Khi tôi khép cánh cửa phòng trọ sau lưng và bước ra đường vào lúc sáu giờ tối một ngày thứ Bảy mưa phùn trong tháng Giêng vừa qua, toàn bộ khu vực Covent-garden trông thật cô quạnh. Đó vốn là một khu phố đã qua thời hoàng kim, nên thời tiết xấu tác động đến nó nhanh hơn bất kỳ nơi nào chưa từng sa cơ lỡ vận. Trong tình cảnh suy tàn hiện tại, nó chịu đựng cảnh tuyết tan còn tồi tệ hơn hầu hết những nơi tôi từng biết. Khi hơi ẩm bốc lên, nơi đây trở nên ảm đạm đến thê lương. Những ngôi nhà nguy nga quanh Nhà hát Drury-lane — thời vàng son từng là những cơ sở kinh doanh hưng thịnh và lâu đời, còn giờ đây cứ mỗi tuần lại đổi chủ một lần nhưng chẳng bao giờ thay đổi bản chất là bị chia nhỏ rồi lại chia nhỏ hơn nữa ở tầng trệt thành những hang hốc cửa hiệu mốc meo, nơi người ta bày bán một quả cam cùng nửa tá hạt dẻ, hay một hũ thuốc mỡ bôi tóc, một bánh xà phòng kiểu cách và một hộp xì gà mà chẳng bao giờ có người mua — chiều hôm ấy đang bị bức tượng Shakespeare dõi nhìn đầy ngậm ngùi, với những giọt nước mưa nối đuôi nhau chảy dài trên chiếc mũi ngây thơ của ngài.

Những văn phòng tổ chim bí ẩn, bên trong chẳng có gì (đến cái nghiên mực cũng không) ngoài mô hình một nhà hát trước bức màn sân khấu, nơi mà vào mùa Opera Ý, những quý ông du mục đội chiếc mũ nhem nhuốc quá cao so với đầu mình — những kẻ ta tưởng như thỉnh thoảng vẫn gặp ở các trường đua ngựa, chẳng phải hoàn toàn vô can với những dải vải đủ màu và quả bóng lăn — rao bán vé giảm giá. Những cơ sở kiểu người Bedouin ấy, bị bộ tộc bỏ mặc và trống hoang, ngoại trừ khi ở một góc hiên che chắn cho một hàng chai bia gừng ngổn ngang — vốn sẽ khiến người ta phải rùng mình vào một đêm như thế này nếu không vì rõ ràng chúng chẳng chứa gì bên trong — đều co cụm lại trước những tiếng rao the thé của lũ trẻ bán báo tại Điểm giao dịch của chúng nơi rãnh nước đường Catherine-street, tựa như những kẻ có tội trước một lệnh triệu tập hãi hùng. Tại cửa hiệu bán tẩu thuốc ở Great Russell-street, những chiếc tẩu hình đầu sọ người trông như những biểu tượng memento mori của giới kịch nghệ, răn dạy người xem về sự thoái trào của nhà hát với tư cách là một Thể chế. Tôi bước lên đường Bow-street, lòng đầy bực bội với những cửa hiệu nơi đây vì chúng đang làm lộ ra những bí mật sân khấu bằng cách phô bày cho giới bình dân lao động thấy thứ chất liệu làm nên vương miện và long bào của các bậc quân vương. Tôi nhận thấy một số cửa hàng từng làm trong ngành kịch nghệ và đã cố ngoi ra khỏi đó lại chẳng làm ăn phát đạt — giống như một vài diễn viên mà tôi từng biết, những người chuyển sang kinh doanh rồi thất bại ê chề.

Nói tóm lại, những con phố ấy trông thật ảm đạm, và nếu xét dưới góc độ những con phố kịch nghệ thì chúng thật tàn tán và phá sản, đến mức bảng tin "Phát hiện tử thi" ở đồn cảnh sát tưởng như đang thông báo về sự băng hà của Ngành kịch, còn những vũng nước bên ngoài xưởng sản xuất xe chữa cháy ở góc đường Long-acre hẳn là do chủ xưởng đã mang toàn bộ trang thiết bị ra để dập tắt những đốm tàn tro cuối cùng của nó.

Thế nhưng, vào một đêm như vậy trong một thời kỳ suy thoái đến thế, mục đích chuyến đi của tôi lại mang tính kịch nghệ. Và thế rồi chỉ trong vòng nửa giờ, tôi đã có mặt bên trong một nhà hát đồ sộ, có sức chứa gần năm ngàn người.

Nhà hát nào ư? Nhà hát Her Majesty’s sao? Tốt hơn nhiều. Nhà hát Opera Hoàng gia Ý ư? Tốt hơn nhiều. Vượt xa nhà hát thứ hai về khả năng nghe; vượt xa cả hai về khả năng nhìn. Đến mọi phần của Nhà hát này đều có lối vào và lối thoát rộng rãi, chống cháy. Ở mọi khu vực đều có những nơi giải khát và phòng nghỉ tiện nghi. Mọi đồ ăn thức uống đều được giám sát chặt chẽ về chất lượng và bán theo giá niêm yết; những nữ nhân viên phục vụ đứng đắn sẵn sàng hỗ trợ những phụ nữ bình dân nhất trong khán giả; một bầu không khí chu đáo, lịch sự và giám sát chung rất đáng khen ngợi; một ảnh hưởng nhân văn rõ rệt trong mọi sự sắp xếp xã hội của nơi này.

Vậy thì chắc hẳn đây là một Nhà hát đắt đỏ? Bởi vì ở London (cách đây không lâu) từng có những Nhà hát với giá vé vào cửa lên tới nửa guinea một người mà cung cách tổ chức còn chẳng văn minh bằng một nửa nơi này. Vậy hẳn đây là một Nhà hát đắt đỏ? Không đắt chút nào. Tầng gác xếp giá ba xu, một tầng gác khác giá bốn xu, khán phòng bình dân giá sáu xu, các hàng ghế đầu và lô ghế giá một shilling, và một vài lô riêng giá nửa crown.

Sự tò mò phi thương mại đã thôi thúc tôi đi vào từng ngóc ngách của công trình đồ sộ này, và trà trộn vào mọi tầng lớp khán giả tụ họp ở đây — mà theo tính toán của tôi tối hôm đó lên tới khoảng hơn hai ngàn hai trăm người. Được chiếu sáng lộng lẫy bởi một bầu trời đèn chùm lấp lánh, tòa nhà được thông gió hoàn hảo. Khứu giác của tôi, dù không đặc biệt nhạy cảm, đã từng bị xúc phạm nặng nề ở một số nơi tụ họp công cộng bình dân đến mức tôi thường bắt buộc phải rời đi khi thực hiện một chuyến đi phi thương mại cốt chỉ để quan sát. Bầu không khí của Nhà hát này thật tươi mát, mát mẻ và lành mạnh. Để đạt được điều đó, những biện pháp phòng ngừa rất hợp lý đã được áp dụng, kết hợp một cách khéo léo kinh nghiệm của các bệnh viện và ga tàu hỏa. Vỉa hè nhựa đường thay thế cho sàn gỗ, những bức tường trần kiên cố bằng gạch và gạch men nung — ngay cả ở phía sau các lô ghế — thay cho thạch cao và giấy dán tường, không có ghế đệm mút, cũng không dùng thảm hay vải nỉ; một chất liệu mát mẻ với bề mặt tráng bóng nhẹ được dùng làm bọc ghế.

Những thiết kế đa dạng này được tính toán kỹ lưỡng ở nhà hát đang nói tới chẳng khác nào một Bệnh viện Truyền nhiễm; kết quả là nơi đây luôn trong lành và lành mạnh. Nó được xây dựng từ nền đất đến mái nhà với sự chú trọng tỉ mỉ đến thị giác và thính giác ở mọi ngóc ngách; kết quả là hình dáng của nó thật đẹp đẽ, và quang cảnh khán giả nhìn từ khán đài — với mọi khuôn mặt đều hướng về sân khấu, và toàn bộ được nâng độ dốc và xoay về tâm điểm ấy một cách tuyệt vời đến mức một bàn tay khó lòng cử động trong đám đông đồ sộ kia mà không được nhìn thấy từ đó — thật vô cùng ấn tượng ở sự kết hợp giữa tính bao la và sự gọn gàng. Bản thân sân khấu, cùng toàn bộ hệ thống máy móc, hầm kho, chiều cao và chiều rộng phụ thuộc, đều có quy mô giống với Nhà hát La Scala ở Milan, San Carlo ở Naples, hay Grand Opera ở Paris hơn là bất kỳ khái niệm nào mà một người xa lạ có thể hình dung về Nhà hát Britannia ở Hoxton, nằm cách Bệnh viện St. Luke trên đường Old-street-road một dặm về phía bắc London. Vở Bốn mươi tên cướp có thể được diễn ở đây, với mỗi tên cướp cưỡi một con ngựa thật, và tên tướng cướp cải trang dẫn theo đoàn lạc đà thật chở các vò dầu vào mà chẳng ai bị vướng chỗ. Nơi thực sự phi thường này là thành tựu từ sự táo bạo của một cá nhân, được dựng lên trên tàn tích của một tòa nhà cũ kỹ bất tiện trong chưa đầy năm tháng, với chi phí tròn trĩnh là hai mươi lăm ngàn bảng Anh. Để khép lại phần này và vẫn dành cho vị chủ nhân sự ghi nhận hoàn toàn xứng đáng với ông, tôi phải nói thêm rằng ý thức trách nhiệm của ông trong việc mang lại những gì tốt nhất cho khán giả và làm hết sức mình vì họ là một dấu hiệu vô cùng dễ chịu của thời đại này.

Vì khán giả tại nhà hát này, vì một lý do tôi sẽ trình bày ngay sau đây, chính là mục đích chuyến đi của tôi, nên tôi đã tham gia vào buổi xem kịch tối hôm đó như một trong số hơn hai ngàn hai trăm người, bằng cách quan sát xung quanh những người hàng xóm của mình. Chúng tôi là một đám đông hỗn hợp đủ tầng lớp, và có khá nhiều thiếu niên cùng thanh niên trẻ tuổi; chúng tôi cũng có nhiều cô gái và phụ nữ trẻ. Tuy nhiên, nếu bảo rằng chúng tôi không bao gồm một số lượng rất lớn và một tỷ lệ khá đồng đều các nhóm gia đình thì đó là một sự bóp méo sự thật nghiêm trọng. Những nhóm như vậy có thể được nhìn thấy ở khắp các phần của nhà hát; đặc biệt là ở các lô ghế và hàng ghế đầu, họ gồm những người có vẻ ngoài rất đàng hoàng, đi cùng nhiều trẻ nhỏ. Trong trang phục của chúng tôi có đủ loại quần áo sờn cũ và bẩn dầu mỡ, cùng nhiều chất liệu vải thô và nhung kẻ chẳng còn nguyên vẹn cũng chẳng thơm tho gì. Mũ của các thanh niên chúng tôi phần lớn đều mềm nhũn, và những ai đội chúng thì đi khom lưng, nhô vai vào chỗ ngồi với hai tay đút túi quần, thỉnh thoảng lại quấn khăn quàng cổ quanh cổ như lươn, thỉnh thoảng lại buộc thõng xuống ngực như những khúc dồi, và thỉnh thoảng lại có một lọn tóc xoắn trên xương gò má mang chút hương vị của kẻ trộm cắp. Ngoài những kẻ lảng vảng và lười biếng, chúng tôi là thợ máy, thợ bốc xếp bến tàu, người bán hàng rong, tiểu thương, thư ký nhỏ, thợ làm mũ, thợ may áo nẹp thân, thợ đóng giày, công nhân may mặc giá rẻ, những người lao động nghèo khổ trên hàng trăm con đường lớn nhỏ. Nhiều người trong chúng tôi — nhìn chung là đại đa số — chẳng sạch sẽ chút nào, và cũng chẳng kén chọn gì trong lối sống hay lời ăn tiếng nói. Nhưng tất cả chúng tôi đã cùng nhau đến một nơi mà sự tiện nghi của chúng tôi được chăm lo chu đáo, và nơi chúng tôi được trông nom cẩn thận, để cùng nhau tận hưởng một buổi tối giải trí. Chúng tôi không định bỏ lỡ bất kỳ phần nào của những gì mình đã trả tiền vì sự tùy hứng của bất kỳ ai, và với tư cách là một cộng đồng, chúng tôi có danh dự để giữ gìn. Vì vậy, chúng tôi rất chú ý theo dõi và giữ trật tự tuyệt vời; còn người gã hay cậu trai nào làm ngược lại thì hãy lập tức rời khỏi nơi này, bằng không chúng tôi sẽ tống hắn ra ngoài với tốc độ nhanh nhất.

Chúng tôi bắt đầu lúc sáu giờ rưỡi bằng một vở kịch câm — một vở kịch câm dài đến mức trước khi nó kết thúc, tôi có cảm giác như mình đã đi du hành suốt sáu tuần — như đi Ấn Độ bằng Thư bưu điện đường bộ vậy. Thần Tự do là nhân vật chính trong phần Mở đầu, và Bốn Phương Trời bước ra từ quả địa cầu, lấp lánh, trò chuyện với vị Thần đang cất giọng hát mê hoặc. Chúng tôi rất đỗi vui mừng khi hiểu rằng chẳng có tự do ở đâu ngoài chính chúng ta, và chúng tôi nồng nhiệt vỗ tay tán thưởng thực tế dễ chịu đó. Theo một cách ẩn dụ, cũng tốt như bất kỳ cách nào khác, chúng tôi và Thần Tự do đi vào một vương quốc của Kim và Cung, rồi thấy họ đang chiến tranh với một vị quân vương kẻ đã gọi kẻ thù chung thân cũ kỹ của họ là Gỉ sét đến trợ giúp, và kẻ đó hẳn đã đánh bại họ nếu Thần Tự do không kịp thời biến các thủ lĩnh thành Hề, Lão hề Pantaloon, Harlequin, Columbine, Harlequina, và cả một gia đình Thần tiên gồm một người cha cực kỳ béo phì cùng ba người con trai mềm như không xương. Tất cả chúng tôi đều biết điều gì sắp xảy ra khi Thần Tự do cất lời với vị vua có khuôn mặt to đùng, và Quốc vương lùi về phía cánh cây sân khấu rồi bắt đầu tự cởi dây buộc sau lưng, với khuôn mặt to đùng ngoẹo sang một bên. Sự phấn khích của chúng tôi vào thời điểm khủng hoảng đó thật lớn lao, và niềm vui mừng thì vô bến bờ. Sau cột mốc ấy trong sự tồn tại của mình, chúng tôi trải qua tất cả các tình tiết của một vở kịch câm; đó hoàn toàn không phải là một vở kịch câm dã man theo kiểu thiêu sống hay luộc chín người ta, hoặc ném họ ra ngoài cửa sổ, hay xẻ thịt họ; nó thường rất khôi hài; luôn được dàn dựng rộng rãi và thể hiện khéo léo. Tôi nhận thấy những người coi cửa hiệu, và những người đóng vai hành khách trên đường phố, v.v., không hề có tính ước lệ, mà giống như thật một cách lạ kỳ — từ đó tôi suy ra rằng bạn có thể lừa khán giả đó (nếu bạn muốn) về các Hiệp sĩ và Quý bà, Tiên nữ, Thiên thần, hoặc những thứ tương tự, nhưng không thể lừa họ về bất kỳ điều gì trên con phố. Tôi cũng nhận thấy rằng khi hai thanh niên, ăn mặc nhái hệt phần khán giả quấn khăn quàng cổ kiểu lươn và khúc dồi, bị cảnh sát đuổi bắt, và thấy mình có nguy cơ bị tóm, đã bất ngờ ngã sụp xuống khiến cảnh sát nhào lộn qua người họ, thì có một sự reo hò lớn giữa những chiếc mũ mềm — như thể đó là một sự nhắc khéo tinh tế đến điều gì đó họ từng nghe nói trước đây.

Sau vở Kịch câm là một vở Kịch tính. Suốt buổi tối, tôi rất vui khi quan sát thấy Đức hạnh chiến thắng hoàn toàn như nó thường thấy ở bên ngoài, và quả thực tôi nghĩ còn hơn thế một chút. Tất cả chúng tôi đều đồng ý (vào thời điểm đó) rằng thà thật thà còn hơn, và chúng tôi cứng như sắt đối với Tội lỗi, và chúng tôi sẽ không nghe chuyện Kẻ gian ác phát đạt trên đời — không, không vì bất kỳ lý do gì. Between the pieces, we almost all of us went out and refreshed. Many of us went the length of drinking beer at the bar of the neighbouring public-house, some of us drank spirits, crowds of us had sandwiches and ginger-beer at the refreshment-bars established for us in the Theatre. The sandwich—as substantial as was consistent with portability, and as cheap as possible—we hailed as one of our greatest institutions. It forced its way among us at all stages of the entertainment, and we were always delighted to see it; its adaptability to the varying moods of me... Wait, I must check paragraph 10: "Between the pieces..." Let's continue translation carefully paragraph by paragraph.

Giữa các vở diễn, hầu như tất cả chúng tôi đều đi ra ngoài và giải khát. Nhiều người trong chúng tôi thậm chí còn đi uống bia tại quầy quán rượu lân cận, một số uống rượu mạnh, đám đông chúng tôi dùng bánh mì kẹp và bia gừng tại các quầy giải khát được dựng sẵn cho chúng tôi trong Nhà hát. Chiếc bánh mì kẹp — vừa đầy đặn phù hợp với tính tiện mang theo, lại vừa rẻ nhất có thể — được chúng tôi hoan nghênh như một trong những thể chế vĩ đại nhất của mình. Nó chen chân vào giữa chúng tôi ở mọi giai đoạn của buổi giải trí, và chúng tôi luôn vui mừng khi thấy nó; khả năng thích ứng của nó với các tâm trạng thay đổi của bản chất chúng tôi thật đáng ngạc nhiên; chúng tôi chưa bao giờ có thể khóc một cách thoải mái như khi những giọt nước rơi xuống chiếc bánh mì kẹp; chúng tôi chưa bao giờ có thể cười giòn giã như khi bị nghẹn bánh mì kẹp; Đức hạnh chưa bao giờ trông đẹp đẽ hay Tội lỗi lại dị dạng đến thế khi chúng tôi dừng lại, tay cầm bánh mì kẹp, để suy ngẫm xem điều gì sẽ xảy ra từ quyết định của Kẻ gian ác đi bốt nhằm chia rẽ Sự ngây thơ mặc vải hoa với Lao động chân chính mang tất kẻ sọc. Khi bức màn hạ xuống vào đêm đó, chúng tôi vẫn tìm đến chiếc bánh mì kẹp để giúp chúng tôi vượt qua mưa gió mud lầy và về nhà đi ngủ.

Điều này, như tôi đã đề cập, xảy ra vào đêm thứ Bảy. Vì là đêm thứ Bảy, tôi mới hoàn thành một nửa chuyến đi phi thương mại của mình; bởi vì, mục đích của nó là so sánh buổi diễn vào tối thứ Bảy với buổi giảng đạo tại chính Nhà hát này vào tối Chủ nhật.

Vì vậy, vào cùng giờ đó lúc sáu giờ rưỡi trong một buổi tối Chủ nhật ẩm ướt và bùn lầy tương tự, tôi quay trở lại Nhà hát này. Tôi đi xe đến lối vào (sợ bị muộn, bằng không tôi đã đi bộ), và thấy mình lạc vào một đám đông lớn những người mà, tôi xin hân hạnh tuyên bố, đã có một tinh thần cực kỳ phấn chấn trước sự xuất hiện của tôi. Chẳng có gì để nhìn ngoài bùn đất và những cánh cửa đóng kín, họ quay sang nhìn tôi và vô cùng thích thú với cảnh tượng hài hước đó. Sự khiêm tốn khiến tôi lùi lại vài trăm thước vào một góc tối, họ lập tức quên mất tôi và quay lại công việc cũ là nhìn vào bùn và nhìn vào những cánh cửa đóng kín: vốn làm bằng sắt uốn có lưới, cho phép nhìn thấy hành lang sáng đèn bên trong. Họ chủ yếu là những người có vẻ ngoài đàng hoàng, kỳ lạ và bốc đồng như hầu hết các đám đông, và lấy làm trò đùa khi có mặt ở đó như hầu hết các đám đông thường làm.

Trong góc tối ấy tôi có thể đã ngồi rất lâu, nếu một người qua đường rất lịch thiệp không thông báo với tôi rằng Nhà hát đã đầy nén, và những người tôi thấy trên đường đều bị nhốt bên ngoài vì thiếu chỗ. Sau đó, tôi không lãng phí thời gian chen chân vào tòa nhà, và bò đến một chỗ ngồi trong lô ghế Khán đài đã được giữ trước cho tôi.

Chắc chắn phải có trọn vẹn bốn ngàn người tham dự. Ước tính cẩn thận riêng khu khán phòng bình dân, tôi có thể đưa ra con số chứa không dưới mười bốn trăm người. Mọi phần của nhà hát đều kín chỗ, và tôi thấy chẳng dễ dàng gì khi đi dọc phía sau các lô ghế để đến chỗ ngồi của mình. Các đèn chùm trên trần nhà được thắp sáng; không có ánh sáng trên sân khấu; dàn nhạc trống trống. Bức màn xanh hạ xuống, và nén khá chặt trên những chiếc ghế ở khoảng sân khấu nhỏ trước nó là khoảng ba mươi quý ông cùng hai hoặc ba quý bà. Ở chính giữa họ, tại một bàn làm việc hoặc bục giảng bọc vải nỉ đỏ, là vị mục sư chủ trì. Loại bục ông ta ngồi sẽ rất dễ hiểu nếu tôi so sánh nó với một lò sưởi bị bịt kín hướng về phía khán giả, với một quý ông mặc áo măng tô đen đứng trong bếp lò và cúi người về phía trước qua gờ lò sưởi.

Một phần Kinh thánh đang được đọc khi tôi bước vào. Tiếp theo đó là một bài giảng mà giáo dân lắng nghe với sự chú ý mẫu mực nhất cùng sự im lặng và trang nghiêm không bị gián đoạn. Sự chú ý của riêng tôi bao quát cả khán giả lẫn diễn giả, và sẽ quay sang cả hai trong việc hồi tưởng lại cảnh tượng này, chính xác như tôi đã làm vào thời điểm đó.

‘Một điều rất khó khăn,’ tôi nghĩ khi bài giảng bắt đầu, ‘để nói chuyện một cách thích hợp với một khán giả lớn như vậy, và nói chuyện bằng sự khéo léo. Nếu không có nó, thà đừng nói còn hơn. Vượt xa hơn nhiều, là đọc kỹ Tân Ước và để nó tự lên tiếng. Trong cộng đoàn này rõ ràng có một nhịp đập; nhưng tôi nghi ngờ liệu có sức mạnh nào ngoại trừ thiên tài mới có thể chạm vào nó như một, và khiến nó trả lời như một.’

Tôi không thể nào tự nói với mình khi bài giảng tiến hành rằng vị mục sư là một diễn giả giỏi. Tôi không thể nào tự nói với mình rằng ông ta thể hiện sự hiểu biết về tâm trí và tính cách chung của khán giả. Có một người công nhân giả định được đưa vào bài bài huấn dụ để đưa ra những phản đối giả định đối với tôn giáo Đấng Christ của chúng ta và bị lý luận đánh gục, người này không chỉ là một kẻ rất khó chịu mà còn kỳ lạ là không giống đời thực chút nào — không giống hơn rất nhiều so với bất kỳ điều gì tôi từng thấy trong kịch câm. Tính độc lập tự nhiên về tính cách mà người thợ thủ công này được cho là sở hữu đã được đại diện bởi một gợi ý về một giọng địa phương mà tôi chắc chắn chưa bao giờ nghe thấy trong các chuyến đi phi thương mại của mình, và với một giọng điệu thô giáp cùng cung cách chẳng có gì dễ chịu đối với cảm xúc của anh ta, tôi hình dung, nếu xét dưới góc độ một bức chân dung, thì nó xa rời thực tế như một người Mông Cổ Trung Quốc. Có một người nghèo mẫu mực được đưa vào theo cách tương tự, người trông như một kẻ nghèo khổ ngạo mạn không thể tiêu hóa nổi từng được cứu trợ, và thể hiện mình đang rất cần một khóa học ở Sân Đập Đá. Bởi vì, người nghèo này đã chứng tỏ mình đã nhận được phúc âm khiêm nhường như thế nào? Một quý ông gặp anh ta trong trại tế bần và nói (điều mà bản thân tôi thực sự cho là tốt bụng của ông ta), ‘Ồ, John? Tôi rất tiếc khi thấy anh ở đây. Tôi rất tiếc khi thấy anh nghèo như vậy.’ ‘Nghèo ư, thưa ngài!’ người đó trả lời, vươn người lên, ‘Tôi là con trai của một Hoàng tử! Cha tôi là Vua của các Vua. Cha tôi là Chúa của các Chúa. Cha tôi là người cai trị tất cả các Hoàng tử trên Trái đất!’ v.v. Và đây là những gì tất cả những đồng tội lỗi của mục sư có thể đạt tới nếu họ chấp nhận cuốn sách blessed này — điều tôi phải nói là nó đã làm tổn hại một chút đến cảm xúc kính trọng của chính tôi khi thấy nó bị giơ ra ở tầm tay trong những khoảng thời gian thường xuyên và bị đập mạnh vang dội, như một lô hàng bán chậm tại một buổi đấu giá. Bây giờ, liệu tôi có thể tự hỏi mình câu hỏi rằng liệu người thợ máy trước mặt tôi, người phải phát hiện ra mục sư sai về cung cách có thể nhìn thấy của bản thân anh ta và những người giống anh ta, và về một kẻ phụng sự bằng môi lưỡi ồn ào như người nghèo đó, có thể, thật không may cho sự hữu ích của dịp này, nghi ngờ rằng mục sư đó đúng về những điều không thể nhìn thấy bằng giác quan con người?

Lại nữa. Có nhất thiết hoặc nên liên tục xưng với một khán giả như vậy là ‘những đồng tội lỗi’ không? Chẳng lẽ không đủ khi là những đồng sinh linh, sinh ra ngày hôm qua, chịu đựng và phấn đấu hôm nay, chết đi ngày mai sao? Bởi tính nhân văn chung của chúng ta, các anh chị em của tôi, bởi khả năng chung của chúng ta đối với nỗi đau và niềm vui, bởi tiếng cười chung và nước mắt chung của chúng ta, bởi nguyện vọng chung của chúng ta nhằm đạt tới điều gì đó tốt đẹp hơn bản thân mình, bởi xu hướng chung của chúng ta là tin vào điều gì đó tốt đẹp, và đầu tư bất kỳ điều gì chúng ta yêu thương hay mất mát với một số phẩm chất vượt trội hơn những thất bại và yếu đuối của chính chúng ta như chúng ta biết trong trái tim tội nghiệp của chính mình — bởi những điều này, Hãy nghe tôi! — Chắc chắn, đủ để là những đồng sinh linh. Chắc chắn, nó bao hàm cả danh xưng khác, và một số ý nghĩa cảm động vượt lên trên đó.

Lại nữa. Có một nhân vật được đưa vào bài giảng (không phải là một sự mới mẻ tuyệt đối, theo ký ức tốt nhất về việc đọc của tôi), người đã từng quen biết cá nhân với mục sư, và từng là một Crichton thực sự trong mọi cách triết học, nhưng lại là một kẻ vô thần. Nhiều lần mục sư đã nói chuyện với anh ta về chủ đề đó, và nhiều lần ông ta đã thất bại trong việc thuyết phục người đàn thông minh đó. Nhưng anh ta bị bệnh, và chết, và trước khi chết anh ta đã ghi lại sự cải đạo của mình — bằng những từ mà mục sư đã ghi chép lại, những đồng tội lỗi của tôi, và sẽ đọc cho các bạn nghe từ mảnh giấy này. Tôi phải thú nhận rằng đối với tôi, với tư cách là một trong những khán giả không được học hành, chúng dường như không đặc biệt có tác dụng giáo dục. Tôi nghĩ tông giọng của chúng cực kỳ ích kỷ, và tôi nghĩ chúng có một sự kiêu ngạo tâm linh thuộc về gia đình người nghèo ngạnh bướng đã nói ở trên.

Mọi từ lóng và giọng mũi đều đáng bị phản đối ở khắp mọi nơi, nhưng từ lóng và giọng mũi của nhà nguyện — tồi tệ theo cách của nó như của Hạ viện, và chẳng có gì tồi tệ hơn có thể nói về nó — nên được cố gắng tránh né trong những hoàn cảnh như tôi mô tả. Sự tránh né đã không hoàn toàn vào dịp này. Cũng chẳng hoàn toàn dễ chịu khi thấy mục sư hướng các ‘điểm’ cưng của mình về phía những người ủng hộ trên sân khấu, như thể kêu gọi những môn đồ đó tán dương ông ta, và chứng tỏ cho đám đông thấy rằng mỗi điểm đó đều là một lập luận dứt khoát.

Nhưng, xét về tinh thần Cơ Đốc giáo rộng lớn trong tông giọng chung của ông; về sự từ bỏ mọi quyền lực linh mục của ông; về sự đảm bảo tha thiết và lặp đi lặp lại của ông với mọi người rằng những người bình thường nhất trong số họ có thể tự cứu rỗi lấy mình nếu họ muốn, bằng cách đơn giản, yêu thương và bổn phận đi theo Đấng Cứu Thế của Chúng Ta, và rằng họ không cần sự trung gian của bất kỳ người đàn ông sai lầm nào; ở những chi tiết này, quý ông này đáng nhận được mọi lời khen ngợi. Không gì có thể tốt hơn tinh thần, hoặc những từ ngữ nhấn mạnh rõ ràng trong bài giảng của ông về những khía cạnh này. Và đó là một hoàn cảnh rất có ý nghĩa và khuyến khích rằng bất cứ khi nào ông chạm vào nốt nhạc đó, hoặc bất cứ khi nào ông mô tả bất kỳ điều gì mà chính Đấng Christ đã làm, hàng loạt khuôn mặt trước mặt ông đều tha thiết hơn nhiều, và biểu cảm cảm xúc hơn nhiều so với bất kỳ thời điểm nào khác.

Và bây giờ, tôi được đưa đến một thực tế rằng phần thấp kém nhất của khán giả đêm trước đã không có mặt ở đó. Không nghi ngờ gì về điều đó. Không có thứ như vậy trong tòa nhà đó vào đêm Chủ nhật hôm đó. Tôi đã được kể lại sau đó rằng phần thấp kém nhất của khán giả tại Nhà hát Victoria đã bị thu hút vào các dịch vụ Chủ nhật của nó. Tôi đã rất vui khi nghe điều đó, nhưng vào dịp này mà tôi viết, phần thấp kém nhất của khán giả thường ngày của Nhà hát Britannia dứt khoát và không nghi ngờ gì đã ở lại nhà. Khi tôi lần đầu tiên ngồi xuống và nhìn vào nhà hát, sự kinh ngạc của tôi trước sự thay đổi của những người chiếm giữ nó cũng lớn như sự thất vọng của tôi. Vào lớp người đàng hoàng nhất của đêm trước, đã được thêm vào một số lượng lớn những người xa lạ đàng hoàng bị thu hút bởi sự tò mò, và những đợt người từ các giáo dân thường xuyên của các nhà nguyện khác nhau. Không thể không nhận diện được tính cách của những người cuối cùng này, và họ rất đông đảo. Tôi bước ra trong một dòng thủy triều mạnh mẽ, chậm rãi của họ đổ ra từ các lô ghế. Quả thực, trong khi bài giảng đang diễn ra, tính cách đàng hoàng của khán giả hiện rõ trong vẻ ngoài của họ đến mức khi mục sư cất lời với một ‘kẻ bị ruồng bỏ’ giả định, người ta thực sự cảm thấy một chút mất kiên nhẫn đối với nó, như một hình ảnh so sánh không được bào chữa bởi bất kỳ điều gì mà mắt có thể khám phá.

Thời gian được ấn định cho việc kết thúc các hoạt động là tám giờ. Bài diễn văn đã kéo dài cho đến đúng thời gian đó, và vì có phong tục kết thúc bằng một bài thánh ca, mục sư đã gợi ý bằng một vài từ ngữ hợp lý rằng đồng hồ đã điểm giờ, và những ai muốn ra về trước khi bài thánh ca được hát có thể đi ngay bây giờ mà không gây xúc phạm. Không ai nhúc nhích. Bài thánh ca sau đó được hát, đúng nhịp, đúng điệu và hòa thanh, và hiệu ứng của nó rất ấn tượng. Một lời cầu nguyện nhân ái bao quát đã giải tán đám đông, và trong bảy hoặc tám phút chẳng còn lại gì trong Nhà hát ngoài một đám bụi nhẹ.

Rằng những cuộc họp Chủ nhật này ở các Nhà hát là những điều tốt đẹp, tôi không nghi ngờ. Tôi cũng không nghi ngờ rằng chúng sẽ hoạt động ngày càng sâu rộng hơn xuống các tầng lớp xã hội, nếu những người chủ trì chúng rất cẩn thận trên hai điểm: thứ nhất, không coi thường những nơi họ nói chuyện, hoặc trí tuệ của người nghe; thứ hai, không tự đặt mình vào thế đối lập với ham muốn bẩm sinh tự nhiên của đại đa số loài người là tự giải trí và được giải trí.

Có một điểm thứ ba, ưu tiên hơn tất cả những điểm khác, mà những nhận xét của tôi về bài giảng tôi nghe được đã hướng tới. Trong Tân Ước có lịch sử đẹp đẽ và cảm động nhất mà con người có thể hình dung, và có những mẫu hình súc tích cho mọi lời cầu nguyện và mọi bài giảng. Đối với các mẫu hình, hãy bắt chước chúng, những người giảng đạo Chủ nhật — bằng không tại sao chúng lại ở đó, hãy suy ngẫm xem? Đối với lịch sử, hãy kể nó. Một số người không thể đọc, một số người sẽ không đọc, nhiều người (điều này đặc biệt đúng trong số những người trẻ tuổi và thiếu hiểu biết) thấy khó theo đuổi hình thức thơ vần mà cuốn sách được trình bày cho họ, và hình dung rằng những khoảng ngắt đó ngụ ý những khoảng trống và thiếu sự liên tục. Hãy giúp họ vượt qua vật cản đầu tiên đó, bằng cách trình bày lịch sử dưới dạng tự sự, không sợ cạn kệt nó. Bạn sẽ không bao giờ giảng đạo tốt như vậy, bạn sẽ không bao giờ cảm động họ sâu sắc như vậy, bạn sẽ không bao giờ gửi họ ra về với một nửa số điều để suy ngẫm. Điều nào là sự quan tâm tốt hơn: sự lựa chọn của Đấng Christ về mười hai người đàn ông nghèo khổ để giúp đỡ trong những phép dại kỳ diệu đó giữa những người nghèo khổ và bị ruồng bỏ; hay sự bắt nạt đạo đức của toàn bộ một Trại tế bần đầy những người nghèo? Nhà triết học đã thay đổi của bạn là gì đối với tôi khốn khổ, nhìn qua cửa từ bùn lầy của con phố và của cuộc đời tôi, khi bạn có con trai của bà góa để kể cho tôi nghe, con gái của người cai trị, nhân vật khác ở cửa khi người anh trai của hai chị em đã chết, và một trong hai người chạy đến người chịu tang, kêu lên, ‘Thầy đã đến và đang gọi cô’? — Hãy để vị mục sư người sẽ hoàn toàn quên mình và không nhớ cá nhân nào ngoài một, và không có sự hùng biện nào ngoài một, đứng lên trước bốn ngàn người đàn ông và phụ nữ tại Nhà hát Britannia vào bất kỳ đêm Chủ nhật nào, kể lại câu chuyện tự sự đó cho họ như những đồng sinh linh, và ông ta sẽ thấy một cảnh tượng!