Tư bản luôn đuổi theo lợi nhuận, cho nên đường sắt ở những nơi khác cũng đừng trông mong vào việc tư bản dân gian sẽ đầu tư xây dựng.
Đây cũng là lý do Lý Hiên không mở cửa ngành đường sắt cho tư bản dân gian. Tổng công ty Đường sắt Đại Đường có thể dựa vào những tuyến đường sắt hái ra tiền như đường sắt Giang Nam để "tiếp máu", từ đó dùng để xây dựng các tuyến đường sắt không sinh lời ở những nơi khác.
Nhưng nếu đổi lại là tư bản dân gian thì họ sẽ chẳng đời nào làm như thế!
Sau khi cân nhắc nhiều mặt, một mặt là để gom góp vốn liếng, một mặt cũng là để xoa dịu mâu thuẫn của dân chúng đối với việc đế quốc hạn chế các doanh nghiệp khác tham gia vận hành đường sắt, cho nên quan viên Bộ Công cùng nhiều bộ ngành khác đã chính thức tấu trình, đề nghị tăng thêm hạn mức vay vốn của các công ty đường sắt, phát hành thêm nhiều trái phiếu công ty, v.v., để cho nhiều tư bản dân gian có thể tham gia vào, dự kiến sơ bộ huy động mười triệu quan tiền.
Làm như vậy vừa có thể giải quyết bài toán khó về thiếu hụt ngân sách của triều đình, mặt khác cũng có thể cho tư bản dân gian gia nhập, từ đó chia sẻ lợi nhuận sau khi ngành vận tải đường sắt bùng nổ trong tương lai gần.
Có tiền thì cùng kiếm mà!
Nguồn tư bản dân gian khổng lồ thực ra không quan tâm đến việc có xây đường sắt hay không, cái họ quan tâm là thu được lợi nhuận trong ngành vận tải đường sắt. Mở cửa ngành vận tải đường sắt là vậy, mà để tư bản dân gian trực tiếp tham gia thông qua vay vốn, trái phiếu công ty cũng đều như thế cả.
Nếu chọn cách thứ nhất, có khả năng sẽ dẫn đến việc hàng loạt công ty đường sắt mọc lên cùng lúc, cuối cùng gây ra nhiều vấn đề, không phù hợp với quy hoạch thống nhất của đế quốc đối với đường sắt cũng như an ninh quốc gia.
Còn nếu chọn cách thứ hai thì sẽ không gặp nhiều rắc rối như vậy, dù sao thứ phân chia ra chỉ là lợi nhuận, còn quyền quản lý thì vẫn nắm chặt trong tay triều đình.
Để các đại thần trong triều chấp nhận phương án này, người của Bộ Công còn lấy Công ty Thương mại Tây Dương Đại Đường ra làm ví dụ. Một doanh nghiệp quan trọng như Công ty Thương mại Tây Dương Đại Đường, thậm chí còn có quân đội riêng, mà còn có thể niêm yết, lại còn có khoảng hơn bốn mươi phần trăm cổ phần nằm trong tay dân gian.
Tại sao Tổng công ty Đường sắt Đại Đường lại không thể huy động vốn từ tư bản dân gian?
Huống chi để tránh rắc rối, Tổng công ty Đường sắt Đại Đường cũng không hề nói đến kế hoạch niêm yết, chỉ chuẩn bị vay vốn và phát hành trái phiếu công ty mà thôi.
Đây sẽ là tuyến đường sắt lớn đầu tiên của đế quốc, là tuyến đường huyết mạch, dự kiến sẽ đóng góp xuất sắc cho sự phát triển kinh tế của đế quốc.
Đồng thời, ngoài đường sắt Giang Nam, còn nên bắt đầu xây dựng một phần đường sắt ở những nơi khác, ví dụ như kế hoạch đường sắt phương Bắc, tức là tuyến đường sắt từ Thiên Tân đến U Châu, từ Quảng Châu đến Phật Sơn, rồi đến Huệ Châu, v.v.
Tại những nơi này, trước tiên xây dựng một vài tuyến nhánh, đồng thời quy hoạch các kế hoạch đường sắt lớn, ví dụ như tuyến đường sắt từ Kim Lăng đến U Châu.
Thế nhưng những tuyến đường sắt này khi xây dựng, số tiền cần đến cũng không phải là ít. Chỉ riêng tuyến đường sắt từ thành Kim Lăng đến Thượng Hải, dự kiến đã phải tốn khoảng tám triệu quan, mà toàn bộ đường sắt Giang Nam, dự kiến kinh phí sẽ rơi vào tầm mười triệu quan.
Đây còn là đường sắt Giang Nam ở địa hình bằng phẳng, dân cư đông đúc, thi công dễ dàng đấy, nếu xây ở những nơi khác thì chi phí còn cao hơn nữa. Nếu cùng lúc triển khai vô số dự án, ước chừng phải tốn đến mấy chục triệu quan.
Đế quốc dù cho thu nhập ngân sách có nhiều đến đâu cũng không thể làm như vậy được!
Đế quốc có biết bao nhiêu nơi cần dùng tiền, hơn nữa mấy năm gần đây đều dồn trọng tâm vào xây dựng các cơ sở hạ tầng thủy lợi, đối với việc xây dựng đường sắt thì thật sự là lực bất tòng tâm.
Cho nên đối với việc xây dựng đường sắt, ý của Lý Hiên là chính sách có thể cấp, nhưng tiền thì không có, phải để Tổng công ty Đường sắt Đại Đường tự xoay xở.
Nhưng phía Tổng công ty Đường sắt lại chính là đang chờ câu nói này của Lý Hiên. Họ cũng đâu phải không biết tình hình ngân sách đế quốc, đừng nói là không có khoản tiền nhàn rỗi này, dù có đi chăng nữa cũng không thể dùng vào việc xây đường sắt. Cho nên cái họ cần chỉ là cái gật đầu của Lý Hiên mà thôi.
Tiếp theo, họ sẽ tự mình giải quyết vấn đề vốn liếng!
Giải quyết thế nào!
Đương nhiên là vay vốn, phát hành trái phiếu công ty để huy động vốn rồi!
Trước kia khi họ xây dựng đường sắt Kinh Trấn, cũng là dựa vào những nguồn vốn huy động được này, mà số vốn cần thiết cho đoạn đường sắt từ Trấn Giang đến Thượng Hải chuẩn bị triển khai sau này cũng đã bắt đầu huy động bằng phương thức đó.
Hiện nay, chỉ đơn thuần là mở rộng quy mô huy động vốn mà thôi!
Sau khi nhận được sự cho phép về chính sách, Công ty Đường sắt Trực Lệ thuộc Tổng công ty Đường sắt Đại Đường đã bắt đầu một vòng huy động vốn mới. Họ dự định vay vốn từ nhiều ngân hàng lớn trong nước như Ngân hàng Hoàng gia, Ngân hàng Đế quốc, Ngân hàng Phát triển, Ngân hàng Dệt may, Ngân hàng phương Bắc, v.v., số tiền vay lên tới năm triệu quan.
Còn tại sao không vay nhiều hơn, đó là vì phía các ngân hàng liên doanh cảm thấy rủi ro quá lớn, dù là nhiều ngân hàng cùng chia sẻ hạn mức vay thì vẫn phải kiểm soát chi phí.
Còn lại thì thông qua phương thức phát hành trái phiếu công ty và phát hành cổ phiếu công ty!
Tóm lại là tận dụng mọi kênh huy động vốn có thể, chuẩn bị huy động tổng số tiền mười triệu quan, dùng để xây dựng đường sắt Giang Nam, một tuyến đường sắt siêu lớn từ Cửu Giang đến Hàng Châu!
Còn việc xây dựng đường sắt quy mô lớn ở những nơi khác thì tạm thời chưa có quy mô lớn đến vậy. Dù là ngân hàng hay các tổ chức khác đều cho rằng, việc xây dựng một tuyến đường sắt siêu lớn ở khu vực Giang Nam tuy rủi ro cao nhưng vẫn nằm trong phạm vi kiểm soát được, còn nếu xây dựng tuyến đường sắt từ Kim Lăng đến U Châu thì rủi ro lại quá lớn.
Thế nhưng đối với một số tuyến đường sắt nhánh rõ ràng có thể sinh lời, thì họ lại rất có hứng thú!
Ví dụ như đường sắt từ Khu thương mại Quảng Châu đến trấn Phật Sơn, các thương nhân cực kỳ hứng thú!
Hay như đường sắt từ Thiên Tân đến U Châu, rồi đường sắt từ Khai Phong đến Lạc Dương, v.v.
Dù sao đi nữa, kế hoạch đường sắt cuối cùng cũng đã đi vào quỹ đạo!
Ngoài kế hoạch đường sắt, Ty Giao thông thuộc Bộ Công còn đề xuất nên khuyến khích các tàu buôn áp dụng quy mô lớn năng lượng hơi nước.
Họ cho rằng, chiến hạm của Hải quân có thể sử dụng năng lượng hơi nước, vậy thì tàu buôn đương nhiên cũng có thể sử dụng chứ!
Nếu nói chi phí sử dụng máy hơi nước còn khá cao, trên mặt biển sử dụng buồm thì chi phí thấp, nhưng ở nội hà nơi việc sử dụng buồm bất tiện, đặc biệt là khi ngược dòng, ưu thế của tàu thủy hơi nước lại quá rõ rệt.
Thế nhưng máy hơi nước hiện nay giá cả đắt đỏ, sử dụng cũng bất tiện, muốn để dân gian tự phổ cập quy mô lớn thì độ khó vẫn khá cao, bởi vì dù họ có muốn dùng thì cũng không tìm đâu ra nhân tài vận hành và bảo dưỡng máy hơi nước. Vì vậy, để máy hơi nước có thể phổ cập nhanh chóng, cần thành lập các chuyên ngành liên quan trong các cơ quan giáo dục, đào tạo nhân tài chuyên môn, đặc biệt là các học viện kỹ thuật lớn càng nên đào tạo nhân tài chuyên môn về máy hơi nước.
Ngoài ra, các doanh nghiệp thuộc Bộ Doanh nghiệp Nhà nước nên làm gương đi đầu, tiên phong áp dụng tàu sử dụng năng lượng hơi nước để phục vụ vận chuyển hành khách và hàng hóa.
Đợi đến khi các doanh nghiệp tư nhân nhìn thấy lợi ích của tàu thủy hơi nước, đến lúc đó tự nhiên họ sẽ kịp thời làm theo.
Trong một năm tới, nên có một lượng tàu thủy hơi nước nhất định đi vào vận hành thương mại. Trong ba năm tới, tàu thủy hơi nước nên tạm chiếm vị trí vận tải chủ chốt ở một số hải trình mà tàu buồm khó đi lại, và trong năm năm tới, nên phổ cập hoàn toàn tàu thủy hơi nước.
Một bên là tàu hỏa, một bên là tàu thủy hơi nước, đây chính là kế hoạch phát triển chiến lược mà Bộ Công đã vạch ra cho kế hoạch giao thông tương lai sau khi nhìn thấy sự xuất hiện của máy hơi nước áp suất cao!
Kế hoạch mà Bộ Công đề xuất phải nói là vô cùng hùng vĩ, khiến Lý Hiên cũng phải kinh ngạc đôi chút!
Ông đương nhiên hiểu rõ hơn bất cứ ai về tác dụng cải cách mà tàu hỏa và tàu thủy hơi nước mang lại, nhưng ông cũng không ngờ phía Bộ Công lại cấp tiến như vậy. Dù sao máy hơi nước dùng trong ngành giao thông vẫn là thứ mới mẻ, cần có một quá trình phổ biến, nếu quá nóng vội thì ngược lại sẽ nảy sinh vô số vấn đề trong quá trình phổ biến.
Ví dụ như hiệu năng của máy hơi nước hiện nay vẫn chưa ổn định. Thí nghiệm trong phòng thí nghiệm có thể vận hành liên tục rất lâu, nhưng khi sử dụng thực tế thì trời mới biết sẽ xảy ra chuyện gì. Nếu vấn đề xảy ra thường xuyên thì rất dễ khiến mọi người nảy sinh tâm lý không tin tưởng đối với máy hơi nước.
Một khi tâm lý không tin tưởng này đã hình thành thì muốn đảo ngược nó trong tương lai sẽ rất khó khăn.
Cho nên Lý Hiên cảm thấy việc này nên làm từ từ, không thể quá nóng vội, dục tốc bất đạt mà.
Nhưng đã thấy được sự nhiệt tình của các quan viên Bộ Công rồi, Lý Hiên cũng không tiện dập tắt sự nhiệt tình đó. Dù sao loại nhiệt tình đối với khoa học kỹ thuật này cũng là nhờ ông cố ý dẫn dắt, không ngừng nâng đỡ suốt mười mấy năm qua mới xuất hiện, mạo muội dập tắt sự nhiệt tình này thì không phải là chuyện tốt lành gì.
Vì vậy, Lý Hiên để cho phía Bộ Công cứ làm trước, nhưng phải cẩn trọng một chút, bắt buộc phải đảm bảo không xảy ra vấn đề, không thể vì nóng vội tiến tới mà phớt lờ vô số vấn đề nảy sinh.
Khi Lý Hiên đã không phản đối rồi thì cũng chẳng còn thế lực nào có thể ngăn cản Ty Giao thông Bộ Công đẩy mạnh áp dụng máy hơi nước quy mô lớn lên tàu thuyền nữa!
Công ty Vận tải Đường sông Trường Giang chính là trở thành "chuột bạch" đầu tiên!
Dù họ là doanh nghiệp thuộc Bộ Doanh nghiệp Nhà nước sở hữu toàn vốn, triều đình cần có doanh nghiệp làm "chuột bạch" thì họ đành phải cắn răng mà làm "chuột bạch" này thôi!
Rất nhanh, họ đã cải tạo một chiếc tàu buôn nội hà dưới sự hỗ trợ của Học viện Kỹ thuật Hoàng gia. Thế nhưng điều họ không ngờ đến là, khi chiếc tàu buôn này thực hiện chuyến chạy thử lần đầu tiên, lại đón tiếp sự thị sát của đông đảo quan lại cao tầng trong triều đình, thậm chí ngay cả Thánh Thiên Tử cũng thân hành đến xem chuyến chạy thử của tàu thủy hơi nước lần này!
Lý Hiên đi xem chuyến chạy thử của tàu thủy hơi nước không hề phô trương, chỉ mang theo hơn mười vị đại thần và vài trăm binh sĩ Cận vệ quân mà thôi. Ông cũng không chạy ra bến tàu xem, mà là ở ngay căn cứ cảng quân sự của Hạm đội Cận vệ quân, đứng trên tầng thượng của tòa nhà Bộ tư lệnh Hạm đội Cận vệ quân, cầm kính viễn vọng nhìn chuyến chạy thử của tàu thủy hơi nước phía trước!
Ừm, chuyến chạy thử lần này được sắp xếp ngay trong cảng quân sự của Hạm đội Cận vệ quân!
Mà thứ đóng vai "chuột bạch" không chỉ có Công ty Vận tải Đường sông Trường Giang, mà còn có mấy chục tấn hàng hóa và mấy chục binh sĩ Cận vệ quân!
Được rồi, mặc dù nói là chạy thử thương mại, nhưng thực tế vì Thánh Thiên Tử thân hành đến xem, nên hành khách bình thường vốn được sắp xếp đều bị hủy bỏ, hàng hóa đổi thành than đá cùng đá và nước dùng để dằn tàu, hành khách đổi thành binh sĩ Cận vệ quân.
Thế nhưng, dù hàng hóa và con người đã thay đổi, nhưng chạy thử vẫn là chạy thử!
Cầm kính viễn vọng, Lý Hiên chăm chú nhìn con tàu đã chuẩn bị sẵn sàng trên bến. Con tàu này là một chiếc tàu buôn nội hà điển hình, được cải tiến từ tàu Sa thuyền (thuyền cát) trước đây, sau đó lại thêm vào một số lý thuyết thiết kế tàu thuyền mới nổi, và thay loại buồm dọc kiểu mới. Tàu không ăn nước sâu, thân tàu ổn định, sức chở hàng lớn, khả năng đi ngược gió khá tốt, hơn nữa thông thường đều có thể chở hàng, cũng có thể chở một lượng hành khách nhất định, cực kỳ phổ biến ở vùng hạ lưu sông Trường Giang.
Còn chiếc tàu buôn nội hà hôm nay, lượng giãn nước vào khoảng một trăm năm mươi tấn.
Hai bên mạn tàu có hai chiếc bánh guồng khổng lồ, còn ở giữa thân tàu có một cái ống khói lớn cao vút. Nồi hơi bên trong đang đốt loại than không khói đến từ Quảng Ninh, An Nam. Khí thải của than không khói khi đốt cháy, qua ống khói, phun ra bầu trời những làn khói trắng nhạt.
Thân tàu thon dài được sơn mới bằng sơn dầu trẩu màu nâu, phối cùng buồm trắng, cùng làn khói trắng nhạt, nhìn từ xa trông giống như một vị thiên nữ thanh khiết như ngọc giáng trần vậy, vô cùng tao nhã và quyến rũ!
Và trên thân chiếc tàu thủy hơi nước này, sơn hai chữ lớn màu đen: "Sĩ Nữ".
Lý Hiên nhìn hai chữ lớn màu đen này, sau đó hạ kính viễn vọng xuống, quay đầu nói với Liễu Bát Cẩu: "Qua ngày hôm nay, chiếc Sĩ Nữ này e là phải lưu danh sử sách rồi!"
