Một trận chiến lạ lùng và đẫm máu — Sư tử bị chọc giận ngay trong hang ổ — Những cảnh tượng tàn bạo kinh hoàng và nỗi lo sợ cho tương lai.
Chúng tôi đã hỏi thầy giáo hướng dẫn đường đến bãi chiến trường, và sau hai giờ đi bộ thì đến nơi. Đỉnh của một quả đồi trọc là nơi được chọn làm bãi đấu; không giống như phần lớn các hòn đảo khác vốn quen thuộc với lối đánh du kích trong rừng, người dân đảo Mango có thói quen giao chiến trên đất trống. Khi chúng tôi đến, hai bên vẫn chưa bắt đầu cuộc huyết chiến. Chúng tôi bèn rón rén bò thật gần qua những mỏm đá để nép mình theo dõi.
Các chiến binh xếp hàng đối mặt nhau, mỗi bên đứng thành bốn hàng sâu. Hàng đầu tiên mang giáo dài; hàng thứ hai cầm chùy để bảo vệ những người phóng giáo; hàng thứ ba gồm các thanh niên sử dụng nạng đá; và hàng thứ tư là phụ nữ, mang theo những giỏ đá cho người ném cùng gậy gộc và giáo mác để tiếp tế cho các chiến binh. Chẳng bao lâu sau khi chúng tôi đến, cuộc tấn công nổ ra với sự dữ dội tột cùng. Chẳng có chút chiến thuật nào được bày vẽ. Hai khối người hoang dã lao sầm vào nhau và hỗn chiến trong một bãi chiến trường hỗn loạn; và tôi chưa từng thấy một lũ người nào đáng sợ đến thế. Họ đội những chiếc mũ chiến kỳ dị làm từ nhiều vật liệu khác nhau và trang trí bằng lông vũ. Khuôn mặt và thân thể họ được vằn vện để trông gớm ghiếc nhất có thể; và khi họ vung những cây chùy nặng trịch, nhảy nhót, hò hét, gầm rú rồi quật ngã nhau xuống đất, tôi thầm nghĩ chưa bao giờ mình trông thấy con người nào giống ma quỷ đến thế.
Chúng tôi hết sức kinh ngạc trước hành động của những người phụ nữ. Họ trông như những cơn thịnh nộ cuồng nộ, cứ bám sát gót chồng mình để bảo vệ họ. Chúng tôi thấy một người phụ nữ vạm vỡ nọ có chồng đang bị áp đảo và sắp sửa thất thế: chị liền nhấc một hòn đá lớn, ném thẳng vào đầu kẻ thù của chồng và hạ gục hắn xuống đất. Nhưng trận chiến không kéo dài lâu. Phe ở xa chúng tôi hơn bắt đầu chùn bước rồi bị đánh tan tác, để lại mười tám đồng đội nằm chết trên chiến trường. Những kẻ chiến thắng liền đập đầu các xác chết này; rồi theo như chúng tôi được kể lại sau đó, họ lấy một ít óc phết lên lá và đem đến đền thờ để dâng lên các vị thần như một lời thề non hẹn biển về những sinh mạng con người sắp sửa được mang đến đây.
Chúng tôi vội vã quay trở lại ngôi làng theo đạo Thiên Chúa với nỗi buồn sâu sắc khôn nguôi về cuộc tàn sát đẫm máu mà chúng tôi vừa mục sở thị.
Ngày hôm sau, sau khi ăn sáng cùng người bạn là thầy giáo, chúng tôi bắt đầu chuẩn bị thực hiện kế hoạch của mình. Ban đầu, thầy giáo cố gắng khuyên can chúng tôi.
— Các anh không biết đâu, — thầy vừa nói vừa quay sang Jack, — sự nguy hiểm mà các anh phải đối mặt khi liều mình bước vào giữa đám dã nhân hung tợn này lớn nhường nào. Tôi vô cùng thương xót cho tội nghiệp Avatea; nhưng các anh khó lòng cứu được cô ấy đâu, và các anh có thể mất mạng trong chuyến mạo hiểm này đấy.
— Thôi nào, — Jack điềm tĩnh đáp, — tôi không sợ phải hy sinh vì một chính nghĩa đâu.
Thầy giáo mỉm cườián ủi khi nghe vậy, và sau một hồi trò chuyện thêm, thầy đồng ý đi cùng chúng tôi với tư cách là thông dịch viên, với lý do rằng dù Tararo không ưa gì thầy, nhưng từ trước đến nay hắn vẫn đối xử với thầy bằng sự tôn trọng.
Chúng tôi liền xuống chiếc tàu buôn, quyết tâm giương buồm đi vòng quanh đảo và thả neo ngay trước ngôi làng ngoại giáo. Chúng tôi giao việc vận hành tàu cho người bản xứ, hy vọng có thể uy hiếp bọn dã nhân bằng cách khoe khéo khẩu đại bác đồng của mình. Chẳng bao lâu sau, thầy giáo bước lên tàu, và khi chúng tôi nhổ neo ra khơi. Chỉ hai giờ sau, chúng tôi đã làm những vách đá rung chuyển bởi tiếng súng đại bác vang trời được bắn lên như một lời chào, trong khi chúng tôi kéo lá cờ Anh lên đỉnh cột và hạ neo. Sự hỗn loạn trên bờ cho thấy chúng tôi đã gieo rắc nỗi kinh hoàng vào tâm trí những người bản xứ; nhưng thấy chúng tôi không có ý định quấy rối họ, cuối cùng một chiếc xuồng cũng rời bờ và thận trọng chèo về phía chúng tôi. Thầy giáo bước ra, giải thích rằng chúng tôi là bạn và muốn thương lượng với tù trưởng, đồng thời bảo người bản xứ hãy quay về nhắn hắn ra tàu.
Chúng tôi chờ đợi dài cổ và vô cùng sốt ruột để mong nhận được câu trả lời. Trong lúc đó, thầy giáo người bản xứ lại trò chuyện với chúng tôi, kể cho nghe nhiều câu chuyện về sự lan tỏa của phúc âm giữa các hải đảo này; và nhận ra rằng chúng tôi chẳng lấy làm vui mừng cho lắm khi nghe những tin tốt lành như vậy, thầy càng dồn dập hỏi han về đời sống đức tin cá nhân của chúng tôi, đồng thời khuyên nhủ rằng linh hồn chúng tôi chắc chắn cũng đang gặp nguy hiểm lớn không kém gì những kẻ ngoại đạo khốn khổ mà chúng tôi hằng thương xót, nếu chúng tôi chưa tìm thấy sự cứu rỗi nơi Chúa Giê-xu Christ. — Chưa hết, — thầy nói thêm, — nếu các anh rơi vào hoàn cảnh đáng buồn đó, thì trước mặt Chúa, các anh còn tồi tệ hơn cả lũ dã nhân này (xin các bạn trẻ tha lỗi cho tôi khi nói điều này); bởi vì họ chẳng có chút hiểu biết hay ánh sáng nào, cũng chẳng tuyên xưng niềm tin; trong khi trái lại, các anh lại được nuôi dưỡng trong ánh sáng của phúc âm thánh thiện và tự nhận mình là tín đồ Thiên Chúa giáo. Những kẻ dã nhân tội nghiệp này quả thực là kẻ thù của Chúa chúng ta; nhưng các anh, nếu không phải là tín đồ chân chính, thì chính là những kẻ phản bội! —
Tôi phải thú nhận rằng lòng tôi như thắt lại khi thầy giáo nói năng một cách đầy quả quyết như vậy, và tôi chẳng biết phải đáp lại ra sao. Peterkin cũng tỏ vẻ không mấy dễ chịu, và tôi đoán nếu được thì cậu ấy sẵn sàng chuồn ngay cho rồi; nhưng Jack lại tỏ ra vô cùng xúc động, gương mặt vốn dĩ nghiêm nghị của cậu thoáng vẻ đăm chiêu trong lúc cậu đồng tình với những lời của thầy giáo và đặt ra cho thầy nhiều câu hỏi nghiêm túc. Trong khi đó, những người bản xứ trong thủy thủ đoàn của chúng tôi, vì chẳng có việc gì làm nên đã ngồi bệt xuống boong tàu và lôi ra những cuốn sách nhỏ chứa các đoạn Kinh Thánh Tân Ước đã được dịch ra tiếng bản xứ, cùng với sách thánh ca và sách vần. Họ đang say sưa học bài, người thì gào to bảng chữ cái, kẻ thì học thuộc lòng các bài cầu nguyện, trong khi một số người khác cất tiếng hát thánh ca — tất cả đều hoàn toàn phớt lờ sự hiện diện của chúng tôi. Chẳng mấy chốc thầy giáo cũng nhập bọn với họ, và ít phút sau, tất cả cùng nhau đọc một lời cầu nguyện mà sau đó được dịch lại cho chúng tôi nghe, hóa ra đó là một lời khẩn cầu cho sự thành công của chuyến đi và sự cải đạo của những kẻ ngoại giáo.
Trong lúc chúng tôi đang bận rộn như vậy, một chiếc xuồng từ bờ chèo ra và mấy gã dã nhân nhảy lên boong tàu. Một tên trong số đó tiến đến chỗ thầy giáo và thông báo rằng hôm nay Tararo không thể ra tàu được, vì hắn đang bận tiến hành một số nghi lễ tôn giáo trước các vị thần mà tuyệt đối không thể hoãn lại. Hắn cũng đang bận tiếp một vị tù trưởng thân thiện chuẩn bị rời đảo, và do đó kính xin thầy giáo cùng các bạn của thầy hãy lên bờ để đến thăm hắn. Nghe vậy, thầy giáo đáp lời rằng chúng tôi sẽ lên bờ ngay lập tức.
— Nào các bạn, — Jack nói khi chúng tôi chuẩn bị bước xuống chiếc xuồng nhỏ, — tôi sẽ không mang theo bất kỳ thứ vũ khí nào cả, và tôi cũng khuyên các bạn đừng mang theo gì hết. Chúng ta hoàn toàn nằm trong quyền kiểm soát của những kẻ dã nhân này, và điều tối đa chúng ta có thể làm nếu chúng bị tấn công chỉ là tiêu diệt vài tên trước khi chính chúng ta bị áp đảo. Tôi nghĩ cơ hội thành công duy nhất của chúng ta nằm ở sự ôn hòa. Các cậu có nghĩ vậy không? —
Tôi vui vẻ đồng tình với điều này, còn Peterkin đáp lại bằng cách đặt phắt xuống một khẩu súng thần công miệng loe cỡ lớn và cởi phăng một cặp súng lục yên ngựa khổng lồ mà cậu ta từng định dùng để uy hiếp người bản xứ! Sau đó, chúng tôi nhảy xuống thuyền và chèo vào bờ.
Khi đến bãi biển, chúng tôi được chào đón bởi một đám đông dã nhân trần truồng gào thét những lời chào thô lỗ, rồi dẫn chúng tôi đến một ngôi nhà hoặc cái lều lớn, nơi một con lợn quay cùng đủ loại rau củ đã được chuẩn bị sẵn sàng. Sau khi thưởng thức xong bữa ăn, thầy giáo ngỏ ý muốn được dẫn đến gặp tù trưởng; nhưng có vẻ họ hơi do dự, và sau khi xì xào bàn tán với nhau, một gã bước lên và nói chuyện với thầy giáo.
— Hắn nói gì vậy? — Jack hỏi khi tên dã nhân vừa dứt lời.
— Hắn bảo rằng vị tù trưởng chuẩn bị đến đền thờ vị thần của mình và hiện chưa thể gặp chúng ta; thế nên bạn tôi ạ, chúng ta phải kiên nhẫn thôi. —
— Thôi được, — Jack đứng phắt dậy kêu lên, — nếu hắn không chịu đến gặp tôi, thì tôi sẽ tự mình đi gặp hắn. Hơn nữa, tôi rất muốn tận mắt chứng kiến những nghi thức của bọn chúng tại cái đền thờ này. Cậu có đi cùng tôi không, bạn tôi? —
— Tôi không thể, — thầy giáo vừa lắc đầu vừa đáp, — tôi không được phép đến các đền thờ ngoại giáo và chứng kiến những nghi lễ phi nhân tính của họ, trừ khi là để lên án sự độc ác và ngu muội của chúng. —
— Rất tốt, — Jack đáp lại, — vậy thì tôi sẽ đi một mình, vì tôi không thể lên án việc làm của họ cho đến khi tận mắt chứng kiến chúng. —
Jack đứng dậy, và chúng tôi, vốn đã quyết định đi cùng, liền bám theo cậu đi qua những lùm cây chuối để lên một gò đất nằm ngay sau ngôi làng. Trên đỉnh gò là ngôi đền Buré, sừng sững dưới bóng râm u ám của một cụm cây gỗ sắt. Khi đi qua ngôi làng, tôi lại một lần nữa không khỏi so sánh những túp lều thô sơ cùng cư dân mình trần như nhộng trông như dã thú của nơi đây với cư dân của ngôi làng theo đạo Thiên Chúa — những người, mượn theo lời văn trong Kinh Thánh của thầy giáo, giờ đây đã “mặc quần áo tử tế và có đầu óc minh mẫn.”
Khi chúng tôi rẽ vào một con đường lớn dẫn lên đồi, tiếng hò hét của một đoàn người từ phía sau đang tiến đến đã chặn bước chân chúng tôi lại. Chúng tôi nép mình vào bụi rậm để chờ họ đi qua, và khi họ đến gần, chúng tôi nhận ra đó là một đám rước của người bản xứ. Nhiều kẻ trong số họ đang nhảy múa và làm những điệu bộ cuồng loạn nhất. Trông họ cực kỳ gớm ghiếc bởi những lớp sơn đen, đỏ và vàng vằn vện khắp mặt và cơ thể trần truồng. Đi ở giữa là một nhóm đàn ông khiêng ba hoặc bốn tấm ván, trên đó có hàng chục người đang ngồi thành hàng. Tôi vô thức rùng mình khi nhớ lại cảnh hiến tế người ở đảo Emo, và sợ hãi quay sang nhìn Jack rồi cất lời: —
— Ôi Jack! Tớ có một nỗi sợ khủng khiếp rằng họ sắp sửa thực hiện những hành vi tàn bạo lên những con người khốn khổ này. Tốt hơn là chúng ta đừng đến đền thờ nữa. Chúng ta sẽ chỉ thêm hoảng sợ mà chẳng thể làm được gì tốt đẹp đâu, vì tớ sợ họ sắp giết những người đó rồi. —
Khuôn mặt Jack thoáng hiện vẻ thương cảm sâu sắc khi cậu nhỏ giọng đáp: — Đừng sợ, Ralph; những nỗi thống khổ của mấy tội nghiệp này đã chấm dứt từ lâu rồi. —
Tôi giật mình quay lại khi nghe cậu nói, và liếc nhìn những người đàn ông lúc này đã đến sát nơi chúng tôi đứng, mới nhận ra rằng tất cả họ đều đã chết. Họ bị trói chặt bằng thừng trong tư thế ngồi trên các tấm ván, và khi họ cúi những tròng mắt không còn ánh nhìn cùng những cái miệng nhe răng cười nhăn nhở xuống đám đông đang nhảy múa bên dưới, trông họ như thể đang cười nhạo một cách ma quái trước sự bất lực hoàn toàn của kẻ thù trong việc làm tổn thương họ nữa. Sau này chúng tôi mới biết rằng đây chính là những người đã tử trận trong cuộc giao tranh ngày hôm qua, và giờ đang trên đường được đưa đến để dâng hiến cho các vị thần trước, rồi sau đó sẽ bị ăn thịt. Đi phía sau họ là hai người đàn ông đang kẹp ở giữa một kẻ thứ ba có đôi tay bị trói quặt ra sau lưng. Hắn bước đi với những bước chân vững chắc, trên mặt mang vẻ thờ ở hoàn toàn khi họ áp giải hắn đi; khiến chúng tôi kết luận rằng đây hẳn là một tên tội phạm sắp phải chịu một hình phạt nhẹ nhàng nào đó cho lỗi lầm của mình. Đoạt hậu đám rước là một đám đông phụ nữ và trẻ em đang hò hét, chúng tôi liền hòa vào họ và bước theo đến đền thờ.
Chỉ vài phút sau là chúng tôi đến nơi. Ngôi đền là một tòa nhà cao hình tròn, mở toang một bên. Xung quanh đền vương vãi những đống xương người và đầu lâu. Ngồi trên chiếc bàn bên trong là vị thầy tế, một người đàn ông lớn tuổi với bộ râu dài bạc trắng. Ông ta ngồi trên một chiếc ghế đẩu, trước mặt bày la liệt nhiều con dao làm bằng gỗ, xương và các mảnh vót từ tre, thứ dụng cụ mà ông dùng để thực hiện công việc mổ xẻ các thây ma. Sâu bên trong là vô số vật phẩm đã được dâng cúng cho thần linh, trong đó có rất nhiều giáo mác và chùy chiến. Tôi nhận ra trong số những cây chùy ấy có vài cái hãy còn dính cả răng người, dấu tích từ những nạn nhân bị đập vỡ miệng bằng chùy.
Ngay trước ngôi đền này, những xác chết được quét sơn son và nhọ nồi được sắp xếp trong tư thế ngồi. Một gã được gọi là “dan-vosa” (hùng biện gia) bước lên, đặt tay lên đầu họ và bắt đầu quở trách, có vẻ như với một giọng điệu đùa cợt thấp thoáng. Chúng tôi chẳng hiểu hắn nói gì, nhưng khi hắn tiếp tục, giọng hắn ngày càng hăng hái hơn, cuối cùng hắn thét lên với tất cả sức lực của lồng ngực và kết thúc bằng hành động đá ngã lăn các xác chết rồi cắm cổ chạy đi, giữa những tiếng hò hét và tràng cười vang dội của đám đông lúc này đã ùa lên phía trước. Túm lấy các xác chết bằng chân, bằng tay hoặc bằng mái tóc, họ lôi chúng qua những gốc cây, hòn đá và những vũng bùn lầy cho đến khi kiệt sức. Các xác chết sau đó được mang trở lại đền thờ để thầy tế mổ xẻ, rồi cuối cùng được khiêng ra ngoài để đem nướng.
Ngay cạnh đền thờ, một đống lửa lớn đã được nhóm lên, trong đó những hòn đá được nung cho đỏ rực. Khi đã sẵn sàng, chúng được rải đều trên mặt đất, và một lớp lá dày được phủ lên trên để giảm bớt hơi nóng. Trên cái “lovo” (lò nướng) này, những xác chết sau đó được đặt lên, phủ kín lại và để cho chín.
Lúc này, đám đông bắt đầu hò hét kinh hoàng chạy về phía một ngọn đồi hoặc gò đất gần đó, nơi chúng tôi nhìn thấy bộ khung của một ngôi nhà đang nằm sẵn sàng để được dựng lên. Cảm giác buồn nôn vì kinh hãi, nhưng lại bị thôi thúc bởi sự tò mò, chúng tôi cứ thế loạng choạng bước theo họ theo phản xạ tự nhiên, hầu như chẳng biết mình đang đi đâu hay làm gì, và mang trong lòng cảm giác như mọi thứ mình đang chứng kiến chỉ là một cơn ác mộng kinh hoàng.
Khi đến nơi, chúng tôi thấy đám đông đang tụ tập đông nghịt quanh một khu vực nào đó. Chúng tôi chen lên phía trước và nhìn rõ những gì họ đang làm. Một thanh dầm hoặc cột gỗ lớn nằm trên mặt đất, bên cạnh các bộ phận khác của khung nhà, và ngay sát đầu của nó là một cái hố sâu khoảng bảy foot và rộng hơn hai foot. Trong lúc chúng tôi đang quan sát, kẻ mà ban nãy chúng tôi thấy bị trói tay đã được áp giải vào vòng tròn. Tay hắn lúc này đã được cởi trói, nhưng chân thì vẫn bị buông thõng chặt vào nhau. Chiếc cột nhà sau đó được đặt vào hố, và tên tội phạm được nhét vào đứng bên cạnh nó. Đầu hắn nằm sâu bên dưới miệng hố một khoảng khá xa, và đôi tay hắn thì ôm chặt lấy cột nhà. Đất bắt đầu được xúc xuống cho đến khi lấp kín mọi thứ và nện chặt xuống; và theo như sau này chúng tôi được kể lại, đây là một nghi lễ thường được thực hiện trong lễ khánh thành đền thờ mới, hoặc khi dựng nhà cho một tù trưởng!
— Nào, đi thôi, — Jack kêu lên khi chứng kiến thảm kịch kinh hoàng này, — chúng ta đã thấy đủ rồi, đủ lắm rồi, vượt quá mức đủ rồi! Đi thôi! —
Gương mặt Jack tái mét và hốc hác khi chúng tôi vội vã quay lại để hội ngộ với thầy giáo, và tôi chắc chắn rằng cậu đang vô cùng lo lắng khi nghĩ đến số lượng đông đảo cùng sự hung tợn của lũ dã nhân, cũng như sự yếu ớt của vài thứ vũ khí trong tay chúng tôi — tuy thực sự có lòng muốn thử sức, nhưng lại hoàn toàn bất lực trong việc giải cứu Avatea khỏi tay những kẻ nhẫn tâm này.