Vào đúng mười một giờ trưa ngày Lễ Ngũ Tuần vừa qua, từ cửa sổ phòng trọ của tôi, bỗng xuất hiện một hiện tượng kỳ lạ về loài ngựa lọt vào tầm mắt. Đó là một sinh loại đồng loại đang phi ngựa, diện trang phục kỳ dị hết chỗ nói. Sinh loại ấy diện đôi bốt cao; chiếc quần dài của một sinh loại nào khác (to con hơn hẳn), mang sắc bột nhào chưa chín và dáng thùng thình; chiếc áo sơ mi xanh mà vạt áo được nhét phồng một cách kệch cỡm vào cạp chiếc quần nói trên; đầu không đội áo khoác; đeo một dải băng đỏ vắt qua vai; cùng chiếc mũ đỏ nửa mùa mang hình dáng bán quân sự, phía trước đính một vật trang trí lông lá trông giống hệt một quả cầu lông đang rụng trụi lông đối với tầm mắt phàm trần chưa từng mở mang. Tôi đặt tờ báo đang đọc xuống và ngắm nghía vị đồng loại vừa rồi với vẻ kinh ngạc hết chỗ nói. Liệu hắn có làm mẫu cho họa sĩ nào để vẽ bức tranh minh họa bìa cho một ấn phẩm mới của ‘Sartor Resartus;’ liệu ‘cái vỏ trấu hay vỏ sò của hắn,’ như cách ngài Teufelsdröckh đáng kính có thể diễn đạt, xuất phát từ một tay nài ngựa, một gánh xiếc, Tướng Garibaldi, cửa hiệu đồ sứ rẻ tiền, tiệm đồ chơi, Guy Fawkes, viện bảo tượng sáp, chốn đãi vàng, nhà thương điên Bedlam, hay từ tất cả những thứ đó — đó là những mối hoài nghi khiến tâm trí tôi vô cùng bận rộn.

Trong khi ấy, vị đồng loại của tôi cứ lấm lét vấp váp và trượt chân, hoàn toàn trái với mong muốn của hắn, trên những phiến đá trơn trượt của con phố Covent Garden dưới căn hộ tôi, đồng thời cất lên những tiếng kêu ré lên từ một số phụ nữ đầy lòng trắc ẩn, do hắn cứ co giật người lại để kìm không bị ngã nhào qua đầu con ngựa. Ngay giữa cao trào của những màn xoay trở đó, và quả thực vào đúng khoảnh khắc ngút ngàn khi chiếc đuôi chiến mã nằm gọn trong một tiệm bán thuốc lá còn cái đầu của nó chẳng biết đang lạc trôi chốn nào trong thành phố, vị kỵ sĩ này liền được nhập hội bởi hai kẻ kỳ dị y chang, những kẻ cũng đang vấp váp trượt chân, khiến hắn càng thêm phần vấp váp trượt chân đến thảm hại. Cuối cùng, bộ ba phong cách Gilpin này cũng khựng lại được, và ngước nhìn về hướng bắc, giơ cao ba bàn tay phải ra hiệu như những vị tướng đang hạ lệnh cho quân lính vô hình rằng: ‘Hỡi ngự lâm quân, tiến lên và cho chúng nhừ đòn!’ Ngay lập tức, một ban nhạc đồng thau trỗi dậy, khiến họ bị cuốn phăng đi tức khắc đến một xó xỉnh xa xôi nào đó trên mặt đất theo hướng Đồi Surrey.

Đoán từ những hiện tượng này rằng một đám rước đang diễn ra, tôi bèn đẩy tung cửa sổ, rướn người ra ngoài, và mãn nguyện chứng kiến đoàn người đang tiến dọc theo các con đường. Đó là một đám rước của phái cai rượu tuyệt đối, như tôi nhận ra từ những tấm băng rôn, và nó dài đến mức ngốn mất hai mươi phút để đi qua. Có rất nhiều trẻ em tham gia, một số đứa còn quá nhỏ nằm trong tay mẹ đến mức đang thực hiện việc minh họa thực tế cho việc kiêng cữ các loại thức uống lên men và lòng gắn bó với một thứ đồ uống không gây say trong suốt thời gian đoàn rước đi qua. Nhìn chung, quang cảnh ấy thật dễ chịu, hệt như bất kỳ buổi tụ họp ngày lễ vui vẻ nào của những con người sạch sẽ, tươi tắn và có ý thức. Đoàn rước rực rỡ với ruy băng, kim tuyến, dải băng vắt vai, và ngập tràn hoa lá, cứ như thể những chiến lợi phẩm sau cùng ấy vừa mọc lên san sát nhờ được tưới tắm thỏa thích. Vì trời lộng gió, tính bất tuân kỷ luật của những tấm băng rôn lớn tỏ ra vô cùng đáng trách. Mỗi tấm được giơ cao trên hai chiếc cột và néo giữ bằng chừng nửa tá sợi dây, được khiêng bởi ‘nhiều đôi tay khác nhau,’ đúng như cách những cuốn sách lịch sự ở thế kỷ trước từng được viết, và vẻ lo lắng lộ rõ trên những gương mặt ngước lên của các sĩ quan ấy — thứ cảm xúc nằm lửng lơ giữa nỗi lo khi biểu diễn nghệ thuật giữ thăng bằng và nỗi sợ bất biến của trò thả diều, phảng phất thêm chút tài nghệ của tay câu cá đang kéo con mồi vảy bạc lên bờ — đã gây ấn tượng sâu sắc cho tôi. Thêm vào đó, thỉnh thoảng một tấm băng rôn lại run bần bật trong gió rồi quayòng theo cái cách bất tiện nhất. Sự cố này luôn xảy ra nhiều nhất với những biểu trưng lộng lẫy kiểu như hình ảnh một quý ông mặc comple đen, béo múp míp nhờ trà và nước lọc, đang làm việc thiện là cải tổ chừng một gia đình nọ một cách chóng vánh, đang tiều tụy và héo hắt vì bia. Vị quý ông mặc áo đen bị gió thổi phồng lên ấy bấy giờ sẽ hành xử với vẻ nhẹ dạ vô lối, trong khi gia đình nợ bia kia, ngày càng ngập ngụa mùi bia, lại điên cuồng tìm cách giứt mình ra khỏi sự dìu dắt của ông ta. Một số câu khẩu ngữ đi kèm băng rôn mang sắc thái vô cùng kiên định, chẳng hạn như ‘Chúng ta quyết, quyết không bao giờ từ bỏ chính nghĩa ôn tuyền,’ với những nghị quyết nghe có vẻ hợp lý tương tự, gợi cho cái đầu phàm tục nhớ đến câu nói của bà Micawber: ‘Tôi sẽ không bao giờ bỏ rơi ông Micawber,’ cùng lời đáp trả của ông Micawber rằng: ‘Thực tình mà nói, mình yêu, anh chẳng hề hay biết việc em từng được bất kỳ sinh linh nào yêu cầu phải làm điều quái quỷ tương tự.’

Thỉnh thoảng, một bầu không khí ảm đạm lại trùm lên các thành viên đang diễu hành, điều mà thoạt đầu tôi không sao tài nào hiểu nổi. Nhưng rồi sau một hồi quan sát, tôi phát hiện ra điều đó là do sự xuất hiện của các đao phủ — những nhân vật quan chức đáng sợ chuẩn bị lên đọc diễn văn chốc nữa thôi — những kẻ được phân bố ngồi trên những chiếc xe mui trần tại nhiều điểm khác nhau trong đoàn kỵ mã. Một đám mây đen và cảm giác ẩm ướt, tựa như từ vô số tấm chăn ướt sũng, luôn luôn đi trước sự lăn bánh của những cỗ xe khủng khiếp chở các tay trảm thủ này; và tôi để ý thấy những con người khốn khổ đi sát ngay sau họ, những kẻ buộc phải ngắm nhìn đôi tay khoanh trước ngực, nét mặt điềm tĩnh cùng đôi môi đe dọa của bọn chúng, lại bị bóng mây và hơi ẩm trùm lên nặng nề hơn cả những kẻ đi ở phần đầu đoàn. Quả thực, tôi nhận thấy ở một số kẻ sự căm hờn đầy ủ dột đối với những nhân vật chóp bu trên đoạn đầu đài này, cùng một khát vọng rành rành muốn xé xác chúng ra thành từng mảnh, đến mức tôi xin mạn phép gợi ý ban tổ chức nên chuyển các đao phủ đến nơi làm việc ảm đạm của họ bằng những con đường ít người qua lại và trên những chiếc xe che bạt kín mít vào dịp Lễ Ngũ Tuần tới.

Đoàn rước được cấu thành từ một chuỗi các đám rước nhỏ hơn, vốn tề tựu lại, mỗi nhóm đến từ khu vực thủ đô của riêng mình. Sự pha trộn của ngụ ý bắt đầu lộ diện khi đoàn Peckham yêu nước tiến lên. Tôi phỏng đoán vậy, từ tình tiết Peckham giương cao một lá cờ lụa quạt động cả đất trời với dòng chữ: ‘Xuồng cứu sinh Peckham.’ Vì không có chiếc xuồng nào đi kèm, dẫu cho lực lượng cứu sinh mang hình hài của ‘một đội ngũ hào hoa, hào hoa’ trong trang phục thủy thủ lại theo sát lá cờ, tôi bèn ngẫm nghĩ về thực tế rằng Peckham được các nhà địa lý học mô tả là một vùng đất liền nằm sâu trong nội địa, chẳng có đường bờ biển nào lớn hay gần hơn con đường kéo thuyền bên Kênh đào Surrey, nơi mà trên trạm giông bão ấy, tôi được biết là hoàn toàn chẳng tồn tại chiếc xuồng cứu sinh nào cả. Từ đó, tôi suy ra một ý nghĩa ngụ ý, và đi đến kết luận rằng, nếu Peckham yêu nước chọn một bốc thơ ngâm tẩm, thì đây chính là bốc thơ ngâm tẩm mà Peckham yêu nước đã chọn.

Tôi từng nhận xét rằng tổng thể đám rước nhìn chung là một cảnh tượng dễ chịu. Tôi dùng cách nói có điều kiện đó với một dụng ý rõ ràng, mà giờ đây tôi sẽ giải thích. Nó liên quan đến tựa đề của bài viết này, và một chút thử nghiệm công bằng đối với chủ nghĩa kiêng rượu tuyệt đối bằng chính các tiêu chuẩn của nó. Có rất nhiều người đi bộ, và rất nhiều người ngồi trên các phương tiện giao thông đủ loại. Nhóm đi bộ thì trông dễ chịu, còn nhóm ngồi xe thì không hề dễ chịu chút nào; bởi một lý do là chưa bao giờ, vào bất kỳ dịp nào hay dưới bất kỳ hoàn cảnh nào, tôi lại chứng kiến cảnh tượng ngựa bị chất quá tải nặng nề đến thế trong một màn trình diễn công cộng. Trừ khi việc bắt một cỗ xe lớn chở từ mười đến hai mươi con người mà chỉ dùng có một con ngựa là một nhiệm vụ nhẹ nhàng đối với sinh linh tội nghiệp ấy, thì việc sử dụng ngựa ở mức độ điều độ kia hóa ra lại vô độ và tàn nhẫn đến thế. Từ con ngựa nhỏ nhất và nhẹ nhất cho đến con ngựa lớn nhất và nặng nhất, có vô số trường hợp con vật mang nặng nhọc bị chất quá tải một cách đáng hổ thẹn, đến mức Hội Bảo vệ Động vật Chống Ngược đãi từng can thiệp vào những trường hợp ít trầm trọng hơn thế nhiều.

Giờ đây, tôi vẫn luôn cho rằng có thể tồn tại, và trên thực tế chắc chắn tồn tại, cái gọi là việc sử dụng mà không lạm dụng, và do đó những người theo chủ nghĩa bãi bỏ tuyệt đối là những kẻ phi lý và ngoan cố. Nhưng đám rước ấy đã hoàn toàn cải hóa tôi. Bởi vì có một số lượng lớn người dân sử dụng ngựa kéo trong đoàn rước rõ ràng đến mức không thể dùng chúng mà không lạm dụng chúng, nên tôi nhận ra việc kiêng cữ hoàn toàn thịt ngựa chính là biện pháp duy nhất mà trường hợp này có thể dung nạp. Giống như việc đối với những người kiêng rượu, uống nửa pint bia hay nửa gallon cũng đều là một, thì ở đây, con vật mang nặng dẫu là một con ngựa lùn hay một con ngựa thồ cũng đều là một. Thậm chí, luận điểm của tôi còn có sức mạnh đặc biệt ở chỗ con tứ chi nửa pint ấy cũng phải chịu đựng lượng thống khổ ngang ngửa con tứ chi nửa gallon. Đạo lý rút ra: kiêng cữ hoàn toàn thịt ngựa trên mọi phương diện và ở mọi cấp độ. Lời thề này sẽ được tiến hành tuyên thệ cho tất cả những người tham gia diễu hành kiêng rượu, trừ những kẻ đi bộ, tại tòa soạn tờ báo ‘All the Year Round,’ vào ngày 1 tháng 4 năm 1870.

Hãy lưu ý đến một điểm cần cân nhắc. Đám rước này bao gồm rất nhiều người ngồi trên xe gig, brougham, xe chở hàng nhẹ, barouche, xe chaise các loại, những người vốn rất nhân từ đối với những con vật câm lặng kéo xe cho mình và không hề vắt kiệt sức lực của chúng. Phải xử trí ra sao với những con người vô tội ấy? Tôi sẽ không nổi cơn tam bành rồi bôi nhọ, phỉ báng họ, như các bài luận và diễn đàn về chủ nghĩa kiêng rượu chắc chắn sẽ làm nếu vấn đề là chuyện uống rượu thay vì chuyện lái xe: tôi chỉ đơn thuần hỏi rằng phải xử trí ra sao với họ mà thôi! Câu trả lời không cho phép bất kỳ sự tranh cãi nào. Rõ ràng, hoàn toàn tuân thủ các giáo lý kiêng rượu, HỌ CŨNG PHẢI BƯỚC VÀO và tuyên thệ lời thề kiêng cữ hoàn toàn thịt ngựa. Không ai ngụy biện rằng những thành viên đó của đám rước đã lạm dụng một số công cụ trợ giúp vốn được ban tặng cho con người sử dụng ở hầu hết mọi quốc gia và mọi thời đại, nhưng không thể chối cãi rằng các thành viên khác trong đám rước đã làm thế. Toán học kiêng rượu chứng minh rằng phần nhỏ bao hàm phần lớn; rằng kẻ có tội bao hàm kẻ vô tội, kẻ mù bao hàm kẻ sáng mắt, kẻ điếc bao hàm kẻ thính tai, kẻ câm bao hàm kẻ biết nói, kẻ say bao hàm kẻ tỉnh. Nếu bất kỳ người nào sử dụng gia súc kéo ở mức độ điều độ nói trên cho rằng lý trí của họ bị bạo hành một cách nhẹ nhàng bởi các yếu tố logic này, họ được mời gọi hãy bước ra khỏi đám rước vào Lễ Ngũ Tuần tới, và ngắm nhìn nó từ cửa sổ phòng tôi.