RAISA NHÌN LEO đập gót ủng vào nhau. Những mẩu tuyết bẩn rơi ra sàn. Gã nhìn xuống, không biết cô đang ở trong phòng. Cô thấy sự thất vọng của gã thật khó mà chịu đựng. Gã đã tin, thật lòng tin, rằng cuộc điều tra của gã mở ra một cơ hội. Gã đã đặt hy vọng vào một giấc mơ hão huyền về chuộc tội: hành động công lý cuối cùng. Đấy là ý tưởng mà cô đã nhạo báng vào đêm hôm đó ở trong rừng. Nhưng nó còn bị nhạo báng tàn nhẫn hơn nhiều bởi sự xoay chuyển tình hình. Trong khi theo đuổi công lý, gã đã gây ra sự kinh hoàng. Trong quá trình truy tìm kẻ giết người, một trăm năm mươi người đàn ông có thể sẽ mất mạng, nếu không theo nghĩa đen thì ở một mức độ khác - họ sẽ mất gia đình, mái ấm. Và cô nhận ra, khi thấy đôi vai thõng xuống và khuôn mặt gầy rộc đi của chồng mình, rằng gã chưa bao giờ làm gì mà không tin vào điều đó. Không một chút hoài nghi hay toan tính ở gã. Nếu điều này đúng thì hẳn gã cũng tin vào hôn nhân của họ: hẳn gã tin rằng nó được xây dựng trên tình yêu. Dần dần, tất cả mọi sự tưởng tượng gã dựng lên đã tan tác. Raisa thấy ghen tị với gã. Thậm chí bây giờ, thậm chí sau tất cả những gì xảy ra, gã vẫn còn hy vọng được. Gã vẫn muốn tin vào điều gì đó. Cô bước đến, ngồi bên cạnh gã trên giường. Ngập ngừng, cô cầm tay gã. Gã ngạc nhiên nhìn cô nhưng không nói gì, đón lấy cử chỉ đó. Rồi họ cùng nhìn tuyết bắt đầu tan.

30 THÁNG BA

TRẠI MỒ CÔI 80 là tòa nhà gạch năm tầng với hàng chữ sơn trắng phai màu bên hông: LAO ĐỘNG CHĂM CHỈ TUỔI THỌ TĂNG LÊN. Trên mái nhà có một dãy dài những ống khói. Trại mồ côi trước đây là một nhà máy nhỏ. Giẻ rách bẩn thỉu treo khắp các cửa sổ song chắn nên rất khó nhìn vào bên trong. Leo gõ cửa. Không ai trả lời. Gả thử vặn núm cửa. Cửa khóa. Gã đến cửa sổ, gõ lên mặt kính. Mấy miếng giẻ vén ra. Khuôn mặt một cô bé xuất hiện chừng hơn một giây, sự xuất hiện của một cái bẩn thỉu, trước khi mớ giẻ đổ về chỗ cũ.

Đi cùng Leo là Moiseyev, gã dân quân mà Leo cho là chỉ nhỉnh hơn kẻ côn đồ mặc quân phục một chút.

Sau khi chờ một lúc lâu, cánh cửa mở ra. Một ông già cầm chùm chìa khóa đồng nhìn chằm chằm hai người. Thấy đồng phục của họ, vẻ mặt ông ta biến từ bực dọc sang nể trọng. Ông ta hơi cúi đầu:

- Tôi có thể làm gì cho các anh?

- Chúng tôi đến vì một cậu bé bị giết.

Phòng lớn của trại trẻ từng là sàn nhà máy. Toàn bộ máy móc đã được dọn đi và nó được chuyển thành phòng ăn, không phải bằng cách thêm bàn ghế, vì chẳng có cái nào cả, mà là vì khắp sàn nhà đầy lũ trẻ đang ngồi khoanh chân, tựa vào nhau và đang cố để ăn. Mỗi đứa ôm chặt một cái bát gỗ đựng thứ có vẻ như là xúp cải bắp lõng bõng. Tuy nhiên, dường như chỉ những đứa lớn nhất mới có thìa: Những đứa còn lại ngồi chờ thìa hoặc húp ngay trong bát. Khi một đứa ăn xong, nó liếm thìa từ đầu đến cán rồi mới đưa cho đứa bên cạnh.

Đây là kinh nghiệm đầu tiên của Leo về một trại trẻ mồ côi. Gã bước lại gần, quan sát căn phòng. Thật khó đoán được có bao nhiêu đứa - hai trăm, ba trăm - tuổi từ bốn đến mười bốn. Không đứa nào thèm để ý đến Leo: chúng còn mải ăn hoặc nhìn đứa bên cạnh, chờ lấy thìa. Không ai nói gì. Âm thanh duy nhất nghe được là tiếng vét trong bát và tiếng húp xì xụp. Leo quay sang ông già:

- Ông là giám đốc cơ sở này?

Văn phòng giám đốc ở tầng hai, quay mặt về phía sàn nhà máy đầy lũ trẻ, giống như thể chúng được sản xuất hàng loạt. Trong văn phòng, có vài cậu thanh thiếu niên, lớn tuổi hơn những đứa dưới tầng. Chúng đang chơi bài trên bàn giám đốc. Ông giám đốc vỗ tay:

- Thôi nào, về chơi tiếp trong phòng các cháu đi.

Mấy thằng bé nhìn Leo và Moiseyev. Leo chỉ có thể cho rằng sự tức giận của chúng là vì bị bảo phải làm gì. Chúng có đôi mắt khôn ngoan, già trước tuổi. Không nói gì, chúng đồng loạt cử động, như một đàn chó hoang, nhặt bài lên, những que diêm - dùng để sát phạt - rồi đi ra.

Khi chúng đi rồi, ông giám đốc rót cho mình một ly rượu và ra dấu cho Leo và Moiseyev ngồi xuống. Moiseyev ngồi xuống. Leo vẫn đứng, quan sát căn phòng. Có một chiếc tủ đơn đựng hồ sơ bằng kim loại. Ngăn dưới cùng có một vết lõm do một cú đá. Ngăn trên cùng hé mở và những tài liệu nhàu nát lòi ra tứ phía:

- Có một cậu bé bị giết trong rừng. Ông đã nghe chuyện này chưa?

- Một vài dân quân khác đã đến đây cho tôi xem mấy bức ảnh cậu bé, hỏi tôi có biết nó là ai không. Tôi e là không.

- Nhưng ông không thể biết chắc liệu ông có mất đứa bé nào không sao?

Ông giám đốc gãi tai:

- Chúng tôi có bốn người trông coi chừng ba trăm đứa. Bọn trẻ đến rồi đi. Bao giờ cũng có những đứa mới. Các anh phải thứ lỗi cho tôi vì lơ là chuyện giấy tờ chứ.

- Có đứa nào trong cơ sở này bán dâm không?

- Những đứa lớn làm bất cứ điều gì chúng muốn. Tôi không thể theo dõi chúng được. Chúng có say không ư? Có. Chúng có bán dâm không ư? Rất có thể, mặc dù tôi không cho phép điều đó nhưng tôi cũng không dính dáng gì đến chuyện này, và tôi chắc chắn không trục lợi từ chuyện đó. Công việc của tôi là đảm bảo cho chúng có cái ăn và chỗ ngủ. Và xét nguồn lực của mình, tôi đã làm rất tốt. Tôi nói vậy không phải mong được khen ngợi.

Ông giám đốc đưa họ lên tầng trên, đến chỗ ngủ. Khi họ đi qua phòng tắm, ông ta nói:

- Anh nghĩ rằng tôi thờ ơ với quyền lợi của bọn trẻ? Không đâu, tôi đã cố hết sức. Tôi đảm bảo chúng tắm hằng tuần, tôi bảo đảm chúng cắt tóc và bắt chấy rận hằng tháng. Tôi luộc hết quần áo cho chúng. Tôi không để trại trẻ này có chấy rận. Các anh cứ đến bất kỳ trại trẻ nào khác thì sẽ thấy tóc bọn trẻ nhung nhúc những chấy, lông mày chúng đầy những rận. Thật ghê tởm. Ở đây thì không. Không phải vì thế mà chúng cảm ơn tôi.

- Chúng tôi có thể nói chuyện riêng với bọn trẻ được không? Có lẽ chúng ngại khi ông có mặt.

Ông giám đốc cười:

- Chúng không sợ tôi đâu. Nhưng tất nhiên rồi...

Ông ta chỉ về lượt cầu thang:

- Mấy đứa lớn sống ở tầng trên cùng. Trên đấy như lãnh địa riêng của chúng.

Phòng ngủ tầng trên, lọt thỏm dưới mái nhà, không có giường, chỉ có vài tấm nệm mỏng trên sàn. Những đứa lớn rõ ràng ăn trưa lúc nào chúng muốn; chắc chắn chúng đã ăn và lấy phần thức ăn ngon nhất.

Leo bước vào phòng đầu tiên ở đầu cầu thang. Gã bắt gặp một cô bé nấp sau cửa và thấy ánh kim loại. Cô bé thủ sẵn một con dao. Thấy đồng phục của gã, cô bé giấu đi, lưỡi dao biến mất trong nếp váy.

- Chúng cháu nghĩ các chú là bọn con trai kia. Chúng không được vào đây.

Ước chừng có hai mươi cô bé, tuổi từ mười bốn đến mười sáu, nhìn chằm chằm Leo, mặt đanh lại. Trong đầu Leo dội lại lời hứa với Anatoly Brodsky rằng hai đứa bé được an toàn dưới sự chăm sóc của một trại trẻ ở Mátxcơva. Đó là một cam đoan hợm hĩnh, rỗng tuếch. Giờ Leo đã hiểu. Brodsky nói đúng. Hai cô bé kia sẽ sống tốt hơn nếu chúng tự xoay xở, chăm sóc lẫn nhau.

- Các cậu bé ngủ ở đâu?

Những đứa con trai lớn tuổi, vài đứa đã ở trong phòng giám đốc, đã túm tụm ở cuối phòng của chúng mà chờ, nghĩ là họ sẽ đến. Leo vào phòng và quỳ xuống, đặt một album ảnh trên sàn trước mặt chúng:

- Chú muốn các cháu nhìn những tấm ảnh này, rồi nói cho chú xem có ai trong những người này đã từng tiếp cận các cháu, cho các cháu tiền để có quan hệ tình dục.

Không đứa nào động đậy hay tỏ ý rằng giả thiết của gã là đúng:

- Các cháu không làm gì sai cả. Các chú cần các cháu giúp.

Leo mở album, từ từ lật các trang ảnh. Gã lật hết. Bọn trẻ nhìn các bức ảnh nhưng không phản ứng gì. Gã lật lại. Vẫn không có phản ứng nào từ mấy cậu bé. Gã định gấp album lại thì một cậu bé đứng ở sau giơ tay ra chỉ vào một bức ảnh.

- Người này đã đề nghị với cháu à?

- Trả tiền cho cháu.

- Ông ta trả tiền cho cháu?

- Không, chú trả tiền cho cháu rồi cháu sẽ nói. Leo và Moiseyev chung tiền, cho cậu bé ba rúp. Cậu bé lật album, dừng lại ở một trang và chỉ vào một trong những bức ảnh: - Người này trông giống người đấy.

- Vậy không phải người này?

- Không, nhưng giống.

- Cháu biết tên ông ta không?

- Không.

- Cháu có thể nói gì đó về ông ta không?

- Đưa cháu tiền.

Moiseyev lắc đầu, không chịu trả thêm:

- Chúng ta có thể bắt cháu vì trục lợi. Chặn ngay lời đe dọa, Leo lấy ra số tiền còn lại của gã, đưa nó cho đứa bé. - Chú còn chừng này thôi.

- Ông ta làm trong bệnh viện.

CÙNG NGÀY

LEO RÚT SÚNG RA. Họ đang ở tầng trên cùng chung cư số 7: căn hộ 14 ở cuối hành lang. Họ được nhân viên bệnh viện cho địa chỉ này. Kẻ bị tình nghi cáo ốm và đã nghỉ một tuần, khoảng thời gian ấy nghĩa là, nếu tất cả nhân viên MGB không bận rộn việc thẩm vấn, anh ta chắc chắn đã bị nghi vấn rồi. Hóa ra ngày đầu nghỉ ốm của anh ta trùng với làn sóng bắt bớ đầu tiên đối với cộng đồng đồng tính của thị trấn.

Leo gõ cửa. Không có tiếng trả lời. Gã gọi to, xưng tên và nghề nghiệp. Không có ai trả lời. Moiseyev giơ ủng, sẵn sàng đạp ổ khóa. Cánh cửa mở ra.

Thấy súng chĩa vào mình, bác sĩ Tyapkin giơ tay và lùi lại. Leo gần như không nhận ra anh ta. Đây chính là người đã giúp gã kiểm tra thi thể cô bé, vị bác sĩ uy tín bị thuyên chuyển từ Mátxcơva về đây. Tóc và mắt anh ta hoang dại. Anh ta sụt cân. Quần áo nhàu nhĩ. Leo đã gặp nhiều người bị suy nhược vì lo lắng; gã đã thấy cơ bắp mất đi hình dạng và sức mạnh như thể bị nỗi sợ gặm nhấm.

Leo dùng chân đẩy cửa mở ra, quan sát căn hộ.

- Anh ở một mình?

- Con trai út tôi ở đây. Nhưng cháu đang ngủ.

- Nó bao nhiêu tuổi.

- Bốn tháng.

Moiseyev bước vào, đập báng súng lên mũi Tyapkin. Tyapkin khuỵu xuống, máu chảy vào bàn tay bụm lại. Moiseyev, cấp cao hơn, ra lệnh cho Leo:

- Khám xét ông ta.

Moiseyev bắt đầu khám xét căn hộ. Leo cúi xuống, giúp Tyapkin đứng lên, đưa anh ta vào bếp và đỡ anh ta ngồi xuống ghế.

- Vợ anh đâu?

- Đi mua đồ ăn... cô ấy sẽ về ngay thôi.

- Bệnh viện bảo anh bị ốm.

- Đúng vậy, ở mức độ nào đấy. Tôi nghe về vụ bắt bớ. Tôi biết chỉ là vấn đề thời gian trước khi các anh tìm đến đây.

- Cho tôi biết chuyện gì xảy ra.

- Tôi đã điên rồ, không còn lời giải thích nào khác cho điều ấy cả. Tôi không biết tuổi của nó. Nó còn nhỏ. Có lẽ mười lăm mười sáu. Tôi không muốn ai đó có thể nói chuyện với tôi hoặc đi kể lại cho người khác về tôi. Tôi không muốn phải gặp họ nữa. Hoặc trông thấy họ. Hoặc nói chuyện với họ. Tôi muốn ẩn danh. Tôi đã lập luận rằng sẽ không ai đi nghe một đứa trẻ mồ côi. Lời của nó chẳng đáng tin. Tôi có thể cho nó ít tiền và thế là xong. Tôi muốn một kẻ vô hình - anh có hiểu không?

Sau khi khám xét qua loa, Moiseyev quay lại phòng và cho súng vào bao. Anh ta nắm lấy cái mũi gãy của Tyapkin, vặn mẩu xương vỡ sang trái rồi phải, khiến tay bác sĩ kêu lên đau đớn. Một đứa trẻ thức dậy ở phòng bên và cất tiếng khóc:

- Ông đóng cọc những đứa bé này rồi giết chúng hả?

Molseyev buông mũi Tyapkin ra. Tay bác sĩ ngã xuống sàn, co rúm người lại. Phải một lúc sau anh ta mới nói được:

- Tôi không quan hệ với nó. Tôi chưa làm được. Tôi chưa làm được. Tôi đã đề nghị nó, đã trả tiền cho nó, nhưng tôi không thể làm được. Tôi đã bỏ đi.

- Đứng lên. Chúng ta đi.

- Chúng ta phải đợi vợ tôi về - không thể bỏ mặc con tôi được.

- Đứa bé sẽ sống. Mày đứng lên.

- Ít nhất để tôi cầm máu chứ.

Moiseyev gật đầu:

- Để mở cửa phòng tắm.

Tyapkin rời bếp và lảo đảo vào nhà tắm, để lại dấu tay dính máu trên cửa, cửa để mở theo lệnh. Moiseyev quan sát căn hộ. Leo có thể nói anh ta ghen tị. Tay bác sĩ có một ngôi nhà đẹp đẽ. Tyapkin xả nước trong bồn, lấy khăn chấm lên mũi và nói, vẫn quay lưng về phía họ:

- Tôi xin lỗi về điều đã làm. Nhưng tôi chưa bao giờ giết ai cả. Các anh phải tin tôi. Không phải bởi tôi nghĩ danh tiếng bị hủy hoại. Tôi biết mình là kẻ thối tha. Nhưng kẻ khác đã giết cậu bé kia, hắn phải bị bắt.

Moiseyev trở nên mất kiên nhẫn:

- Thôi đi.

- Tôi chúc các anh may mắn.

Nghe mấy lời đó, Leo chạy vào phòng tắm, xoay Tyapkin lại. Cắm trong tay anh ta là cái ống tiêm. Chân anh ta nhũn ra. Anh ta ngã xuống. Leo chụp lấy anh ta, đặt nằm xuống sàn, rút ống tiêm ra. Gã bắt mạch. Tyapkin đã chết. Moiseyev nhìn xuống cái xác:

- Thế sẽ khiến công việc của ta dễ dàng hơn.

Leo nhìn lên. Vợ Tyapkin đã về. Chị ta đang đứng ở cửa, tay cầm tạp phẩm mua cho gia đình.