còn phòng tập kiếm của anh. Nhưng anh có thể thu xếp với Le Due và Galoche để họ điều hành thay anh, còn anh chỉ quản lý và tư vấn. Nói cho cùng, Le Due đã trở thành một thầy dạy kiếm rất giỏi, đồng thời cũng là người đáng tin cậy. Nếu cần, có thể thuê thêm một trợ lý thứ ba.

“Nhất trí,” cuối cùng anh cũng nói.

Le Chapelier đập tay với anh và bắt đầu liến thoắng trong nỗi vui mừng, cho tới khi bị Người Khổng Lồ mặc áo huyết dụ đứng ngoài cửa cắt ngang.

“Việc này chính xác sẽ có ý nghĩa gì với việc chúng ta muốn thực hiện đây?” anh ta hỏi. “Liệu có phải ý nghĩa của nó là khi anh đã trở thành đại biểu, anh sẽ không còn đắn đo nữa với việc xiên qua người ông hầu tước?”

“Nếu ông hầu tước tự tìm cách để được xiên, như chắc chắn ông ta sẽ làm.”

“Tôi nhận ra sự khác biệt rồi,” Danton nói, rồi nhếch mép cười nhạo. “Ông quả là một đầu óc thiên tài.” Anh ta quay sang Le Chapelier. “Anh đã kể ban đầu anh ta bắt đầu bằng nghề gì nhỉ - luật sư, phải vậy không?”

“Phải, tôi là luật sư, và sau đó từng là một kẻ khoác lác đi lừa người khác.”

“Và đây là kết quả!”

“Như ông vừa nói. Và ông có biết rằng nói cho cùng chúng ta, ông và tôi, cũng chẳng mấy khác biệt nhau không?”

“Cái gì?”

“Giống như ông, tôi từng có lúc kích động người khác ra tay giết người tôi muốn phải chết. Ông sẽ nói tôi là một kẻ hèn nhát, tất nhiên rồi.”

Le Chapelier định chen vào tách hai người ra khi trán Người Khổng Lồ tối sầm lại. Nhưng rồi những đám mây đen này lại tan đi, và một tràng cười đinh tai vang lên làm rung động cả căn phòng dài.

“Cậu lại đánh trúng tôi lần thứ hai, và cùng vào một chỗ. Ôi, cậu cứ việc ra tay đi, chàng trai. Chúng ta nên là bạn. Phố Cordeliers là địa chỉ của tôi. Bất cứ tên vô lại --- nào cũng có thể cho cậu biết Danton sống ở đâu. Desmoulins sống bên dưới tôi. Hãy tới thăm chúng tôi vào một tối nào đó. Luôn có một chai rượu dành sẵn cho một người bạn.”

❀ ❀ ❀

[1] George Darton (1759-1794): nhà cách mạng Pháp.

[2] Ám chỉ phương thức mà de La Tour d’Azyr đã dùng để giết Philippe de Vilmorin.

[3] Nơi hay diễn ra các cuộc tranh luận của Quốc hội thời cách mạng Pháp.