Một trận gió lớn thổi suốt đêm mãi đến sáng mới dứt, tiếp đó lại lất phất mưa bụi, cảnh sắc vô cùng ảm đạm. Cô Tĩnh kéo màn nhìn ra cửa sổ phía tây, chỉ thấy trên sân thượng, quần áo bà chủ nhà treo phơi qua đêm đang đung đưa trong mưa giăng, rủ xuống yếu ớt, giống như cũng bị mất ngủ cả đêm. Bầu trời một màu xám xịt. Tiếng bánh xe gỗ của những chiếc xe chở hàng trên đường vang lên nặng trịch, truyền qua không khí ẩm ướt, nghe càng thêm rít rát trì trệ.
Tĩnh vô thức thở dài, chống nửa thân mình dậy, thẫn thờ nhìn ra sân thượng. Trong đống quần áo đang phơi ở đó có một chiếc áo sơ mi nữ màu hồng nhạt; tuy đã cũ một nửa, nhưng từ đường may mũi chỉ vẫn có thể nhận ra đây chỉ là kiểu áo mới của năm ngoái, đồng thời cũng ngầm ám chỉ thân phận của chủ nhân nó.
Suy nghĩ của Tĩnh đột nhiên tập trung vào chiếc áo nữ này. Cô biết chủ nhân của chiếc áo chính là người phụ nữ trẻ mà nhà chủ gọi là mợ Thiếu mới. Cô nghĩ: Nếu chiếc áo đỏ cũ này biết nói, nó nhất định sẽ kể cho bạn nghe cả một trang bí mật — trang sách thần thánh nhất, mà có lẽ cũng là xấu xa nhất trong lịch sử cuộc đời chủ nhân nó; niềm vui, sự thất vọng, nỗi đau buồn của người phụ nữ trẻ này, tóm lại, những trải nghiệm trong năm đầu tiên về nhà chồng của cô ấy, chiếc áo đỏ cũ này nhất định đã chứng kiến hết rồi đúng không? Khi giấc mộng ngọt ngào của thời trinh nữ kết thúc, sự bình thường không thể tránh khỏi liền từ trên đỉnh đầu trùm xuống, đè bẹp dí bạn thành tro bụi. Bạn buộc phải từ bỏ mọi lý tưởng, ngừng mọi tưởng tượng, nhượng bộ đến mức không thừa nhận sự tồn tại của chính bản thân mình. Bạn bất lực phơi bày dưới sự áp bức bản năng của nam giới, đành phải hủy bỏ sự trang nghiêm thánh sạch của mình. Lý tưởng của thời trinh nữ và thực tế của người phụ nữ đã có chồng lúc nào cũng mâu thuẫn; người phụ nữ trẻ nhà chủ, tuy Tĩnh chưa từng bắt chuyện, nhưng cũng là một người dịu dàng, nhút nhát, u uất như thế, chắc cũng không phải ngoại lệ chứ?
Tĩnh chợt rơi nước mắt. Là đồng cảm với người phụ nữ không quen biết này, hay lại là sự đa mầu đa cảm điển hình của nữ giới, đến chính cô cũng không rõ nữa.
Nhưng những suy nghĩ đáng ghét này lại trói buộc cô một cách vô lại, đó là sự thật. Cô oán hận những tư tưởng độc hại này tự dưng ập đến. Cô khá tự kinh ngạc: Tại sao bản thân lại mất đi trạng thái bình thường, lại đi nghĩ đến những chuyện này. Cô lại đổ lỗi cho việc đêm qua mất ngủ, dẫn đến tinh thần phiền muộn. Cuối cùng, cô lại tự an ủi: Việc này phần lớn là do những lời nói kỳ quặc mập mờ của cô Tuệ hôm trước gợi ra. Quả thực không sai, từ ngày Tuệ đến thăm, trong lòng cô Tĩnh luôn như có chuyện gì đó khó giải quyết, cô mấy lần cầm sách lên đọc, nhưng đọc mông lung vài trang rồi lại quăng sách ra. Cô vốn đã ít nói, bây giờ càng nói ít hơn. Cử chỉ của những người xung quanh cũng trở nên kỳ lạ trong mắt cô. Hôm qua ở trên lớp cô nói với Báo Tố một câu "Thời tiết thật phiền muộn", chợt nghe thấy phía sau một tiếng cười rộ lên, mà Báo Tố cũng mỉm cười với cô bằng vẻ mặt quái dị. Cô cảm thấy những điều này đều không có ý tốt, là sự xúc phạm.
"Đàn ông đều là người xấu! Họ tiếp cận chúng ta, đều không mang ý tốt!"
Lời của Tuệ lại văng vẳng bên tai. Cô thở dài một tiếng, bất lực để thân thể trượt xuống. Đúng lúc đó, cô dường như thấy có một cái đầu thò ra trên sân thượng, nhòm ngó vào trong phòng cô. Cô như gặp phải ma, vội vàng kéo chiếc chăn mỏng đắp trên người trùm kín đầu mặt, đồng thời theo bản năng nghĩ: "Nửa trên cửa sổ phía tây nhất định cũng phải mau chóng lấy vải trắng che lại!"
Nhưng sự giật mình đột ngột này lại kéo Tĩnh ra khỏi dòng suy nghĩ xám xịt, mà sự hưng phấn kéo dài cũng sinh ra mệt mỏi, cô lại bất ngờ ngủ thiếp đi.
Ngày hôm đó, Tĩnh không đến trường.
Buổi chiều, Tĩnh nhận được một bức thư do Tuệ viết gửi đến.
Em Tĩnh: Kế hoạch hôm qua nói với em, thất bại toàn bộ rồi; cả ba bên đều đã từ chối! Than ôi! Chị không ngờ tìm việc lại khó khăn đến thế. Anh đại ca của chị nói với chị:
"Biết bao lưu học sinh phương Tây — cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, về nước rồi cũng không tìm được việc đấy thôi. Giống như cô chỉ ăn cơm tây mới hai năm, tuy biết vài câu tiếng nước ngoài, cũng chỉ có thể đến dương hàng làm kẻ chạy vặt; thế nhưng dương hàng cũng không dùng chạy vặt là nữ!"
Chị không trách lời anh đại ca không có lý, chị chỉ trách tại sao chị không tìm được việc anh ấy lại tự mừng rỡ như thể đoán đúng trước. Lời của chị dâu lại càng khó nghe, chị ấy khuyên anh đại ca rằng: "Tuệ muội vốn dĩ hà tất cứ phải tìm việc làm, có anh trai cô ở đây, còn sợ thiếu một miếng cháo đắng để ăn sao." Chị nghe câu này, còn đau hơn dao nhọn đâm vào tim nữa!
Em Tĩnh, không phải chị giận dỗi, thực ra nhà anh trai không dễ sống; mẹ muốn chị về quê là muốn vội vã "kén chọn hôn sự" cho chị; "gả được người chồng tốt, có ăn có tiêu, đây mới là việc chính," bà thường nói như vậy. Cho nên hiện tại chị cũng không muốn về quê. Bây giờ chị muốn đến ở cùng em, một mặt vẫn tiếp tục tìm việc. Chiều mai chị đến gặp em bàn trực tiếp mọi chuyện, hy vọng em không từ chối yêu cầu này của chị.
Tuệ - Đêm 21 tháng 5
Tĩnh cầm bức thư ngẫm nghĩ. Cô và Tuệ tính cách trái ngược nhau, thế nhưng sự sảng khoái, cương nghị, có trách nhiệm của Tuệ lại thường khiến Tĩnh khâm phục, hai người có một điểm giống nhau, đó là tính khí cao ngạo do được nuông chiều từ nhỏ. Cho nên thời trung học, Tĩnh và Tuệ chơi thân nhất, nhưng cũng hay hờn dỗi cãi nhau nhất. Bây giờ đọc bức thư này, khiến Tĩnh nhớ lại cảnh tượng cùng ở chung ký túc xá ba năm trước, như hiện ra trước mắt một "tiểu thư nũng nịu" đang bĩu môi, hơi cau mày giận dỗi — đây là biệt danh của Tuệ thời trung học.
Ký ức làm ấm lại tình xưa, Tĩnh dấy lên lòng thương hại đối với Tuệ. Cô so sánh bản thân mình với Tuệ, cảm thấy mình hạnh phúc hơn nhiều: Không có nỗi hoảng sợ về cuộc sống, cũng không có anh trai làm cho tức giận, mẹ cũng không ở bên tai cằn nhằn. Bản thân cũng là "tiểu thư nũng nịu" cao ngạo, nghĩ đến việc Tuệ phải chịu đựng sự quở trách của anh trai, sự mỉa mai lạnh nhạt của chị dâu, cô cảm thấy cuộc sống như vậy, sống một ngày cũng khó khăn.
Tĩnh quyết định để Tuệ ở lại cùng một thời gian, vì tình bạn, cũng vì "sự đồng cảm đối với kẻ bị áp bức". Hơn nữa, cái đầu thò ra trên sân thượng sáng nay vẫn làm Tĩnh còn sợ hãi, vậy thì có thêm một Tuệ ở đây tiếp thêm dũng khí, chẳng phải tốt sao.
Chiếc đồng hồ treo tường ở nhà khách của chủ nhà bên dưới đánh ba tiếng, tiếng quân bài domino như lệ thường sắp sửa vang lên. Tĩnh cau mày, ngồi xuống trước bàn học ghi bổ sung nhật ký ngày hôm qua.
Tiếng bài lúc thì chậm lại một lúc, lúc thì dồn dập một lúc, lại kèm theo tiếng cười rộ lên bộc phát, truyền rất rõ ràng vào thế giới của Tĩnh. Mọi khi loại tiếng ồn ào này chẳng hề ảnh hưởng đến Tĩnh, cô luôn như thường lệ đọc sách làm việc. Nhưng hôm nay, cô ghi bổ sung một trang rưỡi nhật ký mà đã dừng bút tới ba lần, chính cô cũng kinh ngạc tại sao lòng mình lại bồn chồn không yên như thế, cuối cùng cô tự an ủi nghĩ: "Là vì đang đợi Tuệ đến. Trong thư cô ấy nói chiều nay sẽ đến, tại sao vẫn chưa thấy đến nhỉ?"
Mưa bụi rơi từ buổi sáng, chưa từng dừng lại, nhưng cũng không to hơn; làn gió ẩm mềm yếu lúc ngừng lúc thổi. Trong phòng nhỏ của Tĩnh, bóng tối đã bò ra từ góc tường, chủ nhà vẫn chưa mở cầu giao điện tổng. Tĩnh nằm trên chiếc chõng mây trầm tư. Tuệ vẫn chưa đến.
Bất ngờ trên cửa có tiếng gõ ngón tay nhè nhẹ. Tiếng gõ nhẹ nhàng này lấn át cả tiếng bài tiếng cười cao hơn gấp mấy lần ở bên dưới, đâm vào tai Tĩnh. Cô lập tức đứng dậy, đi tới bên cửa.
"Tôi chờ cô nửa ngày rồi!" Cô vừa mở cửa vừa mỉm cười nói. "Cô Trương, bị bệnh sao?" Người đi vào lại là nam sinh Báo Tố. "Ồ, cô hẹn ai đến nói chuyện à?" Cậu ta thêm một câu, lộ răng ra cười hì hì. Tĩnh có chút ngượng ngùng, cảm thấy nụ cười của cậu ta khá chứa đựng ý nghi ngờ, vội nói: "Khôn... g có. Chỉ là một người bạn gái mà thôi." Đồng thời cô lại liên tưởng đến nụ cười quái dị của cậu ta hôm qua trên lớp sau khi cô nói câu "Thời tiết thật phiền muộn"; bây giờ cô nhận ra loại nụ cười này đều lấy những lời bàn tán bất lợi cho mình làm nền tảng. Cô có phần tức giận.
Báo Tố ngồi xuống chiếc ghế trước bàn học, đôi mắt đảo quanh nhìn khắp bốn phía.
Tĩnh vẫn trở về chiếc chõng mây của mình.
"Hôm nay hội sinh viên lại ra thông báo, từ ngày mai sẽ là 'Tuần lễ tuyên truyền dội bỏ hiệp ước không bình đẳng', mỗi ngày vào buổi chiều nghỉ học ra ngoài diễn thuyết." Báo Tố hướng về phía Tĩnh, chậm rãi nói. "Nhà trường đã đồng ý rồi. Vốn dĩ không đồng ý cũng không có cách nào. Thầy Chu thầy Tôn vốn đã xin nghỉ, nên sáng ngày mai ngày kia cũng không có tiết. Hôm nay cô không đến trường, tôi nghi ngờ cô bị bệnh, nên đặc biệt tới báo tin này. Nhân cơ hội này cô có thể tĩnh dưỡng vài ngày."
Tĩnh gật đầu, tỏ ý cảm ơn, không trả lời.
"Nghỉ học nhiều quá, một học kỳ sắp xong, rốt cuộc chẳng học được gì!" Báo Tố thở dài như đưa ra kết luận của mình. Kết luận này, rõ ràng là muốn hùa theo sở thích của Tĩnh. "Đọc sách hà tất cứ phải lên lớp chứ!" Tĩnh lạnh lùng nói. "Hơn nữa, nếu chính đàng đọc sách, các bạn học quý giá của chúng ta e rằng đại bộ phận phải tụt hậu mất."
"Mắng hay lắm!" Báo Tố cười một tiếng, "Tiếc là không thể để bọn họ nghe thấy. Nhưng mà, cô Trương, cô có biết bọn họ phê bình cô thế nào không?"
"Tiểu thư, ứng cử viên phu nhân tiến sĩ, lòng hư vinh, tư tưởng tụt hậu, ồ, còn có, tiểu tư sản. Có phải không? Ranh giới cũng chỉ quanh quẩn mấy câu này, tôi nghe chán từ lâu rồi! Tôi quả thực là tiểu thư, là tiểu tư sản danh phụ kỳ thực! Lòng hư vinh sao? Hừ! Bọn họ những kẻ chạy vặt đó mới là lòng hư vinh mười mươi! Bọn họ những kẻ mê tín chủ nghĩa này mới là tư tưởng tụt hậu đấy!"
"Không phải, thật sự không phải!"
"Ý chí yếu đuối! Ồ, nhất định có nhiều người nói tôi ý chí yếu đuối đúng không!" Tĩnh tự thừa nhận nói.
"Cũng không phải!" Bộ dạng rất vẻ khoe khoang bí mật.
"Vậy thì, tôi cũng không muốn biết nữa." Tĩnh lạnh lùng đáp.
"Bọn họ đều nói cô, vì yêu mà phiền muộn!"
"Tiểu thư" của chúng ta sững sờ. Ngay sau đó lại mỉm cười nói: "Đây đúng là điều mình muốn lại ép cho người khác. Yêu đương? Tôi chưa từng mơ thấy yêu đương, tôi cũng chưa từng thấy trên đời có tình yêu chân chính!"
Báo Tố rót trà uống một ngụm, lại ngượng ngùng thêm một câu: "Bọn họ phao không ít tin đồn, về cô và tôi. Cô xem, đây chẳng phải vô liêu sao?"
"Ồ?" Trong giọng nói mang theo mấy phần không vui. Cô Tĩnh mới chợt hiểu ra những hành vi quái đản của các bạn học — đặc biệt là khi cô và Báo Tố trò chuyện — không phải là không có nguyên do.
Tựa người ra sau lưng ghế, đăm đăm nhìn khuôn mặt Tĩnh, Báo Tố tiếp tục nhẹ nhàng nói: "Vốn dĩ cô ở trong lớp, thời gian nói chuyện với tôi nhiều hơn một chút. Ý kiến của chúng ta lại thường thống nhất. Cũng khó trách những kẻ cợt nhả đó phao tin đồn. Thế nhưng, cô Trương hiểu cho, tôi đối với cô chỉ là tình bạn chính đàng — than ôi, tình bạn học. Cô rất cô độc, không thích bọn họ quấy rối như thế; tôi thì, với bọn họ cũng hoàn toàn không hợp. Đây lại là căn cứ để bọn họ phao tin đồn. Bọn họ coi chúng ta là loại người khác. Bọn họ coi mình là một giuộc, coi chúng ta lại là một giuộc; từ đó sinh ra nhiều sự suy đoán vô liêu. Tôi từ trước đến nay phản đối tự do yêu đương, mặc dù tôi sùng bái Kropotkin. Còn về loại tình yêu mì ăn liền năm phút nóng hổi, tôi lại càng phản đối!"
Tĩnh hai mắt cúi thấp, không trả lời. Một lúc sau, cô ngẩng mắt nhìn Báo Tố, thấy đôi mắt đảo liên hồi của cậu ta vẫn đang nhìn mình, không khỏi đỏ bừng mặt, liền nhanh chóng nói: "Tin đồn là tin đồn, sự thật là sự thật; tôi không thèm chấp, và cũng không liên quan đến tôi!" Cô đứng dậy nhìn ra ngoài cửa sổ, nửa như tự nói với mình: "Trời đã tối rồi, sao còn chưa đến nhỉ?"
"Chỉ cần cô hiểu là tốt rồi. Tôi sợ cô nghe thấy lại tức giận, nên đặc biệt đến phân trần với cô." Báo Tố dùng tay vuốt lại mái tóc dài rủ xuống, bào chữa nói, vẻ mặt khá ngượng ngùng.
Tĩnh mỉm cười, không trả lời.
Mặc dù cuộc trò chuyện đã chuyển hướng, Tĩnh vẫn lơ đãng lấy lệ; Báo Tố sau khi thăm dò được Tĩnh quả thực đang chờ một người bạn gái mới từ nước ngoài trở về, cuối cùng cũng hài lòng ra về.
Đột nhiên sáng bừng lên, đèn điện đã bật lên rồi. Nhà máy gần đó rú lên tiếng còi hơi. Mưa bụi hình như đã dừng từ lâu, tiếng gió lại trở nên sắc nhọn. Bầu trời một màu đen kịt. Cô Tuệ cuối cùng vẫn không đến.
Báo Tố trên đường về gặp một người bạn học họ Lý, con người thấp bé đó gọi lớn:
"Báo, từ chỗ cô Trương về đấy à?"
"Còn phải hỏi nữa sao!" Báo Tố trả lời như thể khoe khoang.
"Haha! Chúc mừng cậu thành công không còn xa!"
Báo Tố không trả lời, sải bước tự đi, sự đắc ý làm cho thân hình gầy gộc của cậu ta phồng to lên.
