Con đường lên núi càng đi càng hẹp, càng đi càng hoang vắng, càng đi càng tĩnh lặng. Mười mấy dặm đường trước vẫn miễn cưỡng có thể thấy dấu vết con người. Có người gánh trúc, hoặc đeo ô, lên xuống trên con đường quanh co, lướt qua vai chúng tôi. Dù không quen biết, nhưng cũng không thiếu những lời xã giao cần thiết.
“Lên đấy à?”
“Xuống đấy à?”
Hoặc do chúng tôi mở lời trước:
“Xuống đấy à?”
Hoặc nói thêm vài chữ:
“Gánh nhiều thế này xuống à?”
“Sớm thế này mà lên à?”
Giữa những người không quen biết, dọc đường đều hỏi "lên" hay "xuống", coi như tìm chuyện để nói, không quen mà tự thân thiết, lại có chút hương vị của việc bắt ám hiệu.
Qua Thiên Thạch Động, phía trước chính là vùng không có bóng người, sẽ không còn ám hiệu bắt chuyện nữa. Ven đường thỉnh thoảng vẫn nhô lên một ngôi nhà, nhưng người đi nhà trống, để lại trước nhà một khoảng cỏ dại, lờ mờ hiện lên đường nét của bờ ruộng và lối mòn. Tường đất có chỗ đã sụp đổ, có chỗ nứt nẻ, chân tường thường phủ đầy rêu phong. Một chiếc cày gỗ bị chủ nhân vứt bỏ cắm ở đầu ruộng, lúc này đã bò đầy dây leo hoang, giống như chiếc cày gỗ bỗng nhiên đâm chồi nảy lộc, sống lại vậy.
Không khó để tưởng tượng, phiến đá xanh bên con suối phía trước kia, trước đây cũng từng có tiếng giặt áo, từng có ánh chớp lóe lên của hoa tai hoặc vòng tay vào lúc hoàng hôn. Cây cầu đá nhỏ phía trước kia, trước đây cũng từng có trâu già dẫn trâu con trở về, trên lưng trâu có lẽ từng đậu những chú bướm lặng lẽ. Nơi non tĩnh rừng u này, trước đây nhất định từng có khung cửa sổ ấm ánh đèn. Trong đêm trăng sáng rực hoặc đêm tuyết, nhất định còn có tiếng cối xay gió hoặc tiếng nôi kẽ két lăn qua cối nước và đập nước.
Nhưng bây giờ ở đây chỉ còn lại những giọt sương vẫn rơi, mây mù vẫn trôi tán loạn, cùng với mùi hương nồng đượm của lá mục như tương như rượu. Ngay cả tiếng bước chân của chúng tôi cũng quá thô lỗ và xa lạ, dọa cho một đàn chim lớn vỗ cánh hoảng sợ bay tứ tán, từ bức tường đổ nát của phế tích bay về phía đầu núi.
Những con chim này có còn là chim của những năm xưa không?
Nơi cầu độc mộc bị gãy, chúng tôi phải tìm chỗ nước nông để lội qua. Gặp đoạn đường bị cỏ dại bịt kín, chúng tôi phải rút con dao phát củi mang theo bên mình, chém mở đường suốt dọc đường, mới có thể nối tiếp vào đoạn đường tiếp theo. May là chúng tôi không gặp vắt núi. Người dẫn đường đi cùng kể với chúng tôi, trước đây từng có người dùng ngựa chở gỗ, không may xông vào trận vắt ở đây, kết quả một con ngựa trắng biến thành ngựa đỏ, toàn thân bị vắt cắn đẫm máu.
Nơi này có tên là "Mã Hoàng Câu".
Một dải thác mây đổ ập xuống, nhanh chóng làm ngập thung lũng sâu, khiến chúng tôi chìm nghỉm trong hồ mây, trước sau mịt mờ, không nhìn thấy gì cả. Dù biết người đi cùng ở ngay trong tấc gang, cũng chỉ nghe tiếng chứ không thấy hình.
Ở nơi cách Mã Hoàng Câu không xa, chúng tôi mới có thể bước ra khỏi biển mây, nhìn thấy một dải ruộng bậc thang lớn trên mây. Xem ra vì bị giới hạn bởi độ dốc của núi, những thửa ruộng này đều rất nhỏ, nhìn từ xa giống như vỏ sò hoặc vảy cá xếp dày đặc. Một chiếc nón lá hoặc một cái áo tơi, cũng có thể che phủ được một thửa ruộng.
Cũng vì bị giới hạn bởi độ dốc, bờ của những thửa ruộng bậc thang này phần lớn rất cao, toàn bộ được xây bằng những khối đá màu xám mực, hình thù giống như những bức tường thành nguy nga. Người qua đường cần phải nín thở ngước nhìn, mới có thể trông lên đến tận đầu thành hư ảo, nhìn thấy cờ xí và giáp binh tưởng tượng trên đầu thành, thậm chí nghe thấy cả tiếng tên huýt gió và tiếng trống trận tưởng tượng đó. Nói thật, lúc ấy tôi thầm kinh ngạc: thiên hạ lớn thế này, sao một số người không rõ tên họ lại muốn xây dựng quê hương ở góc sâu thẳm này của núi non? Họ đã xây dựng những bãi đá lớn, kim tự tháp cũng như Vạn Lý Trường Thành trong sâu thẳm núi non này từ khi nào? Chỉ để tranh giành vài hạt thóc, họ đã tiêu tốn tâm huyết và sinh mệnh của bao nhiêu đời người trong những bức tường đá chồng chất này đây?...
Từng viên đá đều hứa hẹn giữ bí mật, lúc này im phăng phắc.
Rất nhiều ruộng bậc thang đã bị bỏ hoang, mặc cho cả cánh ruộng mọc lên cỏ tranh điên cuồng, cùng với một khoảng trắng xóa như tuyết phủ kín cả mặt đất là bông cỏ tranh. Tôi biết cỏ tranh mùa thu vô tình, đã từng nuốt chìm rất nhiều lối mòn, rất nhiều dấu chân, rất nhiều vương quốc và câu chuyện đã bị phong hóa.