Tre trong núi chất lượng tốt mà giá lại rẻ. Bà con chòm xóm lần lượt tặng nhà tôi bốn chiếc giường tre và ba chiếc phản tre, đều mềm mại trơn láng, mát mẻ thấu xương, là vật dụng giải nhiệt mùa hè vô cùng gần gũi.
Có một buổi trưa, lúc tôi đang ngủ thì chợt cảm thấy trên giường tre có vật cứng, sờ mấy lần không thấy gì, ngược lại lại sờ thấy trên lưng mình một khối cứng ngắc. Xem ra đây là loại mụn độc hoặc nhọt độc có ý đồ xấu, dân gian gọi là "bối hoa" (mụn nhọt mọc sau lưng).
Vợ tôi đinh ninh đây là kết quả của việc tôi đi làm đồng mà không đội nón lá, cũng là cái kết đáng hổ thẹn vì tội hay ăn ớt của tôi. Kết luận cuối cùng là: mau chóng vào thành phố tìm bác sĩ! Tôi đương nhiên có thể vào thành phố. Nhưng tôi hơi sợ cảnh đông đúc xếp hàng ở các bệnh viện lớn trong thành phố, cũng không quen với cái cảnh lúc lạnh lúc nóng khi điều hòa mọc lên khắp nơi. Mang tâm lý thử xem sao, tôi lục lọi y sách, thử dùng phương pháp dân gian để hạ hỏa giải độc. Vợ tôi trước kia từng làm việc ở hiệu thuốc, cũng hiểu biết chút ít về dược liệu Trung y, liền nhanh chóng ra sân hái rau mã đề, rửa sạch, giã nát, đắp lên khối cứng. Nhưng loại lá cỏ này khá cứng, không có độ dính, không sát da, chẳng mấy chốc đã bong ra, lọt qua khe mép gạc băng, rơi vãi đầy giường. Vợ tôi lại đi hỏi thăm người nông dân gần đó, đổi sang một loại cỏ lê đầu (cỏ lưỡi mác), cũng rửa sạch, giã nát, làm thành những miếng bánh dính, đắp lên bối hoa để "rút độc" và "trừ độc".
Kỳ tích cứ thế xuất hiện. Chỉ đắp hai ba ngày, bối hoa đã hơi hạ sốt và mềm đi. Đắp thêm hai ba ngày nữa, khối cứng bắt đầu thu nhỏ lại. Cộng thêm việc mỗi ngày tôi uống vài bát nước nấu từ hoa kim ngân, chưa đầy mười ngày, khối bối hoa hung hăng dữ dội thế mà lại biến mất không để lại dấu vết. Toàn bộ quá trình điều trị vừa không tốn tiền, vừa chẳng hề mệt nhọc hay đau đớn gì.
Tôi nhớ thời thiếu niên mình cũng từng mắc phải căn bệnh ác tính này. Từ lúc phát bệnh gom mủ cho đến khi vỡ miệng chảy mủ, một nốt bối hoa ngốn biết bao nhiêu là kháng sinh và thuốc giảm đau, quằn quại ròng rã hơn hai mươi ngày. Lúc nghiêm trọng nhất, khối cứng to bằng miệng bát, tụ mấy chục đầu mủ nhỏ, trông giống như một quả lựu đỏ rực bắt mắt, khiến người ta đau đớn khôn tả, sốt cao không hạ, trời đất tối sầm. Bác sĩ lúc đó còn nói, loại độc vật này vì ở gần tim, đôi khi còn có thể cướp đi tính mạng con người.
Nay phương pháp dân gian dễ dàng chữa khỏi bệnh, khiến tôi có cái nhìn khác hẳn đối với các loại cỏ dại trong sân. Cỏ mã đề, cỏ đồng tiền, rễ tranh, hoa đăng tiêu, mào gà, mạch môn, cỏ đường gân, cúc bờ ruộng, hoàng cầm, hạt bồ kết dại (hạt bão ngư), hạt tía tô, rau diếp cá (cỏ quán âm)... Đây mới chỉ là những thứ đã được ghi chép trong sách y. Những thứ chưa được ghi chép còn nhiều vô số kể. Nhạc phụ của Long lão sư là người Tam Giang, đến thăm con gái và ngoại tôn, tiện thể ghé qua nhà tôi chơi, lại cho nhà tôi một bài giảng tại ruộng, nội dung phong phú đến mức đủ để biên soạn thành một bộ sách lớn đồ sộ: Hóa ra hoa kim ngân và hoa đồng tiền là khác nhau. Hóa ra Kỷ Hiểu Lam thời nhà Minh dùng một bát canh rau dền, Từ Hi Thái hậu thời nhà Thanh dùng một bát canh bắp cải, cũng từng chữa khỏi những căn bệnh nặng. Hóa ra mỗi một sân nhỏ nông hộ đều là một bách thảo viên, lại còn là một hộp thuốc miễn phí, cỏ nào cũng là thuốc, bước chân nào cũng thấy thuốc, dù không thể nói là chữa khỏi bách bệnh, nhưng đối phó với đa số các bệnh thường gặp thì đã dư dả. Nhà tôi có mấy khóm thất diệp liên, nghe nói còn là thần dược chữa rắn cắn.
Tôi gặp Ngô béo trên đường, một bác sĩ nhà ở gần đây, hỏi anh ta tại sao không cho bệnh nhân dùng nhiều thuốc thảo mộc.
Thằng béo đúng là một người thật thà, bảo rằng thuốc Tây ấy à, giá cao, lợi nhuận lớn. Hơn nữa dược tính của thuốc Tây lại nhanh, cũng phù hợp với khẩu vị chuộng sự nhanh chóng của mọi người hiện nay. "Không giấu gì anh, các bác sĩ bây giờ đều là bác sĩ truyền dịch, tôi cũng là một bác sĩ truyền dịch, gặp bệnh gì, cứ treo hai chai nước truyền cái đã rồi tính!"
"Cậu nói thế thì bác sĩ kiểu này tôi cũng làm được."
"Không sai, anh hoàn toàn có thể làm được."
"Lạm dụng kháng sinh, báo chí chẳng bảo có rất nhiều tác dụng phụ sao?"
"Ai cũng truyền thế này, anh tính sao đây? Anh không truyền thế này, bệnh nhân còn tưởng anh kém trình độ. Không thủy không bình (không có trình độ) mà lỵ!"
Lý do mà anh ta không nói ra chính là: Thảo mộc vô giá, không có giá thị trường, người tiếp nhận nhiều lắm cũng chỉ ghi nhận một chút tình cảm, quyết không thể móc hầu bao – truyền thống phi thương mại kiểu này chắc chắn sẽ làm chết đói một kẻ béo như anh ta.
Đó là điều mà sau này tôi mới biết.
Sự việc thật kỳ lạ: Người nghèo ở nông thôn Trung Quốc thì nhiều, thế mà lại bỏ rẻ cầu đắt, dùng rất nhiều thuốc Tây, thậm chí là lạm dụng thuốc Tây. Ngược lại, những người bạn ở Mỹ từng nói với tôi rằng, một số công ty bảo hiểm ở đó đã để mắt đến thuốc Đông y, những năm gần đây họ khuyến khích mở phòng khám Đông y để tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả. Sự trớ trêu của tạo hóa khiến truyền thống y dược vốn là của nhà mình mà người Trung Quốc đáng lẽ nên được hưởng thụ nhất, cuối cùng lại có khả năng rơi vào tay người khác. Một truyền thống tốt đẹp nơi mà hầu như toàn dân đều là thầy thuốc, chỉ trong khoảng thời gian một thế hệ, lại có nguy cơ thất truyền theo cái gọi là sự tiến bộ của văn minh.
Chúng ta văn minh hơn, hay là dã man vô tri hơn rồi?
Tôi gửi email cho những người bạn ở tòa soạn tạp chí "Tianya", kể cho họ nghe câu chuyện về "bối hoa", đề nghị họ đều đến quan tâm đến thảo mộc Đông y.