Ngày 1 tháng 1 năm 1960, người được Liên Xô ca ngợi là nhà tư tưởng hàng đầu sau Lenin và Stalin, Bí thư Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, Suslov, đã đăng một bài viết có chữ ký trên báo Sự Thật với tiêu đề "Tấm lòng vĩ đại".
Trong bài viết này, ông đứng từ góc độ của một người theo chủ nghĩa Marx, viện dẫn kinh điển, sử dụng quan điểm duy vật lịch sử và chủ nghĩa hiện thực biện chứng, trình bày toàn diện nguyên nhân cuộc chiến tranh giữa Liên Xô và Trung Quốc, cũng như tác hại đối với quốc gia xã hội chủ nghĩa đầu tiên này, và tổn thất to lớn gây ra cho sự nghiệp cách mạng quốc tế. Bài viết chỉ ra:
"Liên Xô và Trung Quốc cùng thuộc phe xã hội chủ nghĩa, đều là những quốc gia xã hội chủ nghĩa có trách nhiệm trọng đại đối với sự hưng thịnh hay suy vong của phong trào cách mạng quốc tế. Vô cùng đáng tiếc, giữa những đồng chí chiến đấu của giai cấp vô sản tại hai cường quốc xã hội chủ nghĩa này lại xảy ra xung đột vũ trang kịch liệt, một điều tuyệt đối không nên xảy ra. Sở dĩ xảy ra bất hạnh này, truy tìm nguồn gốc đều là quả bom nổ chậm mà chủ nghĩa đế quốc Nga hoàng đã chôn vùi giữa hai nước xã hội chủ nghĩa Xô - Trung chúng ta. Ai cũng biết, trước giữa thế kỷ 16, Nga hoàng vẫn là một quốc gia châu Âu, vốn không giáp biên giới với Trung Quốc. Sau đó, chủ nghĩa đế quốc Nga hoàng không ngừng mở rộng, xâm chiếm vùng Siberia rộng lớn mới giáp với biên giới Trung Quốc, sau đó lại dùng một số thủ đoạn cực kỳ không quang minh chính đại để chiếm đoạt những vùng đất rộng lớn của Trung Quốc ở Viễn Đông. Lenin từng vạch trần và khiển trách không thương tiếc hành vi xâm lược tội ác này của Nga hoàng rằng: 'Họ giết người phóng hỏa, đốt sạch làng mạc, dồn dân lành xuống sông Hắc Long giang dìm chết, bắn chết, đâm chết những cư dân tay không tấc sắt cùng vợ con họ, chính sách của chính phủ Nga hoàng ở Trung Quốc là một chính sách tội ác'. Chính chính sách xâm lược bành trướng tội ác này của Nga hoàng đã chôn vùi quả bom có thể phát nổ bất cứ lúc nào giữa hai nước chúng ta."
"Vị lãnh tụ cách mạng vô sản vĩ đại Lenin với sự nhạy bén chính trị đặc thù, đã nhìn xa trông rộng, sớm nhận thức được sự tồn tại của mối nguy hiểm này. Với tấm lòng của một nhà cách mạng vô sản vĩ đại, ông quyết định loại bỏ mối nguy cơ an ninh to lớn ảnh hưởng đến quan hệ Xô - Trung này. Ngay trong điều đầu tiên của 'Bản tuyên ngôn quy hoạch lần thứ hai', ông đã long trọng tuyên bố với toàn thế giới: 'Chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Liên bang Xô Viết Nga tuyên bố, tất cả các hiệp ước mà các chính phủ Nga trước đây đã ký kết với Trung Quốc đều vô hiệu, từ bỏ tất cả lãnh thổ đã chiếm đoạt của Trung Quốc trước đây và tất cả các tô giới của Nga trên lãnh thổ Trung Quốc, đồng thời trả lại vô điều kiện, vĩnh viễn cho Trung Quốc tất cả những gì chính phủ Nga hoàng và giai cấp tư bản Nga đã cướp đoạt từ Trung Quốc'."
Đáng tiếc là lúc đó Trung Quốc vẫn chưa có một chính quyền toàn quốc đại diện cho toàn thể nhân dân Trung Quốc, khiến nguyện vọng của chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Liên bang Xô Viết Nga do Lenin đại diện và nguyện vọng của đông đảo nhân dân Liên Xô đã không thể thực hiện được.
Những người Cộng sản Trung Quốc đại diện cho lợi ích của giai cấp vô sản Trung Quốc sau khi giành được chính quyền toàn quốc vào năm 1949, giữa hai nước Xô - Trung đã có đầy đủ điều kiện khách quan để thực hiện nguyện vọng 'trả lại vô điều kiện, vĩnh viễn cho Trung Quốc tất cả những gì chính phủ Nga hoàng và giai cấp tư bản Nga đã cướp đoạt từ Trung Quốc' mà Lenin đã đại diện chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Liên bang Xô Viết Nga tuyên bố lúc ban đầu. Thế nhưng đáng tiếc là tư tưởng đại quốc sô-vanh của Stalin đã cản trở việc thực thi nguyện vọng tốt đẹp này của Lenin. Và chính tư tưởng đại quốc sô-vanh của Stalin khi còn sống đã cản trở chúng ta loại bỏ kịp thời mối nguy cơ lớn nhất ảnh hưởng đến quan hệ Xô - Trung này, khiến cho hôm nay quả bom mà chính sách xâm lược bành trướng của Nga hoàng đặt giữa hai nước chúng ta đã phát nổ. Gây ra cuộc chiến tranh biên giới giữa hai quốc gia xã hội chủ nghĩa Xô - Trung, đây là một cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn, cả hai bên đều mất nhiều hơn được, người thân đau lòng, kẻ thù hả hê. Hậu quả của cuộc chiến tranh này là không thể tưởng tượng nổi, nhưng điều đáng sợ hơn nữa là một số phần tử đế quốc chui vào trong đảng và quân đội chúng ta, họ lợi dụng lúc hỗn loạn của cuộc chiến Xô - Trung, cướp đoạt bom nguyên tử, ngang nhiên phát động cuộc tấn công hạt nhân vào Trung Quốc, mưu đồ châm ngòi cho cuộc chiến tranh hạt nhân giữa hai quốc gia xã hội chủ nghĩa anh em Xô - Trung. Để đạt được mục đích hủy diệt hoàn toàn phe xã hội chủ nghĩa của chúng, cuối cùng dẫn đến sự sụp đổ của toàn bộ phong trào cách mạng trên toàn cầu.
Các đồng chí, hãy nghĩ xem đây là điều đáng sợ biết bao! May thay, nếu không phải những nhà cách mạng vô sản vĩ đại của hai đảng Xô - Trung đã nhìn thấu âm mưu hèn hạ này của bọn phần tử đế quốc, trên tinh thần trách nhiệm với nhân dân hai nước Xô - Trung và toàn bộ phong trào cách mạng quốc tế cũng như đối với toàn nhân loại, cùng với thái độ bình tĩnh và trí tuệ siêu phàm đã tránh được thảm họa hạt nhân có thể hủy diệt thế giới này, thì thế giới của chúng ta hôm nay sẽ ra sao.
Liên Xô với tư cách là quốc gia xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới liệu có nên kế thừa và hưởng thụ thành quả xâm lược của các cường quốc đế quốc Nga hoàng không? Với tư cách là một người theo chủ nghĩa Marx, chúng ta có thể hưởng thụ lợi ích có được mà sự xâm lược của các cường quốc đế quốc Nga hoàng mang lại cho chúng ta không?
Không, tuyệt đối không! Nếu chúng ta làm vậy, chưa nói đến việc này đi ngược lại lời dạy của đồng chí Lenin, ngay cả đối với bản thân Liên Xô cũng sẽ chẳng bao giờ có ngày yên ổn.
Các đồng chí, chúng ta không thể vì kế thừa và hưởng thụ thành quả xâm lược của các cường quốc đế quốc Nga hoàng, giành được lợi ích có được từ hành vi xâm lược tội ác này mang lại, mà phủ nhận hành vi xâm lược Trung Quốc của chủ nghĩa đế quốc Nga hoàng, càng không thể biện minh cho hành vi xâm lược này. Bởi vì bản thân sự việc này không thể vì sự phủ nhận của chúng ta mà trở nên không tồn tại, không thể vì sự biện minh của chúng ta mà thay đổi bản chất vốn có của sự vật. Đây không phải là vũ trụ quan vô sản mà một đảng vô sản nên có, làm như vậy không có lợi cho việc giải quyết vấn đề lãnh thổ giữa Trung - Xô, cũng không có lợi cho sự ổn định lâu dài của nhân dân hai nước.
Người theo chủ nghĩa Marx chân chính là không biên giới, người vô sản toàn thế giới đoàn kết lại, tiêu diệt chế độ người bóc lột người của giai cấp tư sản, thực hiện đại đồng thế giới, là mục tiêu phấn đấu chung của tất cả những người Cộng sản. Chủ nghĩa dân tộc đối lập với tư tưởng Marx. Chúng ta phải khắc phục tư tưởng chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi đó. Liên Xô có hơn 20 triệu km vuông lãnh thổ, mà dân số chỉ có hơn 100 triệu người. Trả lại cho nhân dân Trung Quốc những lãnh thổ của Trung Quốc mà chính phủ Nga hoàng có được thông qua những thủ đoạn cực kỳ hèn hạ đó. Làm cho việc phân bổ nguồn lực của toàn bộ phe xã hội chủ nghĩa trở nên hợp lý hơn, là điều hoàn toàn nên làm, là điều mà những người kế thừa tư tưởng đồng chí Lenin như chúng ta nên làm.
Làm theo những gì đồng chí Lenin nói, vấn đề giữa Xô - Trung sẽ được giải quyết dễ dàng, tại sao chúng ta phải chọn chiến tranh để giải quyết vấn đề này?
Cuộc xung đột vũ trang Xô - Trung này, mặc dù thời gian không kéo dài, nhưng mọi người đều đã đích thân cảm nhận được cuộc xung đột vũ trang này có ý nghĩa gì, nó gây ảnh hưởng lớn thế nào đến sự phát triển kinh tế và xây dựng của toàn Liên Xô, gây ảnh hưởng lớn thế nào đến cuộc sống của mỗi người chúng ta? Mọi người đều đã rõ như ban ngày. Tại sao chúng ta phải trả nợ thay cho chủ nghĩa đế quốc Nga hoàng chứ?
Chiến tranh giữa hai cường quốc xã hội chủ nghĩa Xô - Trung là không thể chấp nhận được, nó không có lợi cho sự phát triển kinh tế của Liên Xô, không có lợi cho phúc lợi của đông đảo nhân dân Liên Xô, càng không có lợi cho sự ổn định lâu dài của Liên Xô. Chiến tranh giữa hai nước Xô - Trung, tất yếu sẽ dẫn đến sự sụp đổ toàn diện của toàn bộ phe xã hội chủ nghĩa, điều này không phù hợp với lợi ích căn bản của nhân dân hai nước Xô - Trung, cũng không phù hợp với lợi ích của giai cấp vô sản toàn thế giới.
Chấm dứt chiến tranh là nguyện vọng chung của nhân dân hai nước Xô - Trung. Phát triển mối quan hệ hữu nghị của chúng ta với nhân dân Trung Quốc, thiết lập quan hệ hữu nghị với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là nền tảng ngoại giao của chính phủ Liên Xô chúng ta. Tình hữu nghị của chúng ta với những người Cộng sản Trung Quốc, với nhân dân Trung Quốc, không chỉ vô cùng quan trọng đối với hai đảng hai nước chúng ta, mà đối với toàn bộ phe xã hội chủ nghĩa, đối với phong trào cách mạng quốc tế cũng là điều tất yếu. Vì vậy, chúng ta phải nỗ lực hết sức, khắc phục những khó khăn nảy sinh trong mối quan hệ giữa hai nước Xô - Trung chúng ta.
Chính phủ hai đảng hai nước Xô - Trung về việc làm thế nào để giải quyết những vấn đề do sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc Nga hoàng gây ra này, đã sáng tạo đề xuất "gác lại chủ quyền, cùng nhau khai thác", cung cấp một ý tưởng tuyệt vời để giải quyết vấn đề biên giới trong phe xã hội chủ nghĩa. Phương pháp này là một cách tốt có lợi cho cả hai nước xã hội chủ nghĩa Xô - Trung chúng ta. Làm như vậy có thể giúp các nguồn lực bị bỏ hoang của hai nước Xô - Trung được sử dụng đầy đủ. Sẽ thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển lành mạnh và nhanh chóng của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội của hai nước Trung - Xô.
Đây là một việc tốt có lợi cho nhân dân Liên Xô và giai cấp vô sản toàn thế giới, lợi ích đương thời, công lao muôn thuở. Tôi tin rằng mỗi người thực sự yêu Liên Xô đều sẽ cảm thấy vui mừng phấn khởi vì điều này."
Chính trị gia đúng là chính trị gia, có thể biến đen thành trắng, hơn nữa có thể khiến nhân dân tin hoàn toàn rằng nó vốn là trắng. Đây gọi là công phu.
Phía Trung Quốc phối hợp chặt chẽ với chiến dịch tuyên truyền của Liên Xô, bịt miệng nhân dân Liên Xô. Những bao lương thực viện trợ khẩn cấp cho Liên Xô được in bằng chữ Trung và chữ Nga dòng chữ "Tình hữu nghị nhân dân Trung - Xô vạn tuế" bắt đầu liên tục được vận chuyển qua đường bộ và đường biển đến Liên Xô, một số xúc xích và mì ăn liền đóng gói nhựa cũng được đưa vào thị trường Liên Xô với số lượng lớn, rượu trắng, bia, thuốc lá trong điều kiện đáp ứng thị trường Trung Quốc vẫn được vận chuyển sang Liên Xô. Dù sao thì các khoản chi phí đều được khấu trừ vào 20 tỷ nhân dân tệ mà Trung Quốc chi trả hàng năm trong số tài sản của Liên Xô tại khu vực Trung Quốc chiếm đóng. Nông sản phụ của Liên Xô cái gì cũng thiếu, đồ do Trung Quốc sản xuất đều là đồ tốt. Giống như thời kỳ đầu cải cách mở cửa ở Trung Quốc hậu thế, một chiếc bút bi dùng một lần của nước ngoài cũng có thể khiến người sở hữu nó "ngầu" cả năm trời vậy. Trung Quốc đã xây dựng hình ảnh thiên đường trong lòng nhân dân Liên Xô. Có những đồng chí tốt, anh em tốt như vậy thì còn gì để nói, đừng nói là cắt ra một chút đất, dù là cắt toàn bộ Liên Xô cho Trung Quốc cũng tốt thôi.
Sau đó, dư luận và các loại phương tiện truyền thông của Liên Xô cũng bắt đầu "uốn lưỡi múa bút", tuyên truyền rầm rộ về tình hữu nghị Xô - Trung, và những thành tích vĩ đại mà Trung Quốc đạt được trong cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Hai bên đều bắt đầu tạo dựng bầu không khí chính trị tốt đẹp cho việc ký kết hiệp ước biên giới cuối cùng, người dân hai nước đều cảm thấy chính phủ của mình lần này "vớ bẫm", chiếm được món hời lớn, những "chính trị gia nghiệp dư" của nhân dân hai nước sau bữa cơm chén trà, giống như kẻ "biết tuốt" cái gì cũng rành, đi khắp nơi "chém gió" đến mức hai khóe miệng sùi bọt mép, kể lại những điều một tấc hiểu mười của mình.
3 tháng sau khi Lý Đại Vi và những người khác trở về, phái đoàn Liên Xô đã đến Bắc Kinh, hai bên đã lập ra một lịch trình phác thảo phân định biên giới Trung - Xô, hai bên đồng ý ở khu vực phía đông dãy núi Ural, phía tây hồ Baikal, phía nam vĩ tuyến 53, thành lập khu "gác lại chủ quyền, cùng nhau khai thác" - khu vực hợp tác phát triển Trung - Xô: Khu phát triển kinh tế kỹ thuật hợp tác Trung - Xô tại Siberia. Trong cuộc đàm phán lần này giữa hai bên Trung - Xô đã làm rõ quyền sở hữu đất đai của Khu phát triển kinh tế kỹ thuật hợp tác Trung - Xô tại Siberia thuộc về chính quyền Khu phát triển kinh tế kỹ thuật hợp tác Trung - Xô tại Siberia, mọi diện tích đất dùng cho doanh nghiệp đều do chính quyền khu phát triển phê duyệt, đơn vị sử dụng nộp một khoản phí sử dụng nhất định, 40% doanh thu "phí sử dụng" để lại cho chính quyền khu phát triển, số còn lại do chính phủ hai nước mỗi bên nhận 30%. Hai bên quyết định cùng thành lập nhóm soạn thảo luật cơ bản của khu phát triển.
Tháng 10 năm 1960, hai bên Trung - Xô đồng thời tuyên bố rút quân quy mô lớn tại khu vực biên giới hai nước.
Phía Trung Quốc tuyên bố, bãi bỏ biên chế Sư đoàn cảnh sát vũ trang công an 1 Nội Mông, Sư đoàn cảnh sát vũ trang công an 2 Nội Mông và Sư đoàn cảnh sát vũ trang công an 3 đặc khu Ngoại Mông vốn được cải biên từ phái quy hàng của quân đội nhân dân Ngoại Mông, thành lập Tổng đội cảnh sát vũ trang biên phòng quân khu tỉnh Baikal thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.
Tất cả các binh đoàn sản xuất xây dựng tham gia "Chiến dịch Săn Gấu" đều tại chỗ thành lập Tổng công ty phát triển nông công thương "Khu vực mới".
Tập đoàn quân số 5 thuộc Binh đoàn Viễn Đông Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc vốn đóng quân phía tây hồ Baikal, bàn giao toàn bộ việc phòng thủ cho Chi đội 1 Tổng đội cảnh sát vũ trang biên phòng quân khu tỉnh Baikal thuộc Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Tập đoàn quân số 5 rút về khu vực Ulaanbaatar.
Tập đoàn quân số 1 thuộc Binh đoàn Viễn Đông Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bàn giao toàn bộ việc phòng thủ cho Chi đội 2 Tổng đội cảnh sát vũ trang biên phòng quân khu tỉnh Baikal, rút về khu vực Ulan-Ude, Chita, Mãn Châu Lý.
Sư đoàn dù 1 chuyển quân từ Ulaanbaatar về phía đông đến Komsomolsk bên bờ sông Hắc Long.
Tập đoàn quân số 2 thuộc Quân khu Thẩm Dương triển khai tại khu vực phía đông sông Ussuri, phía nam Khabarovsk, phía bắc Vladivostok. Tập đoàn quân số 3 thuộc Quân khu Bắc Kinh, triển khai tại phía bắc Khabarovsk, khu vực ven biển Viễn Đông. Tập đoàn quân số 4 thuộc Quân khu Tế Nam rút về Sơn Đông về biên chế.
Tập đoàn quân không quân số 1 Binh đoàn Viễn Đông lần lượt đóng quân tại sân bay Urumqi, Ulaanbaatar, và Khabarovsk, Vladivostok, Hải quân Hạm đội Đông Hải của Trung Quốc về biên chế, Hải quân Hạm đội Viễn Đông Trung Quốc, đóng quân tại Vladivostok và Sovetskaya Gavan.
Dân quân biên cương đỏ toàn diện tiến quân vào đảo Sakhalin.
Ở khu vực Tân Cương phía tây, Trung Quốc chỉ để lại ba sư đoàn bộ binh của quân khu Tân Cương cũ, ba sư đoàn của quân khu Tây Tạng sẽ rút về Tây Tạng.
Liên Xô tuyên bố, quân đội Liên Xô bãi bỏ Quân khu Cờ Đỏ Viễn Đông, bãi bỏ Quân khu Ngoại Baikal, bãi bỏ Quân khu Siberia, bãi bỏ Quân khu Trung Á, bãi bỏ Quân khu Turkestan, tổng cộng 5 quân khu, thành lập Quân khu châu Á Liên Xô, trụ sở tại Tashkent. Tất cả các đơn vị Liên Xô đồn trú tại châu Á đều thuộc quyền lãnh đạo của Quân khu châu Á, toàn bộ lực lượng Liên Xô đồn trú tại châu Á gồm 3 sư đoàn không quân, 2 sư đoàn dù, 1 sư đoàn phòng không, 5 sư đoàn xe tăng, 8 sư đoàn bộ binh cơ giới, tổng cộng là 19 sư đoàn, 20 vạn quân. Bãi bỏ Hạm đội Thái Bình Dương Liên Xô. Thành lập Hạm đội Okhotsk Liên Xô trên bán đảo Kamchatka.
