Hữu Căn là một chủ thuyền. Thấy tôi bơi lội, anh ta đứng ở đằng xa trên thuyền vẫy tay, miệng há ra khép lại liên hồi — nhưng thực ra tiếng gọi hoàn toàn bị tiếng ồn của động cơ diesel lấn át nên không thể nghe rõ. Thỉnh thoảng, anh ta mang đồ sang cho tôi, tắt máy ngay ngoài tường viện, rồi lớn tiếng gọi vọng qua tường: "Lấy thịt thỏ này!" hoặc "Lấy thịt lợn rừng này!". Nghe tiếng, tôi vội ra bên mép nước, nhận lấy từ anh ta chỗ thịt cùng lời hỏi thăm của một người bạn làm thợ săn trên đập.
Sau khi đã quen thân với Hữu Căn, mỗi khi có bạn bè trong thành ghé thăm, tôi thường thuê trọn thuyền của anh ta để đi dạo chơi trong hồ Khố Hồ. Những lúc thế này, anh ta luôn từ chối tiền thuê thuyền. "Lấy tiền làm gì chứ? Mấy người bạn với nhau mà!" hoặc là: "Để lần sau nói tiếp, lần sau nói tiếp, bây giờ tôi không thiếu tiền!"
Lúc sau tôi mới biết, ngoài việc lái thuyền, Hữu Căn còn kiêm cả nghề xem phong thủy, và cũng biết chút ít pháp thuật nhỏ. Mỗi lần bước vào sân nhà tôi, anh ta thế nào cũng nhìn đông ngó tây, quan sát tỉ mỉ, rồi giảng giải về ý nghĩa sâu xa của "Nội Bạch Hổ (chỉ một sườn dốc trong sân nhà tôi)" và "Ngoại Thanh Long (chỉ một dãy núi ngay ngoài tường nhà tôi)". Nghe nói trong chuồng gà nhà tôi xuất hiện một loại trứng nhỏ màu vằn, anh ta khẳng định chắc nịch đó không phải trứng chim, cũng chẳng phải trứng rắn, mà là con mụ khốn kiếp nào đó (không biết anh ta đang nói ai) đem đến đánh tráo trứng gà. Tôi phải ra ngay cạnh chuồng gà dán một mẩu giấy đỏ, mới có thể lấy chính trị tà, làm sạch cửa nhà, đuổi cổ con mụ khốn kiếp kia đi!
Anh ta là một Shaman nghiệp dư, thường được bà con chòm xóm mời đến để giải quyết những bài toán khó. Hễ hàng xóm gặp chuyện gì không thuận lợi, ví như ra cửa liền ngã, vào nhà lại vỡ bát, gà trong chuồng vừa chết, lợn trong chuồng lại bị dịch... thì điều này rất đáng lưu tâm, không thể xử lý như những việc vặt thông thường được. Lấy một bát cơm nguội, kèm theo chút ít thịt cá, đổ ở nơi vắng vẻ đằng sau nhà, kết hợp với thắp hương và dán bùa, tục gọi là "đổ cơm nguội", có thể tống cổ tiểu quỷ đi xa, được xem là thủ thuật đơn giản để phá giải cục diện hiểm nghèo. Nếu sự việc nghiêm trọng hơn, ví dụ như nhà cửa cháy lại thêm bệnh ác quấn thân, thì không chỉ cần chữa cháy và chữa bệnh, mà quan trọng hơn là phải tìm ra nguyên nhân siêu hình. Trong hoàn cảnh như vậy, người nhà quê tin tưởng khoa học nhưng không thỏa mãn với khoa học, nhất định sẽ đi cầu cứu những người như Hữu Căn, hoặc đi cầu cứu các vị hòa thượng hay đạo sĩ cao tay hơn.
Rốt cuộc tìm ai, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình hình, và cũng phụ thuộc vào khả năng chi trả của người trong cuộc.
Những cách làm này vô cùng đáng ngờ, nhưng xét từ góc độ tâm lý học, liệu có được tính là một thứ thuật chữa lành tâm hồn mang tính bình dân, dân dã nào đó hay không? Những việc như trừ tà đuổi quỷ há chẳng phải cũng là những chiêu thức lệch chuẩn mang tính ám chỉ tâm lý và điều hòa tinh thần đó sao? Giống như việc rất nhiều giáo viên bảo lũ trẻ trước khi thi hãy hét lớn ba lần "Tôi là người giỏi nhất", lời nói dối mười phần hết chín này thường cũng rất hiệu nghiệm, gần đây còn được xếp vào một phần của khoa học — chỉ là thứ khoa học bị khoa học truyền thống bỏ quên mà thôi.
Ngược lại, có một số khoa học khác lại liên tục phơi bày mặt nạ: tác hại lớn của phân bón hóa học đối với việc phá hủy chất đất mãi gần đây mới được mọi người nhận thức rõ. Chất tạo nạc (Clenbuterol), chất kích thích tăng trưởng, DDT, silicon nâng ngực, chất Teflon trong chảo chống dính, v.v., cuối cùng cũng bằng sự độc hại của mình mà dọa cho công chúng sợ khiếp vía. Khí độc thần kinh và vũ khí sinh học lại càng không cần phải bàn tới, dường như còn khốn nạn hơn cả phù thủy, những kẻ chế tạo ra chúng rõ ràng là những giáo chủ tà giáo mặc áo blouse trắng.
Nhưng tôi vẫn là một tín đồ sùng bái khoa học, chỉ cười trừ trước sự hướng dẫn nhiệt tình của Hữu Căn, khiến anh ta trừng tròng mắt tức tối: "Cậu tưởng đây là mê tín á? Rõ ràng là khoa học, điều nào cũng có sách vở đối chiếu đàng hoàng đấy!"
Anh ta cũng rất muốn giành lấy cho mình chiếc vương miện của khoa học.
Anh ta từng cho tôi xem một số tập sách nhỏ in rồng, giải thích mối quan hệ giữa địa lý và mệnh lý, bao gồm địa lý thay đổi mệnh lý thế nào, mệnh lý thay đổi địa lý ra sao — một người chỉ cần ba năm không làm chuyện ác, cây cối trong nhà nhất định sẽ mọc tươi tốt sum sê, đại loại là thế. Anh ta còn nhắc đến lăng mộ tổ tiên của Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Tưởng Giới Thạch, Lâm Bưu, ra sức giải thích mối liên hệ giữa những ngôi mộ đó với vận mệnh. Nghe nói đó đều là những kinh điển được giới phong thủy bọn họ công nhận, lại còn qua từng lần tự thân anh ta đi khảo sát. Anh ta tuyệt đối không cho phép tôi hững hờ với chuyện này, chuyển ánh mắt sang tờ báo: "Lão Hàn cậu nghe này..." "Lão Hàn cậu nghĩ đi..." "Lão Hàn cậu nói xem, sự việc có phải thế này không..." Hết lần này đến lần khác, anh ta dùng cách gọi tên và nhìn chằm chằm vào tôi, dùng cái cách giả vờ đặt câu hỏi nhưng thực ra chẳng hỏi gì để kéo tâm trí đang bay bổng của tôi về, ép tôi phải tiếp tục lắng nghe.
"Nếu không phải Hà Kiện đào mộ tổ tiên Mao Chủ tịch, thì sao hương hỏa của Mao Chủ tịch lại không vượng? Con trai ông ấy sao có thể chết ở Triều Tiên chứ?"
"Cậu xem phong thủy mấy chục năm trời, sao bản thân không chọn lấy một nơi phong thủy cho tốt?" Tôi muốn đánh vào điểm chí mạng của anh ta.
"Cậu nói nhà tôi á? Phong thủy nhà tôi tốt lắm chứ bộ! Trước đây chỉ là cái cửa hơi lệch đi một chút, năm ngoái tôi đã sửa lại cửa rồi. Nhưng địa lý vẫn phải có sự phối hợp của mệnh lý, cậu có hiểu không? Bát tự của tôi thiếu thủy, thiếu thủy tức là thiếu tài, cậu có hiểu không?..." Nói không thông bên trái thì anh ta vòng sang bên phải, uốn lượn một hồi, thế là lại kéo câu chuyện quay tròn đầy đặn trở lại.
Ngày hôm đó, tôi cùng anh ta đến Nạn Bạc Lam Hà Vịnh thăm bạn, ăn cơm tối tại nhà một hộ nông dân. Trời ngả về chiều, người phụ nữ đuổi theo con gà mái lớn chạy bay khắp sân, nói rằng con gà đó mấy ngày trước không biết bị hoảng sợ gì, tối đến cứ nhất quyết không chịu về chuồng, sợ là sắp biến thành gà rừng mất rồi.
Hữu Căn mỉm cười, "Chị đợi tôi ra xem."
"Cậu bắt được nó chắc?"
"Gà có chân, chẳng lẽ nó không tự đi về được sao? Chị chỉ cần tìm cho tôi một tờ giấy."
"Lấy giấy để làm gì?"
Hữu Căn ra điều bí hiểm, cười mà không đáp, lấy một tờ báo cũ châm lửa ở góc bếp, miệng lầm rầm niệm chú.
"Về chưa?" Anh ta tiếp đó lớn tiếng hỏi vọng ra.
"Về rồi!" Người phụ nữ nhìn ra khoảng sân gác bếp, hết sức bất ngờ.
"Chị xem lại đi, nó đã vào chuồng chưa?"
"Vào rồi! Đã vào rồi!"
"Nhìn cho kỹ nhé, không ra nữa đấy chứ?"
"Không! Thật sự không ra nữa!"
Người phụ nữ và tôi đều trố mắt há hốc mồm. Nếu như tôi không tận mắt chứng kiến tại hiện trường, nếu như chuyện này chỉ là truyền thuyết, có vỡ đầu tôi cũng đời nào tin. Nhưng đây lại là sự thật rành rành, hoàn toàn vượt ngoài tầm hiểu biết của tôi. Điều tiếp theo nhảy số ngay trong đầu tôi là: Lời dặn dò của anh ta liệu tôi có nên tuân thủ theo không, có nên ra cạnh chuồng gà dán mẩu giấy đỏ hay không?
Đêm khuya, chúng tôi rời khỏi Nạn Bạc Lam Hà Vịnh. Anh ta chèo thuyền đưa tôi về nhà. Tôi lên bờ, trong màn đêm mờ ảo khua tay từ biệt, nhìn anh ta chống một sào, chiếc thuyền liền rời bến, phần đuôi thuyền để lại những gợn sóng từ từ cuộn trào, làm vỡ nát cả bầu trời đầy sao dưới mặt hồ. Tôi đã nhận lời lần tới sẽ cùng anh ta đi xem một mảnh đất mai táng tốt nhất ở Đỗng Lý, nghe nói đó là vùng đất báu xuất sinh ra tể tướng, tướng quân. Vinh dự lớn lao nhất của tôi là được biết chuyện này sớm nhất, là người đầu tiên được phép đến tham quan — anh ta dặn dò tôi hết lời hết lẽ: Sau khi xem xong thì tuyệt đối không được nói ra ngoài.