Sơn Nam Thủy Bắc

Lượt đọc: 438 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Đồng Chí Lão Đào

❊ ❊ ❊

Thôn Vụ Phong nằm ở phía trên thôn Phổ Đồng, rừng núi bạt ngàn hơn, đường sá cũng gập ghềnh hiểm trở hơn. Ở đó cũng có một "kẻ đào ngũ" từ thời chiến tranh để lại — mọi người không biết tên thật của ông, chỉ có thể gọi như vậy. Khách sáo hơn một chút thì gọi là "lão Đào" hay "Đào phu tử". Trong những dịp trang trọng có cán bộ xã tham dự, miệng lưỡi người ta vô tình có lẽ lại gọi thành "đồng chí Đào".

Nghe giọng điệu của người đó, ông là người Tứ Xuyên hoặc Vân Nam, chỉ là không nói rõ được quê quán của mình, thậm chí không nói rõ được tên tuổi, tuổi tác cũng như hoàn cảnh gia đình. Rất có thể ông đã bị bom đạn làm cho phát điên trên chiến trường, mất đi trí nhớ. Những người như thế không thể đưa về quê cũ. Tạm thời giữ lại để cho qua ngô qua cháo trước, đó là sự sắp xếp của Ban Vũ trang huyện năm đó.

Lão Đào vừa ở lại là tròn bốn mươi năm, trở thành một người dân hợp pháp của thôn Vụ Phong. Dù ông có hơi ngốc nghếch, nhưng bản tính thật thà trung hậu, làm việc cũng rất mất sức, đào núi chè hay sửa máng dẫn nước đều là tay cừ khói, lại còn học được cả tiếng địa phương. Chỉ là sau khi tuổi già sức yếu, ở đây không họ không hàng, cảnh ngộ tuổi xế chiều có phần thê lương. Một ngày nọ cách đây mấy năm, ông đi chặt củi vào ngày tuyết lớn, ngã một cú, thế là bị đột quỵ, liệt toàn thân, đến việc tự tìm ngụm nước uống cũng trở thành nan giải. Lúc đó vừa đúng lúc nhân dân công xã giải thể, chia ruộng lại chia rừng, chỉ thiếu điều chưa dỡ mấy gian nhà công để chia gạch ngói, nhà ai nấy quét tuyết trước cửa nhà nấy. Một kẻ tàn phế, lại là một kẻ tàn phế không tên không họ, nhà nào chịu đón nhận thu lưu?

Trưởng thôn Lão Dương vì chuyện này mà lo lắng đến mức một đêm ngủ không yên, sáng ngày hôm sau đã vội vã chạy đến nhà bác thợ mộc nói: "Anh hay khoác lác, nói rằng anh cái gì cũng làm được cơ mà?" Thợ mộc nói điều đó không giả. Trưởng thôn nói: "Được rồi, anh làm cho tôi một thứ." Thợ mộc hỏi ông muốn làm gì. Trưởng thôn nói: "Thứ này phải có mấy công dụng: nhấc lên thì là cái cáng, đặt xuống thì là cái ghế, mở ra thì là cái giường." Thợ mộc không hiểu đối phương dùng cái này để làm gì. Trưởng thôn nói: "Cái này anh đừng quản. Anh cứ cắm cổ làm cho tốt là được."

Thợ mộc đã tốn không ít tâm sức, ba ngày sau quả nhiên đã phát minh ra một chiếc cáng đa năng. Lão Dương liền triệu tập toàn thể dân làng đến xem trang bị kiểu mới: Đào phu tử bị liệt, chuyện này các người đều biết. Ông ấy không có hậu duệ, các người cũng biết. Lão ban tử từng nói, người cô độc tàn tật đều phải có nơi nương tựa, đó là đạo trời. Huống chi chúng ta lại còn là xã hội chủ nghĩa nữa chứ. Cho nên từ nay về sau mọi người đều phải chìa một tay ra. Kẻ đào ngũ sẽ ăn cơm luân phiên trong thôn, hôm nay bắt đầu luân phiên từ nhà tôi. Tôi nói rõ rồi đấy, quy tắc phải lập ba điều: Một là nhà chủ ăn cái gì, ông ấy phải ăn cái đấy. Hai là mỗi ngày phải khiêng vào trong nhà, không được để ông ấy ngủ ở bậc thềm. Ba là mỗi nhà chỉ lo đưa đi chứ không lo đón về, nhưng lúc đưa người phải đảm bảo trên người ông ấy sạch sẽ, không có mùi, bằng không nhà ở phía dưới có thể không tiếp nhận. Các người nghe rõ chưa?..."

Có hai ba người không được vui vẻ cho lắm, nhưng lầm bầm một hồi, thấy quy tắc đối xử như nhau với tất cả, cũng đành chịu không nói gì nữa.

Từ đó về sau, lão Đào bị liệt hơn hai năm, cũng là chừng ấy thời gian ăn cơm trăm nhà, coi như không bị đói rét, trên người cũng chẳng đến nỗi bốc mùi, được dân làng hầu hạ cho đến phút cuối cùng. Lúc lâm chung, ông trợn trừng hai mắt nhìn Đông nhìn Tây, nhìn những người ở bên cạnh chiếc cáng, cắn chặt hơi thở cuối cùng, cứng cổ gượng lại, quyết không chịu chết.

Người bên cạnh nói: "Áo quan của ông chuẩn bị xong từ lâu rồi, cứ yên tâm đi."

Trong mắt ông chẳng có phản ứng gì.

Người bên cạnh lại nói: "Hòm của ông cũng có rồi. Ông còn có gì không yên lòng nữa?"

Ông há hốc miệng, không thốt nên lời, khuôn mặt nghẹn đến đỏ bừng.

Điều này làm khó mọi người rồi. Có người nói, có khi nào lão ta muốn tìm Dương lão quản chăng? Vừa nói vậy, ai nấy đều thấy rất có khả năng, bấy giờ vội vã sai người đi tìm trưởng thôn. Lúc đó Lão Dương đang làm ăn gỗ lụt ở huyện lỵ, nghe tin liền vội vã chạy về trong đêm, vừa bước vào cửa chưa kịp lau mồ hôi, đã nắm chặt lấy bàn tay của kẻ đào ngũ. Quả nhiên, kẻ đào ngũ vừa nhìn thấy ông, ánh mắt khẽ rung lên, chuyển thành ôn hòa và an thọ. Ông không nói gì, chỉ dùng sức giậm mạnh hai chân, mi mắt từ từ khép lại, nhưng vẫn để lại một đường khe hở, đành phải nhờ Lão Dương vuốt lại hộ.

Thần sắc cuối cùng của ông không giống một cụ già, ngược lại giống một đứa trẻ, dường như có chút sợ hãi đối với chuyến vi hành sắp bắt đầu, phải nắm lấy tay cha mẹ, mới thấy an tâm phần nào.

Thôn đã may cho ông một bộ quần áo, đóng một cỗ quan tài, đốt một tràng pháo, để ông được yên nghỉ trọn vẹn nơi chín suối. Chỉ là bia mộ không thể dựng lên, bởi vì chẳng ai biết tên của ông, cũng chẳng biết rốt cuộc ông đã sống bao nhiêu tuổi. Cuối cùng ông là người của Hồng quân, hay là của Quốc quân, hay là từ đám thổ phỉ giặc cỏ mà ra, lại càng không một ai hay biết. Chẳng lẽ lại chỉ khắc hai chữ "Đào binh" lên bia mộ hay sao?

---❊ ❖ ❊---

﹡Tôi biết câu chuyện này từ miệng của Vũ Thu. Giống như nhiều người cô độc không có hậu duệ ở địa phương, Vũ Thu cũng ngưỡng mộ kẻ đào ngũ đó, thường xuyên nhắc lại chuyện xưa trước mặt tôi về "kẻ đào ngũ" này đến "kẻ đào ngũ" nọ, điều này mới thu hút sự chú ý của tôi. Ý của anh ấy là, bản thân anh ấy hiện tại đã qua tuổi sáu mươi hướng đến tuổi bảy mươi rồi, sau này dù thế nào thì cũng phải có được đãi ngộ của một kẻ đào ngũ chứ nhỉ? Nhà anh ấy ba đời đều là bần nông, lẽ nào anh ấy còn không bằng cả một kẻ đào ngũ hay sao?

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.