Số là vào một ngày mùa thu vừa qua, tôi phải đi từ Luân Đôn xuống một thị trấn nghỉ mát ven biển để giải quyết công việc trong vòng một tiếng, cùng đi với tôi là người bạn quý mến Bullfinch của tôi. Cứ tạm gọi thị trấn nghỉ mát ấy là Namelesston.

Tôi vừa la cà quanh Paris trong cái nóng oi bức, thảnh thơi ăn sáng ngoài trời trong khu vườn của Palais Royal hay Tuileries, thảnh thơi ăn tối ngoài trời ở Champs-Élysées, thảnh thơi nhấm nháp xì gà và nước chanh ngoài trời trên Đại lộ Ý vào những giờ khắc cận kề nửa đêm. Bullfinch—một con người vô cùng tháo vát trong công việc—đã gọi tôi quay trở lại bên kia bờ Ê-m-sơ (English Channel), để giải quyết công việc trong vòng một tiếng ấy tại Namelesston; và cứ thế, cơ sự đưa đẩy tôi và Bullfinch ngồi chung một toa tàu hỏa trên đường đến Namelesston, trong túi áo ghi-lê của mỗi người đều giắt một chiếc vé khứ hồi.

Bullfinch liền bảo: “Tôi có một ý thế này. Chúng ta hãy ăn tối ở quán Temeraire đi.”

Tôi bèn hỏi Bullfinch rằng anh có thực sự khuyên đến quán Temeraire không; bởi vì đã nhiều năm rồi tôi không hề lui tới chốn đó.

Bullfinch từ chối gánh vác trách nhiệm gợi ý quán Temeraire, nhưng nhìn chung thì tỏ ra khá lạc quan về nơi này. Bullfinch nói rằng anh “dường như nhớ là” mình đã từng ăn rất ngon ở đó. Một bữa tối đạm bạc nhưng ngon lành. Chắc chắn không thể sánh bằng một bữa tối kiểu Paris (đến đây thì Bullfinch rõ ràng bắt đầu mất tự tin), nhưng so ra thì cũng khá ổn.

Tôi bèn viện dẫn sự hiểu biết tường tận của Bullfinch về những nhu cầu và thói quen của tôi để phân xử xem liệu tôi có dễ dàng thấy hài lòng với bất kỳ bữa ăn nào hay không—hoặc xét cho cùng—với bất cứ thứ gì ở mức độ kha khá và thực đúng như bản chất của nó. Được Bullfinch chiếu cố đáp lời khẳng định, tôi liền đồng ý đăng ký làm một thực khách cừ khôi trên con tàu Temeraire.

“Này, kế hoạch của chúng ta sẽ thế này,” Bullfinch vừa nói vừa đặt ngón trỏ lên mũi. “Ngay khi đến Namelesston, chúng ta sẽ đi thẳng tới Temeraire và đặt một bữa tối nhỏ trong vòng một tiếng. Và vì chúng ta sẽ không có nhiều thời gian để thưởng thức nó một cách thoải mái cho lắm, anh nghĩ sao nếu chúng ta tạo điều kiện tốt nhất cho nhà hàng phục vụ món ăn nóng hổi và nhanh chóng bằng cách ăn ở phòng khách chung?”

Ý kiến của tôi là: Dĩ nhiên rồi. Bullfinch (vốn có bản tính lạc quan) lúc bấy giờ bắt đầu huyên thiên về những chú ngỗng non. Nhưng tôi đã chặn đứng tâm trạng hào hứng như nhân vật Falstaff ấy của anh lại, đồng thời gióng lên hồi chuông lưu ý về mặt thời gian và bếp núc.

Theo đúng trình tự sự việc, chúng tôi di chuyển đến trước cửa quán Temeraire và bước xuống xe. Một thiếu niên mặc đồng phục ra tiếp đón chúng tôi ngay bậc cửa. “Trông có vẻ ổn đấy,” Bullfinch nói giọng đầy tin tưởng. Rồi anh cất cao giọng: “Phòng khách chung!”

Cậu thiếu niên mặc đồng phục (lúc này trông đã có vẻ ẩm mốc) dẫn chúng tôi đến thiên đường mong ước, và được Bullfinch dặn dò phải bảo người phục vụ ra ngay, vì chúng tôi muốn đặt một bữa tối nhỏ trong vòng một tiếng. Thế rồi tôi và Bullfinch đứng chờ người phục vụ, cho đến khi người phục vụ cứ tiếp tục bặt tăm ở một cõi vô định nào đó chẳng tài nào thấy được, chúng tôi đành phải bấm chuông gọi người phục vụ; tiếng chuông ấy đã lôi kéo được một người phục vụ xuất hiện, kẻ tự nhận mình không phải là người phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi, và hắn cũng chẳng đứng chờ thêm nổi dù chỉ một khoảnh khắc.

Thế là Bullfinch tiến lại gần cánh cửa phòng khách chung, cất giọng du dương vọng vào một quầy bar nơi hai cô gái trẻ đang giữ sổ sách của quán Temeraire, phân bua đầy vẻ xin lỗi rằng chúng tôi muốn đặt một bữa tối nhỏ trong vòng một tiếng, nhưng lại bị giam cầm trong sự cô độc nên chẳng thể thực hiện được mục đích vô hại ấy.

Lập tức, một trong hai cô gái trẻ liền giật một hồi chuông, lôi ra được—lần này là ngay tại quầy bar—gã phục vụ vốn không phải là người phục vụ phải phục vụ chúng tôi; kẻ kỳ quặc đó, với cuộc đời dường như chỉ cắm cúi phục vụ thiên hạ để rồi tuyên bố rằng hắn sẽ không phục vụ họ, lại lặp lại lời phân bua đầy phẫn nộ như trước rồi lui vào trong.

Bullfinch với gương mặt tiu nghỉu toan bảo tôi rằng: “Thế này thì hỏng rồi,” thì cuối cùng người phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi cũng chịu buông tha, thôi để chúng tôi phải mòn mỏi chờ đợi. “Này anh phục vụ,” Bullfinch thốt lên đầy vẻ thảm thiết, “chúng tôi đã phải chờ đợi rất lâu rồi.” Người phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi liền đổ lỗi cho gã phục vụ không có trách nhiệm phục vụ chúng tôi, và bảo rằng tất cả đều là lỗi của gã đó.

“Chúng tôi muốn,” Bullfinch nói với vẻ chán nản cùng cực, “đặt một bữa tối nhỏ trong vòng một tiếng. Chúng tôi có thể ăn những món gì?”

“Các ngài muốn dùng món gì ạ?”

Bullfinch, với điệu bộ và giọng điệu vô cùng sầu thảm, tay cầm một thực đơn cũ kỹ, nhàu nát, lấm tấm vết ruồi đậu do người phục vụ đưa cho—thứ vốn giống như một bảng chỉ mục viết tay chung chung cho bất kỳ cuốn sách nấu ăn nào tùy thích—liền đề xuất câu hỏi trước.

Chúng ta có thể ăn súp rùa giả, cá bơn, cà ri và vịt quay. Đã quyết định. Ngồi ở chiếc bàn cạnh cửa sổ này. Đúng một tiếng nữa.

Tôi từ nãy vẫn đang giả vờ nhìn ra ngoài cửa sổ này; nhưng thực chất tôi đang săm soi những vụn bánh mì vương vãi trên khắp các mặt bàn, những chiếc khăn trải bàn bẩn thỉu, bầu không khí ngột ngạt, nồng nặc mùi súp và thiếu ôxy, những thức ăn thừa thãi ôi thiu ở khắp mọi nơi, vẻ u ám sâu thẳm của gã phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi, cùng cơn đau dạ dày mà một vị khách cô độc ngồi ở chiếc bàn góc khuất đằng xa rõ ràng đang phải oằn mình chịu đựng. Tôi liền chỉ cho Bullfinch thấy tình huống đáng sợ rằng vị khách này đã dùng xong bữa tối. Chúng tôi vội vã bàn tán xem liệu mình có thể hỏi thăm xem ông ta đã thưởng thức món súp rùa giả, cá bơn, cà ri hay vịt quay hay không, mà không bị coi là thất lễ. Chúng tôi đi đến kết luận rằng việc đó không thể làm một cách lịch sự được, và chúng ta đã liều lĩnh đặt cược chiếc dạ dày của chính mình, nên đành phải phó mặc cho số phận.

Tôi cho rằng khoa tướng số, trong những giới hạn nhất định, là có thật; tôi cũng có suy nghĩ tương tự về những biểu hiện tinh tế hơn của bàn tay; tôi cho rằng khoa nhân tướng học là không thể sai lầm—dẫu cho tất cả các ngành khoa học này đều đòi hỏi những phẩm chất hiếm có ở người nghiên cứu. Nhưng tôi cũng cho rằng chẳng có thước đo nào phản ánh tính cách cá nhân chuẩn xác hơn tình trạng của một bộ lọ gia vị đối với nhân phẩm của bất kỳ khách sạn nào. Hiểu rõ và từng nhiều lần kiểm chứng lý thuyết này của mình, Bullfinch đành phó mặc cho số phận tồi tệ nhất, khi tôi gạt bỏ mọi lớp vỏ bọc ngụy trang còn sót lại, lần lượt giơ lên trước mặt anh nào là lớp dầu đục ngầu, giấm đóng váng, lọ ớt cayenne nghẹt cứng, muối bẩn, cặn nước tương gớm ghiếc, cùng lọ sốt cá cơm đựng trong chiếc áo ghi-lê bằng vải nỉ đang thời kỳ phân hủy.

Chúng tôi bước ra ngoài để giải quyết công việc. Cảm giác nhẹ nhõm khi được bước ra những con phố sạch sẽ và lộng gió của Namelesston từ bầu không khí ngột ngạt và nhạt nhẽo của phòng khách chung ở Temeraire thật phấn chấn làm sao, khiến hy vọng trong lòng chúng tôi bắt đầu nảy nở trở lại. Chúng tôi bắt đầu suy đoán rằng có lẽ vị khách cô độc kia đã uống thuốc, hoặc làm điều gì đó bất cẩn nên mới rước bệnh vào người. Bullfinch nhận xét rằng anh nghĩ gã phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi đã tươi tỉnh hơn chút ít khi gợi ý món cà ri; và dẫu biết rằng vào thời điểm đó trông hắn chẳng khác nào hiện thân sống động của sự tuyệt vọng, tôi vẫn tự buông thả để tinh thần mình phấn chấn lên. Khi chúng tôi dạo bước dọc bờ biển sóng vỗ lăn tăn, tất cả những nhân vật nổi tiếng của Namelesston, những kẻ cứ dập dìu qua lại với nhịp điệu bất biến của thủy triều, đều đi qua đi lại thành từng tốp. Những thiếu nữ xinh đẹp cưỡi ngựa, đi cùng những thầy dạy cưỡi ngựa đáng ghét; những thiếu nữ xinh đẹp đi bộ; những phụ nữ trung niên đội mũ—đeo kính, ra vẻ bạo dạnh, và trừng trừng nhìn vào phái đối lập hoặc phái yếu hơn. Giới Giao dịch Chứng khoán có đại diện hùng hậu, Jerusalem có đại diện hùng hậu, những kẻ tẻ nhạt đến từ các câu lạc bộ buồn tẻ ở Luân Đôn cũng có đại diện hùng hậu. Những kẻ săn vận may đủ mọi thành phần đều tề tựu ở đó, từ gã phá sản đầu tóc bờm xờm trên chiếc xe ngựa hai bánh, cho đến tên lừa đảo cài khuy áo kín mít đi đôi giày trông đáng ngờ, đang hau háu rình rập bất kỳ vị công tử bột nào sẵn sàng chơi một ván billiard ở góc khuất. Các giáo viên ngoại ngữ, sau khi hoàn thành các bài giảng trong ngày, đang đi về nhà khuất tầm nhìn ra biển; những nữ gia sư mang theo những chiếcặp tài liệu nhỏ cũng lững thững bước về nhà; từng cặp học sinh, từng đôi một, đi dã dượi dọc bãi biển, phóng tầm mắt ngắm nhìn mặt nước như thể đang chờ đợi chiếc Tàu Nô-ê nào đến rước đi. Những bóng ma thời vua George Đước lững thững lảng vảng giữa đám đông, mang vẻ bề ngoài của những tay công tử bột thời xưa, mà về bất kỳ ai trong số đó, người ta cũng có thể nói rằng, không phải anh ta đã đặt một chân hay cả hai chân xuống mồ, mà là anh ta đã ngập chìm trong mồ đến tận cổ áo sơ mi cứng ngắc, và chẳng có gì gọi là chân thực trên người ngoài bộ xương khô. Trơ trọi đứng một chỗ giữa muôn vàn chuyển động ấy, những người chèo thuyền ở Namelesston tựa lưng vào lan can ngáp ngắn ngáp dài, thẫn thờ nhìn ra biển, hoặc ngắm nhìn những chiếc thuyền đánh cá neo đậu và chẳng nhìn gì cả. Cuốn hút làm sao nếp sống bất biến của cái vườn ươm chuyên dưỡng mồi cho những thủy thủ gan góc của chúng ta ấy; và quả là họ chăm bẵm vô cùng khô khan, lúc nào cũng chực chờ đòi uống rượu. Hai nhân vật duy nhất thuộc giới thủy thủ tách rời khỏi hàng rào lan can chính là hai kẻ may mắn sở hữu con cá sủa quái dị kỳ lạ vừa mới được đánh bắt (thường xuyên được đánh bắt ngay ngoài khơi Namelesston), chúng nhốt con cá vào một chiếc giỏ mây và nài nỉ những ai hiếu kỳ về khoa học hãy ghé mắt nhìn vào bên trong qua nắp giỏ.

Những hạt cát trong chiếc đồng hồ cát đã chảy cạn khi chúng tôi quay trở lại quán Temeraire. Bấy giờ, Bullfinch liền mạnh bạo nói với cậu thiếu niên mặc đồng phục: “Phòng vệ sinh!”

Khi chúng tôi đặt chân đến căn hầm mộ gia đình có lắp giếng trời mà cậu thiếu niên mặc đồng phục giới thiệu là địa điểm đang tìm kiếm, chúng tôi đã kịp cởi phăng cravat và áo khoác; nhưng khi nhận ra nơi đây nồng nặc mùi hôi thối và chẳng có lấy một mảnh vải nào ngoài hai chiếc khăn nhàu nát vừa mới ẩm ướt do được lau qua mặt của hai kẻ nào đó, chúng tôi lại đành mặc rịt cravat và áo khoác vào, rồi tháo chạy trong tình trạng chưa rửa mặt để quay lại phòng khách chung.

Ở đó, gã phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi đã bày sẵn dao, nĩa và ly thủy tinh lên tấm khăn trải bàn mà chúng tôi đã có vinh hạnh làm quen từ trước, thứ mà chúng tôi rất đỗi vui mừng nhận ra qua những vết bẩn quen thuộc của nó. Và giờ đây, một hiện tượng thực sự đáng kinh ngạc đã xảy ra: gã phục vụ không có trách nhiệm phục vụ chúng tôi đột ngột lao vào, chộp lấy ổ bánh mì của chúng tôi rồi biến mất tăm cùng tang vật.

Bullfinch, với đôi mắt thẫn thờ, đang đăm đăm dõi theo nhân vật kỳ quặc này “ra tận cửa,” y như hồn ma trong vở Hamlet, thì gã phục vụ có trách nhiệm phục vụ chúng tôi va phải hắn ta khi đang bưng một bát súp lớn.

“Này anh phục vụ!” một thực khách nghiêm nghị vừa dùng bữa xong cất giọng gọi, vừa trừng trừng săm soi hóa đơn qua tròng kính một mắt.

Gã phục vụ đặt bát súp của chúng tôi xuống một chiếc bàn phụ ở góc khuất rồi chạy đi xem hướng rắc rối mới này có chuyện gì.

“Thế này là không được đâu nhé, anh bạn phục vụ. Nhìn đây này! Tiền rượu sherry của ngày hôm qua là một shilling tám xu, thế mà ở đây lại tính thành hai shilling. Thế còn sáu xu này nghĩa là gì?”

Hoàn toàn chẳng biết sáu xu nghĩa là gì, gã phục vụ thanh minh rằng hắn chẳng biết cái quái gì nghĩa là gì cả. Hắn lau mồ hôi trên vầng trán lạnh ngắt của mình và bảo rằng làm thế là bất khả thi—mà chẳng rõ cụ thể là làm gì—hơn nữa nhà bếp lại ở quá xa.

“Cầm tờ hóa đơn này ra quầy bar sửa lại đi,” ông Indignation Cocker, cứ tạm gọi vị ấy là thế, bảo.

Gã phục vụ cầm lấy hóa đơn, nhìn trân trân vào nó, có vẻ không mặn mà lắm với ý định mang ra quầy bar, và đành lí nhí đưa ra một ánh sáng mới cho vụ việc rằng có lẽ sáu xu thì có nghĩa là sáu xu.

“Tôi nói lại cho anh hay nhé,” ông Indignation Cocker nói, “rượu sherry của ngày hôm qua đây này—anh không thấy sao?—một shilling tám xu, thế mà ở đây lại tính thành hai shilling. Anh tính một shilling tám xu với hai shilling ra cái quái gì thế hả?”

Hoàn toàn không tài nào tính ra được một shilling tám xu với hai shilling là cái quái gì, gã phục vụ liền chuồn ra ngoài để xem có ai khác tính được không; hắn chỉ kịp liếc lại một cái đầy bất lực về phía Bullfinch để tạ lỗi vì đã bỏ dở bát súp của chúng tôi. Sau một hồi ngập ngừng, trong đó ông Indignation Cocker đọc báo và ho hắng những tiếng ho đầy thách thức, Bullfinch đứng dậy định ra bưng bát súp về, thì gã phục vụ quay trở lại mang theo bát súp—tiện thể thả tờ hóa đơn đã sửa của ông Indignation Cocker lên bàn của chính vị ấy khi đi ngang qua.

“Hoàn toàn không thể làm thế được đâu các ngài ạ,” gã phục vụ thì thầm; “hơn nữa nhà bếp lại ở quá xa.”

“Thôi được, anh không phải là chủ nhà hàng; chắc đây không phải lỗi của anh đâu. Mang rượu sherry ra đây mau.”

“Này anh phục vụ!” tiếng gọi vang lên từ ông Indignation Cocker, người đang mang một nỗi uất ức mới mẻ và hừng hực trong lòng.

Gã phục vụ, đang trên đường đi lấy rượu sherry cho chúng tôi thì khựng lại, quay ngoắt về để xem lần này có chuyện gì bất ổn nữa.

“Anh có chịu nhìn vào đây không hả? Lần này còn tệ hơn trước nữa đấy. Anh có hiểu không? Rượu sherry ngày hôm qua là một shilling tám xu, thế mà ở đây lại tính thành hai shilling. Thế cái quái gì mà chín xu thế này?”

Điềm gở mới này đã làm gã phục vụ hoàn toàn choáng váng. Hắn vắt chiếc khăn ăn trên tay, câm nín ngửa mặt lên trần nhà cầu cứu.

“Này anh phục vụ, mang chai rượu sherry đó ra đây nhanh lên,” Bullfinch bực tức lên tiếng phản kháng.

“Tôi muốn biết,” ông Indignation Cocker vẫn kiên quyết truy vấn, “ý nghĩa của chín xu này là gì. Tôi muốn biết ý nghĩa của tiền rượu sherry một shilling tám xu ngày hôm qua, và ở đây lại thành hai shilling là thế nào. Gọi quản lý ra đây xem nào.”

Gã phục vụ đang bấn loạn tìm cách chuồn khỏi phòng với cái cớ đi gọi người quản lý, và nhờ thế mà mang được chai rượu của chúng tôi ra. Nhưng ngay khi hắn xuất hiện cùng bình đựng rượu, ông Indignation Cocker lại lao vào chất vấn hắn.

“Này anh phục vụ!”

“Bây giờ phiền anh chú ý đến bữa tối của chúng tôi cái đã, anh bạn phục vụ,” Bullfinch nghiêm nghị lên tiếng.

“Tôi rất tiếc, nhưng hoàn toàn không thể làm thế được các ngài ạ,” gã phục vụ phân bua; “và nhà bếp thì…”

“Này anh phục vụ!” ông Indignation Cocker gầm lên.

“—Lại,” gã phục vụ tiếp lời, “ở quá xa, cho nên…”

“Này anh phục vụ!” ông Indignation Cocker vẫn khăng khăng, “gọi người ra đây mau.”

Chúng tôi không khỏi lo sợ rằng gã phục vụ sẽ lao ra ngoài tự vẫn; và chúng tôi đã vô cùng nhẹ nhõm khi thấy hắn kéo ra một người nào đó—với những tà váy thướt tha và vòng eo thon gọn—kẻ đã nhanh chóng giải quyết gọn gàng rắc rối của ông Indignation Cocker.

“Ồ!” ông Cocker thốt lên, ngọn lửa giận dữ bất ngờ bị dập tắt trước sự xuất hiện này; “tôi muốn hỏi về tờ hóa đơn này của tôi, bởi vì hình như có một chút nhầm lẫn ở đây. Để tôi chỉ cho cô thấy nhé. Rượu sherry của ngày hôm qua là một shilling tám xu đây, thế mà ở đây lại tính thành hai shilling. Thế cô giải thích thế nào về chín xu này?”

Dù được giải thích thế nào đi nữa, bằng những lời lẽ quá đỗi nhẹ nhàng chẳng thể nghe lọt tai. Người ta chỉ nghe thấy ông Cocker lẩm bẩm vài câu như “À-á-à! Ra thế; cảm ơn cô! Vâng,” rồi ngay sau đó lủi thủi bước đi, trông hiền lành hơn hẳn.

Vị khách cô độc bị đau dạ dày suốt từng ấy thời gian qua đã phải chịu đựng những cơn đau quằn quại, chốc chốc lại co rút chân lại và nhấm nháp chút rượu mạnh pha nước nóng thả gừng bào nhuyễn. Khi chúng tôi nếm thử món súp rùa giả (chính hiệu) của mình, và ngay lập tức bị lên cơn với những triệu chứng rối loạn giống hệt như sắp bị đột quỵ, nguyên nhân là do khoang mũi và đại não bị ngập ngụa trong thứ nước rửa bát ấm ngăm ngăm hòa tan bột chua, các loại gia vị độc hại cùng (giả sử là) bảy mươi lăm phần trăm phế phẩm nhà bếp lung tung vo tròn thành viên, chúng tôi lại muốn quy nguyên nhân cơn bệnh của ông ta về nguồn cội ấy. Mặt khác, ẩn chứa trên người ông ta là một nỗi thống khổ âm thầm quá mức tương đồng với hậu quả mà chất độc rượu sherry gây ra trong cơ thể chúng tôi, nên không thể loại bỏ khỏi mối hoạ nghi ngờ được. Một lần nữa, chúng tôi lại kinh hoàng quan sát thấy ông ta bị hành hạ dữ dội khi món cá bơn của chúng tôi được đem ra hóng gió ở một góc khuất tạm bợ ngay gần đó, trong lúc gã phục vụ đi vắng (mà chúng tôi ngầm hiểu là đi thăm bạn bè). Và khi món cà ri xuất hiện, ông ta liền hốt hoảng chuồn thẳng trong cơn hoảng loạn tột độ.

Tóm lại, cho phần không thể ăn nổi của bữa tối nhỏ này (phân biệt với phần không thể uống nổi), mỗi chúng tôi chỉ phải trả bảy shilling sáu xu. Và tôi với Bullfinch đã đồng lòng nhất trí rằng, chẳng thể tìm đâu dưới vầng thái dương này một bữa tối nhỏ nào tồi tàn, nhếch nhác, nấu nướng tồi tệ và phục vụ tệ hại đến thế với ngần ấy tiền. Mang theo niềm an ủi đó sau lưng, chúng tôi quay lưng lại với quán Temeraire kính yêu một thời, con tàu Temeraire xông pha trận mạc, và quyết định (theo phương ngữ Scotland) sẽ chẳng bao giờ bén mảng đến cái quán Temeraire nhão nhoét ấy nữa.