Tin thắng trận liên tiếp truyền về từ tiền tuyến. Thương binh cũng theo đó mà kéo đến không ngớt. Một hôm, bệnh viện số sáu tiếp nhận một sĩ quan trẻ bị mảnh đạn găm vào ngực, làm tăng thêm gánh nặng chăm sóc cho cô Tĩnh.

Người bị thương này là một đại đội trưởng, nhiều nhất cũng chỉ chừng hai mươi tuổi. Đôi mắt dài mảnh, mũi thẳng, khuôn miệng không lớn không nhỏ, tóc đen mà mảnh, mặt tròn, trông khá thư sinh nhã nhặn, chỉ có đôi lông mày là lộ ra vẻ khí phách hiên ngang, dù đen rậm nhưng cũng không phải là quá rậm. Anh ta được quấn trong chiếc chăn quân dụng màu xám cũ kỹ, trông vẫn ổn, chỉ là sắc mặt tái nhợt đi đôi chút; nhưng khi mở chăn quân dụng ra xem, vùng ngực trái đã chẳng còn lành lặn. Mảnh đạn pháo đã quét sạch núm vú trái của anh, còn khắc lên phần ngực dưới bên trái dày dặn của anh ba bốn đường rãnh sâu hoắm. Theo lời quân y, mảnh đạn pháo đó chỉ cần thấp xuống chừng hai ba phân thôi, thì vị đại đội trưởng này của chúng ta đã sớm thành "quốc tang" rồi. Hiện giờ, anh chỉ hy sinh mất một cái núm vú trái vô dụng mà thôi.

Viên sĩ quan này họ Cường tên Mãnh, tự Duy Lực; một con người chẳng chút kỳ quặc lại mang cái tên kỳ quặc.

Trong gánh nặng chăm sóc của cô Tĩnh, người mới đến này là bệnh nhân thứ năm. Cô quả thực có dư dả thời gian và tâm trí để chăm lo cho người mới này. Ngoài việc tận tâm với nhiệm vụ, đối với người mới này, cô còn có nhiều cảm xúc phức tạp hướng về "anh ta". Phần bị thương quá kỳ lạ, tuổi tác quá nhỏ, ngoại hình lại quá thư sinh: tất cả đều khơi dậy nơi Tĩnh bao nỗi xúc động. Nhìn đôi bàn tay trắng trẻo non nớt của anh, cô lại tưởng tượng anh là con trai của một gia đình khá giả, chắc vẫn còn mẹ, chị em, anh em, ngày thường hẳn là một thiếu gia được nuông chiều, hoặc giả bây giờ gia đình anh vẫn chưa biết anh đã tòng quân ra trận, và còn mất đi một bên núm vú. Cô không chỉ kính trọng anh vì đã đổ máu cho tự do — dòng máu tuổi trẻ đáng quý biết bao; cô còn dành cho anh tràn đầy sự xót thương.

Trong bốn năm ngày đầu tiên, người bị thương này vì vết thương viêm nhiễm nên thân nhiệt rất cao, thần trí không tỉnh táo; về sau dần dần khá hơn, mỗi ngày đều có thể ngồi dậy đọc báo nửa tiếng đồng hồ. Dù đang ốm, anh vẫn hết sức chú ý đến tin tức tiền tuyến. Một buổi chiều, cô Tĩnh bưng sữa vào, anh đang nhíu mày trầm tư. Tĩnh đưa ly sữa tới, anh vừa nhận lấy, vừa gật đầu tỏ ý cảm ơn, vừa hỏi:

"Cô Chương, báo hôm nay vẫn chưa đến sao?"

"Chắc sắp đến rồi. Bây giờ là hai giờ mười lăm phút." Tĩnh nhìn đồng hồ trên cổ tay trả lời.

"Báo ở đây thật vô lý hết sức. Ngày nào cũng phải đến chiều mới xuất bản!"

"Đại đội trưởng Cường. Quân y nói anh không nên hao tổn tâm trí quá nhiều." Tĩnh ngập ngừng một lát, cuối cùng mới uyển chuyển nói: "Tôi thấy anh ngồi dậy đọc báo cũng rất tốn sức mà!"

Thiếu niên uống hết sữa, đáp: "Tôi sốt ruột muốn biết tình hình phía trước. Hôm qua trên báo không có điện báo thắng trận, tôi sợ rằng tiền tuyến bất lợi."

"Chắc không đến nỗi nào đâu," Tĩnh đáp khẽ, quay mặt đi nơi khác; thấy vị thiếu niên bị thương này vẫn quan tâm đến quân sự như vậy, cô không khỏi chạnh lòng.

Rời khỏi phòng bệnh, cô Tĩnh đi tìm báo; cô vừa lật ra xem, không khỏi sững sờ, hóa ra báo hôm nay đang đăng tin tức tình hình ở Ngạc Tây đang gay go. Cô lập tức nghĩ rằng tin xấu này tuyệt đối không được để bệnh nhân của cô biết, điều này chắc chắn sẽ làm tăng thêm nỗi lo lắng của anh; nhưng nếu không cho đọc báo, lại dễ gây nghi ngờ, cũng là có hại cho sức khỏe. Cô không nghĩ ra được cách vẹn cả đôi đường, cầm tờ báo đó, đứng ngây ra ở hành lang. Bỗng có người vỗ vai cô nói:

"Em Tĩnh, có chuyện gì mà ủ rũ thế?"

Tĩnh vội quay đầu nhìn, là cô Tuệ đang đứng sau lưng, cô ấy mỗi ngày đều đến một lần.

"Chính là đại đội trưởng Cường muốn đọc báo, nhưng báo hôm nay anh ấy không xem được." Tĩnh trả lời, chỉ tin tức đó cho cô Tuệ xem.

Tuệ cầm lên đọc vài dòng, cười nói:

"Có một cách hay đây. Cô chọn tin tốt mà đọc cho anh ta nghe!"

Nói thêm vài câu, Tuệ cũng rời đi. Cô Tĩnh trở lại phòng bệnh của đại đội trưởng Cường, lấy cớ quân y nói đọc báo quá hao tổn tâm trí, nên đặc biệt đến đọc cho anh nghe. Thiếu niên không nghi ngờ, rất hài lòng lắng nghe cô đọc những tin tốt trên báo. Từ đó về sau, đọc báo trở thành một công việc mới của cô Tĩnh.

Vết thương của đại đội trưởng Cường, cùng với những tin tức trên báo, ngày một tốt lên. Cô Tĩnh có thể không cần đọc báo nữa. Nhưng vì số thương binh cô phụ trách cũng giảm dần theo từng ngày, cô có rất nhiều thời gian rảnh rỗi, vì vậy khoảng thời gian đọc báo ban đầu, liền đổi thành bàn luận quân tình. Một ngày nọ, chàng thiếu niên kể về quá trình mình bị thương. Anh bị thương trong trận Lâm Dĩnh; trong hai giờ, một trung đoàn thương vong hơn một nửa, là một trận ác chiến. Chàng thiếu niên hào hứng kể:

"Quân địch bố trí trận địa pháo binh rất tốt ở Lâm Dĩnh; chúng chia ba đường phản công quân ta, lực lượng tiếp xúc với chúng tôi — trung đoàn bảy mươi, vào khoảng một lữ đoàn. Bộ tư lệnh vốn chỉ định trung đoàn bảy mươi làm nhiệm vụ cảnh giới cánh trái, không ngờ đợt phản công của địch lại đến nhanh như vậy. Hôm đó chập tối, chúng tôi tiếp xúc với địch, quân địch vừa mở màn là pháo, đạn cối nã tới như mưa..."

"Vết thương của anh là do đạn cối bắn phải sao?" Tĩnh lo lắng hỏi.

"Không phải. Tôi bị mảnh đạn pháo dã chiến găm phải. Trung đoàn trưởng của chúng tôi mới là người trúng đạn cối. Khụ, tiếc cho trung đoàn trưởng!" Anh ngừng một chút, rồi nói tiếp: "Lúc đó, trung đoàn bảy mươi cũng chia ba đường nghênh chiến. Quân địch dưới sự che chở của đạn pháo dày đặc, xông lên tấn công quân ta! Cứ cách hai ba phút, địch lại bắn một loạt đạn cối, pháo dã chiến thì gần như năm phút nổ một lần. Tôi chính là bị thương vào lúc đó."

Anh nghỉ một lát, mỉm cười xoa vết sẹo trên ngực mình.

"Anh cũng xung phong sao?" Tĩnh khẽ hỏi.

"Lúc đó chúng tôi là thủ, tử thủ chịu pháo kích, sau đó — tôi đã được họ khiêng về hậu phương rồi, trung đoàn trưởng băng bó vết thương xong, đích thân dẫn một tiểu đoàn xung phong, lúc đó mới đẩy lùi được quân địch đang ép sát hơn mười dặm, đội quân tăng viện của chúng tôi cũng đuổi kịp, thế là phá vỡ được chiến tuyến của địch."

"Quân địch bại trận bỏ chạy?"

"Quân địch không giữ nổi trận địa, rút lui toàn diện! Nhưng một trung đoàn của chúng tôi gần như tiêu tùng rồi! Trung đoàn trưởng trúng đạn cối vào ngực, khi khiêng về đã chết rồi!"

Tĩnh đăm đăm nhìn chàng thiếu niên, thấy đôi mắt dài mảnh của anh lóe lên tia sáng vui vẻ. Cô bất chợt hỏi:

"Khi ra trận, trong lòng có cảm giác gì?"

Chàng thiếu niên bật cười, anh vuốt mái tóc mượt mà của mình, đáp:

"Tôi không tả nổi. Cố gắng ví von một chút, tâm lý căng thẳng lúc đó, có vài phần giống kẻ mê tiền mang cuốc xẻng đi đào kho báu chắc chắn lấy được; tâm lý hăng hái sôi nổi lúc đó, có lẽ có thể ví như tài tử đi thi; còn tâm lý vừa tò mò vừa kinh ngạc vui mừng lúc đó, có lẽ đúng là giống... đêm đầu tiên của tân nương!"

Tĩnh thấy mặt mình nóng bừng. Cách ví von thứ ba của chàng thiếu niên đã chạm đến kinh nghiệm còn dư âm đau đớn của cô, nhưng cô lập tức chuyển hướng, lại hỏi:

"Sau khi bị thương, anh có cảm nghĩ gì không?"

"Không có cảm nghĩ gì. Lúc đó trong lòng rất bình thản. Một phần trách nhiệm cần làm đã làm xong, bản thân cũng rơi vào tình cảnh bất lực; không an tâm thì chờ đợi điều gì? Chỉ là vẫn không tránh khỏi vài phần lo âu; giống như một người đến tuổi xế chiều, giao cơ nghiệp nửa đời vất vả gây dựng cho con cháu, bản thân tất nhiên nghỉ ngơi không quản việc gì, nhưng lại không tránh khỏi không yên tâm, sợ con cháu làm hỏng việc."

Chàng thiếu niên nhẹ nhàng xoa vết sẹo trên ngực mình, giống hệt như một nghệ sĩ đang thưởng thức tác phẩm cũ tâm đắc của chính mình.

"Chắc anh không còn đi đánh trận nữa chứ?" Tĩnh khẽ hỏi; cô tưởng rằng câu hỏi này ẩn chứa ý quan tâm xót xa.

Chàng thiếu niên dường như cũng cảm nhận được điều này, anh trầm ngâm hồi lâu mới dịu giọng đáp: "Tôi vẫn phải đi đánh trận. Sự cám dỗ của chiến trường đối với tôi, mạnh mẽ hơn bất cứ thứ gì. Chiến trường có thể rút ngắn kinh nghiệm sống của con người. Hy vọng, cổ vũ, phẫn nộ, phá hoại, hy sinh — mọi kinh nghiệm, thứ mà bạn phải sống nửa đời người mới nếm trải được, thì trên chiến trường, chỉ trong vài giờ là có đủ cả. Cuộc sống chiến trường là sống động nhất, biến hóa nhất, cuộc sống chiến trường đồng thời cũng là nghệ thuật nhất; tiếng rít chói tai kéo dài là tiếng đạn súng trường bay lượn trong không trung; khóc khóc khóc, như tiếng quỷ gào, là súng máy thủy; — dù bạn là người dũng cảm thế nào, nghe tiếng súng máy thủy không ai là không biến sắc, thứ đó thực sự khó nghe! Tiếng gầm của đại bác như tiếng trống lớn của ban nhạc, gõ nhịp cho bạn. Hơi thở của cái chết, còn say người hơn cả mỹ tửu. A! Kích thích, sự kích thích mãnh liệt! So với cuộc sống chiến trường, cuộc sống ở hậu phương chẳng khác nào tê liệt, đã chết!"

"Nói như vậy, chiến trường chẳng khác nào câu lạc bộ. Đại đội trưởng Cường, anh vì muốn tự mình hưởng lạc nên mới ra chiến trường phải không?" Tĩnh không nhịn được mà bật cười đầy quyến rũ.

"Phải. Khi còn ở trường, vài người bạn đều nghiên cứu văn học, tôi thích nghệ thuật. Khi đó tôi sùng bái chủ nghĩa vị lai trong nghệ thuật; tôi theo đuổi sự kích thích mãnh liệt, ca ngợi bom đạn, đại bác, cách mạng — tất cả những biểu hiện của sức mạnh phá hoại dữ dội. Tôi vì chán ghét sự bình phàm xung quanh, mới làm đảng viên cách mạng, mới vào quân đội. Theo chủ nghĩa vị lai mà nói, chiến trường là nơi phù hợp nhất với chủ nghĩa vị lai: kích thích mãnh liệt, phá hoại, biến hóa, giết chóc điên cuồng, sùng bái uy lực, cái gì cũng có đủ!" Chàng thiếu niên đột ngột dừng lại, ngay sau đó hạ thấp giọng nói tiếp: "Cô Chương, người khác đường hoàng nói vì cái này cái kia mà chiến đấu, tôi thật lòng nói với cô, tôi thích đánh trận, không vì điều gì khác, chỉ vì bản thân yêu cầu sự kích thích mãnh liệt! Thắng hay bại, đối với tôi ngược lại chẳng quan trọng!"

Cô Tĩnh đăm đăm nhìn viên sĩ quan trẻ này, hồi lâu không nói năng gì.

Những lập luận mới lạ này khơi gợi một suy nghĩ khác nơi Tĩnh. Cô thầm nghĩ: Chàng thiếu niên này chắc cũng là kẻ đau khổ, đối với mọi thứ đều cảm thấy bất mãn, đều thấy thất vọng, mà lại không cam chịu cô quạnh, nên mới ra chiến trường để cầu sự kích thích mãnh liệt mà tự vui chăng. Chủ nghĩa vị lai của anh ta, nào có phải không phải là sự phản kháng sau khi chán nản bi quan đến cùng cực. Nếu cảm thấy thế gian vẫn còn một điều đáng để lưu luyến, anh ta hẳn sẽ không kỳ quặc lạnh lùng đến mức này. Tĩnh lại nhớ đến cô Tuệ; tư tưởng của Tuệ cũng biến thái, nhưng lại đi vào con đường hưởng lạc suy đồi của chủ nghĩa cá nhân, và vị sĩ quan trẻ này lại khác biệt.

"Cô Chương, cô đang nghĩ gì?"

Thiếu niên phá vỡ dòng trầm tư của Tĩnh. Đôi mắt đẹp hiểu lòng người của anh nhìn chằm chằm vào gương mặt Tĩnh, như muốn nói: Tôi đã hiểu lòng cô rồi.

"Tôi nghĩ những lời của anh rất thú vị," cô trả lời, bỗng có chút thẹn thùng, "bất kể khẩu hiệu nghe êm tai thế nào, dù sao cũng chỉ là chuyện như thế mà thôi." Cô buông lời cằn nhằn vô cớ, đồng thời đứng dậy nói: "Đại đội trưởng Cường, anh nên nghỉ ngơi đi."

Chàng thiếu niên gật đầu, anh dõi theo Tĩnh đi ra ngoài, thấy cô đến cửa, bỗng lại dừng bước, quay đầu lại, nhìn chằm chằm vào anh, khẽ hỏi:

"Đại đội trưởng Cường, thực sự không có việc gì khác có thể kích thích tâm hồn anh hơn là đánh trận sao?"

Chàng thiếu niên nhận ra giọng nói kia khẽ run lên, trong lòng anh khẽ động.

"Trước ngày hôm nay, thực sự là không có." Đó là câu trả lời.

Buổi tối hôm đó, cô Tuệ đến bệnh viện thăm cô Tĩnh, thấy Tĩnh thần trí mơ màng, như có tâm sự. Tuệ hỏi nguyên do, sau khi nghe xong những lời của viên sĩ quan trẻ do Tĩnh thuật lại, chẳng hề để tâm mà nói:

"Trên đời đầy rẫy những kẻ kỳ quặc! Nhưng tại sao lại khiến cô phải bận tâm?"

"Vì nghĩ đến người như anh ấy, lại mang tâm lý đau thương như vậy; anh ấy chắc hẳn là một người đau khổ đã từng trải qua mọi chuyện!" Tĩnh trả lời, không kìm được mà thở dài một tiếng.

"Vị sĩ quan này là người ở đâu? Trong nhà còn những ai?" Tuệ trầm ngâm một lát, đột nhiên hỏi như vậy.

"Anh ấy là người Quảng Đông. Cha là thương nhân giàu có ở Singapore. Chắc là trong gia đình có vấn đề, mẹ và em gái anh ấy ở riêng tại Sán Đầu."

Tuệ cúi đầu suy nghĩ, đột nhiên cô cười rộ lên, ôm lấy eo cô Tĩnh, nói:

"Cô em nhỏ, cô và vị sĩ quan đó có thể thành một đôi tình nhân; lúc đó, anh ta cũng không cần phải ra chiến trường nghe nhạc nữa, cô cũng không cần phải mỗi ngày đều đau xót cho đời mà không vui vẻ!"

Tĩnh đỏ mặt. Cô liếc nhìn cô Tuệ, không nói gì.