“Mở cửa ra,” Aline ra lệnh cho người hầu, rồi “Lên đây ngồi cạnh em nào,” nàng ra lệnh cho André-Louis, tất cả đều được nói ra chỉ trong một hơi thở.

“Đợi một lát đã, Aline.”

Anh quay sang người đồng hành với mình, lúc đó vẫn đang sững sờ kinh ngạc, cũng như Harlequin và Columbine, hai người này vừa kịp tới nơi để cùng chia sẻ cảm giác đó. “Em cho phép anh, Climene?” anh nói, hầu như không kịp thở. Nhưng đó là một lời khẳng định hơn là một câu hỏi. “Thật may em không chỉ có một mình. Harlequin sẽ đi cùng em. Tạm biệt, hẹn gặp lại em vào bữa tối nhé.”

Nói xong, anh leo vào trong cỗ xe song mã mà không buồn đợi câu trả lời. Người hầu đóng cửa xe, người xà ích vung roi lên, và cỗ xe lộng lẫy lăn bánh chạy dọc theo bờ kè, bỏ lại sau lưng ba người diễn viên đang đứng tròn mắt nhìn theo nó, miệng há hốc... Sau đó Harlequin bật cười.

“Hóa ra anh chàng Scaramouche của chúng ta là một ông hoàng cải trang!” anh ta nói.

Columbine vỗ tay và phô hai hàm răng chắc khỏe của mình ra. “Cuộc tình dành cho cô mới lãng mạn làm sao, Climene! Thật tuyệt vời làm sao!”

Những nếp nhăn trên trán Climene tan biến. Sự bực bội biến thành kinh ngạc ngỡ ngàng.

“Nhưng cô ta là ai mới được chứ?”

“Em gái anh ta, tất nhiên rồi,” Harlequin nói, giọng điệu khá cả quyết.

“Em gái ư? Làm sao anh biết được?”

“Tôi biết cậu ta sẽ nói gì với cô khi quay về.”

“Nhưng tại sao?”

“Bởi vì cô sẽ không tin nếu cậu ta nói cô tiểu thư đó là mẹ cậu ta.”

Cùng đưa mắt dõi theo cỗ xe ngựa, họ tha thẩn bước theo huớng cỗ xe đã lao đi. Còn trên xe, Aline đang ngắm nghía André-Louis với đôi mắt nghiêm nghị, đôi môi hơi mím lại, và vài nếp hằn hiện lên giữa đôi lông mày đang nhíu.

“Anh có người bạn đồng hành thật lạ lùng, André,” là những lời đầu tiên cô thiếu nữ nói với anh. “Hay em nhầm khi nghĩ rằng người anh tháp tùng chính là tiểu thư Binet ở nhà hát Feydau.”

“Em không nhầm đâu. Nhưng anh không hình dung ra tiểu thư Binet đã nổi tiếng đến thế rồi.”

“Ồ, về chuyện đó thì...” Cô thiếu nữ nhún vai, giọng nói ngấm ngầm có vẻ khinh miệt. Và nàng giải thích. “Đơn giản là tối qua em đã đi xem vở kịch. Em nghĩ mình đã nhận ra cô ta.”

“Tối qua em đã tới Feydau sao? Vậy mà anh chẳng hề trông thấy em!”

“Anh cũng có mặt ở đó sao?”

“Anh có mặt ở đó không ư!” anh thốt lên. Rồi dừng lại, và đột ngột thay đổi giọng nói. “Ồ, phải, anh đã có mặt ở nhà hát,” anh nói, cố gắng tỏ ra bình thản hết mức có thể, bị đè nặng bởi cảm giác lưỡng lự vừa đột ngột xuất hiện, anh không muốn phải thú nhận việc anh đã sẵn sàng bước xuống một địa vị mà chắc hẳn nàng sẽ coi là thấp hèn bất xứng, và thầm cảm thấy biết ơn việc hóa trang và thay đổi giọng nói đã tỏ rõ chúng là một lớp vỏ che đậy không thể nhìn thấu qua, kể cả với một người biết anh rõ đến thế.

“Em hiểu rồi,” cô thiếu nữ nói, và đôi môi nàng mím chặt hơn thêm một chút.

“Nhưng em hiểu gì mới được chứ?”

“Sức hấp dẫn hiếm có của tiểu thư Binet. Tất nhiên anh sẽ phải có mặt ở nhà hát rồi. Giọng nói của anh thể hiện ra điều đó quá rõ ràng. Anh có biết anh làm em thất vọng đến thế nào không, André? Có lẽ em thật ngốc nghếch; điều đó, em đoán là thế, cho thấy hiểu biết kém cỏi của em về đàn ông các anh. Em cũng biết phần lớn các quý ông trẻ tuổi thời thượng đều cảm nhận thấy sức quyến rũ không thể cưỡng nổi từ những tạo vật trưng mình ra trên sân khấu. Nhưng em không nghĩ anh cũng đua theo lối sống của những kẻ thời thượng này. Em đã đủ ngốc nghếch để hình dung ra anh theo một cách khác, dường như anh cao hơn những ham muốn tầm thường đó. Em hình dung về anh như một con người lý tưởng.”

“Thế thì tâng bốc quá.”

“Em từng nghĩ như thế, nhưng chính anh đã khiến em nhầm lẫn. Anh lúc nào cũng nói về đạo lý, lúc nào cũng sẵn sàng triết lý, vì thế mà em đã nhầm lẫn. Nói thực lòng, sự đạo đức giả của anh hoàn hảo đến nỗi em chưa bao giờ nghi ngờ nó. Với khiếu diễn xuất như thế, em lấy làm lạ khi anh vẫn chưa gia nhập đoàn kịch của cô Binet.”

“Anh đã làm thế rồi,” anh nói.

Giờ thì anh không thể không nói cho nàng biết, không thể không lựa chọn điều ít tệ hại hơn trong hai giả thiết cô thiếu nữ đang bắt anh đối diện.

Thoạt đầu anh nhìn thấy vẻ không tin nổi, rồi tới sửng sốt rụng rời, và cuối cùng là vẻ ghê tởm xuất hiện trên khuôn mặt nàng.

“Tất nhiên rồi,” nàng lên tiếng sau hồi lâu im lặng, “điều đó sẽ giúp anh lại gần hơn với người đã hút hồn mình.”

“Đó chỉ là một trong các nguyên nhân đã thúc đẩy anh mà thôi. Còn một nguyên nhân khác nữa. Khi thấy mình buộc phải lựa chọn giữa sân khấu và giá treo cổ, anh đã yếu đuối tới mức không thể tin nổi khi lựa chọn cái thứ nhất. Điều này quả đúng là không tương xứng với một người mang quá nhiều lý tưởng cao cả như anh, nhưng em còn muốn sao đây? Cũng như những kẻ hay triết lý khác, anh nhận ra rao giảng cho người khác dễ hơn tự mình thực hiện nhiều. Anh có nên dừng xe lại để giải phóng cho cỗ xe này khỏi bị uế tạp bởi sự hiện diện đáng ghê tởm của mình không? Hay anh nên kể lại cho em chuyện này đã xảy ra như thế nào?”

“Trước hết hãy cho em biết nó xảy ra như thế nào đã. Sau đó chúng ta sẽ quyết định.”

Anh bèn kể lại cho cô thiếu nữ nghe anh đã gặp gỡ đoàn kịch của Binet như thế nào, và trong hoàn cảnh nào đám cảnh binh đã khiến anh khám phá ra rằng nếu ẩn trong đoàn kịch đó, anh có thể an toàn lẩn trốn cho tới khi lệnh truy nã lắng xuống. Lời giải thích đã làm dịu bớt thái độ lạnh lẽo của nàng.

“André tội nghiệp, tại sao anh không cho em biết ngay từ đầu?”

“Thứ nhất, vì em không hề cho anh có thời gian giải thích; mặt khác, anh sợ sẽ khiến em bị sốc vì hoàn cảnh sa cơ của anh lúc này.”

Nàng nghiêm chỉnh đón nhận lời giải thích của anh. “Nhưng do đâu lại cần phải làm như thế? Mà tại sao anh không báo cho em và bác biết mình đang ở đâu như em đã yêu cầu?”

“Anh chỉ mới nhớ đến việc này ngày hôm qua. Anh đã do dự vì nhiều lý do.”

“Anh nghĩ em và bác sẽ thấy khó chịu khi biết việc anh đang làm sao?”

“Anh nghĩ anh muốn khiến hai người ngạc nhiên về mức độ thành công tột cùng của anh hơn. “

“Ồ, anh đã trở thành một diễn viên có tiếng rồi sao?” Cô thiếu nữ không giấu giếm vẻ khinh miệt.

“Việc đó hoàn toàn không hề bất khả thi. Nhưng anh bận tâm với việc trở thành một tác giả lớn hơn. Chẳng có lý do nào để em dè bỉu cả. Danh xưng đó là một danh xưng đáng tôn trọng. Cả thế giới đều tự hào được quen biết những con người như Beaumarchais và Chenier.”

“Và anh hy vọng sẽ sánh ngang với họ?”

“Anh hy vọng sẽ vượt qua họ, dù cho anh phải thừa nhận chính họ đã dạy anh cách đi những bước đầu tiên. Em nghĩ thế nào về vở kịch tối qua?”

“Rất thú vị và được đón nhận tốt.”

“Cho phép anh được giới thiệu tác giả với em.”

“Là anh sao? Nhưng đó là một đoàn kịch của các nghệ sĩ ứng tác kia mà?”

“Thậm chí cả các nghệ sĩ ứng tác cũng cần tới một tác giả để viết kịch bản cho họ. Đó là tất cả những gì anh đang làm hiện tại. Không lâu nữa, anh sẽ viết các vở kịch theo phong cách hiện đại.”

“Anh đang tự lừa dối chính mình đấy, André tội nghiệp. Vở kịch tối qua sẽ chẳng là gì hết nếu không có các diễn viên. Anh thật may mắn có được người diễn vai Scaramouche như thế.”

“Đầy tự tin anh xin giới thiệu anh ta với em.”

“Anh - chính là Scaramouche? Là anh sao?” Nàng quay lại nhìn anh chăm chú. Anh mỉm cười với đôi môi khép lại, làm những nếp nhăn hằn lên hai bên má. Anh gật đầu. “Và em không hề nhận ra anh!”

“Anh cảm ơn em vì lời khen. Hẳn em hình dung ra anh là người kéo màn, tất nhiên rồi. Còn bây giờ, khi em đã biết tất cả về anh, Gavrillac bây giờ thế nào? Cha đỡ đầu của anh thế nào?”

Ông vẫn khỏe, nàng cho anh biết, và vẫn rất phẫn nộ với André-Louis vì sự phản bội của anh, trong khi lòng vẫn thầm lo lắng cho anh.

“Hôm nay, em sẽ viết thư cho bác báo để ông biết em đã gặp anh.”

“Hãy làm thế đi. Hãy báo để ông biết anh vẫn khỏe và đang rất thành công. Nhưng đừng nói gì thêm. Đừng cho ông biết anh đang làm gì. Ông cũng có những định kiến của mình. Hơn nữa, làm thế có thể sẽ là không thận trọng. Và giờ đến lượt câu hỏi anh vẫn nóng lòng muốn hỏi từ lúc leo lên cỗ xe này. Tại sao em lại có mặt ở Nantes, Aline?”

“Em tới thăm bà cô của em, phu nhân de Sautron. Hôm qua em đã đi xem vở kịch cùng với bà. Hai cô cháu cảm thấy quá buồn chán trong lâu đài; nhưng giờ thì chắc sẽ khác rồi. Cô của em hôm nay đang bận tiếp đón vài vị khách. Một trong những vị khách đó là ông de La Tour d’Azyr.”

André-Louis cau mày thở dài. “Aline, em đã được nghe kể Philippe de Vilmorin tội nghiệp bị chết như thế nào chưa?”

“Có, em đã được nghe kể lại rồi, đầu tiên là từ bác em; sau đó từ chính ông de La Tour d’Azyr.”

“Chẳng lẽ điều đó không giúp gì cho em trong việc đưa ra quyết định với lời cầu hôn hay sao?”

“Làm sao có thể thế được? Anh quên mất em chỉ là một phụ nữ. Anh không định trông đợi em phán xét những người đàn ông trong những chuyện như thế đấy chứ?”

“Sao lại không? Em hoàn toàn có thể làm được. Nhất là khi em đã được nghe từ cả hai phía. Vì chắc chắn cha đỡ đầu của anh đã kể với em sự thật. Nếu em không thể phán xét, thì chẳng qua là vì em không muốn thôi.” Giọng nói của anh trở nên cộc cằn. “Em đã cố ý nhắm mắt trước phán xét của lương tâm để nó không làm đứt đoạn con đường dẫn tới một tham vọng không mấy lành mạnh, không mấy tự nhiên của em.”

“Tuyệt lắm!” nàng thốt lên, và nhìn anh với vẻ thú vị xen lẫn một cảm xúc gì khác nữa. “Ông có biết ông thật khôi hài không? Ông xuất hiện không chút đỏ mặt xấu hổ từ dưới cặn bã của cuộc sống nơi tôi tìm thấy ông, rũ bỏ cánh tay cô ả diễn viên đó để tới lên mặt dạy dỗ tôi.”

“Cho dù đó có là cặn bã của cuộc sống đi nữa, từ dưới đó tôi vẫn lên tiếng khuyên nhủ em vì sự tôn trọng và tấm lòng tôi dành cho em, Aline.” Lúc này anh thật cứng nhắc, nghiêm khắc. “Nhưng họ không phải là đồ cặn bã của cuộc sống. Một cô gái của nhà hát vẫn hoàn toàn có thể có danh dự và đức hạnh; nhưng danh dự và đức hạnh không tồn tại nơi một quý cô cao sang bán mình để đổi lấy tham vọng, bán mình trong một cuộc hôn nhân để đổi lấy địa vị, giàu sang và một tước hiệu cao quý.”

Cô thiếu nữ nhìn anh nín thở. Cơn giận làm nàng tái mặt. Nàng đưa tay tìm tới sợi dây chuông.

“Tôi nghĩ tốt hơn tôi nên để ông rời khỏi đây hòng ông có thể quay lại thực hành đức hạnh và danh dự với cô ả nhà hát của ông.”

“Em không được phép gọi cô ấy như thế, Aline.”

“Trời ạ, giờ chúng ta đã đến chỗ nổi nóng với nhau vì cô ta rồi đấy. Ông nghĩ rằng tôi quá thiếu tế nhị chăng? Ông nghĩ rằng tôi nên gọi cô ta là...”

“Nếu muốn nhắc đến cô ấy,” anh nóng nảy cắt ngang, “em phải gọi cô ấy là vợ tôi.”

Sự ngỡ ngàng thổi bạt cơn giận của cô thiếu nữ đi. Mặt nàng càng tái nhợt hơn nữa. “Chúa ơi!” nàng thốt lên, rồi nhìn anh với vẻ kinh hoàng. Và trong vẻ kinh hoàng ấy, nàng lập tức hỏi lại anh, “Ông đã kết hôn... kết hôn với...?”

“Chưa. Nhưng sẽ sớm thôi. Và hãy để tôi cho em biết cô gái mà em vừa nhắc tới bằng thái độ khinh miệt bất lịch sự đó cũng đứng đắn và trong sáng như em vậy, Aline. Trí tuệ và tài năng đã đưa cô ấy tới vị trí cô ấy có được hiện tại, và sẽ còn đưa cô ấy đi xa hơn. Và cô ấy có đủ nữ tính để được bản năng tự nhiên dẫn dắt trong việc lựa chọn bạn đời.”

Cô thiếu nữ run lên vì xúc động. Nàng giật dây chuông.

“Mời ông xuống ngay lập tức!” nàng gay gắt nói với anh. “Ông dám cả gan so sánh tôi với...”

“Với vợ chưa cưới của tôi,” anh cắt ngang lời nàng, trước khi cô thiếu nữ kịp nói ra danh từ miệt thị kia. Anh tự mình mở cửa mà không đợi người hầu, rồi nhảy xuống. “Tôi xin gửi lời chúc mừng,” anh giận dữ nói, “tới kẻ sát nhân em sắp lấy làm chồng.” Rồi anh đóng sầm cửa lại. “Đánh xe đi đi,” anh quát người xà ích.

Cỗ xe tiếp tục lăn bánh lên phía ngoại ô Gigan, để lại anh đứng nguyên tại nơi anh xuống xe, run lên vì giận dữ. Dần dà, khi anh quay trở về nhà trọ, cơn giận trong anh nguôi dần. Dần dà, khi anh bình tâm lại, anh đã thấu hiểu lập trường của cô thiếu nữ, và cuối cùng cũng tha thứ cho nàng. Không phải lỗi của nàng nếu Aline có những suy nghĩ như thế. Nàng đã được nuôi dạy theo cách khiến nàng coi bất cứ nữ diễn viên nào cũng là một ả điếm, đồng thời cách dưỡng dục ấy cũng giải thích được chuyện nàng bình thản đón nhận cuộc hôn nhân dàn xếp ghê tởm nàng đang được chào mời.

Anh quay về nhà trọ khi cả đoàn kịch đã ngồi vào bàn. Tất cả đều im lặng khi anh bước vào, đột ngột tới mức không thể không cho rằng hẳn nhiên anh chính là chủ đề của cuộc trò chuyện. Harlequin và Columbine đã lan truyền câu chuyện về một ông hoàng ẩn danh leo lên cỗ xe của một công chúa và bị nàng chở đi mất, và đó là một câu chuyện bao giờ cũng được thêm mắm giặm muối.

Climene chỉ trầm tư, nghĩ về cái mà Columbine gọi là câu chuyện tình của nàng. Rõ ràng, Scaramouche của nàng hẳn phải có một nhân thân rất khác so với những gì anh đã tỏ ra từ trước tới giờ, nếu không cô tiểu thư cao sang kia và anh đã chẳng xưng hô với nhau thân mật đến thế. Vốn chẳng nghĩ gì nhiều về thân phận thật của anh, Climene đã giành chàng trai về cho mình. Và giờ nàng sắp được tưởng thưởng vì tình cảm không vụ lợi của mình. Thậm chí cả sự thù ghét ngấm ngầm ông già Binet vẫn dành cho André-Louis cũng tan biến trước phát hiện đáng kinh ngạc này. Ông ta véo đùa tai con gái. “Ái chà chà, đáng ra ta phải biết rằng con nhìn thấu được lớp ngụy trang của cậu ta, con gái yêu quý!”

Cô gái bực bội thu người lại trước lời ám chỉ.

“Nhưng con đâu có biết gì. Con xem anh ấy là người đúng như vẻ ngoài của anh ấy.”

Ông bố nháy mắt với cô con gái đầy nghiêm trang rồi phá lên cười. “Hẳn rồi, con đã làm thế. Nhưng giống như bố của con, người từng có lúc là một nhà quý tộc, và biết rõ phong thái của những nhà quý tộc, con đã nhận ra ở cậu ta một chút gì đó khác biệt so với những người mà số phận bất hạnh bấy lâu vẫn buộc con phải sống cùng. Con biết cũng rõ như bố rằng cậu ta sẽ chẳng bao giờ học được dáng bộ cao ngạo, vẻ uy quyền quý phái đó trong một văn phòng luật sư tối tăm bụi bặm, cũng như lời nói, suy nghĩ của cậu ta không hề có bóng dáng một kẻ thị dân như cậu ta giả bộ. Và con thật thông minh khi giành cậu ta về cho mình. Con có biết bố sẽ còn được tự hào hơn nữa vì con không, Climene?”

Cô gái bỏ đi mà không đáp lại. Vẻ ngọt xớt của ông bố làm nàng thấy khó chịu. Rõ ràng Scaramouche là một nhà quý tộc cao sang, quý vị muốn nói là hơi lập dị cũng được, nhưng là một người xuất thân dòng dõi. Và nàng sẽ là phu nhân của anh. Bố nàng cần học cách đối xử với nàng khác đi.

Nàng e dè - với một vẻ e dè hoàn toàn mới - đưa mắt nhìn về phía người tình của mình khi anh bước vào căn phòng nơi họ đang ăn trưa. Lần đầu tiên, cô gái nhận ra cách anh ngẩng cao đầu đầy kiêu hãnh, cằm đưa ra trước, một bí quyết của riêng anh, rồi thấy anh bước đi thật uyển chuyển - sự uyển chuyển của một người từng có gia sư dạy khiêu vũ và kiếm thuật từ thuở nhỏ.

Nàng gần như cảm thấy đau nhói khi anh gieo mình xuống ghế và trao đổi vài câu đùa cợt với Harlequin như thường lệ, như thể đang nói với một người bằng vai phải lứa, và cô gái còn thấy bực bội hơn khi Harlequin, cho dù đã biết tất cả, lại dám tiếp tục xử sự với anh vẫn với vẻ suồng sã không phải phép như trước.