Sau chừng một tuần vắng mặt, hầu tước de La Tour d’Azyr quay trở lại chỗ của ông ta trong Cánh Hữu của Quốc hội. Nói cho đúng, tới thời điểm này chúng ta đã có thể gọi ông ta là nguyên hầu tước de La Tour d’Azyr, vì bấy giờ đã là tháng Chín năm 1790, hai tháng sau khi thông qua nghị định - dưới sự vận động quyết liệt của vị đại biểu người Breton chủ trương bình đẳng là Le Chapelier - trong đó tuyên bố các tước hiệu quý tộc không có giá trị cha truyền con nối hơn gì sự ô nhục; và cũng như việc hình ảnh giá treo cổ không thể được đem ra mạ lỵ hậu duệ rất có thể đáng kính trọng của một kẻ từng bị kết án treo cổ, thì những huy hiệu ghi nhận công trạng không thể vinh danh hậu duệ rất có thể thiếu tư cách của một người đã chứng tỏ giá trị tốt đẹp của bản thân. Và như vậy, nghị định đã thông qua việc bãi bỏ tước hiệu quý tộc gia truyền và ném các gia huy vào đống rác gồm những thứ không còn đáng để một nhóm các nhà triết học được khai sáng chấp nhận. Ông bá tước de Lafayette, người đã ủng hộ cuộc vận động này, rời Quốc hội với danh xưng đơn giản là ông Motier, diễn giả lớn, bá tước Mirabeau trở thành ông Riquetti, và hầu tước de La Tour d’Azyr đơn giản chỉ còn là ông Lesarques. Sự kiện này diễn ra vào một trong những cơn hưng phấn nhân ngày Quốc Khánh sắp tới tại Champs de Mars, và không nghi ngờ gì nữa, ngay ngày hôm sau nó đã khiến nhũng người từng tán thưởng nó phải ân hận sâu sắc. Chính vì thế, cho dù bây giờ đã trở thành luật, nó là một thứ luật mà khi thực thi sẽ gặp đủ loại rắc rối.

Tuy nhiên, đó là chuyện của quá khứ. Lúc này, như tôi vừa nói, là tháng Chín, mỗi ngày đều âm u và mưa như trút nước, và một phần sự ẩm ướt tối tăm của nó dường như đã len lỏi vào trường sảnh Manege, tại đây, trên tám hàng băng ghế màu xanh lục kê thành hình bầu dục cao dần lên về sau theo ba phía của khoảng không gian trống được gọi là La Piste, là chừng tám, chín trăm đại biểu thuộc ba đẳng cấp tạo nên quốc gia.

Vấn đề đang được các nhà lập pháp tranh luận là liệu cơ quan lập pháp sẽ kế tục Quốc hội Lập hiến nên làm việc kết hợp với nhà vua hay không, và liệu nó nên hoạt động định kỳ hay thường xuyên, và liệu nó nên bao gồm hai viện hay một.

Tu viện trưởng Maury, con trai của một người thợ giày, và vì vậy mà, vào những ngày đầy đối kháng đó, ông là người phát ngôn chính của Cánh Hữu - phe Áo Đen, được biết đến thời đó như những người đang tranh đấu cho công cuộc thất bại của Đặc quyền - đang đứng trên bục diễn thuyết. Có vẻ ông ta đang thúc giục việc lựa chọn hệ thống hai viện theo mô hình của nước Anh. Nếu có điều gì đáng chú ý, thì đó là việc ông ta nói dài dòng và văn vẻ hơn thường lệ; những lý lẽ của ông ta mỗi lúc một trở nên giống với một bài thuyết giáo; bục diễn thuyết của Quốc hội càng lúc càng giống bục giảng đạo; nhưng các thành viên Quốc hội, trái lại, mỗi lúc một tỏ ra ít tập trung chú ý hơn. Họ trở nên bồn chồn hơn dưới tràng thuyết giảng dài dòng đang tuôn ra đều đều, và trong vô vọng, bốn người điều hành mặc quần xa tanh đen, mái tóc rắc bột chỉn chu, ngực đeo chuỗi dây chuyền ứng với chức vụ, bên hông đeo kiếm nạm vàng, đi vòng quanh La Piste, không ngừng vỗ tay và ra lệnh.

“Im lặng! Ngồi xuống!”

Cũng vô ích không kém là tiếng chuông vị chủ tọa thỉnh thoảng lại rung lên từ chiếc bàn phủ vải xanh lục kê đối diện bục diễn thuyết của ông ta. Tu viện trưởng Maury đã nói quá dài, và từ lâu không còn làm các thành viên Quốc hội để ý đến nữa. Cuối cùng, nhận ra điều này, ông ta ngừng lời, và lập tức tiếng trao đổi râm ran vang lên khắp nơi. Rồi lặng đi một cách đột ngột. Tiếp theo là sự im lặng chờ đợi, những cái quay đầu, nghển cổ. Thậm chí cả nhóm thư ký ngồi tại chiếc bàn tròn dưới bục chủ tọa cũng từ bỏ thái độ thờ ơ của họ để quan sát người thanh niên trẻ đang lần đầu bước lên bục diễn thuyết của Quốc hội.

“Ông André-Louis Moreau, đại biểu thay thế cho Emmanuel Lagron vừa qua đời, đại diện cho Ancenis ở vùng Loire.”

Ông de La Tour d’Azyr bừng tỉnh khỏi vẻ lơ đãng ủ dột. Kẻ kế nhiệm vị đại biểu ông ta sát hại chắc chắn, trong bất kỳ trường hợp nào, cũng là một đối tượng không mấy thân thiện trong mắt ông ta. Các bạn có thể hình dung ra thái độ không mấy thân thiện đó được nhân lên tới mức độ nào khi ông ta nghe thấy tên người này, và khi đưa mắt nhìn, quả thực ông ta nhận ra trong vị đại biểu André-Louis Moreau này gã vô lại đã luôn xuất hiện trên bước đường của ông ta, liên tục mang lại tai họa cho ông ta, khiến hầu tước ân hận vì đã tha mạng cho gã ngày hôm đó ở Gavrillac hai năm về trước. Việc gã vô lại này thế chỗ Lagron như vậy, với ông de La Tour d’Azyr dường như quá trùng hợp để có thể coi là tình cờ ngẫu nhiên, đây là một hành động mà bản thân nó chính là sự thách thức trực tiếp.

Hầu tước dõi theo chàng thanh niên với vẻ băn khoăn nhiều hơn căm giận, và trong lúc quan sát vị đại biểu mới, ông ta không khỏi cảm thấy chút bất an mơ hồ, gần như là một linh tính chẳng lành.

Ngay từ đầu, sự xuất hiện mà hầu tước vốn nhìn nhận như một thách thức đã thể hiện rõ bản chất của nó, không chút lập lờ nước đôi.

“Tôi tới đây trước quý vị,” André-Louis bắt đầu nói, “với tư cách đại biểu thay thế cho người bị sát hại chừng ba tuần trước đây.”

Đó là lời mào đầu đầy thách thức ngay lập tức làm bùng lên phản ứng đầy phẫn nộ từ phía đám Áo Đen. André-Louis ngừng lời, đưa mắt nhìn về phía họ, hơi mỉm cười, với bộ dạng tự tin hiếm có.

“Các quý ông của Cánh Hữu, thưa ngài chủ tọa, có vẻ không thích những lời tôi vừa nói. Cũng không mấy ngạc nhiên. Các quý ông Cánh Hữu vốn có tiếng là không thích sự thật.”

Lần này, cả gian sảnh rung lên ầm ầm. Các thành viên Cánh Tả phá lên cười, còn Cánh Hữu gầm lên đầy đe dọa. Mấy người điều hành hối hả đi vòng quanh với bước chân gấp gáp vượt xa lúc bình thường, hối hả vỗ tay, kêu gọi giữ im lặng một cách vô ích.

Ông chủ tọa lại rung chuông.

Vang lên trên nền những âm thanh ồn ào là giọng nói của La Tour d’Azyr, người đã gần như đứng lên khỏi ghế: “Đồ khoác lác bịp bợm! Đây không phải là nhà hát!”

“Không, thưa ông, nơi này đã trở thành đất săn mồi cho những tay kiếm giết người,” câu trả lời vang lên, và tiếng ồn ào đinh tai lại tiếp tục.

Vị đại biểu thay thế nhìn quanh và chờ đợi. Ngay gần đó, anh bắt gặp nụ cười cổ vũ của Le Chapelier, và nụ cười lặng lẽ tán thưởng của Kersain, một đại biểu khác của vùng Bretagne mà anh quen biết. Xa hơn một chút, anh thấy cái đầu to lớn của Mirabeau đang nghếch cao, đôi mắt to nhìn anh từ dưới đôi lông mày đang cau lại như thể băn khoăn, và xa hơn nữa, trong cả một rừng khuôn mặt đang không ngừng chuyển động này, nước da tái xám của luật sư Robespierre vùng Arras - hay de Robespierre, như anh chàng nhỏ con hợm hĩnh hiện tại tự xưng, sau khi coi cách xưng danh quý tộc đó như một đặc quyền với một người ưu tú như anh ta trong các hội đồng đại diện cho đất nước mình. Với cái mũi hếch ngước lên trên, mái đầu được uốn cẩn thận ngả sang một bên, vị đại biểu cho Arras đang chăm chú quan sát André-Louis. Cặp kính gọng sừng anh ta dùng để đọc sách đang được đẩy cao lên vầng trán tái nhợt, và lúc này anh ta quan sát diễn giả qua một ống nhòm, khuôn miệng với đôi môi mỏng hơi căng ra thành nụ cười mèo rừng sau này sẽ trở nên nổi tiếng và đáng sợ.

Dần dà, những tiếng ầm ĩ cũng ngớt dần, lắng xuống, vậy là cuối cùng vị chủ tọa cũng có thể lên tiếng. Cúi người về phía hước, ông ta nghiêm nghị nói với chàng thanh niên đứng trên bục diễn thuyết:

“Thưa ông, nếu ông muốn được lắng nghe, hãy cho phép tôi yêu cầu ông không tỏ ra khiêu khích trong ngôn từ của mình.” Sau đó, hướng về những người khác: “Thưa quý vị, nếu chúng ta muốn tiếp tục, tôi yêu cầu các vị kiềm chế cảm xúc của mình cho tới khi vị đại biểu thay thế hoàn tất bài phát biểu.”

“Thưa chủ tọa, tôi sẽ cố gắng tuân thủ yêu cầu, nhường lại phần khiêu khích cho các quý ông bên Cánh Hữu. Nếu vài lời ít ỏi tôi đã sử dụng cho tới lúc này có tính khiêu khích, tôi rất lấy làm tiếc. Nhưng tôi cần phải nhắc đến vị đại biểu đáng kính trọng mà tôi không xứng đáng đảm nhiệm thay vị trí của mình, và tôi không thể tránh khỏi việc nhắc tới biến cố đã làm chúng ta phải ở trong hoàn cảnh đáng buồn này. Đại biểu Lagron là một người có tâm hồn cao cả hiếm thấy, một con người quên mình, đầy trách nhiệm và nhiệt huyết, luôn được thôi thúc bởi mục đích cao cả là thực hiện trách nhiệm mà các cử tri cùng Quốc hội đã trao cho anh. Anh sở hữu thứ mà kẻ thù của anh hẳn sẽ gọi là một khiếu hùng biện nguy hiểm.”

La Tour d’Azyr cau mày khi nghe thấy câu nói quen thuộc - vốn là của chính ông ta - câu nói ông ta đã dùng để giải thích hành động của mình với Philippe de Vilmorin, câu nói mà thỉnh thoảng ông ta lại nói ra với âm hưởng đe dọa đầy thù hận.

Sau đó, đến lượt giọng nói mạnh mẽ của Canales dí dỏm, kẻ châm chích sắc bén nhất của phe Đặc quyền, thẳng thừng chen ngang vào giữa khoảnh khắc diễn giả tạm ngừng lời.

“Thua chủ tọa,” ông ta hỏi với vẻ trang trọng nghiêm nghị, “không rõ ông đại biểu thay thế này lên bục diễn thuyết nhằm mục đích tham gia vào cuộc tranh luận về cấu trúc các cơ quan lập pháp, hay nhằm mục đích đọc một bài điếu văn cho đại biểu Lagron đã quá cố đây?”

Lần này đến lượt phe Áo Đen phá lên cười vui vẻ, cho tới khi bị vị đại biểu thay thế chặn lại.

“Những tiếng cười đó thật đáng ghê tởm!” Theo đúng phong cách Gaulois, anh đã ném chiếc găng thách thức vào mặt Đặc quyền[1], quyết tâm, như chúng ta thấy, không dừng lại nửa chừng; và tràng cười râm ran ngay lập tức im bặt, bị dập tắt bởi cơn tức giận đến sững sờ.

Anh nghiêm trang tiếp tục.

“Tất cả chúng ta đều biết Lagron đã chết như thế nào. Nhắc tới cái chết của anh đòi hỏi sự can đảm, cười nhạo nó đòi hỏi một thứ mà tôi sẽ không cố gắng định rõ thành lời. Nếu tôi đã nhắc tới cái chết của anh, thì bởi vì sự hiện diện của chính tôi giữa các vị dường như khiến cho việc nhắc nhở tới nó trở nên cần thiết. Tôi là người có trách nhiệm đón nhận lấy gánh nặng anh để lại. Tôi không tự cho rằng mình sở hữu sức mạnh, lòng can đảm, hay trí tuệ của Lagron; nhưng với tất cả sức mạnh, lòng can đảm và trí tuệ tôi sở hữu, tôi sẽ đón nhận lấy gánh nặng đó. Và tôi tin, vì lợi ích của những kẻ rất có thể sẽ thử làm như thế, rằng những phương cách đã được viện đến để buộc giọng nói đầy nhiệt huyết đó phải im lặng sẽ không thể buộc được giọng nói của tôi phải im lặng.”

Có những tiếng thì thầm tán thưởng vang lên từ phía Cánh Tả, cùng với những tiếng cười khẽ khinh bỉ từ phía Cánh Hữu.

“Rhodomont[2]!” một giọng nói nào đó hướng về anh.

Anh nhìn về hướng giọng nói đó cất lên, từ giữa nhóm chuyên mượn dao giết người của phe Áo Đen ở phía bên kia La Piste, và anh mỉm cười. Đôi môi anh thầm trả lời:

“Không đâu, anh bạn thân mến - Scaramouche; Scaramouche, kẻ ranh mãnh, nguy hiểm luôn tiến tới mục đích của hắn theo đường vòng.” Còn thành tiếng, anh tiếp tục: “Thưa chủ tọa, có những người sẽ không hiểu mục đích chúng ta tập hợp tại đây là để tạo ra những đạo luật mà nhờ chúng nước Pháp có thể được quản lý một cách công bằng, nhờ chúng nước Pháp có thể được đưa ra khỏi vũng lầy phá sản nó đang có nguy cơ chìm đắm vào. Vì có những người dường như không muốn các đạo luật, mà chỉ muốn có máu; tôi nghiêm túc cảnh cáo họ rằng thứ máu này rốt cuộc sẽ làm bọn họ chết ngạt, nếu họ không hiểu ra đúng lúc để loại bỏ bạo lực và nhường chỗ cho lý trí giành phần thắng.”

Thêm một lần nữa, trong câu nói này lại có điều gì đó đánh thức dậy một ký ức trong tâm trí La Tour d’Azyr. Giữa tràng reo hò mới vừa nổi lên, ông ta quay sang nói với người em họ Chabrillane đang ngồi cạnh mình.

“Gã con hoang của Gavrillac này quả là một tên vô lại táo gan,” ông ta nói.

Chabrillane nhìn ông ta với đôi mắt sáng quắc như có lửa, khuôn mặt trắng bệch vì tức giận.

“Hãy cứ để hắn nói cho thoải mái. Tôi không nghĩ sẽ còn ai được nghe thấy hắn nói sau ngày hôm nay. Hãy để việc này cho tôi.”

Chính La Tour d’Azyr cũng không thể tự giải thích tại sao, nhưng ông ta ngồi trở lại ghế với cảm giác nhẹ nhõm. Ông ta đã tự nhủ rằng đây là một việc đòi hỏi hành động, một thách thức ông ta cần đáp lại. Nhưng bất chấp cơn giận dữ, ông ta vẫn cảm thấy không sẵn sàng. Gã trai trẻ này, ông ta thầm nghĩ, luôn nhắc ông ta nhớ lại về anh chàng sinh viên chủng viện trẻ tuổi bị hạ sát trong khu vườn đằng sau nhà trọ Breton arme ở Gavrillac. Cũng chẳng phải cái chết của Philippe de Vilmorin đè nặng lên lương tâm ông de La Tour d’Azyr. Ông ta đã coi mình hoàn toàn có thể biện minh cho hành động đó. Chỉ có điều toàn bộ những gì còn lưu lại trong ký ức của ông ta khiến ông ta hình dung lại biến cố đó như một bức tranh chẳng vui vẻ gì: cậu thanh niên đang đau đớn tột độ quỳ gối bên thân hình nhuốm máu của người bạn cậu ta yêu mến, và gần như đời được giết chết cùng người bạn, lớn tiếng gọi hầu tước là đồ sát nhân, là kẻ hèn nhát để khiêu khích ông ta.

Trong lúc đó, rời khỏi chủ đề cái chết của Lagron, vị đại biểu thay thế cuối cùng cũng quay lại khuôn khổ, và lúc này đang nói về câu hỏi được tranh luận. Anh không đóng góp điều gì có giá trị; cũng không đưa ra ý kiến gì cụ thể. Bài phát biểu của anh về chủ đề này rất ngắn gọn - đó chỉ là cái cớ chứ không phải mục đích anh hướng tới khi bước lên bục diễn thuyết.

Sau đó, khi anh rời khỏi phòng sau phiên họp với Le Chapelier đi bên cạnh, anh nhận ra mình đang được một đám đông đại biểu vây quanh như một đội cận vệ. Phần lớn họ là người Breton, những người muốn tìm cách che chắn cho anh tránh khỏi những hành động khiêu khích nhắm vào anh vì chính những lời nói đầy thách thức của anh tại Quốc hội. Trong khoảnh khắc, thân hình to lớn của Mirabeau lách tới bên cạnh anh.

“Chúc mừng, ông Moreau,” con người vĩ đại nói. “Ông đã thể hiện mình rất ấn tượng. Không nghi ngờ gì nữa, bọn họ sẽ muốn lấy máu ông. Nhưng hãy tỏ ra kiềm chế, thưa ông, nếu tôi có thể mạo muội đưa ra lời khuyên với ông, và đừng cho phép mình bị dẫn dắt bởi bất cứ cảm xúc anh hùng giả tạo nào. Hãy lờ những lời thách thức của bọn họ đi. Bản thân tôi luôn làm thế. Tôi ghi tên mỗi kẻ thách thức vào bản danh sách của mình. Trong đó đã có đến năm mươi cái tên rồi, và chúng sẽ nằm nguyên ở đó. Đừng cho bọn họ cái mà bọn họ rất khoái gọi là sự thỏa mãn, và tất cả sẽ ổn thỏa.” André-Louis mỉm cười và thở dài.

“Điều đó đòi hỏi sự can đảm,” kẻ đạo đức giả lên tiếng.

“Tất nhiên là thế rồi. Nhưng có vẻ như cậu không thiếu phẩm chất này.”

“Khó lòng có thể gọi là đủ, có lẽ thế. Nhưng tôi sẽ cố hết sức.”

Họ đi qua tiền sảnh, và cho dù nơi này đã có sẵn một hàng dài Áo Đen hăng hái chờ đợi người thanh niên đã sỉ nhục bọn họ thẳng thừng đến thế từ bục diễn thuyết, đội cận vệ của André-Louis đã ngăn không cho ai trong đám này tới gần anh.

Lúc này, khi đã ra tới bên ngoài, dưới mái hiên lớn ở đầu cổng Carriere, được dựng lên để cho phép xe ngựa tới sát cửa dưới mái che, những người đi phía trước anh tản ra một chút, và có một khoảnh khắc, khi anh ra tới ngoài cùng mái hiên, phía trước anh hoàn toàn không có ai che chắn. Ngoài trời, mưa đang rơi nặng hạt, biến mặt đất thành bùn nhão, và trong khoảnh khắc André-Louis, với Le Chapelier luôn ở bên cạnh, đứng lại vì do dự phải bước ra cơn mưa trút nước.

Chabrillane, luôn chăm chú rình rập, đã nhận ra cơ hội của mình, và bằng cách mua đường, bước ra ngoài mưa một đoạn, ông ta bước tới mặt đối mặt với chàng trai Breton quá táo tợn. Một cách cộc cằn, thô bạo, ông ta đẩy André-Louis ra sau, như thể để lấy chỗ cho mình dưới mái che.

André-Louis không hề có chút ảo tưởng nào, cho dù chỉ trong một giây, về mục đích ông ta cố tình nhắm tới, và những người đứng gần anh cũng vậy, những người này vội vàng, một cách quá muộn mằn và vô ích, tìm cách xích lại gần anh. Anh vô cùng thất vọng. Chabrillane không phải là kẻ anh đã trông đợi. Sự thất vọng hiện rõ trên khuôn mặt chàng thanh niên, và tay hiệp sĩ ngạo mạn lập tức hiểu nhầm nó thành một cảm xúc khác hẳn.

Nhưng nếu Chabrillane là kẻ đã được chỉ định để đối phó với anh, thì anh cũng sẽ tận dụng tối đa cơ hội này.

“Tôi nghĩ ông đang xô đẩy tôi, thưa ông,” anh lên tiếng, một cách rất xã giao, đồng thời dùng khuỷu tay và vai hất de Chabrillane trở lại ra ngoài mưa.

“Tôi muốn trú mưa, thưa ông,” tay hiệp sĩ lên giọng nạt nộ.

“Ông hoàn toàn có thể làm thế mà không cần giẫm lên chân tôi. Tôi vốn có định kiến sẵn với những kẻ giẫm lên chân mình. Hai bàn chân của tôi rất mềm mại. Có thể ông không biết điều đó, thưa ông. Làm ơn đừng nói thêm gì nữa.”

“Sao chứ, ta không định nói gì cả, đồ thô lỗ!” tay hiệp sĩ thốt lên, có phần hơi mất bình tĩnh.

“Không phải sao? Tôi nghĩ có lẽ ông sắp nói lời xin lỗi.”

“Xin lỗi?” Chabrillane phá lên cười. “Xin lỗi ông ư! Ông có biết ông thật thú vị không?” Ông ta bước vào dưới mái hiên lần thứ hai, và thêm một lần nữa, trước mắt tất cả mọi người, cộc cằn xô André-Louis lùi lại.

“Ái!” André-Louis kêu lên, nhăn mặt. “Ông làm tôi đau, thưa ông. Tôi đã bảo ông đừng có xô đẩy tôi.” Anh cất cao giọng để tất cả mọi người đều nghe thấy, rồi thêm một lần nữa hất de Chabrillane ra ngoài mưa.

Giờ đây, bất chấp vóc người xương xương, việc luyện kiếm cần mẫn hằng ngày đã giúp André-Louis có một cánh tay cứng như sắt. Thêm vào đó, anh dồn cả sức nặng của cơ thể vào cú đẩy. Kẻ khiêu khích anh loạng choạng lùi lại vài bước, sau đó, gót giày ông ta vấp phải một mảnh ván gỗ người thợ nào đó để lại dưới đất sáng hôm ấy, và đột ngột ngã phịch xuống bùn.

Một tràng cười vang lên từ tất cả những người chứng kiến cú ngã của nhà quý tộc kiểu cách. Ông ta đứng dậy, bùn đất bê bết, đầy phẫn nộ, và trong cơn phẫn nộ đó, xông tới chỗ André-Louis.

André-Louis đã làm ông ta trở nên lố bịch, một điều không thể nào tha thứ được.

“Mi phải gặp ta vì việc này!” ông ta hằm hè. “Ta sẽ giết mi vì chuyện này.”

Khuôn mặt phừng phừng như bốc lửa của ông ta chỉ còn cách mặt André-Louis hơn một gang tay. André-Louis phá lên cười. Trong im lặng, tất cả mọi người đều nghe thấy tiếng cười đó cũng như những lời được nói ra tiếp theo.

“Ồ, đó là điều ông muốn sao? Nhưng tại sao ông không nói ra sớm hon? Như thế ông hẳn đã giúp tôi không phải đánh ông ngã lăn ra như thế. Tôi nghĩ các quý ông trong nghề của các ông luôn thực hiện những màn khiêu khích thế này một cách đàng hoàng, kiểu cách, với vẻ ít nhiều lịch lãm. Giá như ông chịu làm như thế, có khi ông đã cứu được cái quần của mình.”

“Bao giờ chúng ta sẽ giải quyết việc này?” Chabrillane cấm cẳn, mặt tái nhợt vì căm tức tột độ.

“Bất cứ khi nào ông muốn, thưa ông. Ông sẽ là người chọn xem thời điểm nào là thích hợp với ông để giết tôi. Tôi nghĩ rằng đó là dự kiến mà ông đã tuyên bố, có phải vậy không nhỉ?” André-Louis lúc này quả là hiện thân của sự ngọt ngào mềm mỏng.

“Sáng ngày mai, trong rừng. Có lẽ ông phải mang theo một người bạn.”

“Chắc chắn rồi, thưa ông. Vậy sẽ là sáng mai. Tôi hy vọng chúng ta có thời tiết đẹp. Tôi ghét trời mưa.”

Chabrillane nhìn anh gần như kinh ngạc. André-Louis mỉm cười vui vẻ.

“Giờ đừng để tôi làm ông mất thêm thì giờ nữa, thưa ông. Chúng ta đã quá hiểu nhau rồi. Tôi sẽ ở điểm hẹn lúc chín giờ sáng mai.”

“Với tôi như thế là quá muộn, thưa ông.”

“Bất cứ giờ nào khác với tôi cũng sẽ là quá sớm. Tôi không thích thói quen của mình bị đảo lộn. Hoặc là chín giờ, hoặc là không gì hết, mong ông vui lòng.”

“Nhưng tôi cần có mặt tại Quốc hội lúc chín giờ cho phiên họp sáng.”

“Thưa ông, tôi sợ rằng trước hết ông cần giết tôi đã, và tôi cực lực chống lại việc bị giết trước chín giờ sáng.”

Giờ thì quá trình vốn đã quá quen thuộc với de Chabrillane lại bị đảo lộn hoàn toàn, tới mức ông ta khó lòng chịu nổi. Trước mặt ông ta là một gã đại biểu thô lỗ quê mùa dám đối diện với ông ta bằng đúng giọng lưỡi bỡn cợt đầy đe dọa mà tầng lớp của ông ta vẫn hay dùng để cư xử với những nạn nhân thuộc Đẳng cấp Thứ ba. Và đổ thêm dầu vào lửa, André-Louis - vẫn luôn trong vai Scaramouche - lấy hộp thuốc lá ra, bình thản mời Le Chapelier trước khi tự mình thưởng thức.

Dường như Chabrillane, sau tất cả những gì đã phải chịu đựng, thậm chí còn không được phép rút lui một cách đường hoàng.

“Được lắm, thưa ông,” ông ta nói. “Vậy thì chín giờ; và chúng ta sẽ xem liệu sau đó ông còn nói năng xấc xược như lúc này nữa hay không.”

Nói xong, ông ta quay đi, trước tiếng cười nhạo của đám đại biểu tỉnh lẻ. Và việc bị đám trẻ con nhem nhuốc cười chế giễu trên suốt đoạn đường đi xuống phố Dauphine vì những vết bùn đất dính bê bết trên chiếc quần xa tanh và phần đuôi chiếc áo khoác kẻ sọc lịch lãm lại càng khó làm cơn giận dữ của ông hiệp sĩ dịu đi.

Nhưng mặc dù ngoài mặt các thành viên thuộc Đẳng cấp Thứ ba cười nhạo báng, trong lòng họ lại đang thầm run rẩy vì e sợ và phẫn uất. Thật là quá sức chịu đựng. Lagron bị sát hại bởi một trong những kẻ khiêu khích đó, và bây giờ người kế nhiệm anh bị thách đấu, cũng sắp sửa bị một kẻ khác trong bọn chúng sát hại vào đúng ngày đầu tiên anh xuất hiện ngồi thay chỗ người quá cố. Vài người lúc này đang tới bên André-Louis, van nài anh đừng tới chỗ hẹn, đề nghị anh tảng lờ lời thách thức cũng như toàn bộ câu chuyện lôi thôi vừa rồi, vốn chỉ là một hành động cố ý gây hấn để tìm cách loại bỏ anh. Chàng thanh niên nghiêm nghị lắng nghe họ, ủ rũ lắc đầu, rồi cuối cùng hứa sẽ cân nhắc.

Anh lại có mặt trên ghế đại biểu của mình trong phiên họp chiều như thể không có chuyện gì khiến anh phải bận tâm.

Nhưng đến sáng hôm sau, khi Quốc hội vào phiên họp, chỗ ngồi của anh vẫn trống, và chỗ của de Chabrillane cũng vậy. Tâm trạng ảm đạm và phẫn nộ bao trùm lên các thành viên thuộc Đẳng cấp Thứ ba, khiến cho những bài tranh luận của họ trở nên nhuốm màu gay gắt hơn thường lệ. Họ phản đối sự hấp tấp thiếu suy nghĩ của người mới gia nhập vào hàng ngũ của họ. Vài người công khai chỉ trích sự thiếu kiềm chế của anh. Rất ít người - những người này đều thuộc về nhóm nhỏ tin cẩn của Le Chapelier - trông đợi còn được nhìn thấy anh.

Chính vì thế, họ vừa kinh ngạc sững sờ vừa nhẹ nhõm khi trông thấy anh bước vào phòng họp lúc quá mười giờ một chút, bình thản, điềm tĩnh, lặng lẽ đi thẳng tới chỗ ngồi của mình. Diễn giả đang chiếm chỗ trên bục diễn thuyết vào thời điểm đó - một thành viên của phe Đặc quyền - sững sờ ngưng bặt, nhìn anh chằm chằm với vẻ vừa bất an vừa hoài nghi. Đây quả là một điều ông ta không tài nào hiểu nổi. Thế rồi từ đâu đó, để thỏa mãn sự kinh ngạc của cả hai phe trong Quốc hội, một giọng nói cất lên giải thích hiện tượng bất thường này một cách đầy khinh miệt.

“Họ chưa hề gặp nhau. Hắn ta đã co vòi lại vào phút chót,”

Hẳn là vậy, tất cả cùng nghĩ; vẻ bí hiểm thôi không còn tồn tại nữa, và mọi người lại ngồi xuống ghế. Nhưng đúng lúc này, sau khi tới chỗ ngồi của mình, đồng thời cũng nghe thấy giọng nói cất lên đưa ra lời giải thích có vẻ đã làm tất cả hài lòng, André-Louis dừng lại trước khi ngồi xuống chỗ. Anh cảm thấy mình có phận sự phải công bố sự thật.

“Thưa chủ tọa, tôi thành thật xin lỗi vì đã đến muộn.” Một câu nói hoàn toàn không cần thiết. Đó chỉ đơn thuần là một thủ thuật sân khấu, mà với bản chất của mình, Scaramouche không thể bỏ qua. “Tôi đã bị giữ chân bởi một cuộc hẹn rất quan trọng. Tôi cũng xin gửi tới ngài lời xin lỗi của ông de Chabrillane. Ông ấy, thật không may, sẽ vắng mặt vĩnh viễn tại Quốc hội.”

Cả gian sảnh trở nên im phăng phắc. André-Louis ngồi xuống.

❀ ❀ ❀

[1] Theo truyền thống phương Tây, khi một người ném găng tay xuống trước mặt người khác đồng nghĩa với lời thách quyết đấu, người bị thách thức, nếu không muốn mất danh dự, phải nhặt găng tay lên, đồng nghĩa với chấp nhận lời thách đấu.

[2] Ám chỉ một kẻ nhát gaan nhưng to mồm.