ALEKSANDR ĐÓNG CỬA PHÒNG VÉ. Như anh ta biết, Nesterov đã giữ lời hứa. Bí mật sinh hoạt tình dục của anh ta được giữ kín. Không một khách hàng nào liếc nhìn anh ta với vẻ kỳ lạ. Không ai nhỏ to gì về anh ta. Gia đình không lảng tránh anh ta. Bà mẹ vẫn yêu anh ta. Ông bố vẫn cảm ơn anh ta vì công việc nặng nhọc. Cả hai người họ vẫn tự hào về anh ta. Cái giá của sự yên bình này là tên của hơn một trăm người, những người đã bị vây bắt trong khi Aleksandr tiếp tục bán vé, trả lời các câu hỏi của hành khách, và xử lý công việc điều hành hằng ngày ở nhà ga. Cuộc sống anh ta đã trở lại bình thường. Công việc thường ngày giống hệt nhau. Anh ăn tối với bố mẹ, đưa ông bố đến bệnh viện. Anh lau dọn nhà ga, đọc báo. Tuy nhiên, anh không còn đi xem phim nữa. Thực sự, anh ta không còn vào trung tâm thị trấn nữa. Anh ta sợ những người anh ta sẽ gặp, có lẽ là người dân quân nhếch mép cười ranh mãnh với anh ta. Thế giới của anh ta co lại. Nhưng nó đã co lại khi anh từ bỏ giấc mơ trở thành một vận động viên, và anh ta tự nhủ sẽ thích nghi được như anh ta đã thích nghi trước đây.

Sự thật từng giây phút anh ta đã tự hỏi liệu những người đàn ông kia có đoán được anh ta phản bội họ không. Có lẽ họ đã nghe. Con số rất lớn những người bị bắt nghĩa là họ có lẽ buộc phải ở cùng phòng giam với nhau. Họ còn làm gì khác nữa ngoài việc đoán xem ai là người đã lập danh sách? Lần đầu tiên trong đời họ, họ không còn gì phải che giấu. Và khi anh ta nghĩ về những người kia, anh thấy mình ao ước có thể đổi tự do của mình lấy sự nhục nhã công khai ở một trong những phòng giam đó. Tuy nhiên, anh ta sẽ không được chào đón ở đó. Anh ta không còn chỗ nào, trong thế giới này cũng như trong thế giới của họ.

Anh ta đóng cửa phòng vé, khóa lại rồi kiểm tra ổ khóa ở phòng lớn. Anh ta cho chìa khóa vào túi và bước đến sân ga. Một cặp vợ chồng đang đợi tàu. Anh ta nhận ra họ vì thấy quen mặt mặc dù không biết tên. Họ vẫy chào anh ta và anh ta vẫy tay chào lại, bước đến cuối sàn ga, nhìn con tàu chạy đến. Con tàu này đến đúng giờ. Aleksandr bước xuống sân ga và nằm ngang đường ray, nhìn lên bầu trời đêm.

Anh ta hy vọng cha mẹ mình sẽ tin bức thư anh ta để lại. Trong bức thư anh ta giải thích rằng anh ta chưa bao giờ phục hồi sau nỗi thất vọng không được trở thành vận động viên chạy đường dài. Và anh ta sẽ không bao giờ tha thứ cho bản thân vì đã làm cha mình thất vọng.

CÙNG NGÀY

BỐN NĂM QUA NESTEROV cứ hứa hẹn với gia đình mình một chỗ ở tốt hơn, một lời hứa anh từng nhắc lại thường xuyên, mãi cho đến gần đây. Anh không còn tin họ sẽ được phân chỗ ở tốt hơn; không còn tin nếu anh ta làm việc chăm chỉ, nếu vợ anh ta làm việc chăm chỉ, công sức của họ sẽ biến thành lợi ích vật chất. Họ sống trên phố Kropotkinsky, ngoại ô thị trấn, gần các nhà máy gỗ. Những ngôi nhà trên phố này được xây dựng bừa bãi; tất cả có hình dạng và kích thước khác nhau. Nesterov dành nhiều thời gian rảnh rỗi để cải tạo ngôi nhà. Anh là một thợ mộc có tay nghề và đã thay những khung cửa sổ, cánh cửa. Nhưng qua nhiều năm, móng nhà đã lún và mặt tiền ngôi nhà đổ ra trước, nghiêng thành một góc khiến cánh cửa chỉ có thể mở rồi cắm vào mặt đất. Vài năm trước, anh ta đã xây một gian nhà nhỏ, dùng làm xưởng. Anh và vợ, Inessa, đóng bàn ghế và sửa sang ngôi nhà, làm bất cứ thứ gì họ cần. Họ không chỉ làm cho gia đình mình mà còn cho các gia đình khác trên đường này. Người ta chỉ cần mang vật liệu đến và có lẽ, như một cử chỉ đền đáp, một ít đồ ăn thức uống.

Nhưng rốt cuộc, công việc vá víu cũng chẳng thể bù đắp nổi những thiếu thốn của ngôi nhà. Không vòi nước vào nhà - giếng nước gần nhất cũng cách mười phút đi bộ. Không có hệ thống ống nước - có một cái hố xí đằng sau nhà. Khi họ mới chuyển đến, cái hố xí hôi thối và đổ nát. Cái hố quá cạn và thật không thể nào đi vào mà không nôn ọe vì mùi hôi thối. Nesterov đã làm một cái mới, ở cách xa, phải làm thâu đêm mới xong. Tường được làm tử tế, có một cái hố sâu hơn và một thùng mùn cưa để đổ vào sau khi đi xong. Dù vậy, anh ta cũng biết rằng gia đình mình sống không được cải thiện hơn về tiện nghi và vệ sinh, không có hứa hẹn gì về một tương lai khá khẩm hơn. Anh ta đã bốn mươi tuổi. Lương của anh ta thấp hơn chừng hai mươi lần so với lương công nhân ở nhà máy lắp ráp xe ô tô. Cái ao ước - có một căn nhà tươm tất - chẳng đi đến đâu hết.

Có tiếng gõ cửa. Đã muộn. Nesterov, còn mặc đồng phục, nghe thấy Inessa ra mở cửa. Một lúc sau, chị xuất hiện trong bếp:

- Có người đến tìm anh. Anh ta ở chỗ làm với anh. Em không biết anh ta.

Nesterov bước vào phòng trước. Leo đang đứng bên ngoài. Nesterov quay sang vợ:

- Để anh lo chuyện này.

- Anh ta có vào nhà không?

- Không, việc nhanh thôi.

Inessa liếc nhìn Leo và quay đi. Nesterov bước ra ngoài, đóng cửa lại.

Leo đã chạy thẳng đến đây. Tin về cái chết của Aleksandr đã xóa hết mọi ý thức về sự thận trọng. Gã không còn cảm thấy nỗi thất vọng và ưu phiền đã giày vò gã suốt cả tuần nay. Gã thấy rối trí, một phần của một trò đố chữ vô lý, rùng rợn, một vai diễn trong một trò hề lố bịch - kẻ nằm mơ ngây thơ, đấu tranh cho công lý nhưng để lại một vệt dài tàn phá khi tỉnh dậy. Khát vọng của gã - rằng một kẻ giết người sẽ bị bắt - đã được trả lời bằng cuộc đổ máu. Raisa đã biết ngay từ đầu, cô đã biết lúc ở trong rừng, cô đã biết hai đêm trước đó, cô đã cố cảnh báo gã, và gã vẫn dấn tới, như đứa trẻ trong một chuyến phiêu lưu.

Một người thì có thể đạt được gì?

Gã đã có câu trả lời: cái chết của hai trăm mạng người, vụ tự tử của một thanh niên, và cái chết của một bác sĩ. Xác một thanh niên bị tàu cắt đôi: đây là thành quả lao động của gã. Đây là cái gã đã liều cả tính mạng mình; đây là cái mà gã đã liều cả tính mạng của Raisa. Đây là sự chuộc lỗi của gã.

- Aleksandr chết rồi. Cậu ta tự tử, lao vào dưới tàu.

Nesterov cúi đầu:

- Tôi rất tiếc khi nghe vậy. Chúng ta đã cho cậu ta cơ hội đứng ngoài. Có lẽ cậu ta không thể. Có lẽ cậu ta bệnh quá nặng.

- Chúng ta chịu trách nhiệm về cái chết của cậu ấy.

- Không, cậu ta bị bệnh.

- Cậu ta mới hai mươi hai tuổi. Cậu ta có mẹ và cha, và cậu ta thích đi xem phim. Và giờ cậu ta chết rồi. Nhưng điều tốt là, nếu chúng ta tìm ra một đứa trẻ nữa bị chết, chúng ta có thể cứ đổ tội cho Aleksandr, phá vụ án trong thời gian kỷ lục.

- Đủ rồi đấy.

- Anh làm điều này vì cái gì? Bởi anh không làm vì tiền hay phần thưởng.

Leo nhìn căn nhà xập xệ của Nesterov. Nesterov đáp:

- Tyapkin tự tử bởi anh ta có tội.

- Ngay khi chúng ta bắt những người kia, anh ta biết chúng ta sẽ hỏi những đứa trẻ đó, anh ta biết chúng ta sẽ lần ra anh ta.

- Anh ta có kỹ năng giải phẫu cần thiết để cắt dạ dày của một đứa trẻ. Anh ta cho cậu lời khai giả về vụ giết cô bé để đánh lừa chúng ta. Anh ta mưu mô và xảo trá.

- Anh ta đã nói với tôi sự thật. Rằng dạ dày của cô bé kia bị cắt. Miệng cô bé bị nhét vỏ cây cũng giống như dạ dày cậu bé bị cắt và miệng bị nhét vỏ cây. Cô bé bị buộc dây quanh cổ chân, và cậu bé cũng vậy. Chúng do cùng một người giết. Và đấy không phải là bác sĩ Tyapkin và cũng không phải cậu thiếu niên Varlam Babinich.

- Về nhà đi.

- Có một xác chết ở Mátxcơva. Một cậu bé, tên Arkady, chưa đầy năm tuổi. Tôi không nhìn thấy xác nhưng tôi nghe kể người ta tìm thấy đứa bé trần truồng, bụng phanh ra, miệng bị nhét đất. Tôi ngờ miệng đứa bé cũng bị nhét vỏ cây.

- Bỗng đâu lại có một đứa trẻ bị giết ở Mátxcơva? Thật tiện quá đấy, Leo. Tôi không tin.

- Tôi cũng đã không tin. Tôi đã gặp gia đình đau khổ kia, họ bảo với tôi rằng con trai họ bị giết, và tôi đã không tin. Tôi nói với họ điều đó không đúng. Có bao nhiêu vụ khác đã bị che giấu? Chúng ta không có cách nào biết được, không cách nào tìm ra được. Hắn sẽ giết nhiều nữa, còn chúng ta sẽ tiếp tục bắt nhầm người.

Nesterov không tin người này. Anh ta chưa bao giờ tin gã và anh ta chắc chắn sẽ không bị sa vào cuộc chỉ trích nhà nước. Anh ta quay lưng, đi về cửa.

Leo nắm lấy vai anh ta, xoay anh ta lại để họ mặt đối mặt. Ý định là đưa ra một quan điểm nữa, nhấn mạnh tranh luận của gã bằng lý lẽ và logic, nhưng thay vì vậy, Leo lúng búng không ra lời, gã đấm anh ta. Một cú đấm tốt, rất mạnh. Đầu Nesterov ngoẹo sang bên. Anh ta vẫn đứng nguyên vị trí, đầu quay qua một bên. Rồi, từ từ, anh ta quay lại đối mặt với cấp dưới. Leo cố giữ giọng bình tĩnh:

- Chúng ta chưa giải quyết được gì hết.

Cú đấm của Nesterov hất Leo lên. Gã ngã ngửa ra đất. Không đau, chưa đau. Nesterov nhìn chằm chằm gã và sờ quai hàm mình:

- Về đi.

Leo đứng lên:

- Chúng ta chưa giải quyết được gì hết

Gã đấm một cú nữa. Nesterov đỡ, đấm trả. Leo né. Gã là một võ sĩ giỏi: được đào tạo, có kỹ năng. Nhưng Nesterov to con hơn và nhanh nhẹn dù vóc người đồ sộ. Bị đấm vào bụng, Leo gập người lại. Nesterov tung cú đấm thứ hai vào bên mặt hở của gã, khiến gã khuỵu xuống và da trên má rách toạc ra. Mắt mờ đi, Leo ngã nhào tới trước. Gã nằm ngửa người ra, thở dốc. Nesterov giẫm chân lên người gã:

- Về nhà đi.

Đáp lại, Leo đá thẳng vào háng anh ta. Anh ta rụt lại, khom người xuống. Leo loạng choạng đứng lên:

- Chúng ta chưa...

Trước khi gã kịp dứt lời thì Nesterov đã chạy đến, đâm sầm vào Leo, đấm gã ngã xuống đất, đè lên gã. Anh ta đấm vào bụng gã, vào mặt, vào bụng, rồi vào mặt. Leo nằm đó, lãnh hết cú đấm này đến cú đấm khác, không thể vùng ra. Nắm tay Nesterov bê bết máu. Anh ta dừng lại để thở. Leo không động đậy. Mắt gã nhắm lại - một chụm máu tụ lại bên mắt phải, chảy xuống từ vết rách nơi lông mày. Nesterov đứng lên, lắc đầu trước bộ dạng của Leo. Anh ta đi vào cửa, chùi máu lên quần. Khi anh ta chạm vào nắm cửa, anh ta nghe tiếng động đằng sau.

Nhăn nhó vì đau đớn, Leo cố gượng dậy. Đứng loạng choạng, gã giơ hai tay, như thể sẵn sàng đánh tiếp. Gã lảo đảo từ bên này qua bên kia, như thể đang đứng trên tàu ngoài biển khơi. Gã chỉ có ý nghĩ lờ mờ. Nesterov đứng ở đâu. Giọng gã thều thào.

- Chúng ta... chưa giải quyết., được gì hết.

Nesterov nhìn Leo đang chao đảo. Anh bước đến gã, nắm tay siết chặt, sẵn sàng cho gã đo ván. Leo tung ra cú đấm ngớ ngẩn và vô vọng - Nesterov né sang và tóm lấy dưới cánh tay Leo vừa lúc chân gã khuỵu xuống.