CÙNG NGÀY

HAI BIẾN CỐ không có gì liên quan với nhau - cái chết của con trai Fyodor và vụ giết bé gái này - không thể nào. Chúng xảy ra cách nhau hàng trăm ki lô mét. Đây là một sự mỉa mai ác ý, không gì hơn. Nhưng Leo đã sai khi bác bỏ những cáo buộc của Fyodor. Đây là một đứa trẻ bị giết như Fyodor đã mô tả. Một chuyện như vậy là có thể xảy ra. Giờ không còn cách nào để biết điều gì đã thực sự xảy ra với đứa con trai của Fyodor, bé Arkady, bởi Leo đã không thèm kiểm tra thi thể đứa bé. Có lẽ cái chết kia là một tai nạn. Hoặc có lẽ sự việc đã bị che đậy. Nếu là che đậy thì Leo đã làm công cụ thực hiện một vụ bưng bít. Gã đã làm không chút nghi ngờ - mà còn nhạo báng, áp bức, và cuối cùng là đe dọa một gia đình đang đau khổ.

Chỉ huy Nesterov nói thẳng thắn về chi tiết của vụ giết người này, không gọi nó bằng tên khác mà chỉ - án mạng - và không tỏ ý muốn mô tả nó là cái gì khác ngoài tội ác dã man khủng khiếp. Sự thẳng thắn của anh ta khiến Leo lo ngại. Làm sao anh ta lại lạnh lùng như vậy? Số liệu hằng năm của đơn vị anh ta phải phù hợp với công thức xác định trước: tỉ lệ tội phạm giảm, hài hòa xã hội tăng. Mặc dù thị trấn này đã trải qua sự tăng vọt về dân số, tám mươi ngàn lao động bị cưỡng bức dồn về đây, tội phạm hẳn phải giảm vì lý thuyết chỉ ra rằng càng nhiều việc làm, sự công bằng tăng lên, bóc lột càng giảm đi.

Nạn nhân tên Larisa Petrova, người ta tìm thấy cô bé bốn ngày trước, trong rừng, cách không xa nhà ga. Chi tiết liên quan đến vụ phát hiện thi thể này rất mơ hồ và khi Leo nhấn mạnh vấn đề này, Nesterov dường như muốn gạt đi. Tất cả những gì Leo có thể thu thập được là một cái xác được phát hiện do một cặp trai gái say quá và chui vào rừng để dan díu. Họ vấp phải xác cô bé nằm trên tuyết đã vài tháng, thi thể được bảo quản hoàn hảo dưới trời lạnh băng. Cô bé là học sinh, chừng mười bốn tuổi. Dân quân biết cô bé. Cô bé nổi tiếng vì có quan hệ tình dục bừa bãi không chỉ với bạn trai cùng tuổi, mà với cả người lớn tuổi hơn; có thể mua chuộc cô bé chỉ với chai vodka một lít. Larisa đã cãi cọ với mẹ vào ngày cô bé mất tích. Sự vắng mặt của cô bé chẳng làm ai bận tâm; cô bé đã dọa sẽ bỏ nhà đi và dường như đã làm đúng như đã nói. Không ai đi tìm cô bé. Theo Nesterov, cha mẹ cô bé là những người được kính trọng trong cộng đồng. Cha cô bé là kế toán ở nhà máy lắp ráp. Họ xấu hổ về con gái mình và không muốn liên quan gì đến việc điều tra cả, chuyện này được giữ bí mật, không bị che giấu, nhưng cũng không được công khai. Cha mẹ cô bé đồng ý không tổ chức đám tang cho con mình và sẵn sàng vờ như cô bé chỉ mất tích. Không cần phần lớn cộng đồng phải biết. Chỉ một ít người ngoài giới dân quân biết về vụ giết người. Những người đó, gồm cả cặp trai gái đã phát hiện ra thi thể, đã hiểu rõ hậu quả nếu nói ra. Vấn đề kết thúc nhanh chóng bởi họ đã bắt giam một người.

Leo nhận thấy rằng dân quân chỉ có thể điều tra sau khi một vụ án hình sự đã được khởi tố và một vụ án hình sự chỉ được khởi tố nếu chắc chắn kết thúc thành công. Không kết tội được nghi can là điều không chấp nhận được và hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Đưa vụ án ra tòa chỉ có nghĩa một điều: nghi can có tội. Nếu một vụ khó, phức tạp, và mập mờ thì đơn giản là không nên khởi tố. Việc Nesterov và cấp dưới của anh ta điềm nhiên thế này chỉ có thể là họ tin đã bắt đúng người. Công việc của họ đã xong. Công việc vắt óc điều tra, trình bày chứng cư, thẩm vấn và cuối cùng là truy tố, là trách nhiệm của đội điều tra nhà nước, viện kiểm sát và đội ngũ sledovatyel, luật sư. Người ta không đề nghị Leo trợ giúp: gã được dẫn đi xem một vòng và nên tỏ ra kinh ngạc trước hiệu quả của họ.

Phòng giam nhỏ hẹp, và không một chút thay đổi sáng tạo nào đặc thù như phòng giam ở Lubyanka. Những bức tường bê tông, sàn bê tông. Nghi can ngồi, tay bị còng đằng sau. Nó còn trẻ, có lẽ khoảng mười sáu mười bảy, thân hình vạm vỡ người lớn nhưng khuôn mặt còn trẻ con. Mắt nó dường như vẩn vơ không mục đích. Dường như nó không sợ sệt. Nó bình tĩnh mặc dù không theo kiểu khôn ngoan và không cho thấy dấu hiệu bị đánh đập. Tất nhiên có nhiều cách gây thương tích mà không để lại dấu vết, nhưng linh tính Leo mách bảo nó không bị thương.

Nesterov chỉ vào nghi can:

- Đây là Varlam Babinich.

Nghe tên mình, cậu bé nhìn chằm chằm Nesterov như chó nhìn chủ. Nesterov nói tiếp:

- Chúng tôi tìm thấy nó giữ một lọn tóc của Larisa. Nó có tiền sử bám theo Larisa - đi quanh nhà cô bé, gạ gẫm cô bé trên đường. Mẹ Larisa nhớ đã gặp nó mấy lần. Bà ta nhớ con gái mình hay kêu ca về nó. Nó từng cố sờ lên tóc cô bé.

Nesterov quay sang nghi can, nói chậm rãi:

- Varlam, cho các chú biết chuyện gì đã xảy ra, cho chúng ta biết làm thế nào cháu có lọn tóc của bạn ấy.

- Cháu đã cắt. Là lỗi của cháu.

- Hãy nói với người này tại sao cháu giết bạn ấy.

- Cháu thích tóc bạn ấy. Cháu muốn nó. Cháu có một cuốn sách màu vàng, một chiếc áo vàng, một hộp sắt vàng, và một ít tóc vàng. Đó là lý do cháu cắt bạn ấy. Cháu xin lỗi. Cháu không nên làm thế. Bao giờ thì cháu được cái chăn?

- Chuyện đó nói sau.

Leo xen vào:

- Cái chăn nào?

- Cách đây hai ngày, nó bắt cóc một đứa bé. Đứa bé được quấn trong chăn màu vàng. Nó bị ám ảnh với màu vàng. Thật may là đứa bé không sao. Tuy nhiên, nó không hiểu thế nào là đúng sai. Nó làm bất cứ điều gì nó thích mà không cần biết hậu quả.

Nesterov lại gần nghi can:

- Khi chú thấy tóc Larisa trong sách của cháu, sao cháu lại nghĩ mình gặp rắc rối? Hãy nói cho người này nghe điều cháu đã nói với chú.

- Bạn ấy không thích cháu, bạn ấy cứ đuổi cháu đi nhưng cháu muốn tóc bạn ấy. Cháu rất muốn. Và khi cháu cắt tóc bạn ấy, bạn ấy không nói gì hết.

Nesterov quay sang Leo, đề nghị gã đặt câu hỏi.

- Cậu có hỏi gì không?

Gã nên làm gì đây? Leo nghĩ một lúc trước khi hỏi:

- Sao cháu nhét đất vào miệng bạn ấy?

Varlam không trả lời ngay. Nó như bối rối:

- Đúng rồi, có gì đó trong miệng bạn ấy. Cháu nhớ rồi. Đừng đánh cháu.

Nesterov trả lời:

- Sẽ không ai đánh cháu cả, cháu trả lời đi.

- Cháu không biết. Cháu quên rồi. Có đất trong miệng bạn ấy, đúng thế.

Leo tiếp tục:

- Hãy giải thích chuyện xảy ra khi cháu giết bạn ấy.

- Cháu đã cắt bạn ấy.

- Cháu cắt bạn ấy hay cắt tóc bạn ấy?

- Cháu xin lỗi, cháu cắt bạn ấy.

- Nghe chú cho rõ này. Cháu cắt người bạn ấy hay cắt tóc bạn ấy?

- Cháu nhìn thấy bạn ấy và cắt bạn ấy. Lẽ ra cháu nên nói cho ai đó nhưng cháu sợ. Cháu không muốn gặp rắc rối.

Varlam òa ra khóc:

- Cháu gặp rắc rối lắm rồi. Cháu xin lỗi. Cháu chỉ muốn tóc của bạn ấy.

Nesterov bước lên:

- Lúc này thế là đủ rồi.

Với những lời trấn an đó, Varlam nín khóc. Nó bình tĩnh trở lại. Nhìn khuôn mặt nó thì không thể nào nói đây là một kẻ âm mưu giết người.

Leo và Nesterov bước ra hành lang. Nesterov đóng cửa phòng giam:

- Chúng tôi có bằng chứng nó có mặt tại hiện trường tội phạm. Dấu vết trên tuyết khớp với dấu ủng của nó. Cậu có biết nó ở trong intemat? Nó là một thằng khờ.

Giờ Leo hiểu ra sự bạo dạn của Nesterov khi nói thẳng về án mạng này. Họ có nghi can là kẻ rối loạn thần kinh. Nó là kẻ bất thường. Nesterov nói thêm:

- Cậu không nên vì thế mà nghĩ rằng nó không có khả năng bạo lực. Nó thừa nhận đã giết cô bé. Nó có động cơ, một động cơ không thích hợp, nhưng vẫn là một động cơ. Nó muốn một thứ nó không thể có - tóc vàng của cô bé. Nó có tiền sử thực hiện hành vi phạm tội khi nó không thể có được cái nó muốn: trộm cắp, bắt cóc. Giờ nó chuyển sang giết người. Đối với nó, giết Larisa không khác với bắt cóc một đứa bé. Ý thức đạo đức của nó còn kém. Buồn thay. Lẽ ra phải nhốt tù nó từ lâu rồi. Giờ đây là vấn đề của sledovatyel.

Leo đã hiểu. Việc điều tra đã kết thúc. Cậu bé này sẽ chết.