NESTEROV NGỒI vùi ngón chân trong cát. Đoạn bờ biển này là chỗ ưa thích của những người dân sống gần thành phố Rostov bên sông Đông cách chừng bốn mươi ki lô mét về phía Đông Nam. Hôm nay không phải ngoại lệ. Bãi biển đông nghịt người. Như thể người dân thành phố thức dậy sau kỳ ngủ đông, cơ thể họ mất hết sắc tố bởi mùa đông dài. Anh có thể đoán công việc của mọi người thông qua hình dạng cơ thể họ không? Những người béo tốt là những người quan trọng theo cách nào đó. Có lẽ họ là quản đốc nhà máy hoặc quan chức hoặc nhân viên cấp cao của Bộ An ngành Nhà nước, không phải hạng đi đạp cửa mà là những người ký các giấy tờ. Nesterov thận trọng để không bị họ để mắt. Anh tập trung vào gia đình mình. Hai đứa con trai đang chơi ở đoạn nước nông, vợ anh nằm nghiêng bên cạnh, chị đang ngủ - chị nhắm mắt, đầu kê trên hai tay. Mới nhìn qua, họ dường như mãn nguyện: một gia đình hoàn hảo. Họ có mọi lý do để thư giãn - họ đang đi nghỉ, được phép sử dụng xe dân quân, có tem phiếu nhà nước trả xăng dầu, như là một phần thưởng cho việc xử lý thành công, kín đáo và hiệu quả hai vụ điều tra giết người khác nhau. Người ta bảo anh không nên lo nghĩ làm gì. Đó là mệnh lệnh với anh ta. Anh nhắc lại những lời đó trong đầu, nuốt lấy sự mỉa mai của nó.

Phiên tòa xét xử Varlam Babinich kéo dài hai ngày, luật sư biện hộ viện đến lời bào chữa về sự mất trí. Theo thủ tục tố tụng, bên bào chữa buộc phải dựa vào lời khai của chính các chuyên gia do bên kiểm sát trưng cầu. Họ không thể mời nhân chứng độc lập của mình. Nesterov không phải luật sư, và không cần phải là luật sư mới hiểu lợi thế to lớn của sự sắp đặt này nghiêng về bên kiểm sát. Trong vụ Babinich, bên bào chữa phải chứng minh sự mất trí khi không thể mời một nhân chứng mà không do bên kiểm sát chuẩn bị trước. Bởi không có chuyên gia tâm lý làm việc ở bệnh viện 379, một bác sĩ không được đào tạo chuyên môn đã được bên kiểm sát lựa chọn và mời đến để đánh giá. Bác sĩ này tuyên bố ông ta tin Varlam Babinich hiểu sự khác nhau giữa cái đúng và cái sai, và biết rằng giết người là sai; lý trí của bị cáo có hạn, chắc chắn vậy, nhưng đủ để hiểu các khái niệm như phạm tội. Cuối cùng, cậu ta nói lúc bị bắt:

- Cháu gặp rắc rối lắm rồi.

Luật sư biện hộ bấy giờ không có lựa chọn nào khác đành phải mời chính ông bác sĩ kia và cố đưa ra một quan điểm phản bác. Varlam Babinich bị cho là có tội. Nesterov đã nhận được bức thư đánh máy, xác nhận rằng cậu bé mười bảy tuổi đã chết khi quỳ gối, bị bắn vào sau đầu.

Vụ bác sĩ Tyapkin mất ít thời gian hơn, gần một ngày. Vợ anh ta làm chứng rằng anh ta là người thô bạo, mô tả những tưởng tượng bệnh hoạn của anh ta, và cho rằng lý do duy nhất chị ta không tố cáo là bởi chị ta lo sợ cho tính mạng của mình và cho đứa trẻ. Để đổi lại lời khai này, chị được chuyển đến Shakhty, một thị trấn ở Ukraina, nơi chị ta có thể tiếp tục sống mà không phải chịu vết nhơ tội ác của chồng. Bởi vì không ai ngoài Voualsk nghe nói về tội phạm đó, thậm chí chị ta cũng không cần thay tên đổi họ.

Hai vụ án kết thúc. Những người đồng tính bị tù khổ sai từ năm đến hai mươi năm. Bất chấp tính chất lặp lại của những phiên xét xử này, Nesterov đã ngồi nghe hết toàn bộ các phiên tòa, chừng hai trăm vụ. Sau khi người cuối cùng bị kết án, anh ta rời tòa để rồi thấy mình nhận được lời chúc mừng của các quan chức ở địa phương. Anh ta đã làm tốt. Hầu như chắc chắn anh ta sẽ được phân căn hộ mới trong vài tháng tới, hoặc nếu không thì cũng cuối năm.

Nhiều đêm sau khi kết thúc những phiên tòa, khi anh ta nằm thao thức, vợ anh đã nói việc anh ta đồng ý giúp Leo chỉ là vấn đề thời gian; chị mong anh ta cứ đồng ý và làm điều đó. Anh ta đang chờ đợi sự cho phép của chị? Có lẽ vậy. Anh ta đang đánh cược không chỉ tính mạng của mình mà cả của gia đình nữa. Không phải anh ta đang làm điều gì sai trái với quy định khi hỏi những câu hỏi và tiến hành điều tra, mà là anh ta đang tự ý hành động. Hành động độc lập luôn rủi ro. Dù vậy, anh tin rằng mình có thể bắt đầu một kiểu điều tra thầm lặng, một cuộc điều tra ngẫu nhiên mang vẻ bề ngoài không gì hơn là những cuộc trao đổi giữa các đồng nghiệp. Nếu anh phát hiện ra không có các trường hợp tương tự, không có trẻ em nào khác bị giết thì anh có thể dám chắc rằng những trừng phạt tàn bạo mà anh tham gia gây nên là hợp lẽ, công bằng, và thích đáng. Dù anh không tin Leo, và khó chịu vì mối nghi ngờ gã gợi lên, nhưng anh ta cũng phải thừa nhận gã đã đặt ra một câu hỏi rất cơ bản. Công việc của anh có ý nghĩa không hay đó chỉ là phương cách để tồn tại? Cố gắng sống sót thì chẳng có gì phải xấu hổ - đấy là mối bận tâm của đa số. Tuy nhiên, liệu có đủ không khi phải sống trong nhơ nhuốc và thậm chí không nhận được chút cảm thức tự hào, thậm chí không được nâng đỡ bởi một ý thức rằng những điều anh ta làm phục vụ cho mục đích nào đấy?

Mười tuần qua, Nesterov đã tự hành động mà không bàn bạc hay hợp tác gì với Leo. Bởi Leo chắc chắn đang bị giám sát, giữa họ càng ít tiếp xúc thì càng tốt. Điều duy nhất anh ta làm là viết cho Leo ngắn gọn -Tôi sẽ giúp - bao gồm cả dặn dò phải hủy bức thư ngay.

Không có cách nào dễ dàng tiếp cận các hồ sơ tội phạm trong vùng. Anh đã gọi điện, viết thư. Trong cả hai cách liên lạc đó, anh chỉ đề cập thoáng qua chủ đề, ca ngợi sự hiệu quả của đơn vị mình vì giải quyết nhanh chóng hai vụ án nhằm kích thích sự khoe khoang tương tự. Khi những hồi đáp bắt đầu đến, anh buộc phải bắt tàu đi những chuyến ngoài công việc, đến những thị trấn và gặp gỡ các đồng nghiệp của mình, uống với họ, thảo luận với họ về những vụ việc liên quan trong chưa đầy một phút trước khi đánh sang những chuyện khác. Đấy là một cách thức cực kỳ kém hiệu quả để lấy thông tin. Ba tiếng nhậu nhẹt mới được hai phút trao đổi hữu ích. Sau tám tuần, Nesterov không khai được một vụ tội phạm nào chưa được phá. Đến lúc này, anh ta gọi Leo vào phòng mình.

Leo vào phòng, đóng cửa, ngồi xuống. Nesterov kiểm lại hành lang trước khi quay lại, đóng cửa phòng, và cho tay xuống bàn. Anh ta lấy ra một tấm bản đồ Liên Xô rồi trải ra trên bàn, lấy mấy quyển sách chặn các góc. Rồi anh ta nhặt một nắm ghim. Anh ta gắn hai chiếc ghim vào vùng Voualsk trên bản đồ, hai ở Molotov, hai ở Vyatka, hai ở Gorky, và hai ở Kazan. Những cái ghim này tạo thành một dãy các thị trấn dọc theo tuyến đường tàu theo hướng Tây đến Mátxcơva. Nesterov chưa đến Mátxcơva, cố ý tránh những dân quân ở thành phố này, những người anh ta sợ sẽ nghi ngờ trước bất cứ câu hỏi nào. Phía Tây Mátxcơva, dù việc thu thập thông tin kém thành công hơn, nhưng anh ta phát hiện một trường hợp khả dĩ ở Tver. Đi về phía Nam, anh gắn ba chiếc ghim ở thành phố Tula, hai ở thị trấn Orel, và hai ở Belgorod. Giờ đến Ukraina, anh ta nhặt hộp ghim lên, lắc ra ít nhất hai mươi cái vào tay. Anh ta tiếp tục: ba ghim ở các thị trấn Kharkov và Gorlovka, bốn ghim ở thành phố Zaporoshy, ba ở thị trấn Kramatorsk, và một ở Kiev. Ra khỏi Ukraina, có năm ghim ở Taganrog và cuối cùng sáu ghim ở trong và quanh thành phố Rostov.

Nesterov hiểu phản ứng của Leo - im lặng kinh hãi. Về nhiều mặt, Nesterov đã thu thập những thông tin này với tâm trạng tương tự. Lúc đầu anh cố gắng bác bỏ sự tương đồng: có chất nghiền nát nhét vào miệng những đứa trẻ, cho dù các dân quân gọi đó là đất hay bùn, thân người bị cắt xẻo. Nhưng những điểm tương đồng quá dễ nhận ra. Có sợi dây buộc quanh cổ chân. Những cái xác trần truồng, quần áo chất thành đống cách xa một đoạn. Hiện trường tội phạm luôn ở trong rừng hoặc công viên và thường gần nhà ga, không bao giờ là trong gia đình, không bao giờ ở trong nhà. Không một thị trấn nào trao đổi với thị trấn khác cho dù các tội ác xảy ra cách nhau chưa đầy năm mươi ki lô mét. Không mối liên hệ nào được vạch ra, khi nối những chiếc ghim này lại. Chúng được giải quyết bằng cách đổ cho những kẻ say, hoặc bọn trộm hoặc những kẻ hiếp dâm bị kết án - những kẻ không ai mong muốn, mà với họ bất cứ cáo buộc nào cũng đúng.

Theo tính toán của anh ta, tổng cộng có bốn mươi ba vụ. Nesterov với tay lên, lấy một chiếc ghim nữa trong hộp, và đính nó vào giữa Mátxcơva, làm cho Arkady thành đứa trẻ thứ 44.