Rời khỏi buổi họp lớp, Trọng Chiêu đi thẳng về phía tòa soạn. Anh bước đi trên đường Hạ Phi, dáng vẻ vô cùng tiêu sái. Nỗi khổ tâm của bọn Tào Chí Phương, sự vỡ mộng của Trương Mạn Thanh, sự hoài nghi của Sử Tuần, dưới cái nhìn của Trọng Chiêu đều chẳng qua chỉ là một loại tư liệu tin tức, hoàn toàn không dấy lên chút phiền não nào trong tâm trí anh. Cuộc sống của phóng viên báo chí thường xuyên tiếp xúc với thực tế xấu xa đã sớm tạo cho anh một cái đầu cực kỳ bình tĩnh, gần như có thể nói là cứng nhắc; ngay cả khi đôi lúc nảy sinh cảm khái, thì nhiều nhất cũng chỉ giống như lớp dầu nổi trên mặt nước, rung rinh một lát rồi cũng tan biến. Thế nhưng điều này lại không có nghĩa là anh sống một cách tê liệt. Không phải, anh thực sự có kế hoạch cho công việc đời mình. Ý thức tự chủ của anh có lẽ còn mạnh hơn bất cứ ai. Anh là người có thói quen suy tính kỹ càng trước khi hành động; khi còn đi học, đại đa số bạn học đều nhiệt huyết với việc nước, còn anh thì luôn giữ vững tôn chỉ “đừng nhìn mọi việc quá dễ dàng”, “đừng đặt lý tưởng quá cao”. Anh cho rằng thay vì không tự lượng sức mình mà viển vông để rồi thất vọng và cuối cùng chẳng làm nên trò trống gì, chi bằng đặt lý tưởng ở mức thấp nhất, nhưng không ngừng nỗ lực theo đuổi, không đạt được thì không dừng lại. Anh chính là một người thực tế như vậy. Cho nên anh luôn có một mục tiêu để theo đuổi, đó chính là toàn bộ thế giới, toàn bộ cuộc đời của anh, anh dốc toàn tâm toàn lực để chạy theo nó, không màng đến những thứ khác.

Hiện tại, niềm mơ ước của Trọng Chiêu chính là người phụ nữ luôn luôn chiếm giữ trong tâm trí anh. Hơn một tháng trước, tại một buổi liên hoan, Trọng Chiêu là người đầu tiên gặp được người phụ nữ ấy. Ngày hôm đó là buổi liên hoan chung của các trường nữ sinh trung học trở lên trong toàn tỉnh, đúng là "có mỹ nữ như mây"; thế nhưng chỉ có một người con gái mặc bộ váy áo màu nhạt, thân hình thanh mảnh, đôi mày hơi nhíu, đã bước vào lòng Trọng Chiêu, và vĩnh viễn không thể đuổi cô ra khỏi đó. Lúc ấy, Trọng Chiêu hoàn toàn không biết tên họ cô là gì. Nếu vĩnh viễn không biết thì cũng thôi; xui xẻo thay, ngay ngày hôm sau đã có một đồng nghiệp báo cho biết tên cô là Lục Tuấn Khanh. Xui xẻo hơn nữa là người đồng nghiệp ấy lại cùng quê Gia Hưng với cô, và từng có duyên gặp mặt một lần. Xui xẻo nhất là người đồng nghiệp kia rất hay tò mò, lại giới thiệu họ với nhau. Thế là tâm hồn bình lặng của Trọng Chiêu bắt đầu gợn sóng; trời cử người phụ nữ này xuống để thử thách năng lực của Trọng Chiêu, thử thách xem anh có bản lĩnh để theo đuổi niềm mơ ước đầu tiên này hay không.

Mối quan hệ của họ dần trở nên thân mật, đồng thời những vấn đề khó khăn của họ cũng bắt đầu bộc lộ. Lục tiểu thư có một người cha già - một người cha quá mức lo lắng cho con cái, luôn nghĩ rằng con rể mình phải là một người phi thường. Mà bản thân Lục tiểu thư cũng chính là con gái của cha cô, có rất nhiều hoài bão và lòng hiếu thảo. Cho nên, không lâu sau khi họ quen nhau, Trọng Chiêu đã nhìn ra rằng, trừ phi anh tự nhận mình hèn nhát, từ bỏ niềm mơ ước này, bằng không, anh buộc phải trở thành một người không tầm thường. Vì Lục tiểu thư từng bày tỏ rằng sự nghiệp báo chí là sự phục vụ xã hội có ý nghĩa nhất, Trọng Chiêu liền quyết định phải tạo dựng tên tuổi trong giới báo chí; anh gia nhập giới báo chí chưa đầy ba tháng, ban đầu cứ tưởng đây chỉ là một nghề nghiệp, nhiều nhất cũng chỉ có thể rèn luyện thân tâm mà thôi, nhưng giờ đây, sự nghiệp báo chí đã trở thành nấc thang để anh vươn tới niềm mơ ước của mình. Anh nhất định phải trở thành một phóng viên nổi tiếng trong giới báo chí mới được. Anh tự biết động cơ này của mình là trong sáng, không vì danh, không vì lợi, mà vì tình yêu; anh lại tự biết đây cũng không phải là ảo tưởng, anh có nắm chắc trong tay.

Chính vì muốn thực hiện niềm mơ ước tình yêu mỹ mãn của mình, Trọng Chiêu hiện đang thong thả bước đi trên đường Hạ Phi, chạy đến nơi làm việc. Nắng chiều kéo dài cái bóng của anh, chao đảo giữa những cây du trên vỉa hè. Đèn đường trên những sợi dây điện treo lơ lửng giữa phố cũng đã bắt đầu tỏa sáng.

“Báo tối đây, xem báo tối! 'Giang Nam Dạ Báo' đây!”

Tiếng rao của đứa trẻ bán báo tối đã níu chân Trọng Chiêu lại. Anh mua một tờ, lật ra trang bốn tin tức, vừa đi vừa đọc. Năm chữ lớn đập vào mắt "Lại một vụ bắt cóc" đã dẫn dụ Trọng Chiêu đọc tin tức đó; đồng thời anh nghĩ đến tờ báo của mình, trang bốn của mình, và cả bản kiến nghị anh đã nộp cho Tổng biên tập. Một tuần trước, anh đã chính thức đệ trình kế hoạch chi tiết để cải cách trang bốn tin tức của mình, nhưng đến tận bây giờ vẫn chưa nhận được câu trả lời từ Tổng biên tập.

“Có lẽ ông già đó quên rồi chăng!” Trọng Chiêu sốt ruột nghĩ. Anh cảm thấy Tổng biên tập quá mức không để tâm đến việc của anh. Trang bốn tin tức vốn dĩ chỉ là một số chuyện vặt vãnh xấu xa trong xã hội, trong mắt Tổng biên tập, có lẽ chỉ là một miếng thịt thối trên tờ báo, chẳng qua vì các báo khác cũng có nên đành để nó tồn tại, còn chuyện chấn chỉnh mở rộng thì quả là thừa thãi; có lẽ việc Tổng biên tập làm ngơ chính là ám thị này chăng? Mặc dù trong kế hoạch của Trọng Chiêu đã cố hết sức nâng cao giá trị của những chuyện vặt vãnh xấu xa này, gọi chúng là "mạch đập của toàn thành phố", cho rằng qua đó có thể đo lường mức độ khỏe mạnh của xã hội, nhưng Tổng biên tập có lẽ đang âm thầm cười nhạo chứng cuồng đại ngôn của anh chăng? "Thịt thối" cũng được, "mạch đập" cũng được, Trọng Chiêu vốn không muốn làm một kẻ trung thành của tòa báo, hoàn toàn có thể cúi đầu tùy tục, không gây ra tranh cãi, nhưng nghĩ đến việc vì lý do tình yêu, nhất định phải tạo dựng tên tuổi trong giới báo chí, nên không thể không làm cho mục báo mình phụ trách có chút đặc sắc, thế mà vị Tổng biên tập không biết điều kia lại như đang cố tình làm khó anh.

Trọng Chiêu không khỏi có chút phẫn nộ, chỉ muốn lập tức đến tòa soạn, tìm Tổng biên tập hỏi cho ra nhẽ. Anh nhảy lên một chiếc xe kéo, chỉ nói ba chữ "phố Vọng Bình", rồi giục xe chạy nhanh.

Vào đến tòa soạn, Trọng Chiêu đi thẳng đến phòng biên tập, mũ còn chưa kịp bỏ, đã đặt ngón tay lên chuông điện, cho đến khi một gã trà phòng béo ục ịch lê đôi dép xuất hiện trước mặt anh.

“Tổng biên tập đến chưa?”

“Chưa. Còn sớm lắm!”

Giọng điệu của gã trà phòng cũng có vẻ không mấy tôn trọng vị biên tập trang bốn này, ít nhất thì gã cho rằng việc Trọng Chiêu hỏi Tổng biên tập đã đến chưa sớm như vậy là một sự hấp tấp lớn.

Trọng Chiêu thở hắt ra một cách chán nản, nhìn vào phòng biên tập, tĩnh lặng chỉ có vài cái bàn, đồng hồ lớn đang chỉ sáu giờ mười phút. Trong phòng hiệu đính bên cạnh lại có vài vị nhân viên hiệu đính đang đợi ăn cơm tối của tòa soạn, đang tán gẫu một cách vô hồn. Thực sự là quá sớm, giống như vị đồng nghiệp họ Bành của anh thường nói: "Vẫn còn có thể đánh hai ván cờ rồi mới hạ bút".

Nhưng trên bàn của mỗi người đã chất đầy thư từ. Trọng Chiêu cầm tập thư trên bàn mình lên, gạt bỏ mấy bức điện tín in thạch bản, rồi ngồi xuống bóc đọc bốn năm bức thư gửi "Kính gửi biên tập viên tin tức bản địa". Bức thứ nhất là của một công ty nọ, viết rất ngắn gọn, yêu cầu đừng đăng tin tức về việc giám đốc của họ bị bắt cóc nữa; bức thứ hai là sự phòng ngừa trước của một nhà máy nọ, sau khi nói một tràng lý do, kết luận rằng: "Mọi tin tức về công nhân đình công tại nhà máy chúng tôi, khẩn cầu không đăng tải, để giữ tình nghĩa công cộng"; bức thứ ba gửi từ một công quán trên đường nọ, nói rằng: "Báo đăng nhà chúng tôi mấy hôm trước bị trộm cướp, mất hai nghìn đồng tiền mặt, và bị bắt đi một nữ tỳ mười tám tuổi, v.v., đều hoàn toàn hư cấu; sau này nếu còn có tin đồn nhảm, khẩn cầu xin loại bỏ không ghi lại". Trọng Chiêu nhíu mày, hừ một tiếng trong mũi, tiện tay ném ba bức thư đó sang một bên, ngửa đầu nhìn trần nhà thở dài. Anh không muốn đọc nốt hai bức còn lại, anh có thể đoán chắc vẫn là cái trò cũ "xin đừng". Anh nghĩ, mỗi ngày đều có mấy bức thư kiểu này, cái này xin đừng đăng, cái kia khẩn cầu loại bỏ, thì còn tin tức gì tốt đẹp để lại cho trang bốn? Trộm cướp, bắt cóc, đình công, chẳng lẽ không phải là tin tức quan trọng sao? Ở đây ẩn giấu một vấn đề xã hội căn bản, đây mới là "mạch đập của toàn thành phố", xét về ý nghĩa xã hội, việc này thực sự quan trọng hơn nhiều so với việc một nhân vật nọ ngồi xe hơi bị đụng gãy sống mũi, thế mà khổ chủ của cái trước không muốn làm to chuyện, còn khổ chủ của cái sau lại tự mình gửi đến hàng loạt tin tức "va chạm mũi". Phóng viên tòa soạn thực sự đã trở thành kẻ "thu phát", hoàn toàn không có quyền tự do lựa chọn tin tức. Đây chính là sự nghiệp báo chí, đây chính là cuộc sống phóng viên! Trọng Chiêu không khỏi nghi ngờ nghề nghiệp của chính mình một cách trái với lòng mình.

Anh lại nhớ đến vụ trộm ở công quán nọ. Vì là cướp ban ngày kéo dài tới bốn giờ đồng hồ, lại còn bắt người, thực sự đã lập kỷ lục mới về án trộm cướp, nên sau sự việc anh đã đích thân đi khảo sát; anh tận tai nghe người nhà của khổ chủ kể chi tiết về số lượng và trang phục của bọn cướp, cũng như việc chúng bình tĩnh lục lọi táo tợn, thế mà bây giờ bức thư lại nói ngược lại là "hoàn toàn hư cấu", là "tin đồn nhảm"! Sự nghiêm trọng của vụ án và sự sợ hãi quá mức của khổ chủ đều ám chỉ rằng đằng sau vụ cướp có một vấn đề trọng đại; chẳng lẽ việc này cũng nhẹ nhàng bỏ qua, nhẹ nhàng đổ lỗi cho tin đồn nhảm sao?

Trọng Chiêu càng nghĩ càng bí bách, làn sóng hoài nghi cuộn trào trong lòng anh. Giống như một đứa trẻ bị uất ức, anh mong chờ lập tức có một người thân xuất hiện trước mặt để anh thỏa sức kể lể nỗi uất ức trong lòng. Thế nhưng không có. Trong phòng biên tập chỉ có bốn bức tường màu xám trắng và đồ đạc câm lặng, anh cầm bút lên, muốn trút nỗi lòng với Lục tiểu thư yêu dấu, nhưng viết được hai ba dòng, đột nhiên thay đổi ý nghĩ, anh lại xé nát tờ giấy viết thư. Anh đau đớn tự trách mình trong lòng: Tại sao lại yếu đuối như vậy? Mọi khó khăn trở ngại lẽ ra đã nằm trong dự liệu, tại sao phải hoài nghi thất vọng? Phơi bày cái dáng vẻ yếu đuối xấu xí này cho Lục tiểu thư xem, chẳng phải là tuyên án tử hình cho hy vọng của chính mình sao! A, con đường đời vốn dĩ không bằng phẳng như tưởng tượng, chỉ có kẻ cực kỳ hèn nhát mới nhìn thấy một hòn đá nhọn đã vội nản lòng thối chí; loại người này không xứng đáng có niềm mơ ước. Nhìn kìa, bóng dáng xinh đẹp của Lục tiểu thư đang vẫy gọi phía trước! Cô ấy là ngọn hải đăng của cuộc sống!

Trọng Chiêu không còn suy nghĩ lung tung nữa, quyết định đợi Tổng biên tập đến sẽ thương lượng cho tốt; anh khôi phục lại tâm trạng nhẹ nhàng, chạy sang phòng hiệu đính tìm mấy vị nhân viên hiệu đính tán gẫu.

Sau bữa tối, phòng biên tập dần trở nên náo nhiệt; trừ chủ nhiệm biên tập trang nhất, hình như tất cả mọi người đều đã có mặt. Đồng hồ lớn điểm tám tiếng, phòng sắp chữ cũng bắt đầu thúc giục bài viết; nhưng các biên tập viên miệng ngậm thuốc lá, vắt chân lên ghế, mặc sức nhiệt tình bàn luận về vé số đại sâm-panh gần đây. Trọng Chiêu đã phát bài của hãng thông tấn, chỉ đợi vài bài phỏng vấn đặc biệt. Biên tập viên trang ba vừa bận rộn bàn luận về "sâm-panh", vừa cầm chiếc kéo lớn cắt tư liệu trên các tờ báo nhanh của ngoại tỉnh một cách sột soạt. Anh ta có một thói quen - hay đúng hơn là lịch trình làm việc: sau tám giờ cắt báo ngoại tỉnh, trước chín giờ phát xong, sau chín giờ thì không biết đi đâu, cho đến mười một giờ rưỡi lại đến xem thử lần cuối cùng người đưa thư nhanh có tư liệu trang ba không, công việc một ngày của anh ta đến đó là xong.

Cho đến sau mười một giờ, mới nghe nói Tổng biên tập đến. Khi Trọng Chiêu bước vào phòng Tổng biên tập, câu nói đầu tiên đón nhận anh là:

“Trọng ông, bản kế hoạch của anh, tôi đã xem rồi, bái phục bái phục. Nhưng nếu muốn thực hiện thì chúng ta còn phải bàn bạc kỹ lưỡng, bàn bạc kỹ lưỡng, điều đó còn liên quan đến tình hình kinh tế của tòa soạn. Có phải không? Trọng ông, vấn đề kinh tế phải đặt lên hàng đầu, hàng đầu.”

Tổng biên tập nhìn Trọng Chiêu, mỉm cười nói; tay trái kẹp một điếu thuốc, tay phải chọn từ đống thư cũ ra một tờ giấy nhẹ nhàng phất phất. Trọng Chiêu nhận ra đó chính là bản kế hoạch của mình.

“Thêm hai phóng viên hiện trường, dường như cũng không tốn kém bao nhiêu?”

Trọng Chiêu đáp bằng giọng điệu thương lượng, rồi ngồi xuống chiếc ghế gần đó.

“Không sai. Giả sử mỗi người lương tháng năm mươi đồng, tổng cộng cũng chỉ là một trăm đồng. Nhưng mà, nhưng mà, Trọng ông, trang bốn là nơi người ta bỏ qua, bỏ qua; chúng ta bỏ ra vốn lớn như vậy, tốn bao nhiêu tâm huyết, độc giả cũng chưa chắc đã đánh giá cao. Có phải không? Hôm kia có người giới thiệu một phóng viên chính trị đến, còn vì lý do kinh tế mà từ chối anh ta đấy.”

Hy vọng tràn trề của Trọng Chiêu lập tức teo lại một nửa; quả nhiên đúng như dự đoán, Tổng biên tập coi trang bốn là thứ không quan trọng, không đáng để tốn tiền. Trọng Chiêu cảm thấy tâm lý này còn đáng sợ hơn cả việc thực sự không có tiền, anh cần phải chiến thắng cái thành kiến bất hợp lý này trước.

“Lời Tổng biên tập nói sao lại không đúng chứ,” Trọng Chiêu nói một cách rất nghiêm túc, “Người ta bỏ qua trang bốn là một sự thật, nhưng đây là sự thật sai lầm, chúng ta nên dùng sức để sửa chữa. Kế hoạch cải cách của tôi chính là nhắm vào điểm này. Báo ta hiện nay áp dụng phương pháp biên tập mới, đưa những sự kiện quan trọng trong ngày lên trang một, trang hai hết rồi, để lại cho trang bốn toàn là những chuyện vặt vãnh xã hội ở bản địa, vì thế càng khó thu hút người xem, nhưng cũng chính vì lý do này, trang bốn không thể không cải cách. Trong bản kế hoạch của tôi đã nói rất rõ ràng, nội dung cốt lõi của trang bốn: một là sự hỗn loạn của xã hội, bao gồm bắt cóc, cướp bóc, gian dâm, đình công, ly hôn, v.v.; hai là giải trí của xã hội, bao gồm điện ảnh, kịch nghệ, vũ trường v.v. Hai mặt đối lập này đều phản ánh sự cuồng loạn của cuộc sống hiện đại, là mạch đập để chẩn đoán xã hội có khỏe mạnh hay không. Thế nhưng tất cả những tư liệu này hiện có, đều không phải là được tìm kiếm một cách có chủ đích, mà là bị động nhận sự cung cấp, chứ không phải chủ động đi tìm kiếm. Cho nên chỉ cảm thấy là một đống rác rưởi đáng ghét, không có giá trị tin tức gì nhiều, càng không có lấy một nửa ý nghĩa xã hội. Tự nhiên điều này cũng khó trách. Phóng viên bản địa nói chung không có chút kiến thức xã hội học nào, cũng không có cái nhìn sắc bén; họ không nhìn thấy mặt sau của sự kiện, không tìm thấy cốt lõi của sự kiện. Chúng ta hiện nay muốn làm cho đống rác rưởi này tỏa sáng, thì không thể chỉ dựa vào vài phóng viên cũ, bắt buộc phải dùng phóng viên hiện trường. Tôi chủ trương ít nhất dùng bốn phóng viên hiện trường, định phân bổ ở bốn mặt, có hệ thống có kế hoạch để đi thu thập tin tức. Một tháng sau, trang bốn của chúng ta có thể trở thành bản ghi chép thực sự có ý nghĩa nhất của xã hội hiện thực.”

“Ồ, ồ; kế hoạch của anh rất không tệ, không tệ; tôi đã nói từ lâu rồi. Nhưng vấn đề khó khăn hiện nay là vấn đề năng lực kinh tế, đây là sự thật không thể làm gì khác được, có phải không?”

Tổng biên tập nhắm nửa mắt nói, lập luận của Trọng Chiêu rõ ràng không thể khích lệ ông ta đứng dậy.

“Vậy thì, vấn đề cải cách trang bốn, không cần nhắc lại nữa?”

Trọng Chiêu bồi thêm một câu, lộ rõ vẻ không vui.

“Chuyện đó, sớm muộn gì cũng phải nhờ đến tài lớn của anh mà, có thể cải cách, tự nhiên vẫn là cải cách tốt nhất, sớm muộn gì cũng phải nhờ đến tài lớn của anh. Chúng ta từ từ mà tính toán đi. Lúc này, tạm thời cứ duy trì nguyên trạng, có phải không?”

Tổng biên tập nói một cách thoái thác, tay đặt lên nút chuông điện.

“Nếu chỉ là khó khăn về kinh tế, không bằng cắt giảm biên tập viên trợ lý của trang bốn, dành số tiền này để thuê phóng viên hiện trường. Công việc của tôi có nặng thêm chút cũng không sao.”

Trọng Chiêu đã bày tỏ sự nhượng bộ rất lớn.

“Cái đó cũng không cần.” Tổng biên tập ngẫm nghĩ một lúc lâu mới trả lời. “Cái đó cũng không cần. Vì thế mà đập vỡ bát cơm của một người cũng đáng thương lắm. Chúng ta từ từ nghĩ cách khác đi.”

Bây giờ Trọng Chiêu đã nhìn ra: vấn đề cốt lõi vẫn là Tổng biên tập không muốn cải cách trang bốn, hoặc ít nhất cho rằng cải cách là thừa thãi, cái gọi là "từ từ nghĩ cách" chẳng qua chỉ là đùn đẩy mà thôi. Trọng Chiêu thực sự có chút tức giận.

“Mời biên tập viên trang nhất, ông Vương, đến đây!”

Tổng biên tập quay đầu nói với gã trà phòng vừa bước vào.

“Gần đây thường xuyên nhận được thư từ bên ngoài, yêu cầu không đăng một số tin tức nào đó - hôm nay đã có năm bức, đều là tin tức về bắt cóc, cướp bóc và đình công. Chúng ta phải làm sao đây?”

Trọng Chiêu chuyển hướng hỏi lại, mặc dù anh đã đoán trước sẽ có câu trả lời như thế nào.

“Tự nhiên là không đăng, tránh rước thêm phiền phức. Có phải không?”

“Vậy thì, tư liệu lại càng thiếu thốn.”

“Cái này không sao, không sao. Dù sao các báo đều như nhau cả, đều sẽ không đăng. Đăng lên lại thêm phiền phức.”

Tổng biên tập nói rồi khẽ mỉm cười, dường như việc điều hành tờ báo của mình giống hệt với các tờ báo khác chính là thành công lớn nhất, chính là bí quyết của sự nghiệp báo chí.

Trọng Chiêu cũng cười khổ đứng dậy. Tổng biên tập nói tiếp:

“Tin tức đình công càng phải thận trọng khi đăng tải. Đăng quá nhiều thì có hiềm nghi xích hóa, hiềm nghi xích hóa. Còn phía nhà máy tự mình đến yêu cầu không đăng, tất nhiên càng nên không cho đăng tải.”

Trọng Chiêu chỉ gật đầu, rồi đi ra ngoài. Cho đến hôm nay anh mới biết tôn chỉ làm báo của Tổng biên tập là "chỉ mong không có sai sót", nhiều nhất là chỉ mong không tệ hơn nhà khác; và đối tượng của họ cũng không phải là độc giả trong xã hội, mà là đồng nghiệp trong giới báo chí; sứ mệnh tin tức của họ không phải là truyền đạt tin tức cho xã hội, mà là cuộc thi với các tờ báo khác, vì báo nhà người ta có nhiều tin tức như vậy, cho nên mình cũng không thể không có, nếu các báo có thể thỏa thuận chỉ ra một tờ giấy trắng, chắc chắn họ sẽ rất vui lòng nhỉ? Trọng Chiêu phẫn nộ nghĩ, lê đôi chân, lờ đờ đi về phía phòng biên tập.

Ngồi trước bàn làm việc của mình, Trọng Chiêu ôm đầu trầm tư. Nhưng anh không thể suy nghĩ, mạch máu trong tai đập thình thịch, phát ra những âm thanh khác nhau; trong đó, có sự châm chọc lạnh thấu xương của Sử Tuần, có tiếng gào thét bồn chồn của bọn Tào Chí Phương, có tiếng rên rỉ mệt mỏi của Trương Mạn Thanh; tất cả những điều này tàn nhẫn tranh giành xâu xé trong đầu óc anh, tham lam muốn chiếm lấy hoàn toàn anh. Dường như có một chiếc đĩa hát đang quay nhanh dưới xương sọ anh, sột soạt phát ra giọng điệu của từng người; càng quay càng nhanh, cho đến khi không còn phân biệt được chữ nghĩa, chỉ còn lại những âm thanh tạp nham. Đột nhiên, như thể bộ não lật ngược lại, mọi âm thanh đều biến mất, chỉ còn giọng nói của Sử Tuần vang lên lạnh lẽo: Cuộc đời là một vở bi kịch, lý tưởng là rỗng tuếch, hy vọng là giả dối, tương lai của ngươi chỉ là bóng tối, bóng tối, sự mò mẫm của ngươi cuối cùng chỉ là vô ích, ngươi vẫn chưa thừa nhận sự yếu đuối của mình sao? Khi chưa gặp thất bại, ngươi giống như một dũng sĩ, nhưng nhìn xem, bây giờ ngươi thế nào? Ngươi vẫn tự phụ là người thực tế, ngươi không chọn hy vọng quá xa vời, nhưng giờ nhìn xem, cái gọi là thực tế của ngươi vẫn chỉ là hư không, hy vọng giới hạn tối thiểu của ngươi vẫn không tránh khỏi là một giấc mơ!

Trọng Chiêu ngẩng đầu lên, chu môi thở hắt ra; đồng thời rũ người một cái, dường như muốn xua tan cái bóng đen hoài nghi bi quan đó. Anh tự khích lệ mình: Trong sợi dây sinh mệnh của chúng ta vốn dĩ có sợi tơ sáng, cũng có sợi tơ tối, con đường đời vốn dĩ đầy rẫy chông gai, nhưng người thành công sẽ dùng ánh sáng hy vọng để soi sáng hành trình của mình, dùng ngọn lửa kiên nhẫn để thiêu cháy những chông gai kia. Lại như đang bác bỏ lập luận của Sử Tuần trong ảo giác, anh nghĩ: Trên đời này nào có dũng sĩ bẩm sinh, đều là rèn luyện mà thành cả thôi; trắc trở nhỏ trước mắt, chính là nên hoan nghênh. Cuộc sống quá suôn sẻ chính là cuộc sống tầm thường. Những thứ quá dễ dàng đạt được thì không phải là thứ quý giá. Đã không thể đi từng bước một, chi bằng đi nửa bước trước, nửa bước vẫn tốt hơn là không đi. Anh lại tự trách mình: Mọi việc vốn đã trong dự liệu, hà tất phải thần kinh quá mức như vậy? Chẳng phải ngươi đối với sự hỗn loạn của thế sự đã có thể lạnh lùng đối xử mà không bi quan sao? Tại sao gặp chút trở ngại nhỏ trên bản thân lại không thể bình tâm nhẫn nại?

Tự kiểm điểm như vậy, Trọng Chiêu không nhịn được mà mỉm cười một mình; anh cảm thấy nỗi phiền muộn vừa rồi quá vô lý, anh nên thực tế hơn, đặt lý tưởng thấp xuống nữa, thu nhỏ kế hoạch cải cách trang bốn của mình lại, cứ đi nửa bước này trước đã. Tổng biên tập cũng không hoàn toàn phản đối, làm trước nửa bước chưa chắc đã không có hy vọng. Thay vì kiên trì kiến nghị ban đầu, làm cho mọi thứ đứng yên, chi bằng lập một kế hoạch cải cách ở mức tối thiểu khác, cầu mong nó được thực hiện. Sự nghiệp cải cách dù lớn hay nhỏ, đều không thể nóng vội, chỉ đành xám xịt hơn, từng chút từng chút một nghĩ cách. Chẳng phải sao?

Từ tòa soạn đi ra, Trọng Chiêu đã khôi phục lại tâm trạng nhẹ nhàng. Anh về nhà trong bầu không khí ban đêm mát mẻ, trên đường đi cứ suy nghĩ cách thu nhỏ kế hoạch cải cách trang bốn, để Tổng biên tập nhìn vào cũng không phải là không thể thử một lần. Về đến nhà, anh lập tức phác thảo kế hoạch mới của mình, đến tận hai giờ sáng mới lên giường.

Ngày hôm sau, Trọng Chiêu nhận được một bức thư của Lục tiểu thư, trong đó có đoạn này:

……Kể từ khi nhận được bức thư ngày mười bảy, em ngày nào cũng mong chờ kế hoạch mới trên báo; mỗi ngày báo đến tay em, em đều xem trang bốn trước. Nhưng lần nào cũng chỉ là kỳ vọng trống rỗng. Trang bốn đến tận bây giờ vẫn chưa thực hiện cải cách. Trọng Chiêu, đây là nguyên nhân gì vậy, chẳng lẽ anh đã hủy bỏ kế hoạch của mình rồi sao? Em nghĩ chắc chắn không phải đâu. Có lẽ là trong quá trình tiến hành có khó khăn gì chăng? Chủ trương của anh, biện pháp của anh, trong mắt em đều rất tốt, chắc không đến nỗi có người phản đối đâu nhỉ?

Dù có chút trở ngại, em tin rằng tinh thần và nghị lực của anh chắc chắn có thể loại bỏ chúng. Có lẽ mười ngày nay, anh đang bận rộn vì điều này đấy! Em mong kế hoạch của anh sớm ngày thành hiện thực. Anh nói hạnh phúc tương lai, hoàn toàn nằm ở việc sự nghiệp của anh có thành tựu hay không; chẳng phải anh đã nói không chỉ một lần, mà trong bức thư lần trước cũng có câu này sao? Em hiểu ý anh mà! Anh tôn trọng ý của cha em như vậy, em rất cảm kích. Tuy nhiên cha cũng không phải là người cố chấp. Điều của ông, cũng là kỳ vọng mà người già nên có đối với thế hệ trẻ. Trọng Chiêu, em tin anh cũng hiểu mà. Hôm kia, cha đã về nhà rồi, em hy vọng anh có thể đến nhà em một lần, gặp mặt cha. Thứ bảy này ở đây có buổi lễ kỷ niệm chiến thắng, trường cho nghỉ một ngày, tòa soạn chắc cũng nghỉ chứ nhỉ; anh có thể đến vào ngày này không?……

Trọng Chiêu đọc bức thư này hai lần, lại đưa lên môi hôn. Một bức thư ngọt ngào biết bao, cho anh hy vọng, cho anh sức mạnh. Mặc dù vì kế hoạch tin tức của chính mình không thể thực hiện ngay lập tức, phụ lòng mong đợi của người yêu, không khỏi khiến anh chạnh lòng và sợ hãi, nhưng vừa nghĩ đến việc người yêu tin tưởng năng lực của mình như thế nào, anh liền phát ra tiếng cười kiêu hãnh từ đáy lòng; mặc dù bộ mặt lạnh lùng của Tổng biên tập không dễ chịu lắm, nhưng vừa nghĩ đến người yêu cũng nhìn thấu khó khăn của mình, thì đó đã là sự an ủi to lớn rồi. Bây giờ Trọng Chiêu tự cảm thấy mình là người hạnh phúc nhất thế giới; anh vui vẻ mường tượng quần áo xuân của Lục tiểu thư nhẹ nhàng xinh đẹp đến thế nào, vóc dáng đứng thẳng như ngọc như cô, mặc chiếc áo lụa mỏng, để gió xuân thổi bay vạt áo, thật là say đắm biết bao! Anh lại suy đoán cha của Lục tiểu thư, chắc là một ông già như thế nào, là hiền hậu, hay là nghiêm khắc? Anh vội vã lật lịch, đếm từng mảnh giấy, một, hai, ba…… Còn bốn ngày nữa là đến ngày hẹn với Lục tiểu thư! Bất kể tòa soạn có được nghỉ một ngày hay không, anh đã quyết định đi rồi. Anh hy vọng bốn ngày này gộp lại trôi qua trong một ngày, anh lại hy vọng bốn ngày này dài như bốn năm, để anh cải cách trang bốn thật hoàn hảo, mang thành công mới này đi, làm lễ vật ra mắt.

Anh quyết tâm trong bốn ngày quý giá này, cố gắng làm mới diện mạo trang bốn của mình nhất có thể. Vì không đủ kiên nhẫn đợi đến mười một giờ đêm, vào lúc hai giờ chiều anh đã tìm đến nhà Tổng biên tập. Sau khi đưa kế hoạch mới đã làm xong từ đêm trước cho Tổng biên tập xem, Trọng Chiêu rất bình thản nói:

“Mục đích của kế hoạch mới này, chính là muốn làm cho trang bốn có chút sinh khí trong phạm vi năng lực kinh tế của tòa soạn. Theo kế hoạch này, phóng viên hiện trường tạm thời có thể không cần thêm; về mặt tin tức về sự hỗn loạn xã hội, như vụ bắt cóc đình công v.v., vì không tiện đăng nhiều, chúng ta cứ duy trì nguyên trạng, trước tiên dồn sức chấn chỉnh tư liệu mặt giải trí xã hội. Hiện tại vũ trường đang nổi lên như cồn, người tán thành cho rằng Thượng Hải ngày càng Âu hóa, người không tán thành cho rằng thời loạn lòng người ưa dâm dục, thực ra đây chỉ biểu thị người hiện đại đang phiền muộn cần sự kích thích mãnh liệt mà thôi. Cho nên định chú ý nhiều hơn đến tin tức vũ trường.”

“Rất đúng, rất đúng, nhưng mà quá rẻ cho các vũ trường, thay họ đăng quảng cáo miễn phí rồi.”

Tổng biên tập gật đầu, từ từ phả ra một ngụm khói thuốc, cười nói.

“Còn chuyện ly hôn, gần đây cũng đặc biệt nhiều; đây lại là một hiện tượng xã hội trọng đại, rất đáng chú ý. Nhưng ngoài vụ án ly hôn có tranh chấp ra còn có ghi chép, ngoài ra đăng một mẩu quảng cáo tuyên bố ly hôn, thì không còn ghi chép gì trên tin tức nữa. Chúng ta cũng nên dựa theo quảng cáo của họ mà đi thăm hỏi, cho đăng tải chi tiết ra.”

“Cái này – cũng không phải là không thể. Tuy nhiên cứ phải thận trọng, thận trọng; tránh để người ta chất vấn.”

“Các chi tiết về biên tập, ví dụ như phân bổ tư liệu, đổi kiểu sắp chữ, thay đổi phông chữ, - tôi đều viết trong bản kế hoạch rồi, đại khái không có gì là không làm được chứ?” “Đại khái có thể làm được, nhưng,” Tổng biên tập nhìn bản kế hoạch nói, “Anh muốn dùng chữ Phường Tống và chữ Khối cho tiêu đề, thì có chút khó khăn. Chữ Phường Tống phải đi mua, giá không hề rẻ; chữ Khối là khắc hiện tại, nếu dùng nhiều, tòa soạn chỉ có một người khắc chữ, lại sợ không kịp. Vấn đề phông chữ, cứ để tương lai đổi sau đi.”

Trọng Chiêu không ngờ ở đây còn có trở ngại, nhưng anh rất thông minh không kiên trì nữa. Anh đã chọn chính sách nhượng bộ, từ một bước thành nửa bước, bây giờ cũng không tiếc hào phóng thêm nữa.

“Còn một lớp nữa,” Tổng biên tập lại nhìn bản kế hoạch của Trọng Chiêu, từ từ nói, “Trọng ông, không phải anh muốn đăng tải tóm tắt các vũ trường theo ngày sao? Đây cũng là một loại tư liệu hệ thống hữu dụng, rất tốt rất tốt. Nhưng anh định mời đặc biệt người đến viết bài, tôi cho rằng hoàn toàn không cần thiết. Để tòa soạn gửi một bức thư ngỏ đến các vũ trường, mời họ tự viết một chút đến, chẳng phải càng tiện hơn sao? Chuyện tuyên truyền cho họ, chẳng lẽ họ không muốn sao? Nếu mời người khác làm, họ lại chê ghi chép không thực tế, viết thư yêu cầu đính chính, rất phiền phức, phiền phức.”

Trọng Chiêu mở to mắt, không hiểu sao Tổng biên tập lại sợ phiền phức đến vậy. Anh không nhịn được mà nói:

“Tôi cũng biết mời họ viết một chút đến, là chuyện dễ như trở bàn tay, nhưng chỉ sợ những thứ họ viết toàn là những bài văn quan liêu khô cứng, không thú vị, không có giá trị.”

“Thà cứ văn quan liêu đi. Gửi bài mà thêm hai chữ 'đặc biệt', những nhà gửi bài đó lại muốn coi là hàng hiếm mà làm giá. Suy cho cùng cũng chỉ là mấy thứ tầm thường thôi.”

Tổng biên tập nói rồi vứt tàn thuốc vào khay gạt tàn, dường như đã xua đuổi những nhà gửi bài đó. Trọng Chiêu nhìn tàn thuốc vùi vào trong tro, cảm thấy kế hoạch nửa bước của nửa bước của mình lại nhỏ đi mấy phần. Anh ngẩng mắt nhìn gương mặt bóng loáng của Tổng biên tập, dường như nhìn thấy trên đó có hai chữ to tướng là: "Tiết kiệm tiền!" Anh đang định phân bua rằng người anh mời đặc biệt chưa chắc đã thừa nước đục thả câu, nhưng Tổng biên tập lại nói tiếp:

“Trong bản kế hoạch của anh lại nói đến định không đăng tin tức 'hàng mới về' do các cửa hàng gửi đến, cho rằng không có giá trị tin tức; lời này sao lại không đúng chứ, nhưng họ đều có quảng cáo trên báo ta, chúng ta không thể không đáp ứng một chút, hiện tại tạm thời vẫn cứ chen chúc ở trang bốn, chờ sau này chúng ta mở rộng thêm nửa tờ 'Phụ trương bản địa' rồi chuyển ra sau nhé.”

Xương sống của Trọng Chiêu lạnh buốt. Anh cảm thấy chủ nghĩa tằm ăn dâu của Tổng biên tập muốn gặm nhấm kế hoạch cải cách của anh đến tận gốc rễ. Anh đã sớm từng bước từng bước nhượng bộ, bây giờ dường như lui đến mức không thể lui được nữa, anh buộc phải thực hiện sự kiên trì cuối cùng:

“Vậy thì, vị thế của trang bốn không đủ rồi. Đã không thể không đăng, chuyển họ ra trang cuối báo đi. Những thứ này vốn dĩ là tư liệu ở trang cuối báo.”

“Không được. Trang cuối báo xưa nay không đăng tin tức, người ta cũng chưa chắc đã muốn. Vẫn cứ đăng ở trang bốn, anh cứ xếp họ xuống cuối cùng là được. Dù sao cũng không phải ngày nào cũng có, đại khái sẽ không đến nỗi lấn át các tư liệu khác.”

Trọng Chiêu còn muốn nói đây là vấn đề tư liệu thuần tạp hay không chứ không phải vấn đề lấn át, nhưng thấy Tổng biên tập đã vươn vai đứng dậy, cười nói:

“Tóm lại, kế hoạch hiện tại của anh, tương đối là có khả năng thực hiện rồi. Ý kiến của tôi, đại khái chính là mấy điểm vừa nói - lúc này mới nghĩ đến, chỉ có mấy điểm này; có lẽ dần dần còn nghĩ ra nơi cần thương lượng, tối nay bàn tiếp nhé.”

Trọng Chiêu thấy tranh cãi nữa cũng vô ích, ậm ừ qua loa vài câu, liền chạy ra. Anh vốn định sau khi gặp Tổng biên tập sẽ đến ba bốn nơi để liên lạc chuyện gửi bài, bây giờ lại cảm thấy bàng hoàng không có việc gì để làm; phương pháp mời đặc biệt gửi bài đã không thông qua, chẳng lẽ anh còn phải đi bốn nơi kéo bài viết? Anh đứng bên đường chần chừ một lúc, nghĩ đến việc đến buổi họp lớp, lại muốn tìm Trương Mạn Thanh tán gẫu, cuối cùng quyết định về nhà viết thư cho Lục tiểu thư.

Anh không hề nói với Lục tiểu thư về những khó khăn của mình. Anh muốn để dành khi nói chuyện trực tiếp. Hơn nữa, khi sự việc chưa thành công, đã đi kể khổ với người ta, cũng dường như gần với hèn nhát nhỉ? Trước mặt Lục tiểu thư, Trọng Chiêu quyết không chịu mất mặt như vậy. Anh định khi trang bốn cải cách ra dáng ra hình rồi, sau đó mới kể từ đầu đến cuối những trở ngại mình gặp phải, giống như một vị tướng quân nhất định phải sau khi ca khúc khải hoàn mới chịu công bố quá trình nguy cấp trong chiến đấu của mình, và thích thổi phồng kẻ thù lên quá mức đáng sợ, để làm nền cho sự dũng cảm thiện chiến của chính mình. Hơn nữa đã ôm chặt triết lý "lý tưởng đừng quá cao", Trọng Chiêu đối với trắc trở lần thứ hai này, lại cũng không chút cảm khái. Mặc dù kế hoạch giới hạn tối thiểu của chính mình lại bị Tổng biên tập sửa đổi thấp hơn, mặc dù chính sách nửa bước đã hạ thành nửa bước của nửa bước, nhưng bản năng nhẫn nại ẩn sâu trong huyết quản anh, đã khiến anh cảm thấy cú đánh của lần thất bại thứ hai này quả thực không nhạy cảm như lần thứ nhất. Có thể nói anh đã quen với thất bại, cũng có thể nói anh thực sự đã mài giũa được chút dũng khí từ trong thất bại. Sự tự tin của anh bây giờ là: Bước qua đống thất bại, từng tấc từng tấc một, từng phân từng phân một, cuối cùng anh sẽ có một ngày thành công trọn vẹn; điều không thể không chạnh lòng, là bốn ngày sau khi gặp Lục tiểu thư, e rằng chưa chắc mang được thành công gì đến. Tuy nhiên cũng không phải là không có cứu vãn, anh nghĩ; dốc hết khả năng của mình, đáng lẽ có thể khiến trang bốn có một chút đặc sắc trong bốn ngày ngắn ngủi. Anh có thể đến các vũ trường đi dạo một chút, viết một chút "Ký sự ấn tượng" kiểu nửa phê bình nửa báo cáo - giả định là "Ký sự ấn tượng về vũ trường Thượng Hải" đi; ở đây, anh có thể dùng cái nhìn sắc bén, sự phân tích chặt chẽ, ngòi bút tinh anh của mình, để thu hút sự chú ý của xã hội. Cái này, vừa không tốn tiền, vừa không gây ra sự phiền phức người ta đến chất vấn, về phía Tổng biên tập chắc chắn không có từ ngữ nào để mượn cớ ngăn cản nữa.

Ngay lúc đó Trọng Chiêu rất vui vẻ bắt đầu sắp xếp thời gian của chính mình; tính từ tám giờ tối, tám đến mười là biên tập trang bốn ở tòa soạn, mười đến ba giờ sáng hôm sau đi tuần du các vũ trường, sau đó là ngủ, vậy thì việc viết "Ký sự ấn tượng" đành phải để sang chiều hôm sau rồi, "Được thôi, cứ làm vậy đi." Trọng Chiêu tự nhủ, đồng thời ghi bảng thời gian đã chế định vào sổ tay trong túi áo.

Tám giờ tối đến tòa soạn, trong tiếng bàn luận rôm rả vắt chân lên ghế của các đồng nghiệp, Trọng Chiêu vùi đầu vào bản thảo, vội vã bôi xóa sửa chữa. Anh phát một bản thảo, rồi liếc nhìn chiếc đồng hồ lớn trên tường; ngón tay anh chuyển động bút đỏ, trong lòng lại đang sắp xếp tuyến đường kinh tế nhất để đi tuần du các vũ trường. Thời gian chậm rãi trôi qua, bản thảo trên bàn anh cũng chậm rãi ít đi, cuối cùng chỉ còn lại ba bốn tờ phế thảo. Chín giờ năm mươi phút, anh đã phát xong đơn thứ tự tin tức. Anh vui vẻ vươn vai, lại nghĩ lại tuyến đường đã định một lần nữa, liền đứng dậy, bay bổng ra khỏi phòng biên tập.

“Ông Vương! Xin chậm bước một chút, có mấy câu muốn nói với ông!”

Tiếng gọi rất thấp nhưng rất trầm ổn này, đã ngăn Trọng Chiêu lại ở bên cầu thang. Trọng Chiêu quay đầu nhìn lại, thì ra là biên tập trợ lý của mình - Lý Mập. Trọng Chiêu nghi ngờ là bản thảo còn có vấn đề, nhưng vị tiểu mập mạp này hớt hải kéo anh về phía phòng khách, hạ thấp giọng lặp đi lặp lại một câu:

“Ông Vương, có mấy câu tâm tình muốn nói với ông ạ.”

Sau khi ngồi yên trong phòng khách, Lý Mập xích lại gần Trọng Chiêu, nở nụ cười đầy mặt, không đợi Trọng Chiêu mở miệng, liền hạ thấp giọng nói một cách trọng thị chậm rãi:

“Ông Vương, ông đều biết cả rồi đấy ạ, tôi là người phương Bắc, đúng vậy, tôi là người phương Bắc, đến Thượng Hải kiếm bát cơm ăn. Thời tiền Thanh, tôi vẫn là một Cống sinh đấy, không lừa ông đâu, ông Vương, tôi thực sự là Cống sinh đấy, nhưng mà, thế giới Dân quốc, Hàn lâm Tiến sĩ tất cả đều không dùng được, tôi là Cống sinh này, thì khỏi phải nói rồi. Đáng thương tôi chỉ ở đây kiếm bát cơm khổ. Ông Vương, ông đều biết cả rồi đấy, người nhà tôi đông lại càng đông, hừ……”

Lý Mập cứ như đọc thuộc lòng, đem hoàn cảnh túng quẫn trong nhà mình kể lể ra một tràng, quả thực không còn chỗ cho Trọng Chiêu phát biểu. Trọng Chiêu nghe mà vô cùng mất kiên nhẫn, trong lòng ngạc nhiên, cho rằng Lý Mập bị bệnh thần kinh rồi; nếu không, chính là muốn vay tiền. Anh nhìn đồng hồ đã là mười giờ hai mươi phút, liền cắt ngang lời Lý Mập một cách phũ phàng, hỏi:

“Rốt cuộc là có việc gì, xin anh hãy nói thẳng cho nhanh đi!”

Lý Mập dường như giật nảy cả người, ngây ra cái mặt béo, kinh ngạc nhìn Trọng Chiêu, đúng ba phút, rồi ấp úng nói:

“Ông Vương, ông tự nhiên đều hiểu hết rồi, sống thật là khó! Ông là người mềm lòng nhất, ông nhất định phải chịu đựng một chút người đi vận đen như tôi, cả đời tôi không bao giờ quên ơn của ông!”

“Hừ, không cần nói mấy câu này nữa, rốt cuộc anh có việc gì? Cho đến lúc này, tôi vẫn không hiểu.”

“Ông Vương, ông tự nhiên đều hiểu hết rồi, ông là người tốt bụng nhất……”

“Thực sự tôi không biết anh vì việc gì!”

“Ông Vương, ông vẫn còn oan uổng tôi rồi! Hì hì!”

“Rốt cuộc việc gì, nói nhanh đi, tôi còn có việc nữa!”

“Nghe nói ông không cần biên tập trợ lý, muốn dùng phóng viên hiện trường……”

“Không có việc đó!”

Trọng Chiêu quyết liệt phủ nhận, lúc này anh mới hiểu lý do Lý Mập kể khổ.

“Có, có; ông Vương, ông đừng oan uổng tôi nữa. Tôi đến Thượng Hải này, cũng có năm sáu năm rồi, tiếng Thượng Hải tôi cũng nghe hiểu, cái gì ‘Đại Thế Giới’, ‘Tiểu Thế Giới’, ‘Hoa Thế Giới’, tôi đều từng đi qua cả rồi. Ông Vương, xin hãy đổi cho tôi làm một phóng viên hiện trường đi ạ.”

Trọng Chiêu không nhịn được cười lên. Anh rất ngạc nhiên, tại sao Lý Mập lại biết mấy việc này.

“Cái đó quả thực là tin đồn nhảm rồi, ai nói với anh?”

“Ông Vương biên tập trang nhất nói. Không phải tin đồn nhảm. Tóm lại, xin ông đổi cho tôi làm phóng viên hiện trường đi, ông nếu không đồng ý, tôi thì không sống nổi nữa!”

Trọng Chiêu nhìn đồng hồ đã mười giờ năm mươi phút rồi; nhưng Lý Mập cứ bám riết lấy không cho anh đi; Trọng Chiêu cảm thấy người này vừa buồn cười vừa đáng thương, lại không nói rõ được với hắn; cuối cùng đành phải nói một cách chắc chắn với hắn:

“Vốn dĩ có ý này, bây giờ đã không bàn nữa rồi; xin anh cứ yên tâm đi, vị trí của anh quyết không bị mất đâu! Hôm nay tôi thực sự còn có việc quan trọng, ngày mai bàn tiếp.”

Lý Mập còn như không tin lắm. Trọng Chiêu rút thân liền chạy thoát khỏi phòng khách.

Nhưng bên ngoài phòng khách, lại gặp người sắp chữ đến tìm anh. Bản thảo trang bốn còn thiếu một ít, phải bổ sung phát hành. Trọng Chiêu nhíu mày, chạy vào phòng biên tập, mãi mới tìm ra một bài bản thảo, vừa định bôi xóa, trà phòng lại vào nói với anh: "Tổng biên tập mời đi nói chuyện." Trọng Chiêu lại nhìn đồng hồ trên tay, không hơn không kém, chính là mười một giờ ba mươi phút. Trong lòng anh oán trách: Sao hôm nay lại có nhiều việc ngoài ý muốn thế này!

May mà Tổng biên tập không nói nhiều lời, chỉ nói quan phủ lại có mệnh lệnh, tin tức đình công nên thận trọng đăng tải.

Trọng Chiêu bước ra khỏi cửa tòa soạn, ngửa mặt thở phào nhẹ nhõm, trong lòng nói:

- Đúng là việc không như ý thường tám chín phần; kế hoạch đã định, dù là nhỏ nhất, việc đi ra ngoài lúc mười giờ như vậy, cũng khó mà thực hiện trọn vẹn. Con đường đời này chỉ toàn là sai lầm thôi sao?

Sau đó cho đến khi Trọng Chiêu về nhà ngủ trên giường, coi như không có sóng gió gì. Trong sự mệt mỏi vui vẻ, hy vọng duy nhất của Trọng Chiêu là sau khi trải qua sáu giờ nghỉ ngơi ngọt ngào, khôi phục lại tinh thần để làm bài đầu tiên của "Ký sự ấn tượng". Nhưng vào khoảng năm giờ sáng, tiếng mưa tầm tã đã đánh thức Trọng Chiêu, anh đột ngột bật dậy. Ánh sáng trong phòng rất yếu, anh tưởng là do trời âm u, sau khi nhìn đồng hồ mới biết còn sớm lắm, liền lại ngủ tiếp. Lần này, lại tiêu tốn cả buổi sáng.

Cho nên việc cầm bút viết bài "Ký sự ấn tượng" đầu tiên, đã là ba giờ chiều. Tiếng nước nhỏ giọt trên mái hiên vẫn róc rách. Không khí cực kỳ ẩm ướt, Trọng Chiêu sợ nhất thời tiết kiểu này. Anh cầm cán bút lắc lư giữa hai ngón tay, hồi tưởng lại những điều mắt thấy tai nghe trong vũ trường đêm qua. Không biết sao, suy nghĩ cứ đông đông tây tây, không thể tập trung được. Đêm qua anh đã đến mấy vũ trường, thấy rất nhiều, nghe rất nhiều, nhưng lúc này mơ hồ mờ mịt không thể gợi lại những hồi ức mãnh liệt. Lúc này thứ không đuổi ra khỏi màng não anh được, chỉ có Chương Thu Liễu! Dáng vẻ yêu kiều của cô, cách nói chuyện sắc bén của cô. Đêm qua là gặp ở "Nhàn Nhạc Cung". Không có Long Phi theo sau lưng cô, cũng không có Từ Tử Tài như tên lính hầu không rời nửa bước. Cô đã nói với Trọng Chiêu rất nhiều chuyện - nhiệt tình, phẫn nộ, chán chường, chính trị, tình yêu, cái gì cũng có. Chỉ những lời này, giờ đây lấp đầy sọ não Trọng Chiêu. Viết những lời này ra đi? Cái đó lại không được. Không giống "Ký sự ấn tượng", hơn nữa người ta cũng không quen biết Chương Thu Liễu này; cô không phải vũ nữ, cũng không phải vĩ nhân. Đem những lời nói của cô làm mở đầu cho "Ký sự ấn tượng", dường như không hợp thể lệ. Trọng Chiêu vốn muốn tìm trong vũ trường một bầu không khí đặc biệt nào đó: tiếng cười cuồng loạn trong nước mắt, nỗi phiền muộn suy đồi, sự hưng phấn của loại người lĩnh hội được ý thức sinh tồn từ trong kích thích, tiếng thét gào phá vỡ cuộc sống xám xịt. Anh là nhìn sự hưng thịnh của vũ trường Thượng Hải, xem đó là sự cuồng nộ của chủ nghĩa biểu hiện của người Berlin bại trận sau đại chiến, là sự bộc phát bản năng của lòng người vỡ mộng dao động trong vòng vây âm u tê liệt; anh vốn mỗi lần đến vũ trường đều nảy sinh cảm tưởng này, thế nhưng đêm qua đặc biệt đi tìm kiếm, lại ngược lại không có, mà chỉ thấy sự cuồng dâm đê tiện, sự trao đổi giữa tiền bạc và nhục dục bị xấu hóa. Những thứ này, rõ ràng không phải là tư liệu cho "Ký sự ấn tượng" của anh, chỉ có một Chương Thu Liễu, tượng trưng cho mục tiêu của anh, thế nhưng viết cô lên để đại diện cho tất cả, lại dường như không tương xứng nhỉ?

Như sự giãy giụa treo lơ lửng trên không không có điểm tựa, Trọng Chiêu vài lần đặt đầu bút lên mặt giấy, nhưng cuối cùng không viết nổi một chữ. Anh vài lần vứt bút, hận hận nghĩ: Chẳng lẽ trong việc nhỏ này cũng ẩn giấu sự không thể tương ứng giữa lý tưởng và thực tế sao? Chẳng lẽ bầu không khí đặc biệt nơi vũ trường thường thấy hàng ngày lại không hơn không kém chỉ là ảo giác của chính mình? Có lẽ thực sự là ảo giác chăng?

Thế là cái bóng hoài nghi của Sử Tuần lại lén lút ập đến. Trọng Chiêu dường như bị đánh một đòn, toàn thân cơ bắp đều co rút lại. Anh đặt bút xuống, đi qua đi lại trong phòng; anh cố gắng kiềm chế sự kích động trong tư tưởng của mình, anh không dám nghĩ nữa, anh sợ cứ nghĩ tiếp thì thực sự sẽ chìm xuống hố sâu hoài nghi mất.

- Xem ra "Ký sự ấn tượng" không làm được? Chưa chắc. Còn ba giờ nữa. Tư liệu đâu? Cố gắng lục lọi cạn kiệt đi, tư liệu không hợp dùng thì làm sao? Thêm chút xuyên tạc chăng? Tạm thời đem Chương Thu Liễu không lộ tên viết vào đi?

Sau khi màn sương tình cảm hưng phấn tan biến, Trọng Chiêu lại tự hỏi tự đáp một cách vô vị như vậy. Đương nhiên anh không chịu gác bút không làm "Ký sự ấn tượng", đó là liên quan đến hạnh phúc tương lai của anh, đó là có bóng dáng xinh đẹp của Lục tiểu thư đang vô hình thúc giục anh đấy! Anh lại ngồi xuống, cầm bút, rất nghiêm túc viết tiêu đề lên giấy trắng; anh nghiêng đầu lại ngẫm nghĩ mấy phút, từ từ lại viết được xuống:

“Giữa vòng vây của đạn pháo, chúng ta nghe thấy tiếng nhạc du dương của dương cầm……” Đột nhiên anh dừng bút quay đầu lại, cái gì! Có người vào rồi. Giọng nói thô kệch của Tào Chí Phương đã làm rung chuyển toàn bộ không khí ẩm ướt trong phòng.

“Ông Vương, trốn trong nhà làm gì? Người hầu gái của bà chủ nhà ông ở đây thật đáng ghét, bà ta nói ông không có nhà!”

Tào Chí Phương hét lớn nhảy vào, tay cầm chiếc dù lớn, vẫn còn nhỏ giọt nước như hạt đậu. Anh ta cứ thế ngồi đối diện Trọng Chiêu, nhìn thoáng qua bản thảo trên bàn, liền bĩu môi nói:

“Những bài viết vô vị này làm làm gì? Chúng ta bàn việc chính quan trọng hơn, chiều hôm qua bọn tôi đều đợi ông ở buổi họp lớp, đến tận tối cũng không thấy bóng dáng ông đâu; ông thực sự quý báu bận rộn đấy! Hôm nay trời mưa, Tiểu Chương biết tính khí ông, trời mưa không ra cửa. Ông nhìn xem, mưa to thế này, tôi cố ý đến thăm, người hầu gái của bà chủ nhà còn muốn lừa tôi, sao bảo tôi không tức giận cho được! Ông Vương, ông thực sự là quá sung sướng rồi, ngồi trong nhà làm cái thứ trò chơi này!”

“Ông nói là có việc chính, rốt cuộc cũng phải nói việc chính trước đã!”

“Việc chính là việc lập hội đã nói hôm kia, hôm qua chúng tôi bàn chi tiết hơn rồi; trước hết phải có một địa chỉ liên lạc, mọi người đều chủ trương phải do ông đảm nhận phần này, tôi đặc biệt đến bàn với ông.”

Trọng Chiêu gật đầu biểu thị cho phép, nhưng cũng không thể không hỏi:

“Địa chỉ liên lạc đại khái chính là chuyển thư, có phải không?”

“Phần lớn là chuyển thư, nhưng có lẽ còn có việc khác, lúc này chưa nói chắc được.”

“Ông hà tất không nói trước mấy việc, để tôi xem có phải là tôi có thể đảm nhận được không.”

“Ông Vương, lời này của ông thì lạ thật! Tôi làm sao có thể biết trước tương lai!”

Trọng Chiêu không nhịn được cười. Anh cảm thấy Tào Chí Phương mặc dù nhiệt tình, nhưng luôn luôn hồ đồ, không biết muốn làm một số việc gì; anh ta vẫn cứ trống rỗng không có biện pháp nào cả.

“Hiện tại việc đầu tiên là tìm người.” Tào Chí Phương nói tiếp một cách rất trọng thị, “Điều này không dễ. Người tìm được, chưa chắc đã đồng ý với chúng ta; như Trương Mạn Thanh, chúng tôi không muốn đi tìm anh ta nữa.”

“Bọn ông sau đó lại gặp Mạn Thanh sao?” Trọng Chiêu hỏi rất tha thiết.

“Không. Chỉ có Tiểu Chương nói chuyện với anh ta, anh ta đã ở trường trung học nào đó - hừ, tên lạ lắm, không nhớ nổi, tóm lại, là đang làm giáo viên ở trường trung học. Anh ta không tán thành cách làm của chúng tôi, anh ta còn khuyên Tiểu Chương đừng làm nữa! Cho nên chiều hôm qua, Tiểu Chương có chút thay đổi; Ông Vương, ông nói có buồn nôn không?”

Tào Chí Phương nói rồi phồng má, bưng chiếc ấm trà trên án lên, miệng kề miệng, ực ực uống, dường như không thế này không thể nén được bụng đầy hơi bực dọc. Trọng Chiêu lại nhớ đến cảnh đêm qua nhìn thấy Chương Thu Liễu ở vũ trường: cô mặc chiếc áo màu ngó sen tay ngắn, miệng đầy mùi rượu. Giống như dáng vẻ này, thực sự không phải là muốn khắc khổ làm một việc chính sự nghiêm túc gì.

“Tuy nhiên Tiểu Chương chỉ là tâm tư phụ nữ hay thay đổi thôi,” Tào Chí Phương đặt ấm trà xuống lại nói. “Chứ không phải không nhiệt tình. Tôi ghét nhất, là Long Phi. Cậu ta lại giống như thật, lại giống như giả; hừ, cái thằng nhóc này, xem ra chỉ biết diễn vở bi kịch tình yêu thôi. Ông Vương, ông biết không? Hôm kia, Long Phi lại diễn một vở bi kịch tình yêu nữa, hừ, thằng nhóc này, hết cứu!”

Nhắc đến bi kịch tình yêu của Long Phi, Trọng Chiêu luôn không nhịn được cười; anh không biết Long Phi đã trải qua mấy lần bi kịch tình yêu, anh chỉ nhớ bây giờ nghe thấy đã là lần thứ năm hoặc lần thứ sáu rồi. Anh cười hỏi:

“Hôm kia sao? Hôm kia lúc nào?”

“Chính là lúc bọn tôi đi xem phim. Cậu ta ngồi cùng chỗ với Tiểu Chương, Tiểu Vương ngồi hàng trước cậu ta. Lúc nghỉ mười phút, cậu ta giỡn với Tiểu Vương, sau đó đèn điện lại tắt, cậu ta thò tay qua muốn cấu đùi Tiểu Vương - hừ, thằng nhóc này, hết cứu. Ai ngờ thò trúng người một nữ khách ngồi cạnh Tiểu Vương. Vừa vặn nữ khách kia lại đi cùng với đàn ông của cô ta, lúc đó cứ tưởng là tay của đàn ông mình; sau đó lại phát hiện ra, tự nhiên liền làm ầm ĩ lên! Nếu không phải Tiểu Chương đối phó giỏi, Long Phi quả thực không xong đời! Hừ, thằng nhóc này!”

Hai người đều cười ha hả. Tào Chí Phương đột nhiên thu lại nụ cười, lại nói tiếp:

"Họ cứ lãng mạn như thế đấy! Tôi ghét nhất là lãng mạn, tôi chẳng có tình sử gì cả. Thế mà họ lại bảo tôi cố chấp, bảo tôi bao biện mọi việc. Lão Vương, cậu nghĩ xem, không phải tôi chịu trách nhiệm thì trong cơn mưa to thế này, ai chịu đến tìm cậu chứ?"

Trọng Chiêu mỉm cười gật đầu; sự nhiệt tình chịu khó của Tào Chí Phương, anh vốn luôn khâm phục, nhưng cái sự hăng hái mù quáng không hiểu vì sao của Tào Chí Phương, anh cũng vốn luôn khâm phục.

"Lão Tào, rốt cuộc tôi vẫn còn chút không hiểu, muốn làm việc tại sao nhất định phải lập hội? Theo những gì tôi thấy và nghe, không có hội nào mà không dẫn đến một kết cục vô quả. Việc chưa làm xong, mọi người đã rước bực vào mình rồi."

"Lập hội chẳng qua là để đoàn kết lại cho sức mạnh lớn hơn thôi. Một người không thể làm nổi những việc lớn của xã hội. Những điều này vốn là chuyện cũ rích. Tiểu Vương lại có ý kiến khác, cô ấy bảo mượn sức mạnh của tập thể có thể ngăn ngừa sự suy đồi và sa ngã của cá nhân. Quan điểm của lão Từ là: thời cuộc mỗi khắc đều có thể thay đổi đột ngột, không thể không chuẩn bị trước. Lão Vương, chẳng lẽ mấy câu này cũng không có chút đạo lý nào sao?"

Trọng Chiêu lặng lẽ gật đầu.

"Tôi ấy à, vốn luôn nhiệt tình làm việc," Tào Chí Phương nói tiếp, "theo tính khí của tôi, thì không hề thích kiểu cách làm việc ẻo lả, câu nệ đó. Lão Vương, cậu không biết tôi bí bách trong lòng đến mức nào đâu! Tôi ghét nhất cái cục diện không ra ngô ra khoai đó! Bây giờ thực sự rất ngột ngạt, giống hệt như thời tiết sáng nay vậy. Vừa nãy trút xuống một trận mưa to, nếu có thêm sấm sét, có gió lớn nữa thì mới sướng. Tôi chỉ thích cái gì cũng phải sảng khoái, nếu tôi không có tiền, tôi không hề thích đi vay, tôi thà chết đói còn hơn; bằng không, thì đi làm cướp! Thế giới này, kẻ nào biết cướp tiền thì là anh hùng hảo hán; mọi người đều giương đủ loại bảng hiệu để đi cướp tiền. Nhưng tôi, lão Tào, lại không thích kiểu cướp ẻo lả đó, nếu tôi muốn cướp, tôi cứ dứt khoát đi làm thổ phỉ! Hôm nọ Tiểu Chương bảo 'chúng ta lại chẳng biết làm cướp làm thổ phỉ', hừ, Tiểu Chương không biết, chứ tôi thì rất biết. Bây giờ tôi vẫn đang kiên nhẫn chịu đựng một lúc, nếu mà bức bối đến mức không chịu nổi, lão Vương, tôi thực sự sẽ làm đấy!"

Tào Chí Phương trợn to mắt, đột ngột vỗ mạnh lên bàn, đứng dậy vung chiếc ô trong tay vào không trung, những giọt nước rơi lả tả xuống, bắn đầy đầu Trọng Chiêu.

"Tán thành ý tưởng của cậu. Nhưng cậu còn chưa làm thổ phỉ, tôi lại đã là người chịu hy sinh trước rồi."

Trọng Chiêu cười gượng, cố gắng nói một cách hài hước hơn. Một nỗi xáo trộn không tên ập đến trong lòng anh; những nỗi niềm uất ức anh phải chịu trong hai ngày nay, bỗng chốc như hẹn nhau cùng trào dâng lên.

Tào Chí Phương không để tâm đến lời của Trọng Chiêu, nhìn ra ngoài cửa sổ một cái, rất bực bội nói: "Đúng thế, mưa lớn lại tạnh rồi, càng ngày càng ngột ngạt. Lão Vương, không còn chuyện gì nữa, ngày mai gặp."

Trọng Chiêu dõi mắt nhìn theo Tào Chí Phương đang cầm ngược chiếc ô sải bước ra khỏi cửa phòng; anh thở dài một hơi đầy vẻ bức bối, khoanh hai tay trước ngực, đi lại trong phòng. Sau đó, anh đứng trước cửa sổ nhìn bầu trời. Mưa đã tạnh, gió cũng không động, một màu xám xịt ngột ngạt bao trùm cả không gian, sà xuống thấp như đè lên đỉnh đầu con người. Những suy nghĩ hỗn loạn xoay vần trong lòng anh: Tính cách của mấy người như Tào Chí Phương khác biệt như vậy, làm sao có thể cùng làm việc? Mạn Thanh đã đi làm giáo viên, không biết anh ấy dạy môn gì? Tối nay Chương Thu Liễu còn đến sàn nhảy không? "Ký sự ấn tượng" của chính mình rốt cuộc có thể hoàn thành không? Để xem tối nay có tài liệu nào phù hợp không? Việc cải cách ấn bản thứ tư không biết ngày nào mới có thể thực hiện được? Chuyện tình cảm của Lục nữ sĩ rốt cuộc có nắm chắc không?......

Trong chuỗi nghi vấn này, Trọng Chiêu chỉ đúc kết được một kết luận, đó là "Ký sự ấn tượng" của anh xem ra hôm nay nhất định không hoàn thành được. Anh chỉ có thể hy vọng vào ngày mai thôi, có hy vọng thì kiểu gì cũng sẽ thành công! Đối với việc cải cách ấn bản thứ tư, đối với sự ngưỡng vọng về tình yêu của Lục nữ sĩ, anh đều ôm ấp tinh thần luôn tràn đầy hy vọng và kiên trì bền bỉ để theo đuổi. Thế nhưng, một câu nói cuối cùng lại nổi lên trong lòng anh:

"Đúng là 'chuyện không như ý thường mười phần hết tám chín'; những kế hoạch đã định sẵn luôn khó mà thực hiện một cách trọn vẹn. Trên con đường đời chẳng lẽ lại tràn ngập những lầm lỡ như thế sao?"

Tuy nhiên, người luôn có thể đặt hy vọng vào tương lai thì luôn là người có phúc. Đêm đó Trọng Chiêu đã thực hiện rất suôn sẻ bảng phân bổ thời gian của mình: chín giờ đã rời khỏi cửa tòa soạn. Ngày hôm sau, anh lại thực sự hoàn thành được bài đầu tiên của "Ký sự ấn tượng", mặc dù có vẻ kém sắc hơn so với "Ký sự ấn tượng" mà anh đã tưởng tượng ban đầu. Những nỗ lực chật vật của anh đã không hoàn toàn đổ sông đổ biển.