Đặt niềm tin vào ông chủ nhà trong vai trò đặc sứ toàn quyền của mình với tiểu thư de Kercadiou, cũng như trong việc giải thích với nàng chính sự ăn năn sâu sắc đã buộc ông ta phải rời đi mà không từ biệt nàng theo đúng phép xã giao, hầu tước rời khỏi Sautron trong tâm trạng vô cùng ủ dột. Hai mươi bốn giờ chơi đùa với cô nàng Binet đã là quá đủ với một người có sở thích cảnh vẻ và tinh tế như ông ta. Hầu tước nhìn lại quãng thời gian đó với cảm giác lợm giọng buồn nôn - một phản ứng tâm lý không thể tránh khỏi - đồng thời lấy làm kinh ngạc về chính mình khi đến tận ngày hôm qua ông ta vẫn còn thấy cô gái này đáng thèm muốn đến thế, và nguyền rủa bản thân vì đã đẩy cơ hội có được tiểu thư de Kercadiou làm vợ vào thế chông chênh nguy hiểm chỉ vì một lạc thú thoáng qua vô nghĩa. Nói cho cùng, kiểu tư duy của ông hầu tước cũng chẳng có gì độc đáo hơn ai, vì thế tôi cũng không phải bận tâm kể nó ra đây thêm nữa. Những suy nghĩ này đều bắt nguồn từ cuộc xung đột giữa phần con và phần người vốn cùng nhau tạo nên bất cứ con người nào.

Ông hiệp sĩ de Chabrillane - người trên thực tế có thể coi như một người hầu cận thân tín của ông hầu tước - ngồi đối diện với ông ta trong cỗ xe ngựa rộng rãi. Một chiếc bàn gấp đã được mở ra đặt giữa hai người, và ông hiệp sĩ đề nghị chơi bài piquet[1]. Song hầu tước lúc này không có đầu óc nào cho bài bạc. Dòng suy nghĩ đã choán hết tâm trí ông ta. Trong lúc cỗ xe ngựa gõ lộp cộp xuống những con đường đá cuội của thành Nantes, hầu tước chợt nhớ tới lời hứa sẽ tới xem Binet biểu diễn vở “Người tình bội ước” tối hôm đó. Và lúc này, ông ta đang chạy xa khỏi cô diễn viên. Ý nghĩ làm hầu tước thấy ghê tởm ở hai điểm. Ông ta đang phá vỡ lời hứa, và ông ta đang hành động như một kẻ hèn nhát. Còn nhiều hơn thế nữa. Ông ta đã làm cho ả điếm hám lợi kia - đó là cách ông hầu tước nghĩ về cô diễn viên lúc này, và phần nào cũng có lý của mình - trông đợi thêm ân huệ từ ông ta, ngoài những món quà hào phóng ông ta đã tặng cho cô nàng. Cô ả ranh con đó gần như đã tìm cách mặc cả với ông ta về tương lai của mình. Ông ta sẽ phải dẫn cô nàng tới Paris, đưa cô ta lên ngai vàng - như cách diễn tả người ta dùng, và vẫn được dùng - để cô ta, dưới chiếc bóng bảo trợ quyền thế của hầu tước, được thấy cánh cửa của những nhà hát lớn nhất kinh thành mở ra cho tài năng của cô ta. Nói chính xác, ông ta vẫn chưa đưa ra cam đoan nào, và thầm cảm thấy may mắn về chuyện này khi nghĩ lại. Nhưng ông ta cũng không hề dứt khoát từ chối cô ả. Giờ đây, cần phải khiến cô ta hiểu, vì hầu tước buộc phải lựa chọn giữa đam mê thoáng qua dành cho cô diễn viên - một đam mê vốn đã gần tắt hẳn - và sự say mê sâu sắc, gần như thiêng liêng, ông ta dành cho tiểu thư de Kercadiou.

Danh dự của ông ta, hầu tước nghĩ, đòi hỏi ông ta phải ngay lập tức giải thoát mình khỏi một vị thế không hay. Cô ả Binet thế nào cũng làm toáng lên, tất nhiên rồi; nhưng hầu tước biết phương thuốc hữu hiệu dành cho những cơn kích động đại loại như thế. Nói cho cùng, tiền luôn có sự hữu ích của riêng nó.

Hầu tước giật dây chuông. Cỗ xe dừng lại; người hầu xuất hiện ngoài khung cửa.

“Tới nhà hát Feydau,” ông ta ra lệnh.

Tay người hầu biến mất, và cỗ xe lại tiếp tục chạy. Ông de Chabrillane bật cười giễu cợt.

“Tôi đề nghị ông không cười cợt,” hầu tước xẵng giọng. “Ông không hiểu gì cả.” Sau đó, ông ta đưa ra lời giải thích. Đó quả là một thái độ hạ mình hiếm có của hầu tước. Nhưng vậy đấy, ông ta không chịu nổi khi bị hiểu nhầm trong việc này. Chabrillane cũng trở nên nghiêm túc theo sự nghiêm chỉnh hết mực của hầu tước.

“Tại sao không viết thư?” ông ta gợi ý. “Về phần mình, tôi thú thật làm thế tôi sẽ thấy dễ dàng hơn.”

Không gì có thể bộc lộ rõ hơn tâm trạng hầu tước bằng câu trả lời của ông ta.

“Thư từ luôn có khả năng bị gửi đi nhầm địa chỉ và bị hiểu nhầm. Hai nguy cơ mà tôi không muốn mạo hiểm. Nếu cô nàng không trả lời, tôi sẽ chẳng bao giờ biết cơ sự ra sao. Và tôi sẽ không thể yên tâm được cho tới khi biết rõ đã thu xếp dứt khoát mối quan hệ này. Xe ngựa có thể chờ ở ngoài trong lúc chúng ta vào trong nhà hát. Sau đó chúng ta sẽ đi luôn. Chúng ta sẽ đi suốt đêm nếu cần.”

“Chết tiệt!” ông de Chabrillane nhăn mặt thốt lên. Nhưng ông ta cũng chỉ dừng lại ở đó.

Cỗ xe ngựa to lớn dùng để đi đường xa dừng lại trước những khung cửa thắp đèn sáng rực của nhà hát Feydau, và hầu tước bước xuống xe. Ông ta cùng Chabrillane đi vào trong nhà hát, vô tình tự tìm tới nộp mình cho André-Louis.

André-Louis đang ở trong trạng thái vô cùng phẫn nộ, kết quả của việc Climene đi xa khỏi Nantes cùng với ông hầu tước, và tâm trạng đó càng như lửa đổ thêm dầu trước thái độ thỏa mãn không thể mô tả hết bằng lời của ông Binet khi nhìn nhận sự vắng mặt này với ngụ ý không lẫn vào đâu được.

Cho dù chàng trai trẻ có chịu ảnh hưởng của lối tư duy khắc kỷ nhiều đến mấy, và có tìm cách nhìn nhận sự việc một cách hoàn toàn khách quan, thì trong trái tim và tâm hồn mình, André-Louis vẫn bị giày vò dữ dội và không thể không cảm thấy phẫn uất. Người anh trách không phải là Climene. Anh đã nhầm về cô gái. Cô ta chỉ đơn giản là một cô gái yếu đuối tội nghiệp nhắm mắt đưa chân theo lời đề nghị đầu tiên nhận được, cho dù có tệ hại xấu xa đến mức nào đi nữa, miễn là nó hứa hẹn giúp cô ta tiến thân. Cô gái đã nhiễm phải căn bệnh tham lam; và anh thầm tự chúc mừng bản thân vì đã phát hiện ra điều đó trước khi biến cô ta thành vợ mình. Giờ đây, với cô gái anh không còn có bất cứ cảm xúc nào, ngoài sự thương hại và chút coi thường. Sự thương hại đó bắt nguồn từ tình yêu mà dạo trước nàng đã thổi bùng lên trong anh. Có thể ví nó như chút cặn còn lại của tình yêu, tất cả những gì còn sót lại sau khi thứ rượu vang mạnh đã cạn hết. Sự phẫn nộ được anh dành cả cho ông bố nàng cùng kẻ đã quyến rũ nàng.

Những ý nghĩ đã bùng lên trong đầu anh vào sáng thứ Hai đó, khi anh biết được Climene vẫn chưa hề quay về sau cuộc du ngoạn hôm trước trên cỗ xe của ông hầu tước, vốn đã đủ cay độc, kể cả khi không có cú thúc anh nhận được từ anh chàng Leandre ủ dột.

Ngày trước, thái độ hai người đàn ông này dành cho nhau vẫn luôn là sự coi thường. Một hiện tượng người ta thường xuyên quan sát được trong những trường hợp tương tự. Giờ đây, biến cố dường như là nỗi bất hạnh chung vừa xảy đến đã hình thành nên giữa hai người một kiểu đồng minh. Ít nhất Leandre cũng cảm thấy như thế khi anh ta tới tìm gặp André-Louis, lúc đó đang đứng hút tẩu thuốc với vẻ ngoài hoàn toàn dửng dưng trên bờ kè ngay đối diện với nhà trọ.

“Quỷ tha ma bắt!” Leandre thốt lên. “Làm thế nào anh vẫn có thể bình thản hút thuốc vào một lúc như thế này được cơ chứ?”

Scaramouche ngước mắt lên ngắm nhìn bầu trời. “Tôi không thấy trời quá lạnh,” anh nói. “Mặt trời đang tỏa sáng. Tôi thấy rất thoải mái ở đây.”

“Chẳng lẽ anh nghĩ tôi đang nói về thời tiết chắc?” Leandre tỏ ra rất kích động.

“Vậy thì là về cái gì?”

“Về Climene, tất nhiên rồi.”

“Ồ! Quý tiểu thư không còn làm tôi bận tâm nữa,” anh nói dối.

Leandre đứng đối diện với anh, một khuôn mặt điển trai, một thân hình ăn vận bảnh bao vào những ngày đó, mái tóc rắc bột chỉn chu, đôi tất bó bằng lụa. Khuôn mặt chàng diễn viên tái nhợt, đôi mắt vốn đã to trông còn to hơn thường ngày.

“Không còn khiến anh bận tâm nữa sao? Chẳng lẽ anh không định cưới cô ấy nữa?”

André-Louis phả ra một đám khói. “Tôi đoán anh không có ý định xúc phạm tôi. Ấy vậy mà anh lại vừa cho rằng tôi chấp nhận sống với đồ thừa của người khác đấy.”

“Chúa ơi!” Leandre thốt lên sững sờ, và anh ta cứ thế đứng tròn mắt ra một hồi. Sau đó anh ta lại bùng lên. “Chẳng lẽ anh có thể vô tâm đến thế? Chẳng lẽ lúc nào anh cũng là Scaramouche sao?”

“Vậy anh trông đợi tôi sẽ làm gì?” André-Louis hỏi, đến lượt mình tỏ ra ngạc nhiên, song chỉ thoáng qua.

“Tôi không trông đợi anh chấp nhận để mất nàng mà không tranh đấu gì.”

“Nhưng cô ấy đã đi rồi.” André-Louis tiếp tục hút tẩu, trong suốt quãng thời gian đó Leandre hết siết chặt hai bàn tay vào rồi lại xòe ra trong cơn phẫn nộ bất lực. “Mà cố gắng cưỡng lại một điều không thể cưỡng lại để làm gì đây? Anh có tranh đấu hay không khi tôi giành mất cô ấy từ tay anh?”

“Cô ấy không phải là của tôi để có thể bị đoạt mất khỏi tay tôi. Tôi chỉ khao khát, còn anh đã thắng cuộc. Nhưng cho dù chuyện đó có khác đi chăng nữa, làm sao có thể so sánh với lúc này được? Lúc đó là một chuyện trong khuôn khổ danh dự, còn đây - đây là địa ngục.”

Cảm xúc của anh ta đã khiến André-Louis xúc động. Anh cầm lấy tay Leandre. “Anh là một người tốt, Leandre. Tôi lấy làm mừng vì tôi đã can thiệp vào để tránh cho anh khỏi một số phận hẩm hiu.”

“Ôi, anh không yêu nàng!” chàng diễn viên kêu lên, đầy phẫn nộ. “Chưa bao giờ. Anh đâu biết tình yêu có nghĩa là gì, nếu không anh đã chẳng nói như thế. Chúa ơi! Nếu nàng là vợ chưa cưới của tôi và chuyện này xảy ra, tôi phải giết kẻ đó - giết hắn! Anh nghe tôi nói gì chứ? Nhưng anh... Ôi, anh, anh ra ngoài này hút thuốc, hít thở không khí, và nói về nàng như đồ thừa của kẻ khác. Tôi tự hỏi tại sao tôi lại không nện cho anh một trận vì những lời đó.”

Anh ta giật cánh tay ra khỏi bàn tay đang nắm lấy nó, và trông như thể sắp đánh người đối thoại với mình đến nơi.

“Anh đáng lẽ đã làm như thế,” André-Louis nói. “Đó là một phần trong vai diễn của anh.”

Sau khi buông ra một câu rủa, Leandre quay lưng bỏ đi. André-Louis chặn anh ta lại.

“Đợi một chút đã, anh bạn. Hãy thử đặt mình vào tôi. Nếu là anh liệu bây giờ anh còn muốn cưới cô ấy không?”

“Tôi muốn không ư?” Đôi mắt chàng trai trẻ lóe lên những tia sáng đam mê. “Tôi muốn không ư? Chỉ cần nàng nói nàng sẵn lòng cưới tôi, và tôi sẽ là nô lệ của nàng.”

“Nô lệ là một từ chính xác - một nô lệ dưới địa ngục.”

“Nơi nào có nàng thì nơi đó với tôi sẽ không bao giờ là địa ngục, cho dù nàng đã làm gì đi nữa. Tôi yêu nàng, anh biết chứ, tôi không giống như anh. Tôi yêu nàng, anh nghe tôi nói không hả?”

“Tôi đã biết điều đó được một thời gian rồi,” André-Louis nói. “Mặc dù tôi không ngờ bệnh đó của anh lại nặng đến như vậy. Được thôi, có Chúa chứng giám, tôi cũng yêu cô ấy, thậm chí đủ để chia sẻ khao khát muốn giết người của anh. Với tôi, chỉ riêng dòng máu xanh[2] của de La Tour d’Azyr không thôi hẳn cũng chưa đủ làm nguôi cơn khát đó. Tôi còn muốn cả thứ chất lỏng bẩn thỉu đang chảy trong các mạch máu của lão Binet ghê tởm đến mức không thể mô tả bằng lời kia nữa.”

Trong khoảnh khắc, cảm xúc trong anh đã trở nên không thể kiểm soát được nữa, và anh đã hé lộ với Leandre trong giọng nói đượm mùi chết chóc những ý đồ thể hiện phần nào ngọn lửa đang bùng cháy bên dưới vẻ bề ngoài lạnh lùng của anh. Chàng trai trẻ bắt tay anh.

“Tôi biết lúc nãy anh đang diễn xuất,” anh ta nói. “Anh cũng cảm thấy - cảm thấy giống như tôi vậy.”

“Hãy nhìn lại chúng ta xem, hai kẻ đồng bọn. Dường như tôi đã để lộ ra cảm xúc của mình. Được thôi, giờ thì sao đây? Anh có muốn thấy gã hầu tước bảnh bao kia bị xé thành từng mảnh không? Tôi có thể dành cho anh cảnh tượng đó.”

“Cái gì?” Leandre tròn mắt, tự hỏi liệu đây có phải là một trò bỡn cợt mới của Scaramouche không.

“Cũng không khó lắm với điều kiện tôi được trợ giúp. Tôi chỉ yêu cầu một chút nho nhỏ thôi. Anh chịu giúp tôi chứ?”

“Bất cứ thứ gì anh yêu cầu,” Leandre bùng nổ. “Cho dù là mạng sống của tôi, nếu anh muốn.”

André-Louis lại nắm lấy cánh tay chàng diễn viên trẻ.

“Chúng ta hãy đi nào,” anh nói. “Tôi sẽ hướng dẫn cho anh những gì cần làm.”

Khi hai người quay trở về, đoàn kịch đã ăn trưa. Cô thiếu nữ vẫn chưa về. Quanh bàn ngự trị bầu không khí ủ rũ. Columbine và Phu nhân thể hiện rõ vẻ lo âu trên khuôn mặt. Sự thật là mối quan hệ giữa Binet và đoàn kịch của ông ta đang ngày càng trở nên căng thẳng hơn.

André-Louis và Leandre ngồi vào chỗ quen thuộc của mỗi người. Đôi mắt ti hí của Binet theo dõi họ với cái liếc nhìn ma mãnh, đôi môi dày của ông ta nhếch lên thành một nụ cười gian trá.

“Đột nhiên hai cậu bỗng thân mật với nhau quá nhỉ,” ông ta mỉa mai.

“Ông quả là người tinh tường,” Scaramouche nói, bản thân giọng nói lạnh lùng đầy căm ghét đã là một lời sỉ nhục. “Có thể ông đã nhìn ra được nguyên nhân rồi cũng nên?”

“Chẳng khó gì mấy.”

“Vậy hãy mang nó ra làm thú tiêu khiển cho cả đoàn đi!” anh làm bộ nài nỉ, rồi chờ đợi. “Sao vậy? Ông do dự ư? Chẳng lẽ sự vô liêm sỉ của ông cũng biết đâu là giới hạn sao?”

Binet nghếch cái đầu to tướng lên. “Cậu muốn kiếm chuyện với tôi phải không, Scaramouche?” Giọng nói trầm trầm của ông ta đầy vẻ đe dọa.

“Kiếm chuyện ư? Ông đùa chắc. Người ta không bao giờ kiếm chuyện với những tạo vật như ông. Tất cả chúng ta đều biết chỗ của những ông chồng tự mãn trong mắt công chúng. Nhưng, nhân danh Chúa, liệu có chỗ nào dành cho những ông bố tự mãn không nhỉ?”

Binet đứng bật dậy, một thân hình đồ sộ đầy nam tính. Ông ta hung tợn giật cánh tay ra khỏi bàn tay can ngăn của Pierrot đang ngồi bên trái mình.

“Quỷ tha ma bắt!” ông chủ đoàn kịch gầm lên: “nếu mi còn dám ăn nói bằng giọng đó với ta, ta sẽ bẻ gãy từng cái xương một trong cái xác thối tha của mi.”

“Nếu ông dám chạm dù chỉ một ngón tay lên người tôi, Binet ông sẽ cho tôi cái cớ, thứ tôi đang thiếu, để giết ông.” André-Louis vẫn bình thản như cũ, và vì thế càng đáng sợ hơn.

Cả đoàn kịch đều giật mình hốt hoảng. Chàng trai trẻ lấy từ trong túi ra một khẩu súng ngắn anh vừa mua. “Tôi đã được vũ trang, Binet. Sẽ là công bằng nếu cảnh báo ông trước. Khiêu khích tôi như ông vừa nói đi, tôi sẽ giết ông mà chẳng ái ngại nhiều hơn so với giết một con ốc sên, một tạo vật mà nói cho cùng đúng là thứ ông giống nhất - một con ốc sên, Binet; một thân hình béo phị, trơn nhẫy, bẩn thỉu, không tâm hồn, không trí tuệ. Khi nghĩ đến đây, tôi không thể chịu nổi việc phải ngồi cùng bàn với ông. Việc đó khiến tôi lộn mửa.”

Anh đẩy đĩa của mình đi và đứng dậy. “Tôi sẽ xuống dưới nhà để ăn.”

Tới đây, Columbine đứng bật dậy.

“Và tôi sẽ đi với anh, Scaramouche!” cô gái kêu lên.

Những lời nói đó chẳng khác gì một tín hiệu. Kể cả có dàn dựng trước, hẳn nó cũng không thể diễn ra đồng loạt hơn thế. Và trên thực tế, Binet hoàn toàn tin chắc có một âm mưu. Vì ngay sau Columbine lập tức đến lượt Leandre bỏ ra ngoài, và sau Leandre đến lượt Polichinelle, sau đó là tất cả những người còn lại, cho tới khi Binet nhận ra ông ta đang đứng một mình ở đầu một cái bàn trống trong một căn phòng trống - run lên bần bật, nhưng cơn giận dữ cũng không giúp ông ta chống lại cảm giác khiếp sợ vừa đột nhiên xâm chiếm toàn bộ con người ông ta.

Ông chủ đoàn kịch ngồi phịch xuống nghĩ ngợi, và ông ta vẫn ở trong tâm trạng ủ ê đó khi chừng nửa giờ sau con gái ông ta bước vào phòng, cuối cùng cũng quay về sau chuyến dạo chơi.

Trông cô gái có vẻ hơi tái, thậm chí còn có chút sợ hãi - ý thức rất rõ ràng rằng, lúc này, thử thách kinh hoàng khi phải đối diện với cả đoàn kịch đang chờ đợi cô ta.

Không thấy ai ngoài bố mình trong phòng, cô gái đứng sững lại ở ngưỡng cửa.

“Mọi người đâu cả rồi?” cô gái hỏi, cố hết sức để giọng mình có vẻ tự nhiên.

Ông Binet ngẩng đầu lên nhìn thẳng vào đôi mắt vẫn đang hằn những tia máu của cô con gái. Ông ta quắc mắt lên bực bội, bĩu đôi môi dày ra và hầm hừ khó chịu trong cổ họng. Thế nhưng ông bố vẫn thấy hài lòng về con gái, thật duyên dáng, xinh đẹp, với dáng bộ hoàn hảo của một quý cô đài các trong chiếc áo khoác dài màu xanh lục viền lông thú mặc đi đường, đôi găng tay và chiếc mũ rộng vành được trang trí bằng một chiếc khóa trang sức hiệu Rhinestone lấp lánh đang đội trên mái tóc nâu được tạo kiểu thật duyên dáng của nàng. Không cần phải lo sợ gì về tương lai khi ông ta có một cô con gái như thế; anh chàng Scaramouche cứ việc bày trò quỷ quái gì ra thì tùy thích.

Tuy nhiên, ông ta không hề để lộ ra chút nào những suy nghĩ đầy khoan khoái này.

“Vậy là cuối cùng con cũng quay về rồi đấy, con bé ngốc nghếch,” ông bố gầm gừ chào đón cô con gái. “Ta đang bắt đầu tự hỏi liệu tối nay chúng ta có nên công diễn hay không nữa. Ta cũng sẽ không mấy ngạc nhiên nếu con không quay về đúng giờ. Quả thực, kể từ khi con lựa chọn tự quyết định theo cách con muốn và tảng lờ mọi lời khuyên của ta, chẳng còn gì khiến ta thấy ngạc nhiên nữa.”

Cô gái bước tới bên bàn, tựa người vào bàn rồi cúi xuống nhìn ông bố với vẻ gần như khinh thường.

“Con chẳng có gì phải hối tiếc cả,” nàng nói.

“Kẻ ngốc nào thoạt đầu chẳng nói thế. Mà cho dù có đi nữa, cũng chẳng đời nào con chịu thừa nhận. Các cô đều thế cả. Các cô tự làm theo ý thích của mình, bất chấp lời khuyên từ những người lớn tuổi hơn. Quỷ tha ma bắt, cô con gái của tôi, cô biết những gì về đàn ông cơ chứ?”

“Con không hề phàn nàn gì,” cô con gái nhắc lại để ông bố nhớ.

“Không, nhưng rồi không bao lâu nữa cô sẽ làm thế, khi cô phát hiện đáng ra cô đã làm tốt hơn nhiều nếu nghe theo chỉ dẫn của ông bố già này. Chừng nào ông hầu tước của cô còn héo hon mê mẩn vì cô, sẽ chẳng có gì cô không thể làm với gã ngốc đó. Chừng nào cô không dành cho ông ta thứ gì khác ngoài các đầu ngón tay để hôn... a, ôi trời ơi! thì hẵng còn cơ hội để xây dựng tương lai cho cô. Cho dù cô có sống đến nghìn tuổi đi nữa, cô cũng sẽ không bao giờ có lại một cơ hội như thế, và cô đã quẳng nó đi, để đổi lấy cái gì?”

Cô con gái ngồi xuống. “Bố thật bần tiện,” nàng nói với vẻ ghê tởm.

“Bần tiện, ta ư?” Đôi môi dày của ông bố nhếch lên. “Ta đã phát chán với cuộc sống dưới đáy xã hội, và ta nghĩ rằng hẳn con cũng thế. Con đã nắm giữ được một bàn tay đáng ra có thể đem về cả một gia tài nếu con xử sự với nó như ta khuyên bảo. Và được thôi, con đã làm theo ý mình, và giờ gia tài đó đâu? Chúng ta có thể huýt gió gọi nó như một thủy thủ huýt sáo gọi gió. Và, có Chúa trên thiên đường chứng giám, chúng ta sẽ cần phải huýt sáo ngay lập tức nếu bầu không khí trong đoàn kịch cứ tiếp tục như thế này. Gã Scaramouche khốn kiếp đó đã giở trò ma mãnh của hắn ra với bọn họ. Đột nhiên tất cả bọn họ bỗng trở nên đạo đức. Bọn họ không thèm ngồi cùng bàn với ta nữa.” Ông bố phun ra một tràng giữa cơn tức giận và bỡn cợt mỉa mai. “Chính ông bạn Scaramouche của con đã đầu têu cho bọn họ. Hắn đã thực sự đe dọa mạng sống của ta. Đe dọa tính mạng của ta! Gọi ta là... Ồ, nhưng có quan trọng gì chứ? Điều quan trọng nằm ở chỗ việc tiếp theo xảy đến với chúng ta sẽ là đoàn kịch Binet khám phá ra nó có thể xoay xở được mà không cần tới ông Binet và con gái ông ta. Gã con hoang đê tiện mà ta đánh bạn cùng đã dần dần ăn cướp của ta mọi thứ. Giờ đây, hắn có trong tay sức mạnh để cướp khỏi tay ta chính đoàn kịch của ta, và gã vô lại đó không thiếu gì sự vô ơn và đê mạt để mang sức mạnh đó ra sử dụng.”

“Cứ để hắn ta làm vậy,” cô con gái khinh thường nói.

“Để mặc hắn?” Ông bố ngây người ra. “Vậy chúng ta sẽ ra sao?”

“Dù thế nào đi nữa, đoàn kịch Binet cũng không còn làm con quan tâm,” cô gái nói. “Con sẽ sớm đi Paris, vẫn còn những nhà hát tốt hơn nhà hát Feydau. Còn có nhà hát của cô Montansier ở Palais Royal; còn có nhà hát Ambigu Comique; còn có Comédie Française; và thậm chí có khi con sẽ có một nhà hát cho riêng mình.”

Trong một lần hiếm hoi, đôi mắt ông bố mở to. Ông ta chìa ra một bàn tay béo ị, và đặt nó lên hai bàn tay cô con gái. Nàng nhận ra tay ông bố đang run rẩy.

“Có phải ông ta đã hứa như thế không? Có phải ông ta đã hứa như thế không?”

Cô con gái nhìn ông bố, đầu hơi ngả sang một bên, đôi mắt đầy vẻ tinh quái, trên đôi môi tuyệt mỹ là một nụ cười có phần kỳ lạ.

“Ông ấy không từ chối khi con yêu cầu,” cô gái trả lời, với niềm tin rằng tất cả đã diễn ra theo đúng mong muốn của mình.

“Trời ạ!” Ông bố rút tay về rồi đứng bật dậy. Trên khuôn mặt ông ta hiện rõ vẻ chán nản. “Ông ta không từ chối!” ông ta thốt lên đầy mỉa mai, rồi nổi nóng: “Giá như cô chịu cư xử như bố cô khuyên nhủ, hẳn ông ta đã ưng thuận bất cứ điều gì cô đòi hỏi, và hơn thế nữa, ông ta hẳn sẽ cung cấp cho cô bất cứ thứ gì cô đòi hỏi - bất cứ thứ gì nằm trong khả năng của ông ta, và khả năng của ông ta là vô hạn. Cô đã biến một thứ tưởng như chắc chắn thành một khả năng, và ta căm ghét các khả năng - Chúa ơi! Ta đã sống quá lâu với các khả năng, và đã kề cận với cảnh chết đói vì chúng.”

Giá cô gái biết đến cuộc trò chuyện đang diễn ra lúc đó tại lâu đài Sautron, hẳn nàng sẽ ít tự tin hơn khi bật cười trước những lời tiên tri u ám của ông bố. Nhưng số phận đã quyết định nàng sẽ không bao giờ biết đến chuyện đó, và đây quả thực là sự trừng phạt tàn khốc nhất. Cô thiếu nữ rồi đây sẽ quy trách nhiệm toàn bộ những điều tồi tệ bỗng dưng đổ ập xuống đầu nàng, sự sụp đổ tan tành của mọi hy vọng về tương lai nàng đang ấp ủ với ông hầu tước, cũng như sự tan đàn xẻ nghé đột ngột của đoàn kịch Binet, cho sự can thiệp của gã Scaramouche nham hiểm.

Cô thiếu nữ có thể lập luận rằng có lẽ ông hầu tước, cho dù không có lời cảnh báo trước của bá tước de Sautron, rất có thể sẽ tìm thấy trong những biến cố xảy ra tại nhà hát Feydau tối hôm đó đủ lý do để chấm dứt một mối quan hệ có quá nhiều sự kiện đầy kích động vô vị, trong khi việc đoàn kịch Binet tan rã gần như chắc chắn là kết quả do André-Louis tạo ra. Nhưng đó không phải là kết quả anh chủ định gây nên hay có thể lường trước.

Khả năng lớn là vậy khi vào giờ nghỉ sau màn hai, anh tìm đến phòng thay đồ chung của Polichinelle và Rhodomont. Polichinelle lúc đó đang thay đồ.

“Nếu là tôi, tôi sẽ không mất công thay đồ đâu,” anh nói. “Vở kịch nhiều khả năng sẽ không đi xa hơn cảnh mào đầu màn tiếp theo của tôi với Leandre.”

“Ý cậu là gì?”

“Rồi ông sẽ thấy.” Anh đặt một tờ giấy lên bàn của Polichinelle, giữa các đồ hóa trang. “Hãy đọc qua thứ này. Nó là một thứ di chúc và chứng thư dành cho đoàn kịch. Tôi đã có thời làm luật sư; văn bản này hoàn toàn hợp lệ. Tôi nhường lại cho mọi người phần lợi tức tôi có được từ đoàn kịch với tư cách đối tác làm ăn.”

“Nhưng cậu không định rời bỏ chúng tôi đấy chứ?” Polichinelle hoảng hốt kêu lên, trong khi Rhodomont bất ngờ ngước mắt lên nhìn chăm chú với cùng câu hỏi.

Cái nhún vai của Scaramouche đã nói lên tất cả. Polichinelle phiền muộn nói tiếp: “Tất nhiên rồi, đáng ra phải nhìn ra trước chuyện này mới phải. Nhưng tại sao người ra đi lại là cậu? Chính cậu là người đã làm nên chúng tôi; và chính cậu là khối óc và trái tim thực sự của đoàn kịch; chính cậu đã nâng nó lên thành một đoàn kịch sân khấu thực thụ. Nếu có ai đó phải ra đi, thì hãy để người đó là Binet - Binet và cô con gái quỷ quái của ông ta. Còn nếu cậu đi, thì quỷ tha ma bắt! Tất cả chúng tôi sẽ đi với cậu!”

“Phải đấy,” Rhodomont nói thêm, “chúng tôi đã chịu đựng quá đủ lão béo đê tiện ấy rồi.”

“Tất nhiên tôi cũng đã nghĩ tới chuyện đó,” André-Louis nói. “Trước hết, đó không phải là sự tự mãn phù phiếm; đó là niềm tin vào tình bạn của mọi người. Sau tối nay, có thể chúng ta sẽ xem xét lại, nếu tôi sống sót.”

“Nếu cậu sống sót ư?” cả hai đồng thanh thốt lên.

Polichinelle đứng lên. “Giờ thì trong đầu cậu lại nảy ra trò điên rồ gì nữa vậy?” ông ta hỏi.

“Thứ nhất, tôi nghĩ tôi đang giúp Leandre thỏa mãn; mặt khác, tôi đang thanh toán một món nợ cũ.”

Ba tiếng gõ cửa vang lên trong lúc anh đang nói.

“Đến lúc rồi, tôi phải đi thôi. Hãy giữ lấy văn bản đó, Polichinelle. Nói cho cùng, có khi nó lại không cần thiết.”

Anh bỏ ra ngoài. Rhodomont tròn mắt nhìn Polichinelle. Polichinelle tròn mắt nhìn lại Rhodomont.

“Cậu ta đang nghĩ tới chuyện quái quỷ gì thế không biết nữa?” Rhodomont lên tiếng.

“Để biết chắc thì cách hay nhất là đi xem tận nơi,” Polichinelle đáp. Ông ta hối hả hoàn tất việc thay đồ, bất chấp những gì Scaramouche vừa nói; rồi cùng Rhodomont đi ra sân khấu.

Khi ra tới gần cánh gà, họ nghe thấy một tràng vỗ tay vang dậy từ phía công chúng. Là tiếng vỗ tay và còn thêm cả một thứ gì khác nữa; một tràng vỗ tay ở một cung bậc không bình thường. Khi nó lắng xuống, hai người nghe thấy tiếng Scaramouche vang lên rõ ràng, ngân vang như tiếng chuông:

“Và ông thấy đấy, ông Leandre thân mến, rằng khi ông nói tới Đẳng cấp Thứ ba, sẽ cần trình bày cho cụ thể hơn. Chính xác ra thì Đẳng cấp Thứ ba là gì?”

“Chẳng là gì cả.”

Một tiếng ồ vang lên từ dưới khán giả, có thể nghe thấy rõ trong cánh gà, và nhanh chóng được tiếp nối bằng một câu hỏi nữa của Scaramouche:

“Đúng rồi. Than ôi! Nhưng đáng ra nó nên là gì?”

“Là tất cả,” Leandre nói.

Khán giả reo lên hoan nghênh, càng dữ dội hơn trước sự bất ngờ của câu trả lời đó.

“Lại đúng,” Scaramouche nói. “Và hơn nữa, đó là những gì nó sẽ trở thành, là thứ nó vốn thế rồi. Ông có nghi ngờ điều đó không?”

“Tôi hy vọng vào nó,” anh chàng Leandre đã được rèn giũa nói.

“Ông có thể tin vào điều đó,” Scaramouche nói, và một lần nữa tiếng hoan hô vang lên như sấm dậy.

Polichinelle và Rhodomont đưa mắt nhìn nhau: quả thực Polichinelle đã nháy mắt, không phải không có chút thích thú.

“Quỷ tha ma bắt!” Một giọng nói gầm lên sau lưng họ. “Gã vô lại này lại giở mấy mánh khóe chính trị của hắn ra nữa sao?”

Hai người quay lại, đối diện với ông Binet. Khe khẽ bước đi không tiếng động, ông ta đã lặng lẽ tới sau lưng họ mà không ai trong hai người nghe thấy, và giờ ông ta đứng đó trong bộ trang phục màu huyết dụ của Pantaloon, bên ngoài là chiếc áo ngủ dài thượt, đôi mắt ti hí sáng quắc lên trên cái mũi giả.

Nhưng sự quan tâm của hai người diễn viên đều bị thu hút cả về phía giọng nói của Scaramouche. Anh đang bước tới phía trước sân khấu.

“Anh ta nghi ngờ,” anh đang nói với khán giả. “Nhưng thế thì chính bản thân ông Leandre cũng chẳng khác mấy so với những người tôn thờ đấng biểu tượng đã mục ruỗng của Đặc quyền, và vì vậy anh ta có chút sợ hãi khi phải tin vào sự thật đang trở nên rõ ràng với toàn thế giới. Liệu tôi có nên thuyết phục anh ta không? Liệu tôi có nên kể cho anh ta biết việc một đám quý tộc được hỗ trợ bởi đám đầy tớ có vũ khí của bọn họ - tất cả chừng sáu trăm người - đã tìm cách áp chế Đẳng cấp Thứ ba tại Rennes chỉ vài tuần ngắn ngủi trước đây như thế nào không? Tôi có nên nhắc cho anh ta nhớ lại khuôn mặt đầy thượng võ mà Đẳng cấp Thứ ba đã thể hiện ra trong dịp đó, cũng như bằng cách nào họ đã quét sạch đám quý tộc hạ tiện - đám quý tộc thấp hèn đó khỏi các đường phố...”

Tiếng hoan hô vang lên ngắt lời anh. Thông điệp anh đưa ra đã trúng đích và được tiếp nhận. Những người từng phải uất ức chịu đựng cách gọi miệt thị đó từ những đẳng cấp cao hơn bùng lên khoan khoái khi chúng được sử dụng ngược lại để chỉ chính giới quý tộc.

“Nhưng hãy để tôi kể cho quý vị nghe về kẻ cầm đầu của bọn họ - kẻ quý phái nhất trong đám hạ tiện này, hay có thể gọi là kẻ hạ tiện nhất trong đám quý tộc đó cũng được! Các vị biết y - biết kẻ đó. Y sợ nhiều thứ, nhưng sợ nhất là tiếng nói của sự thật. Với những kẻ như y, sự thật hùng hồn được nói ra một cách hùng hồn là một thứ phải làm câm lặng ngay lập tức. Vậy là y tập hợp những kẻ cùng loại với mình cùng đám thủ hạ của chúng, và dẫn đầu bọn chúng xông tới sát hại những kẻ tư sản khốn khổ dám cả gan lên tiếng. Nhưng những kẻ thị dân khốn khổ đã không chấp nhận để chúng tàn sát mình trên các đường phố của Rennes. Họ nhận thấy vì đám quý tộc đã quyết định rằng máu phải đổ, vậy thì đó cũng nên là máu của đám quý tộc. Họ tập hợp nhau lại - những con người hạ tiện cao quý này chống lại những kẻ cao quý hạ tiện - và họ tập hợp nhau lại mạnh mẽ đến mức họ tống cổ ông de La Tour d’Azyr cùng đám lâu la khát máu khỏi chiến trường với cái đầu vỡ toác và ảo tưởng sụp đổ tan tành. Bọn họ phải tìm nơi lẩn trốn ở chỗ những người dòng Cordelier; và các vị thầy tu ấy đã cho những kẻ này nơi ẩn náu trong tu viện của họ - những kẻ còn sống sót, trong đó có thủ lĩnh đầy kiêu hãnh của bọn họ, ông de La Tour d’Azyr. Các vị hẳn đã nghe đến tên ông hầu tước can đảm, vị chúa tể của sự sống và cái chết này rồi chứ?”

Khoang nhạc sôi lên trong khoảnh khắc. Rồi im lặng trở lại khi Scaramouche tiếp tục:

“Ồ, đó quả là một cảnh tượng đẹp đẽ khi chứng kiến tên thợ săn hùng mạnh này phải cuống cuồng tìm nơi ẩn náu như một con thỏ rừng, cuống cuồng nấp kỹ trong tu viện Cordelier. Kể từ dạo đó Rennes không còn thấy mặt ông ta. Rennes hẳn rất muốn được thấy mặt ông ta lần nữa. Nhưng ông hầu tước can đảm bao nhiêu thì ông ta cũng thận trọng bấy nhiêu. Và theo các vị ông ta đã tìm nơi lánh nạn ở đâu, nhà quý tộc cao quý đã muốn rửa sạch những đường phố Rennes bằng máu của chính các công dân của nó, kẻ đã muốn tàn sát, bất kể già trẻ, những kẻ vô lại hạ tiện để làm câm lặng tiếng nói của chân lý và của tự do đang vang lên trên khắp nước Pháp ngày nay? Theo các vị ông ta đã giấu mình ở đâu? Sao chứ, ở chính nơi đây, tại Nantes.”

Tiếng hò hét lại vang lên.

“Các vị nói gì cơ? Không thể ư? Sao lại không, các bạn của tôi, vào ngay khoảnh khắc này đây ông ta đang có mặt trong nhà hát này - lẩn tránh trên kia, trong lô ghế đó. Ông ta quá e lệ không muốn lộ mặt - ồ, quả là một nhà quý tộc rất khiêm tốn. Nhưng ông ta đang ở trên kia, đằng sau tấm màn. Ông không định ra mắt các bạn mình sao, ông de La Tour d’Azyr, ông hầu tước vẫn coi tài hùng biện là một năng khiếu nguy hiểm đến thế? Hãy nhìn xem, mọi người ở đây muốn nói vài lời với ông; họ không tin tôi khi tôi nói với họ ông đang ở đây.”

Sự thật là, cho dù ông ta từng thế nào đi nữa, và cho dù André-Louis có nghĩ về ông ta ra sao, ông de La Tour d’Azyr chắc chắn không phải là kẻ hèn nhát. Nói rằng ông ta lẩn trốn ở Nantes là không đúng. Tại đây, ông hầu tước luôn đi lại một cách công khai, không chút sợ hãi. Song tình cờ thay, người dân Nantes cho tới lúc này vẫn chưa hề biết tới sự hiện diện của ông ta. Nhưng vậy đấy, hầu tước chẳng việc gì phải báo cho họ biết về chuyện này cũng như ông chẳng việc gì phải giấu giếm họ.

Tuy nhiên, một khi đã bị thách thức như thế thì bất chấp thái độ đáng lo ngại mà đám đông thính giả thể hiện để đáp lại những lời hô hào của Scaramouche, bất chấp mọi nỗ lực của Chabrillane nhằm ngăn ông ta lại, hầu tước gạt phắt tấm màn che bên cạnh lô ghế sang bên, rồi đột ngột xuất hiện, tái nhợt nhưng bình thản và đầy khinh miệt khi ông ta đưa mắt nhìn, đầu tiên là Scaramouche, sau đó là đám đông, những người đã bắt đầu tỏ thái độ thù địch khi nhìn thấy ông ta.

Những tiếng hò hét chửi rủa liên tục nhắm vào hầu tước, những nắm đấm giơ lên hướng về phía ông ta, những cây gậy được vung lên đầy đe dọa.

“Đồ sát nhân! Đồ đê tiện! Đồ hèn nhát! Đồ phản bội!”

Nhưng ông ta vẫn can đảm thách thức cơn bão tố, mỉm cười đối diện với nó bằng thái độ khinh miệt không giấu giếm. Hầu tước đợi những tiếng la ó ngừng lại; đợi tới lượt mình đáp trả lại đám đông. Song ông ta nhanh chóng nhận ra mình đang chờ đợi một cách vô ích. Vẻ khinh thường hầu tước không buồn nhọc công che giấu chỉ càng kích động họ thêm nữa.

Dưới khán phòng, sự hỗn loạn đã sôi sục. Những cú thượng cẳng chân hạ cẳng tay đang được thoải mái tung ra; từng nhóm người đang ẩu đả với nhau, và tại đôi chỗ, những thanh kiếm đã được rút ra, nhưng thật may là đám đông chen chúc đã ngăn cản việc sử dụng chúng một cách hữu hiệu. Những người có phụ nữ đi cùng hay có bản tính nhút nhát hối hả rời khỏi nhà hát lúc này đang có chiều hướng biến thành đấu trường, nơi ghế ngồi đang bị bẻ ra để làm vũ khí, và những giá nến đã được biến thành đồ để ném.

Một trong những vật thể bay này, được ném đi từ tay một quý ông ngồi trong một lô ghế, thiếu chút nữa đã trúng vào Scaramouche lúc này đang đứng nhìn xuống với nụ cười đắc thắng, chứng kiến cuộc loạn đả mà những lời nói của anh đã tạo nên. Biết rõ đám đông công chúng là thứ vật liệu dễ bắt lửa đến mức nào, anh đã cố ý ném vào họ ngọn đuốc bất hòa để tạo ra đám cháy này.

Anh nhìn thấy đám đông khán giả nhanh chóng tách thành từng nhóm, mỗi nhóm đại diện cho một trong hai phe đang bắt đầu gây ra một cuộc xung đột lớn làm rung chuyển cả nước Pháp. Những tiếng hô tập hợp lực lượng của bọn họ vang động nhà hát.

“Hạ gục bọn tiện dân!” một số hét lớn.

“Hạ gục bọn đặc quyền!” một số khác hô to.

Rồi sau đó, nổi bật lên trên nền ồn ào chung, một lời kêu gọi vang lên sắc lạnh và kiên quyết:

“Tới lô ghế! Giết chết tên đồ tể của Rennes! Giết chết La Tour d’Azyr, kẻ gây chiến với nhân dân!”

Một dòng người rầm rầm đổ xô về phía những cánh cửa khoang nhạc mở ra cầu thang dẫn lên các lô ghế.

Và đến lúc này, trong khi ẩu đả và hỗn loạn lan nhanh như lửa cháy, từ trong nhà hát tràn cả ra ngoài phố, lô ghế của La Tour d’Azyr đã trở thành mục tiêu tấn công của đám tư sản, cũng đồng thời biến thành điểm tập trung của các nhà quý tộc có mặt trong nhà hát cũng như của những người, cho dù không có nguồn gốc quý tộc, vẫn gắn bó với phe quý tộc.

La Tour d’Azyr đã rời khỏi chỗ ngồi của mình ở lô ghế để ra gặp những người tới gia nhập cùng ông ta. Lúc này, phía dưới khoang nhạc, một nhóm quý tộc đầy phẫn nộ, trong lúc tìm cách đi qua dàn nhạc trống không để xông lên sân khấu, nhận ra họ bị chặn đường và ngăn cản bởi một nhóm bao gồm những người vốn đang nung nấu những cảm xúc mà André-Louis đã nói hộ thành lời.

Nhận ra chuyện này, đồng thời cũng nhớ tới giá nến lúc trước, anh quay sang Leandre, người vẫn đứng bên cạnh anh.

“Tôi nghĩ đã đến lúc nên rời khỏi đây,” anh nói.

Leandre, tái mét dưới lớp hóa trang, đang kinh hoàng trước cơn bão tố vốn vượt xa những gì mà bộ óc không mấy giàu tưởng tượng của anh ta có thể hình dung ra, lầm bầm tán đồng bằng những lời không tài nào nghe rõ. Nhưng dường như họ đã quá chậm trễ, vì đúng vào lúc đó hai người bị tấn công từ phía sau.

Ông Binet cuối cùng cũng thành công trong việc đột phá qua Polichinelle và Rhodomont, hai người đã gắng sức giữ ông ta lại khi nhìn thấy cơn giận dữ điên cuồng của ông chủ đoàn kịch. Sáu nhà quý tộc, toàn những nhân vật quen thuộc với phòng nghỉ của các diễn viên, đã đi vòng qua đằng sau sân khấu để đánh tập hậu tên khốn kiếp đã khuấy động nên cuộc bạo loạn này, và chính bọn họ đã hất sang một bên hai diễn viên đang giữ lấy ông Binet. Lúc này bọn họ đang xông tới đằng sau ông ta, kiếm trong tay; nhưng phía sau đám này lại xuất hiện Polichinelle, Rhodomont, Harlequin, Pierrot, Pasquariel và Basque, vũ trang bằng những món đồ họ kịp vớ được trong lúc vội vã, với ý định ứng cứu người mà bất chấp tất cả, họ vẫn có cảm tình, và cũng là người họ gửi gắm toàn bộ hy vọng.

Đi trước nhất là Binet, lao tới với tốc độ nhanh hơn nhiều so với mọi khi, vung vẩy trong tay cây can dài, vật bất ly thân của Pantaloon.

“Đồ đê tiện khốn kiếp!” ông ta rống lên. “Mày đã làm tao phá sản! Nhưng, thề có Chúa, mày sẽ phải trả giá!”

André-Louis quay lại đối mặt với ông ta. “Ông lẫn lộn nguyên nhân với kết quả,” anh nói. Nhưng anh không thể nói thêm nhiều hơn... Cây can của Binet, hung hăng vung lên cao, đập xuống gãy đôi trên vai anh. Nếu anh không nhanh nhẹn né người sang bên khi cây can đập xuống, hẳn nó đã phang trúng đỉnh đầu anh, và có lẽ đã khiến anh choáng váng. Vừa né người đi, anh vừa thò tay vào túi, và ngay sau âm thanh do cây can gãy của Binet gây nên lập tức đến tiếng lên đạn của khẩu súng ngắn André-Louis rút ra đáp trả.

“Mi đã được cảnh báo trước rồi nhé, đồ ma cô dắt gái bẩn thỉu!” anh thét lên. Rồi bắn thẳng vào người ông ta.

Binet đổ vật xuống kêu la ầm ĩ, trong khi Polichinelle dữ dội, càng dữ dội hơn lúc nào hết khi phải đối mặt với thực tại khủng khiếp này, hối hả nói nhanh vào tai André-Louis:

“Đồ ngốc! Đâu cần nhiều đến thế! Biến đi ngay lập tức, nếu không cậu sẽ phải để bộ da lại đây đấy! Biến đi!”

André-Louis cũng nghĩ đây là một lời khuyên đúng đắn, và lập tức làm theo. Đám quý tộc đã bám theo Binet xông lên sân khấu để thực hiện cuộc trừng phạt, một phần bị những món vũ khí ngẫu hứng của các diễn viên ngăn trở, một phần e dè trước khẩu súng ngắn thứ hai Scaramouche vừa rút ra, để mặc cho anh đi. Anh lao vào trong cánh gà, và tại đây gặp phải hai lính cảnh binh, một phần của lực lượng cảnh sát lúc này đã xông vào trong nhà hát để vãn hồi trật tự. Bóng dáng của những người này nhắc cho anh nhớ hiện anh đang ở vào một vị thế không hay ho đến mức nào trong mắt pháp luật sau những gì xảy ra tối nay, và nhất là với viên đạn đang nằm đâu đó trong thân hình béo phị của Binet. Anh giơ súng ngắn lên.

“Tránh ra, không tôi sẽ bắn vỡ óc các người!” anh đe dọa họ, và hai viên cảnh binh, vốn không mang súng bên người, đã phải lùi lại cho anh chạy qua. Anh lách qua bên cánh cửa phòng thay đồ của diễn viên, nơi các quý bà quý cô của đoàn kịch đã khóa trái cửa lại ẩn nấp bên trong cho tới khi cơn bão tố lắng xuống, và ra tới con phố đằng sau nhà hát. Con phố vắng tanh. Anh hối hả chạy dọc xuống phố, với ý định quay về nhà trọ lấy quần áo và tiền, vì anh không thể nào lên đường đào tẩu trong bộ trang phục của Scaramouche.

❀ ❀ ❀

[1] Một lối đánh bài tây gồm hai người chơi, sử dụng 32 quân bài.

[2] Ý nói dòng máu quý tộc.