Từ nhiều nguồn khác nhau - cả viên cảnh sát Toffel lẫn gã say Bosch ở Ostfaser, cơ sở dệt của SS, Oskar Schindler nghe được tin đồn rằng “việc xử lý ghetto” (bất kể cái đó là gì) sẽ ngày một quyết liệt hơn. SS sắp điều đến Cracow một số đơn vị Sonderkommando cứng cựa từ Lublin, nơi họ vừa lập thành tích xuất sắc về thanh lọc sắc tộc. Toffel khuyên Oskar, nếu không muốn gián đoạn sản xuất, phải thu xếp chỗ ngủ cho công nhân ca đêm đến tận lễ Sabbath đầu tiên của tháng Sáu.

Oskar bèn mở ký túc xá ở khu văn phòng và ở xưởng đạn dược tầng trên. Một số vui vẻ ngủ lại. Số khác còn vợ con, bố mẹ đợi họ trong ghetto. Ngoài ra, họ còn có Blauschein, tấm dán xanh thần thánh, trên Kennkarte.

Ngày 3 tháng Sáu, Abraham Bankier, quản lý văn phòng của Oskar, không có mặt ở phố Lipowa. Schindler vẫn ở nhà, uống cà phê trên phố Straszewskiego khi thư ký gọi điện. Cô thấy Bankier bị lùa ra khỏi ghetto, thậm chí không dừng ở Optima mà đi thẳng ra ga Prokocim. Trong đoàn có cả một số công nhân của Emalia. Như Reich, Leser… phải độ một tá.

Oskar gọi cho ga ra bảo mang xe đến nhà. Ông lái qua sông, chạy thẳng xuống Lwówska và ra Prokocim. Tại đây, ông xuất trình thẻ cho lính gác. Bãi tập kết đầy những đoàn xe gia súc, sân ga chen chúc những công dân phế thải của ghetto, đang xếp hàng một cách trật tự, vẫn tin vào - mà có lẽ họ đúng - vào giá trị của việc ngoan ngoãn và thụ động phục tùng. Đó là lần đầu tiên Oskar chứng kiến sự kề cận của người với toa gia súc, và tai nghe không sốc bằng mắt thấy; ông sững lại giữa sân ga. Ông nhìn thấy một thợ kim hoàn quen. Có gặp Bankier không? ông hỏi. “Ông ấy lên tàu rồi, Herr Schindler,” người kia đáp. “Tàu này đi đâu đây?” ông hỏi. “Họ báo sẽ đưa chúng tôi đến trại lao động. Gần Lublin. Chắc cũng chẳng tệ hơn đâu…” Ông ta vẫy tay về phía Cracow.

Schindler rút ra một bao thuốc lá, tìm thêm vài tờ 10 złoty rồi đưa cả cho người thợ kim hoàn. Ông ta cảm ơn. Lần này họ bị bắt đi tay trắng. SS nói sẽ gửi hành lý theo sau. Cuối năm ngoái, Schindler thấy trên Bản tin Ngân sách và Xây dựng của SS thông báo mời thầu xây lò hỏa thiêu cho một trại tại Đông Nam Lublin. Bełżec. Schindler nhìn lại người thợ kim hoàn. Độ sáu ba, sáu tư. Hơi gầy; có lẽ mùa đông trước đã bị viêm phổi. Mặc complet kẻ chỉ, trời này thì hơi nóng. Và trong đôi mắt sáng, hiểu biết toát ra khả năng chịu đựng những khổ sở hữu hạn. Tới tận hè năm 1942, vẫn không ai đoán nổi mối liên hệ giữa những con người như thế và những lò nướng có dung tích khổng lồ kia. Chúng định khởi phát bệnh dịch trong đám tù nhân chăng? Đó phải chăng là biện pháp?

Bắt đầu từ đầu máy, Schindler đi dọc một chuỗi hơn hai mươi toa xe, gọi tên Bankier với những khuôn mặt hóng xuống từ ô cửa chấn song cao trên thành toa. May mắn cho Abraham là Oskar không băn khoăn tự hỏi vì sao mình lại gọi tên Bankier, vì sao mình không dừng lại, nghĩ đến chuyện Bankier cũng chỉ có giá trị tương đương mọi cái tên khác bị nhồi lên đoàn tàu Ostbahn. Một người theo thuyết hiện sinh chắc đã bỏ cuộc khi thấy đám đông ở Prokocim, choáng váng trước lời van cầu thống thiết ngang nhau từ mọi cái tên và giọng nói. Nhưng Schindler vốn là người ngây thơ về triết học. Ông biết những người ông biết. Ông biết tên Bankier, “Bankier! Bankier!” ông tiếp tục gọi.

Một viên SS Obersclarführer trẻ chặn ông lại, một chuyên viên vận tải đường sắt từ Lublin. Anh ta hỏi giấy tờ của Schindler. Oskar thấy tay trái anh ta có một danh sách dày cộp - toàn những cái tên.

Công nhân của tôi, Schindler đáp. Công nhân ngành công nghiệp thiết yếu. Quản lý văn phòng của tôi. Thật ngu xuẩn. Tôi có hợp đồng với Tổng cục Quân giới, và các anh đưa đi những người tôi cần để hoàn thành chúng.

Ông không đòi được đâu, anh ta nói. Họ đã vào danh sách rồi. Viên hạ sĩ quan đã có kinh nghiệm rằng danh sách có chung một đích đến cho tất cả.

Oskar hạ giọng xuống, kiểu lầm rầm rắn rỏi quen thuộc, tiếng gầm gừ của một người ưa nói lý lẽ, quan hệ rộng, và còn chưa định viện đến những bạn bè làm lớn. Herr Oberscharführer có biết phải mất bao lâu để đào tạo được chuyên gia thay thế những người trong danh sách không? Ở nhà máy của tôi, Deutsche Email Fabrik, có một xưởng đạn dược dưới sự bảo hộ đặc biệt của tướng Schindler, người cùng họ với tôi. Và không chỉ có các đồng đội của Oberscharführer ở mặt trận Nga bị ảnh hưởng vì sản xuất gián đoạn, mà Tổng cục Quân giới cũng sẽ yêu cầu giải thích.

Anh ta lắc đầu - chỉ là một nhân viên tiếp vận bị quấy rầy. “Những chuyện như này tôi đã nghe qua rồi, thưa ngài.” Nhưng anh ta cũng lo. Oskar nhìn ra điều đó, tiếp tục ghé sát và nói nhẹ nhàng nhưng với sắc thái đe dọa. “Ở địa vị mình tôi không tranh cãi với danh sách,” Oskar nói. “Thượng cấp của anh đâu?”

Anh ta gật đầu chỉ về một sĩ quan SS, một người ngoài ba mươi, lông mày nhíu lại trên cặp kính. “Xin ông cho biết tên, Herr Untersturmführer?” Oskar hỏi, rút trong túi ra một cuốn sổ.

Viên sĩ quan cũng thuyết một tràng về tính thần thánh của bản danh sách. Với y, đó là căn cứ an toàn, hợp lý, duy nhất của toàn bộ vụ vận chuyển người Do Thái và điều động toa xe này. Nhưng Schindler đã gay gắt hơn. Chuyện danh sách tôi đã nghe rồi, ông nói. Cái tôi muốn hỏi là tên của Untersturmführer đây. Ông định sẽ khiếu nại trực tiếp lên Oberführer Scherner, và lên tướng Schindler của Tổng cục Quân giới.

“Schindler?” viên sĩ quan hỏi. Bây giờ y mới nhìn kỹ Oskar. Người này ăn vận như một trùm tư bản, đeo huy hiệu xịn, có người thân cấp tướng. “Tôi dám cam đoan với ông, Herr Unutersturmführer,” giọng Schindler hòa nhã rì rầm, “rằng chỉ trong tuần này ông sẽ có mặt ở miền Nam nước Nga.”

Viên hạ sĩ quan đi trước, Herr Schindler và viên sĩ quan sóng bước theo sau, giữa hàng tù nhân và những toa gia súc đầy người. Đầu máy đã xả khói và người lái tàu đang thò đầu khỏi cabin, ngó xuống đuôi tàu, chờ lệnh xuất phát. Viên sĩ quan báo cho các nhân viên Ostbahn họ gặp trên sân ga tạm dừng. Sau cùng họ đến một toa gần cuối. Có một tá công nhân ở đây với Bankier; họ đã lên tàu cùng nhau, như để đợi cùng được giải thoát. Cửa mở và tất cả nhảy xuống - Bankier và Frankel ở văn phòng; Reich, Leser và những người khác ở nhà máy. Họ kiềm chế, không muốn ai phát hiện ra mình hân hoan vì được giải cứu. Những người còn lại trên xe bắt đầu chuyện trò hoan hỉ, như thể họ may mắn được đi một toa rộng rãi chừng ấy, trong khi bằng từng nét gạch đậm, viên sĩ quan lần lượt xóa tên từng công nhân Emalia khỏi danh sách rồi đề nghị Oskar ký tên xác nhận.

Khi Schindler cảm ơn viên sĩ quan rồi quay lưng bỏ đi với nhóm công nhân, y nắm khuỷu tay Oskar lại. “Thưa ngài,” y nói, “việc này chẳng ảnh hưởng gì đến chúng tôi hết, xin ngài hiểu cho. Một tá này hay tá khác cũng vậy.”

Viên sĩ quan, khi mới gặp Oskar còn nhíu mày, giờ đây tỏ ra bình thản, như thể đã khám phá ra nguyên lý của vấn đề. Ngươi tưởng mười ba gã thợ thiếc nhỏ nhoi của ngươi quan trọng a? Chúng ta sẽ thay mười ba gã thợ thiếc khác, và đánh bại hoàn toàn sự đa cảm của ngươi với chúng. “Chỉ phiền toái vụ danh sách, thế thôi,” viên sĩ quan giải thích.

Bankier bé nhỏ tròn trịa thú nhận cả nhóm đã không lưu tâm đến chuyện xếp hàng nhận Blauschein tại Ngân hàng Tiết kiệm Ba Lan. Schindler, bỗng nhiên gắt gỏng, bảo họ lo cho xong đi. Nhưng đằng sau sự cộc cằn ấy là nỗi kinh sợ với đám đông ở Prokocim, những người, vì muốn tấm dán màu xanh, đứng chờ biểu tượng mới và định đoạt thân phận của họ, những toa gia súc, được đầu máy nặng nề kéo qua trước mắt họ. Giờ thì, toa xe bảo họ, chúng ta đều là súc vật cả.