Trước khi cô nhân viên phục vụ kịp khép cửa lại, tôi đã quên bẵng mất số lượng xe ngựa mà cô ấy vừa bảo từng đổi ngựa tại thị trấn này mỗi ngày. Nhưng điều đó cũng chẳng quan trọng gì mấy; con số lớn nào cũng được cả thôi. Đây từng là một thị trấn xe ngựa sầm uất vào những thời kỳ vàng son của dịch vụ xe ngựa, cho đến khi hệ thống đường sắt nhẫn tâm đến cướp đi sinh mạng và chôn vùi nó.
Tấm biển hiệu của quán trọ mang tên Đầu Cá Heo. Không hiểu sao lại chỉ có mỗi cái đầu; bởi vì hình nặn con cá heo toàn thân, lộn ngược đầu xuống dưới — vốn dĩ phải thế khi được thể hiện theo lối nghệ thuật, dẫu tôi cho rằng ở trạng thái tự nhiên thì đôi khi nó phải quay đầu lên trên — vẫn trang hoàng trên tấm biển hiệu. Tấm biển trượt qua lại trên những chiếc móc rỉ sét ngay bên ngoài ô cửa sổ lồi của căn phòng tôi ở, trông thật tả tơi nghèo nàn. Không một vị khách nào có thể chối cãi rằng con cá heo đang chết dần chết mòn theo từng ngày, nhưng nó chẳng hề mang một sắc màu tươi tắn nào. Nó từng phục vụ một người chủ khác; bên dưới hình con cá có một lớp sơn mới hơn, trưng ra dòng chữ với một vẻ tươi mới đến chướng tai gai mắt: Do J. Mellows làm chủ.
Cánh cửa phòng tôi lại mở ra, và người đại diện của J. Mellows quay trở lại. Tôi vừa hỏi cô ấy xem tôi có thể ăn tối với món gì, và giờ cô ấy quay lại với câu hỏi ngược lại: tôi thích món gì? Vì quán Đầu Cá Heo chẳng có nổi thứ gì mà tôi thực sự thích, đành ngậm ngùi chịu thua trước gợi ý về món thịt vịt, dẫu tôi chẳng ưa gì thịt vịt. Người đại diện của J. Mellows là một thiếu nữ ủ rũ với một bên mắt dễ bề sai bảo và một bên mắt bất trị; bên mắt sau cứ có vẻ như đang đảo đi tìm kiếm mấy cỗ xe ngựa đâu mất, lại càng làm gia tăng thêm vẻ sầu thảm đang bao trùm lấy quán Đầu Cá Heo.
Thiếu nữ ấy vừa lui cui khép cửa bước ra thì tôi chợt nhớ ra phải thêm vào đơn gọi món của mình dòng chữ: “với các món rau ngon lành.” Thò đầu ra cửa để dõng dạc nói rõ câu ấy, tôi thấy cô ta đã đứng như tượng đá trong tâm trạng ngẩn ngơ ở hành lang vắng ngắt, đang dùng một chiếc ghim băng để rỉa răng.
Tại nhà ga xe ngựa cách đó bảy dặm, tôi từng là đối tượng khiến người ta kinh ngạc khi gọi một chiếc xe ngựa thuê để đến đây. Và khi tôi đưa ra chỉ dẫn “Đến quán Đầu Cá Heo,” tôi đã nhận thấy một cái nhìn trừng trừng đầy điềm gở trên gương mặt của chàng thanh niên vạm vỡ mặc đồ nhung kẻ, người nhân viên trên sân ga của hãng. Lúc chia tay, hắn còn lớn tiếng gọi với theo người đánh xe của tôi rằng: “Đi cẩn thận nhé! Đừng có thắt cổ tự tử khi tới nơi đấy, Geo-o-rge!” với một giọng điệu mỉa mai, khiến tôi thoáng có ý định đi cáo giác hắn với Tổng Giám đốc.
Tôi chẳng có công chuyện gì ở cái thị trấn này — tôi chẳng bao giờ có công chuyện ở bất cứ thị trấn nào — nhưng tôi bỗng nổi hứng muốn ghé lại để ngắm nhìn nó trong buổi hoêu tàn. Mục đích của tôi đã được mở màn một cách thích đáng bởi quán Đầu Cá Heo, nơi đâu cũng thể hiện bầu không khí từng đậm đặc xe ngựa và nay thì vắng bóng xe ngựa hoàn toàn. Khắp quán ngập tràn những bức tranh màu vẽ cảnh xe ngựa xuất phát, đến nơi, đổi ngựa, xe ngựa dưới ánh nắng, xe ngựa trong tuyết, xe ngựa trong gió, xe ngựa trong sương mù và mưa gió, xe ngựa vào ngày sinh nhật Nhà Vua, xe ngựa trong mọi hoàn cảnh tương ứng với sự khải hoàn và chiến thắng của chúng, nhưng tuyệt nhiên không có cảnh nào xe ngựa bị hỏng hóc hay lật nhào. Trong số các tác phẩm nghệ thuật ấy, một số bức được đóng khung nhưng không lộng kính nay đã thủng lỗ chỗ; lớp véc-ni của những bức khác đã ngả nâu và rạn nứt đến mức trông chẳng khác gì chiếc vỏ bánh nướng bị nướng quá lửa; hình vẽ của những bức khác nữa thì gần như bị ruồi bâu làm mờ tịt qua bao mùa hè. Những mảnh kính vỡ, khung tranh hư hại, những bức tranh treo lệch lạc, và sự đày ải những tàn phệ vô phương cứu chữa vào các xó tối lạnh lẽo đã làm chứng cho cảnh hoang tàn của phần còn lại. Căn phòng cũ ở tầng trệt nơi các hành khách của chuyến xe Highflyer từng dùng bữa chẳng có gì ngoài một bày biện thảm hại gồm những cành cây khô và chậu hoa đặt bên ô cửa sổ rộng để che đậy sự xơ xác, và ở một góc là chiếc xe đẩy trẻ em của tiểu Mellows, thậm chí cả cái tán che nắng cũng đang buồn rầu quay mặt vào tường. Căn phòng khác, nơi những vị khách thuê ngựa trạm từng chờ đợi trong lúc những tốp ngựa thay phiên được chuẩn bị ở dưới sân, vẫn giữ nguyên vị trí, nhưng ngột ngạt chẳng khác nào một chiếc quan tài: đến mức bức chân dung ông Pitt treo cao trên vách ngăn (với những vết lấm chấm trông như rượu vang đỏ, dẫu thật kỳ lạ làm sao rượu vang lại có thể bắn lên tận trên đó) quả có lý khi cứếch mũi lên mà hít ngửi. Những chiếc lọ đựng gia vị không nắp trên chiếc tủ đựng bát đĩa chân cao đang ở trong một tình trạng chán chường thê thảm: số nước sốt cá cơm đã ngả sang màu xanh từ mấy năm trước, và lọ ớt cayenne (với chiếc thìa múc nhỏ xíu trông như mô hình chiếc chân gỗ thu nhỏ) thì đã đóng cục lại. Những cây nến giả cũ kỹ vốn luôn được trả tiền mà chẳng bao giờ dùng tới cuối cùng cũng đã cháy trụi; nhưng những chân nến cao kều của chúng vẫn đứng đó, tiếp tục sỉ nhục trí tuệ con người bằng cách giả vờ là đồ bạc. Tên Nghị viên Khu bầu cử cũ kỹ mục nát chưa cải cách, với bàn tay phải nhét sâu vào trong vạt ngực áo, và tấm lưng quay đi một cách đặc trưng trước những chồng đơn thỉnh nguyện từ các cử nhân của mình, cũng có mặt ở đó; và chiếc gạt tàn vốn chẳng bao giờ có sẵn trong số dụng cụ lò sưởi, kẻo khách đi ngựa trạm táy máy khuấy lửa quá đà, nay cũng không có ở đó như thuở xưa.
Tiếp tục công cuộc khám phá bên trong quán Đầu Cá Heo, tôi thấy nó đã teo tóp đi đáng kể. Khi J. Mellows tiếp quản, ông ta đã xây tường ngăn một nửa quầy bar đi, nơi giờ đây đã thành một cửa hàng bán thuốc lá có lối đi riêng nằm ở sân sau — cái khoảng sân từng huy hoàng một thời nơi các chú bé đánh ngựa, tay cầm roi và luôn tay cài khuy áo giáp vào phút chót, thường chạy túa ra để lên ngựa và phóng đi. Một tiệm “Làm móng ngựa khoa học kiêm Bác sĩ thú y” lại càng lấn chiếm thêm vào khoảng sân; và một gã làm mớ sắc sảo gắt gỏng tự quảng cáo là cho thuê “Một chiếc xe ngựa một ngựa kéo tươm tất, và một xe ba gác một ngựa kéo,” đã thiết lập công việc kinh doanh, bản thân gã cùng gia đình trong một phần của khu chuồng ngựa rộng lớn. Một phần khác đã bị cắt đứt gọn gàng khỏi quán Đầu Cá Heo, nay trở thành một nhà nguyện, một xưởng làm bánh xe, và một Hội Thảo luận và Cải thiện Tương trợ Thanh niên (nằm trên một gác xép): tất cả hợp thành một con hẻm phía sau. Chẳng có bàn tay táo tợn nào gỡ chiếc la bàn gió khỏi mái vòm trung tâm của khu chuồng ngựa, nhưng nó đã rỉ sét và kẹt cứng ở hướng Bắc-Nôn; trong khi chừng vài chục con bồ câu vẫn trung thành với truyền thống tổ tiên và chốn cũ thì tụ tập thành một hàng trên chóp mái của tòa nhà phụ duy nhất còn lại của quán Cá Heo, nơi mà những con bồ câu ở trong cứ tìm cách đẩy con bồ câu ở ngoài rơi xuống. Tôi coi đây là hình ảnh biểu trưng cho cuộc tranh giành chức tước và địa vị trong thời đại đường sắt.
Lững thững bước ra thị trấn, đi qua lối vào có mái che và cột trụ của sân Cá Heo — nơi từng sực nức mùi súp và rơm chuồng ngựa, nay sực nức mùi ẩm mốc lâu ngày không dùng — tôi rảo bước trên con phố. Trời hôm nay rất nóng, những tấm bạt che nắng nhỏ của các cửa hàng đều được kéo sụp xuống, và những chủ tiệm năng nổ hơn đã bảo mấy gã học việc rưới nước lên vỉa hè trước mặt tiền nhà họ. Trông họ cứ như đang rơi lệ vì những cỗ xe ngựa và đang dùng những chiếc khăn tay vô tích sự của mình để lau khô nước mắt. Sự yếu mềm như thế cũng có thể chước thứ được; bởi vì việc làm ăn đang — như một gã hàng thịt rầu rĩ sở hữu một cửa hàng nhưng cửa hàng lại từ chối đáp lễ bằng cách nuôi sống hắn, đã thổ lộ với tôi — “tồi tệ đến cay đắng.” Hầu hết các thợ làm yên cương và thương nhân buôn ngũ cốc đều đã chung số phận với những cỗ xe ngựa, nhưng thật là một sự ghi nhận thú vị về dòng chảy vĩnh hằng của Trẻ em trên con dốc đứng nguyên bản thuở nào, Thung lũng Bóng tối, khi mà những thương nhân ấy phần lớn đã được thay thế bằng những người bán bánh kẹo và đồ chơi rẻ tiền. Đối thủ cạnh tranh của quán Cá Heo, từng nổi tiếng với cái tên Hươu Trắng Mới, nay đã sụp đổ từ lâu. Trong một cơn trầm uất cùng cực, nó đã quét vôi trắng lên các khung cửa sổ, đóng ván bít kín cửa chính, và thu hẹp lại chỉ còn lối đi bên hông; thế nhưng ngay cả lối đi đó cũng tỏ ra quá rộng lớn đối với Viện Văn hóa — giai đoạn cuối cùng của nó; bởi vì Viện Văn hóa cũng đã sụp đổ nốt, và trong số những chữ cái đầy tham vọng của bảng tên trên mặt tiền quán Hươu Trắng, tất cả đều đã rụng sạch chỉ trừ lại mấy chữ sau:
L Y
INS T
— gợi liên tưởng đến cụm từ Phá sản thảm hại. Còn về khu chợ lân cận, nó dường như đã hoàn toàn từ bỏ việc buôn bán tấp nập, nhường chỗ cho người bán đồ sành sứ với những cái vạc cái nồi bày bừa lan rộng ra đến nửa quảng trường, và gã hàng rong ba hoa đang ngồi khoanh tay trên càng xe, kiêu kỳ nhìn ngắm xung quanh; chiếc áo giáp nhung kẻ của hắn rõ ràng đang nuôi dưỡng những hoài nghi nghiêm trọng liệu có đáng để ở lại một nơi như thế này qua đêm hay không.
Tiếng chuông nhà thờ bắt đầu vang lên khi tôi rời khỏi chốn đó, nhưng chúng chẳng làm khá hơn chút nào, bởi vì chúng cất lên bằng một giọng quạu quọ, và nói với vẻ khó nhọc trong cơn bực bội: “Lũ-xe-ngựa-đâu-mất-tiêu-rồi!” Và (khi lắng nghe kỹ) tôi nhận thấy chúng chẳng bao giờ thay đổi ngữ điệu, ngoại trừ việc ngày càng trở nên chanh chua và cáu kỉnh hơn, mà cứ đều đặn lặp đi lặp lại: “Lũ-xe-ngựa-đâu-mất-tiêu-rồi!” — luôn bắt đầu câu hỏi vấn bằng một vẻ đột ngột bất lịch sự. Có lẽ từ trên cao nhìn xuống, chúng đã trông thấy tuyến đường sắt, và điều đó khiến chúng thêm phần bực bội.
Tình cờ bước đến một xưởng đóng xe ngựa, tôi bắt đầu đảo mắt quan sát xung quanh với một tinh thần phấn chấn trở lại, thầm nghĩ rằng biết đâu mình có thể tìm thấy ở đó chút di tích nào từ thời kỳ huy hoàng của thị trấn. Chỉ có độc một người đang làm việc — một người đàn ông gầy guộc, điểm bạc, tuổi đã cao nhưng dáng người vẫn cao ráo và thẳng thớm, khi nhận ra có kẻ đang đứng nhìn, liền ưỡn lưng thẳng lại, đẩy cặp kính lên trán trên chiếc mũ giấy bọc nâu, và có vẻ như muốn thách thức tôi. Tôi bèn cất tiếng hòa nhã:
“Chào bác!”
“Gì cơ?” lão ta đáp.
“Chào bác ạ.”
Lão có vẻ ngẫm nghĩ về câu nói đó, và hình như không đồng tình với tôi. — “Cậu đang tìm cái gì à?” bấy giờ lão mới hỏi với một giọng sắc bén.
“Tôi tự hỏi không biết ở đây có sót lại mảnh vỡ nào của một chiếc xe ngựa cũ không.”
“Thế thôi à?”
“Chỉ thế thôi.”
“Không, chẳng có đâu.”
Đến lượt tôi phải thốt lên “Ồ!” và tôi đã thốt lên như thế. Gã đàn ông gầy gò điểm bạc chẳng nói thêm nửa lời nào nữa, lại cúi đầu tiếp tục công việc của mình. Vào thời đại đóng xe ngựa, những thợ sơn xe từng thử cọ vẽ của họ lên một cây cột ngay bên cạnh lão; và cả một cuốn Lịch sử về những vinh quang đã qua có thể được đọc trên đó, qua những lớp sơn xanh, vàng, đỏ và xanh lá dày đến vài inch. Chẳng mấy chốc, lão lại ngẩng đầu lên.
“Trông cậu có vẻ nhàn rỗi lắm nhỉ,” lời nhận xét đầy vẻ phàn nàn của lão vang lên.
Tôi thừa nhận sự thật đó.
“Tôi nghĩ thật đáng tiếc khi cậu chẳng được dạy dỗ để làm một nghề gì đó tử tế,” lão nói.
Tôi bảo rằng tôi cũng nghĩ thế.
Dường như vừa nảy ra một ý tưởng, lão đặt chiếc bào xuống (vì thứ lão đang cầm làm việc là một cái bào), đẩy cặp kính lên trán lần nữa, và bước ra cửa.
“Một cỗ xe po-shay có hợp với cậu không?” lão hỏi.
“Tôi không chắc mình hiểu ý bác là gì.”
“Một chiếc po-shay,” người thợ đóng xe vừa nói vừa đứng sát trước mặt tôi, khoanh tay theo điệu bộ của một luật sư đang xoáy sâu chất vấn — “một chiếc po-shay có đáp ứng được những quan điểm mà cậu vừa bày tỏ hay không? Có hay không?”
“Có.”
“Thế thì cậu cứ đi thẳng xuống đằng kia cho đến khi trông thấy một chiếc. Cậu sẽ thấy ngay nếu đi đủ xa.”
Nói xong, lão túm vai xoay người tôi hướng về phía mình muốn, rồi quay vào trong tiếp tục công việc trước phông nền là những tán lá và chùm nho. Bởi vì, dẫu là một kẻ cay đắng và bất mãn, xưởng làm việc của lão lại là sự pha trộn dễ chịu giữa thị trấn và miền quê, giữa phố phường và khu vườn, thứ mà người ta thường thấy ở một thị trấn nhỏ của nước Anh.
Tôi đi theo hướng lão vừa chỉ, và đi tới quán bia mang biển hiệu Quán Đầu và Cuối, rồi ra khỏi thị trấn để bước vào con đường cái quan cũ đi Luân Đôn. Tôi đến trạm thu phí, và nhận ra nơi đây, bằng cái cách im lặng của nó, đang kể lể hùng hồn về sự đổi thay đã giáng xuống con đường này. Ngôi nhà trạm thu phí mọc đầy dây thường xuân; và người gác trạm, vì không thể kiếm sống nổi từ tiền thu phí, bèn xoay sang làm nghề đóng giày. Không những thế, vợ hắn còn bán nước gừng, và ngay tại ô cửa sổ rình mò nơi những nhân viên thu phí thuở xưa từng kính cẩn nhìn ngững cỗ xe ngựa lớn của Luân Đôn phóng như bay tới, nay lại bày bán những cây kẹo sọc vằn hình cột thợ cắt tóc đặt trong một chiếc lồng đèn dính bết keo.
Chính trị kinh tế của ông chủ trạm thu phí được thể hiện như thế đấy.
“Công việc làm ăn dạo này thế nào hả bác?” tôi hỏi lão ta, khi lão đang ngồi ở hiên nhà nhỏ vá một chiếc giày.
“Chẳng ra cái thể thống gì đâu bác ạ,” lão đáp. “Nó đình đốn hẳn rồi.”
“Tệ thế cơ à,” tôi nói.
“Tệ á?” lão nhắc lại. Rồi lão chỉ tay về phía một đứa con nua nực bám đầy bụi đang trèo lên thanh chắn trạm thu phí, và vừa nói vừa xòe rộng bàn tay phải ra như để trách móc Hóa Công. “Năm đứa liền đấy!”
“Nhưng làm cách nào để cải thiện việc thu phí đây?” tôi hỏi.
“Có cách chứ, bác ạ,” lão đáp, với điệu bộ của một kẻ đã suy ngẫm sâu sắc về vấn đề này.
“Tôi rất muốn biết đấy.”
“Đánh thuế mọi thứ đi qua; đánh thuế cả những kẻ đi bộ. Lại đánh thuế tiếp mọi thứ không đi qua; đánh thuế cả những kẻ ngồi lỳ ở nhà nữa.”
“Liệu biện pháp sau có công bằng không?”
“Công bằng chứ? Mấy kẻ ngồi lỳ ở nhà hoàn toàn có thể đi qua nếu họ thích; đúng chứ nào?”
“Cứ cho là thế đi.”
“Thuế bọn chúng. Còn nếu chúng không đi qua, thì đó là việc của chúng phải lo. Dù thế nào đi nữa — Cứ đánh thuế bọn chúng!”
Thấy rằng việc tranh cãi với bậc thiên tài tài chính này cũng vô ích chẳng khác gì tranh cãi với Bộ trưởng Tài chính, và do đó đúng là người tài đúng chỗ, tôi đành nhẫn nhục bước tiếp.
Lúc này tâm trí tôi bắt đầu hoang mang lo sợ rằng người thợ đóng xe đầy thất vọng kia đã sai tôi đi một chuyến công cốc hão huyền, và chẳng có cỗ xe ngựa thuê nào ở vùng đó cả. Nhưng khi lọt vào tầm nhìn của một số mảnh vườn chia lô bên vệ đường, tôi liền thu hồi lại sự nghi ngờ và tự thú nhận rằng mình đã đối xử bất công với ông ta. Bởi vì, ở đó, tôi quả thực đã nhìn thấy chiếc xe ngựa thuê tồi tàn nhất bị bỏ quên lại trên cõi đời này.
Đó là một cỗ xe ngựa thuê đã bị tháo bỏ trục và bánh xe, đặt chễm chệ xuống lớp đất sét giữa mộtám rau cỏ xơ xác. Đó là một cỗ xe ngựa thuê thậm chí chẳng được đặt thẳng thắn trên mặt đất, mà bị nghiêng lệch đi, như thể vừa rơi từ trên khinh khí cầu xuống. Đó là một cỗ xe ngựa thuê đã trải qua một thời gian dài trong hoàn cảnh tàn tạ đó, và được leo giàn đậu cô-ve xung quanh. Đó là một cỗ xe ngựa thuê được chắp vá bằng những chiếc khay trà cũ, hoặc bằng những mảnh sắt trông giống như vậy, và bị đóng ván bít kín các khung cửa sổ, nhưng lại có MỘT CÁI GÕ CỬA gắn ở cửa bên phải. Không rõ người ta dùng cỗ xe ngựa thuê đó làm nhà kho dụng cụ, nhà hóng mát, hay nhà ở, tôi không sao dò ra được, vì chẳng có ai ở nhà trong chiếc xe ngựa khi tôi gõ cửa, nhưng chắc chắn nó được dùng cho việc gì đó và đã khóa kín. Trong sự kinh ngạc trước phát hiện này, tôi cứ đi vòng quanh chiếc xe ngựa thuê hết lần này đến lần khác, rồi ngồi xuống bên cạnh nó, chờ đợi thêm sự giải thích sáng tỏ nào đó. Chẳng có gì xuất hiện cả. Cuối cùng, tôi đành mò đường quay trở lại con đường cái quan cũ Luân Đôn qua đầu bên kia của khu vườn chia lô, và do đó ở vào một điểm vượt qua cả điểm mà tôi đã rẽ ra ban nãy. Tôi phải luồn lách qua một hàng rào và trèo xuống một bờ dốc đứng, suýt chút nữa thì ngã nhào lên đầu một người đàn ông gầy gò thấp bé đang ngồi đập đá bên vệ đường.
Ông ta dừng búa lại, nhìn tôi đầy vẻ huyền bí qua cặp kính bảo hộ làm bằng lưới sắt tối màu:
“Anh có biết là mình đang đi vào đất tư gia trái phép không vậy, thưa ngài?”
“Tôi rẽ lệch khỏi đường đi,” tôi vừa nói vừa giải thích, “để ngắm nghía chiếc xe ngựa thuê kỳ quặc kia. Bác có vô tình biết gì về nó không?”
“Tôi biết nó đã lăn lộn trên đường trường nhiều năm trời,” ông ta đáp.
“Tôi cũng đoán thế. Bác có biết nó thuộc sở hữu của ai không?”
Người thợ đập đá cúi gằm mày và cặp kính bảo hộ xuống đống đá của mình, như thể đang cân nhắc xem có nên trả lời câu hỏi đó hay không. Rồi, ngẩng đôi mắt bị che khuất sau lớp lưới sắt lên nhìn nét mặt tôi như trước, ông ta nói:
“Của tôi.”
Hoàn toàn không chuẩn bị tinh thần cho câu trả lời đó, tôi đón nhận nó với một câu nói đầy ngượng ngùng: “Thế ạ! Ồ chà!” Chẳng mấy chốc tôi nói thêm: “Bác có—” Tôi định nói “sống ở đó à,” nhưng nghe nó thật ngớ ngẩn làm sao, nên tôi đổi thành “sống ở gần đây không?”
Người thợ đập đá, người đã không đập nổi dù chỉ một mảnh đá nào kể từ lúc chúng tôi bắt đầu trò chuyện, bèn làm thế này. Ông ta chồm người dậy bằng cách tỳ ngón tay lên cán búa, rồi vắt chiếc áo khoác — thứ mà ông ta nãy giờ dùng làm đệm ngồi — lên tay. Sau đó ông ta lùi về phía một đoạn dốc dễ đi hơn đoạn tôi vừa trèo xuống, vẫn lặng lẽ dán cặp kính tối màu vào tôi suốt thời gian đó, rồi vác búa lên vai, bất ngờ quay người, trèo lên và biến mất. Gương mặt ông ta quá nhỏ, còn cặp kính thì quá to, khiến tôi hoàn toàn mù tịt về dung mạo của ông ta; nhưng ông ta để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc rằng đôi chân vòng kiềng mà tôi nhìn thấy từ phía sau lúc ông ta khuất dạng chính là đôi chân của một cỗ mã phu già. Phải mãi đến lúc đó tôi mới để ý rằng ông ta vẫn làm việc bên cạnh một cột mốc đã bị cỏ mọc phủ kín, trông giống như một tấm bia mộ dựng lên trên nấm mồ của con đường đi Luân Đôn.
Giờ ăn tối đã đến gần, tôi chẳng có thời gian để đuổi theo cặp kính bảo hộ hay theo đuổi chủ đề đó nữa, bèn tìm đường quay trở lại quán Đầu Cá Heo. Ngay ở cổng ra vào, tôi bắt gặp J. Mellows đang đứng nhìn bâng quơ vào hư vô, và có vẻ như đang trải nghiệm việc cái sự hư vô ấy chẳng hề giúp nâng cao tinh thần ông ta chút nào.
“Tôi chẳng màng gì đến cái thị trấn này,” J. Mellows nói, khi tôi ca ngợi những lợi ích về mặt vệ sinh mà nó có thể có hoặc không; “Ước gì tôi chưa từng nhìn thấy cái thị trấn này!”
“Ông không phải là người ở đây à, ngài Mellows?”
“Người ở đây á!” Mellows lặp lại. “Nếu tôi không thuộc về một thị trấn khá khẩm hơn thế này, tôi đã đi thẳng ra thùng nước mà tự tử quách cho rồi.” Bấy giờ tôi chợt nhận ra rằng Mellows, vì có quá ít việc để làm, nên thường xuyên phải dựa vào nguồn lực bên trong của mình — ý tôi muốn nói là hầm rượu của quán Cá Heo.
“Thứ mà chúng tôi cần,” Mellows nói, vừa cất mũ ra vừa làm động tác như thể đang trút sạch gánh Nỗi buồn cuối cùng tiết ra từ bộ não của mình xuống đất, trước khi đội lại chiếc mũ để chuẩn bị đón nhận gánh nặng tiếp theo; “thứ chúng tôi cần, là một Tuyến đường nhánh. Bản Đơn xin Dự luật Tuyến nhánh đang đặt ở phòng cà phê. Ngài có thể ký tên vào đó được không? Góp gió thành bão mà.”
Tôi tìm thấy văn bản nói trên đang được trải phẳng lỳ trên chiếc bàn trong phòng cà phê nhờ sự trợ giúp của một số quả cân lấy từ nhà bếp, và tôi đã bồi thêm sức nặng cho nó bằng chữ ký mang thương hiệu phi-thương-mại của mình. Theo tôi nhớ thì tôi đã cam kết với một tuyên bố khiêm nhường rằng giao thông toàn cầu, hạnh phúc, thịnh vượng và văn minh, đi kèm với niềm kiêu hãnh dân tộc vô biên trong cuộc cạnh tranh với người nước ngoài, sẽ chắc chắn tuôn chảy từ Tuyến nhánh này.
Sau khi hoàn thành chiến tích mang tính hiến pháp này, tôi hỏi ông Mellows liệu ông có thể ban ân huệ cho bữa tối của tôi bằng một pint rượu vang ngon không? Ông Mellows đáp lại thế này.
“Nếu tôi không thể dâng cho ngài một pint rượu vang ngon, thì tôi sẽ—đấy!—tôi sẽ tự kết liễu đời mình trong một cái thùng nước. Nhưng tôi đã bị lừa khi mua lại cơ ngơi này, và hàng hóa thì hỗn độn tung tóe, tôi vẫn chưa nếm thử hết để mà phân loại chúng. Cho nên, nếu ngài gọi loại này mà lại nhận được loại khác, cứ đổi cho đến khi nào đúng thì thôi. Chứ ngài thử nghĩ xem,” Mellows lại tiếp tục trút chiếc mũ của mình như trước, “ngài hoặc bất kỳ quý ông nào sẽ làm gì, nếu ngài gọi một loại rượu này mà lại bị bắt phải uống loại rượu khác? Chà, ngài sẽ (và một cách hoàn toàn tự nhiên và đường hoàng, khi mang trong mình phẩm giá của một người quý ông), ngài sẽ đi thẳng ra thùng nước mà tự tử cho rồi!”
