Ở TRÊN NHÀ, NADYA NHÌN chăm chăm vào cửa tầng hầm tự hỏi có kiểu ông bố nào lại thích lũ mèo hơn con mình. Y chỉ ở nhà có hai ngày. Không, cô bé sai vì đã tức giận với bố. Cô bé không muốn đổ lỗi cho y; chính lũ mèo mới có lỗi. Một ý nghĩ nảy ra trong đầu cô. Sẽ chẳng khó khăn gì để giết một con mèo. Phần khó nhất là làm sao để không bị trách mắng gì cả.

CÙNG NGÀY

TRÊN PHỐ VOROVSKI, Leo và Raisa xếp vào cuối hàng người trước cửa hàng thực phẩm. Việc xếp hàng phải mất vài tiếng mới đi được vào trong, nơi mỗi người sẽ đặt hàng mua trước khi buộc phải đợi đến hàng thứ hai để trả tiền cho các món hàng. Sau hai hàng kia, còn một hàng thứ ba để lấy đồ đã mua. Họ có thể dễ dàng xếp trong các hàng này tới tận bốn tiếng đồng hồ mà chẳng mua gì hết, kín đáo chờ Ivan về nhà.

Sau khi không thuyết phục được Galina Shaporina nói ra, họ có nguy cơ phải rời Mátxcơva tay không. Raisa bị đẩy ra khỏi căn hộ, cánh cửa đóng lại trước mặt cô. Đứng trong hành lang, xung quanh là những người hàng xóm nhìn chằm chằm, nhiều người có thể là chỉ điểm, họ không thể nào thử lại lần nữa. Có thể Galina và chồng chị ta đã báo cho Bộ An ninh Nhà nước. Leo không nghĩ điều đó sẻ xảy ra. Galina rõ ràng tin rằng hành động càng ít càng tốt là cách an toàn nhất. Nếu chị ta cố báo tin, có khả năng là chị ta đang tự tố giác mình, lôi kéo sự chú ý về phía chị ta. Đó là niềm an ủi nhỏ. Cho đến giờ, thành công duy nhất của họ là lôi kéo được Fyodor và gia đình anh ta vào vụ điều tra. Leo đã dặn Fyodor gửi cho Nesterov bất cứ thông tin nào anh ta có thể phát hiện ra, vì thư gửi cho Leo sẽ bị chặn. Ngay cả là vậy họ cùng không tiến gần hơn việc xác định dạng người mà họ đang tìm.

Trong tình cảnh này, Raisa đã nỗ lực thúc giục việc nói chuyện với Ivan. Họ còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải rời thành phố tay không? Leo miễn cưỡng đồng ý. Raisa đã không thể gửi thư từ gì cho Ivan. Họ không có cách nào để gửi một lá thư hay gọi một cuộc điện thoại. Cô đã chấp nhận một việc có khả năng thất bại, hy vọng anh ta vẫn ở đây. Như cô biết, anh ta hiếm khi rời Mátxcơva, chắc chắn không đi trong thời gian dài. Anh ta không đi nghỉ, anh ta không quan tâm đến nông thôn. Lý do duy nhất cô có thể nghĩ ra nếu anh ta không ở nhà là anh ta đã bị bắt. Về mặt này, cô chỉ có thể hy vọng anh ta vẫn an toàn. Cho dù cô đang mong gặp lại anh ta thì cô cũng không hề ảo tưởng - đây sẽ là một cuộc gặp mặt lúng túng. Cô đang đi cùng Leo, người mà Ivan ghét như anh ta ghét mọi nhân viên MGB, một quy tắc anh ta không có ngoại lệ. Không có người tốt. Tuy nhiên, chuyện anh ta ghét Leo không phải là điều cô lo lắng nhất. Mà là tình cảm của cô dành cho Ivan. Dù cô chưa bao giờ phản bội Leo thì cô cũng cùng Ivan đã lừa dối Leo ở hầu hết khía cạnh khác, về trí tuệ, tình cảm, chỉ trích gã sau lưng. Cô đánh bạn với một người chống lại tất cả những gì Leo bảo vệ. Có điều gì đó khủng khiếp khi đưa hai người đàn ông này lại bên nhau. Cô muốn nói với Ivan ngay khi cố thể rằng Leo không còn là con người trước đây, rằng gã đã thay đổi. Cô muốn giải thích rằng cô đã sai về chồng mình. Cô muốn cả hai người hiểu sự khác biệt giữa họ là nhỏ hơn họ tưởng. Nhưng có rất ít hy vọng làm được điều đó.

Leo không mong mỏi gì được gặp Ivan - tâm hồn đồng điệu của Raisa. Gã buộc phải chứng kiến khi mối thâm giao bùng lên giữa họ, buộc phải thấy tận mắt kiểu người mà Raisa sẽ lấy làm chồng nếu cô được tự do lựa chọn. Điều đó vẫn khiến gã đau nhói, nhiều hơn nỗi đau mất địa vị, nhiều hơn nỗi đau mất niềm tin. Gã đã tin mù quáng vào tình yêu. Có lẽ gã đã bám víu vào ý niệm đó như một cách để phản kháng lại bản chất công việc của gã. Có lẽ trong tiềm thức, gã cần phải tin vào tình yêu như là một cách để nhân bản hóa chính mình. Điều đó giải thích cho những biện minh cực đoan gã nghĩ ra để lý giải sự lạnh nhạt của cô đối với gã. Gã không chịu nghĩ đến khả năng cô căm ghét gã. Thay vì thế, gã nhắm mắt nhắm mũi và chúc mừng bản thân vì đã có tất cả. Gã nói với cha mẹ mình rằng cô là người vợ gã luôn mong ước. Gã đã đúng - cô chỉ là như vậy, một giấc mơ, một vọng tưởng, và cô đã đóng kịch theo một cách đau đớn, luôn lo sợ cho sự an toàn của bản thân, chỉ bộc bạch với Ivan những cảm xúc chân thực của cô.

Những vọng tưởng này đã tan tành nhiều tháng trước đây. Nhưng tại sao vết thương không lành? Tại sao gã không thể tiếp tục như gã đã tiếp tục đi tiếp sau sự tận tâm của gã với MGB? Gã đổi sự tận tâm cho MGB lấy một mục tiêu khác, sự tận tâm cho cuộc điều tra này. Nhưng gã không có ai khác để yêu; chưa bao giờ có ai khác cả. Sự thật là gã không thể buông cái hy vọng nhỏ nhoi, một ý nghĩ không thực tế rằng có lẽ, chỉ có lẽ thôi, là cô sẽ yêu gã thật lòng. Dù gã miễn cưỡng tin vào cảm xúc của mình bởi gã đã sai lầm hoàn toàn trước đây, nhưng gã cũng cảm thấy gã và Raisa gần gũi nhau hơn bao giờ hết. Có phải đó chỉ là do họ làm việc cùng nhau? Đúng là họ không còn hôn nhau hay làm tình nữa. Vì Raisa đã nói ra sự thật câu chuyện của họ nên chuyện đấy không còn có cảm giác thoải mái nữa. Gã buộc phải chấp nhận rằng những ái ân giữa họ trước đó không có ý nghĩa gì với cô cả, hoặc tệ hơn, chúng còn gây khó chịu nữa. Chẳng những không phải hoàn cảnh là điều duy nhất khiến họ ở cùng nhau - Anh có tôi. Tôi có anh - Leo thích nghĩ rằng hoàn cảnh đã từng làm cho họ xa cách. Leo từng là người mà Raisa khinh miệt. Nhưng giờ gã không còn đại diện cho bất kỳ cái gì khác ngoài chính bản thân gã, bị tước bỏ quyền lực và bị gạt bỏ khỏi hệ thống mà cô khinh ghét.

Họ gần đến cánh cửa ở cửa hàng thì họ thấy Ivan đi từ phía đầu kia con phố. Họ không gọi to hay gây chú ý về phía họ, họ không bước ra khỏi hàng, mà nhìn anh ta đi vào tòa nhà. Raisa định rời khỏi hàng thì Leo chạm vào tay cô, ngăn cô lại. Họ đang đi gặp một kẻ bất đồng: có thể anh ta đang bị theo dõi. Bỗng dưng Leo nghĩ đồng xu có khe hở kia là của Ivan: có lẽ anh ta là gián điệp. Nó làm gì trong quần áo của Raisa? Cô đã cởi đồ trong căn hộ của Ivan, rồi vô tình nhặt đồng xu lên ư? Leo gạt bỏ ý nghĩ đó, nhận ra cơn ghen tuông đang trêu đùa gã.

Leo kiểm tra quanh trên phố. Gã không thấy có mật vụ nào đứng canh quanh khu nhà. Có vài điểm lộ liễu - phòng chờ rạp chiếu phim, dãy xếp hàng của cửa hàng này, những cửa có mái che. Cho dù các mật vụ có được đào tạo bài bản thế nào thì theo dõi một tòa nhà cũng là rất khó bởi đó là một hành động không tự nhiên: đứng yên, một mình, và không làm gì hết. Sau vài phút Leo tin rằng không có ai theo dõi Ivan. Không thèm lấy lý do hay làm bộ quên mang theo ví, họ rời khỏi hàng ngay lúc họ sắp vào cửa hàng. Thật đáng ngờ, nhưng Leo có thể tin cậy vào sự thực rằng hầu hết mọi người đều đủ khôn ngoan để chỉ quan tâm đến việc của riêng minh.

Họ vào tòa chung cư, lên cầu thang. Raisa gõ cửa. Có thể nghe tiếng bước chân bên trong. Một giọng lo lắng hỏi qua cánh cửa:

- Ai đó?

- Ivan, Raisa đây.

Chốt cửa kéo ra, Ivan thận trọng mở cửa. Khi thấy Raisa, sự nghi ngờ của anh ta biến mất và anh ta mỉm cười. Cô mỉm cười đáp lại.

Cách vài bước chân từ phía sau, Leo đứng trong bóng tối hành lang nhìn cuộc tái ngộ của họ. Cô vui mừng gặp lại anh ta, họ bên nhau thật thoải mái. Ivan mở cửa, tiến lên, ôm lấy cô, nhẹ nhõm thấy cô vẫn còn sống.

Ivan nhận ra Leo lần đầu tiên. Nụ cười của anh ta rơi tuột như bức tranh rơi khỏi bức tường. Anh ta buông Raisa, bỗng dưng ngần ngừ, liếc nhìn vẻ mặt cô, muốn biết rằng đây không phải là một sự phản bội nào đó. Cảm thấy sự lo lắng của anh ta, cô nói:

- Bọn em có rất nhiều điều cần giải thích.

- Sao em lại ở đây?

- Tốt hơn vào trong hãy nói.

Ivan dường như không tin. Raisa đặt tay lên tay anh ta.

- Làm ơn, hãy tin em.

Căn hộ nhỏ nhắn, đồ đạc đầy đủ, sàn gỗ bóng loáng. Có rất nhiều sách. Cánh cửa phòng ngủ đóng kín, và trong phòng lớn không có giường. Leo hỏi:

- Chỉ có chúng ta thôi chứ?

- Các con tôi ở với ông bà. Vợ tôi trong viện. Cô ấy bị lao.

Raisa lại chạm tay anh ta:

- Ivan, em rất tiếc.

- Bọn anh nghĩ em đã bị bắt. Anh lo sợ điều tệ hại nhất.

- Bọn em gặp may. Bọn em bị đưa về một thị trấn phía Tây Ural. Leo không chịu tố cáo em.

Ivan không thể giấu nỗi ngạc nhiên trên vẻ mặt, như thể một điều như vậy là phi thường. Leo như bị châm chích, gã cứng họng khi Ivan nhìn gã, dò hỏi:

- Vì sao?

- Cô ấy không phải gián điệp.

- Từ bao giờ sự thật lại quan trọng vậy?

Raisa xen vào:

- Đừng nói chuyện đó bây giờ.

- Nhưng nó quan trọng. Anh còn làm ở MGB chứ?

- Không, tôi bị giáng chức xuống thành dân quân.

- Giáng chức? Anh thoát nhẹ nhàng quá.

Đó là một câu hỏi, đầy lên án:

- Nó chỉ là một sự lưu đày, giáng chức, trì hoãn tạm thời - một hình phạt kéo dài không ai hay biết.

Để anh ta yên tâm Raisa nói thêm:

- Bọn em không bị theo dõi ở đây. Bọn em có thể chắc điều đó.

- Hai người đã từ rất xa đến Mátxcơva? Tại sao?

- Bọn em cần giúp đỡ.

Nghe thế, anh ta bối rối:

- Tôi có thể làm gì giúp hai người?

Leo cởi áo khoác, áo len, áo sơ mi - lấy ra những hồ sơ dán vào người gã. Gã tóm tắt vụ việc, đưa các giấy tờ cho Ivan. Ivan nhận lấy giấy tờ nhưng không nhìn chúng, mà ngồi xuống ghế và đặt bằng chứng lên bàn. Sau một hồi anh ta đứng lên, lấy tẩu thuốc, cẩn thận cho thuốc vào:

- Tôi cho là dân quân không điều tra những vụ giết người này?

- Những vụ giết người này đã được giải quyết sai lầm, bị che giấu hoặc đổ tội cho người bị bệnh tâm thần, một số kẻ thù, say rượu, hoặc người lang thang. Chưa có mối liên hệ nào được vạch ra giữa các vụ cả.

- Và giờ hai người đang làm việc cùng nhau...?

Raisa đỏ mặt:

- Đúng, bọn em làm việc cùng nhau.

- Em tin anh ta?

- Đúng, em tin anh ấy.

Leo buộc phải giữ yên lặng khỉ Ivan hỏi vợ gã, chăm chú nhìn sự nguyên vẹn của mối quan hệ giữa họ trước mặt gã:

- Và hai người định phá vụ án này? Tôi không tin. Tôi nghĩ đây là cái bẫy. Anh xin lỗi, Raisa, anh nghĩ anh ta đang cố tìm đường quay lại MGB. Anh ta đã lừa em, và anh ta muốn bắt anh giao cho bọn họ.

- Không phải đâu, Ivan. Hãy nhìn bằng chứng. Đây là sự thật, không có lừa bịp gì cả.

- Từ lâu rồi anh không tin vào các giấy tờ bằng chứng, em cũng nên như vậy.

- Em đã nhìn thấy một trong những cái xác, một cậu bé, bụng nó bị phanh ra, miệng nhét vỏ cây. Em đã thấy, Ivan. Em đã ở đó. Kẻ nào đó làm điều này với một đứa trẻ, kẻ nào đó thích thú làm việc này và hắn không định dừng lại. Và hắn sẽ không bị dân quân bắt. Em biết anh có quyền nghi ngờ bọn em. Nhưng em không thể chứng minh điều đó với anh. Nếu anh không tin em thì em xin lỗi vì đã đến đây.

Leo bước lên, đã định nhặt lại hồ sơ. Ivan để tay lên trên mấy giấy tờ.

- Tôi sẽ xem. Đóng rèm cửa lại. Và cả hai người ngồi xuống, hai người làm tôi căng thẳng quá.

Khi căn phòng đã tách biệt với thế giới bên ngoài, Leo và Raisa ngồi cạnh Ivan, và kể lại các chi tiết vụ án, trích nhiều thông tin nhất có thể mà họ nghĩ là quan trọng. Leo tóm lại những kết luận của mình:

- Hắn đã thuyết phục những đứa trẻ này đi cùng hắn. Dấu chân trên tuyết nằm cạnh nhau, đứa bé bằng lòng đi vào rừng. Mặc dù tội ác này có vẻ điên rồ nhưng một kẻ rõ ràng bị điên thì sẽ đi lung tung, không có ý thức, một kẻ điên rõ ràng sẽ khiến những đứa trẻ này hoảng sợ.

Ivan gật đầu:

- Đúng, tôi đồng ý.

- Vì rất khó để đi khắp đất nước này mà không có lý do rõ ràng, hắn phải có một công việc, loại công việc liên quan đến đi lại. Hắn hẳn có giấy tờ, tài liệu. Hắn hẳn phải trà trộn vào xã hội chúng ta; hắn hẳn được thừa nhận, được kính trọng. Câu hỏi chúng tôi không thể trả lời là...

- Tại sao hắn làm vậy?

- Làm sao tôi có thể bắt được hắn nếu tôi không hiểu tại sao? Tôi không có chút hình dung gì về hắn trong đầu mình. Hắn là hạng người nào? Hắn trẻ hay già? Hắn giàu hay nghèo? Chúng tôi đơn giản là không biết phải tìm hạng người nào - ngoài những điều cơ bản, rằng hắn có một công việc và hắn phải có vẻ, ít nhất ở bề ngoài, là tỉnh táo. Nhưng hầu hết mọi người đều như vậy.

Ivan hút ống tẩu, tiếp thu mọi điều Leo nói:

- Tôi sợ không giúp anh được.

Raisa chồm người ra trước:

- Nhưng anh có những bài báo của phương Tây về tội phạm dạng này, những vụ án mạng không theo động cơ bình thường?

- Điều đó sẽ nói gì với hai người? Có lẽ tôi có thể tập hợp vài bài báo. Nhưng chúng sẽ không đủ để đưa ra một hình ảnh về kẻ này. Hai người không thể xây dựng một hình ảnh về hắn từ hai ba bài viết giật gân của báo chí phương Tây.

Leo ngả lưng ra: đây đúng là một chuyến đi vô ích. Điều đáng lo hơn: có phải họ đã đặt cho mình một nhiệm vụ bất khả thi? Họ được trang bị kém cỏi một cách tuyệt vọng về vật chất và về tri thức xử lý những tội ác này.

Ivan hút ống tẩu, nhìn phản ứng của họ:

- Tuy nhiên, tôi biết một người có lẽ sẽ giúp được. Ông ấy là giáo sư Zauzayez, một nhà tâm lý đã nghỉ hưu, cựu nhân viên thẩm vấn của MGB. Ông ấy bị mù. Bị mù khiến ông ấy thay đổi thái độ, một sự giác ngộ, giống như anh, Leo. Ông ấy giờ khá tích cực trong các giới ngầm. Anh có thể kể cho ông ấy nghe điều đã nói với tôi. Có lẽ ông ấy có thể giúp.

- Chúng tôi có thể tin ông ấy không?

- Như anh có thể tin tôi.

- Chính xác thì ông ấy có thể làm gì?

- Anh sẽ đọc cho ông ấy các tài liệu này, mô tả những bức ảnh: có lẽ ông ấy sẽ soi sáng đôi chút về hạng người làm điều này, như tuổi của hắn, xuất thân của hắn - đại khái vậy.

- Ông ấy sống ở đâu?

- Ông ấy sẽ không cho phép hai người đến nhà ông ấy. Ông ấy rất thận trọng. Ông ấy sẽ đến đây, nếu ông ấy chịu đến. Tôi sẽ cố hết sức thuyết phục ông ấy, nhưng tôi không đảm bảo gì hết.

Raisa mỉm cười:

- Cảm ơn anh.

Leo vui mừng: một chuyên gia chắc chắn tốt hơn mấy bài báo chắp vá. Ivan đứng lên, đặt ống tẩu xuống, đến bên tủ, điện thoại.

Cái điện thoại

Người này có điện thoại, trong căn hộ của anh ta, căn hộ ngăn nắp và tiện nghi của anh ta. Leo để ý chi tiết căn phòng. Có gì đó không ổn. Đây không phải chỗ ở gia đình. Tại sao anh ta sống trong một chỗ khá là xa xỉ như vậy? Và làm thế nào mà anh ta không bị bắt? Sau khi họ bị lưu đày, lẽ ra anh ta đã bị bắt. Sau nốt, MGB có hồ sơ của anh ta. Vasili đã cho Leo xem các bức ảnh. Làm sao anh ta lẩn tránh được chính quyền?

Cuộc gọi đã được nối. Ivan giờ đang nói trên điện thoại:

- Giáo sư Zauzayez, Ivan Zhukov đây. Tôi có một nhiệm vụ thú vị cần ông giúp. Tôi không thể nói qua điện thoại được. Lúc này ông có rảnh không? Ông có thể đến nhà tôi được không? Đúng, ngay lập tức nếu được.

Người Leo căng lên. Tại sao anh ta gọi ông ta là giáo sư - nếu họ đã thân thiết như vậy? Tại sao gọi ông ta như vậy trừ phi đấy là vì lợi ích của họ? Điều này không ổn. Mọi thứ không ổn.

Leo bật dậy, chiếc ghế của gã bay ra sau. Gã chạy băng qua phòng, và trước khi Ivan kịp phản ứng thì gã đã chộp lấy điện thoại, siết dây quanh cổ Ivan. Giờ Leo đã đứng sau anh ta, lưng áp vào góc phòng, gã siết chặt sợi dây. Chân Ivan thả tuột trên sàn nhà bóng loáng, anh ta há hốc miệng, không nói được. Raisa kinh hãi, vụt chạy khỏi ghế:

- Leo!

Leo giơ ngón tay, ra hiệu cho cô im lặng. Sợi dây điện thoại vẫn quấn quanh cổ Ivan, gã nhấc ống nghe lên.

- Giáo sư Zauzayez?

Điện thoại đã ngắt. Họ đã cúp máy. Họ đang trên đường đến.

- Leo, thả anh ấy ra!

Nhưng Leo siết chặt sợi dây. Mặt Ivan đỏ lừ.

- Hắn ta là mật vụ, hoạt động ngầm. Nhìn xem hắn sống thế nào. Nhìn căn nhà của hắn. Không có giáo sư Zauzayez nào hết. Đó là đầu mối liên lạc của hắn; ông ta đang đến bắt ta.

- Leo, anh đang mắc sai lầm đấy. Em biết người này.

- Hắn là kẻ bất đồng giả danh, hoạt động ngầm, tiết lộ những nhân vật chống đối khác.

- Leo, anh sai rồi.

- Không có giáo sư gì cả! Bọn họ đang đến đây. Raisa, ta không có nhiều thời gian đâu!

Ngón tay Ivan điên cuồng nắm lấy sợi dây, cố bứt ra. Raisa lắc đầu, cô chạy đến, kê mấy ngón tay dưới sợ dây, làm giảm áp lực lên cổ anh ta:

- Leo, thả anh ấy ra, để anh ấy tự chứng minh.

- Không phải bạn bè của em bị bắt, tất cả, trừ hắn ta sao? Cô bạn Zoya kia, em nghĩ MGB có cái tên đó từ đâu ra? Họ không bắt cô ấy vì lời cầu nguyện của cô ấy. Đó chỉ là cái cớ của họ.

Không thể thoát được, chân Ivan bắt đầu trượt trên sàn, buộc Leo phải lãnh hết sức nặng anh ta. Leo không thể giữ lâu hơn được nữa.

- Raisa, em chưa bao giờ nói với anh về bạn bè của em. Em chưa bao giờ tin anh. Em đã tâm sự với ai? Nghĩ đi!

Raisa nhìn Leo, rồi nhìn Ivan. Đúng vậy: tất cả bạn bè cô đã chết hoặc bị bắt, tất cả, ngoại trừ anh ta. Cô lắc đầu, cô không muốn tin. Cô bắt gặp tay Ivan với vào ngăn tủ. Cô thả sợi dây ra:

- Leo, đợi đã!

- Ta không có thì giờ!

- Đợi đã!

Cô mở ngăn tủ, lục lọi. Trong tủ là một con dao rọc giấy, rất sắc - vật mà Ivan đang với lấy để tự vệ. Cô không thể trách móc anh ta chuyện đó. Đằng sau đấy là một cuốn sách, cuốn Chuông nguyện hồn ai. Cô cầm lên. Một mảnh giấy trong sách. Trên đó là danh sách những cái tên: những người được cho mượn cuốn sách này. Một số tên đã bị gạch. Tên của cô cũng bị gạch. Ở mặt kia tờ giấy là danh sách những người sẽ được cho mượn sách.

Cô quay sang Ivan, giơ mảnh giấy lên trước mặt anh ta, tay cô run run. Có lời giải thích vô tội nào không? Không, cô biết không có lời giải thích nào cả. Không có kẻ chống đối nào lại đi ngu ngốc mà ghi ra một danh sách tên. Anh ta cho mượn sách là để tố cáo.

Leo đang vất vả giữ Ivan:

- Raisa, quay mặt đi.

Cô làm theo, bước đến đầu kia căn phòng, quyển sách vẫn trong tay, lắng nghe khi Ivan đạp chân vào tủ.

CÙNG NGÀY

VÌ RIAN LÀ mật vụ Bộ An ninh Nhà nước nên cái chết của anh ta sẽ nhanh chóng được xếp loại là vụ án mạng, một sự lăng mạ hẳn phải được thực hiện bởi kẻ chống lại hệ thống, một phần tử chống Xô viết. Thủ phạm là kẻ ngoài lề xã hội, một kẻ không có niềm tin, rất hợp pháp để phát động một cuộc điều tra toàn diện. Không cần phải che đậy gì cả. Thật may cho Leo và Raisa, Ivan hẳn có rất nhiều kẻ thù. Anh ta là kẻ đã sống cả đời phản bội những công dân tò mò, lôi cuốn họ bằng những hứa hẹn về các tài liệu bị kiểm duyệt như kẻ đi săn lôi cuốn con mồi bằng thứ mồi nhử cám dỗ.

Trước khi rời căn hộ, Raisa đã lấy danh sách những cái tên, vò mảnh giấy cho vào túi. Leo vội vã gom lại hồ sơ vụ án. Họ không biết bao lâu thì An ninh Nhà nước sẽ tiếp ứng cuộc gọi của Ivan. Họ mở cửa trước, chạy xuống cầu thang rồi giả vờ bình tĩnh bỏ đi. Khi họ đến cuối con phố, họ liếc ra sau. Các mật vụ đang vào tòa nhà.

Không ai ở Mátxcơva có lý do nào để tin rằng Leo và Raisa đã quay lại. Họ sẽ không bị nghi ngờ ngay. Người chịu trách nhiệm điều tra, ngay cả nếu anh ta có chợt suy ra mối liên hệ, cũng sẽ kiểm lại với MGB ở Voualsk và phát hiện ra họ đang đi nghỉ. Lý do đó có thể có được ngoài việc trừ phi có nhân chứng xác định rằng một người đàn ông và một phụ nữ đã vào tòa chung cư. Nếu chuyện đó xảy ra, chứng cứ ngoại phạm của họ sẽ bị kiểm tra gắt gao. Nhưng Leo biết toàn bộ những việc này là không mấy quan trọng. Thậm chí nếu không có bằng chứng nào, thậm chí nếu họ có thực sự đi nghỉ, thì vụ giết người này cũng được sử dụng làm cái cớ đế bắt họ. Trách nhiệm dẫn chứng hoàn toàn không cần thiết.

Trong tình hình nguy hiểm của họ hiện nay, cố gặp cha mẹ gã là một hành động hết sức liều lĩnh. Nhưng cho đến năm giờ sáng, không có chuyến tàu nào về Voualsk, và hơn nữa, Leo hiểu đây là cơ hội cuối cùng gã được nói chuyện với họ. Mặc dù người ta từ chối không cho gã liên lạc với họ khi rời Mátxcơva, và gã không được biết thông tin gì về nơi ở của họ, nhưng gã cũng đã có được địa chỉ vài tuần trước đây. Biết rằng các cơ quan nhà nước có xu hướng hoạt động riêng biệt, gã cảm thấy có cơ may là yêu cầu thông tin về Stepen và Anna gửi tới Bộ Nhà ở sẽ không bị chú ý và tự động chuyển đến MGB. Để đề phòng, gã đã dùng tên giả, và cố làm như thể đề nghị đó là một việc công, hỏi một loạt tên, bao gồm cả Galina Shaporina. Mặc dù tất cả những tên khác đều không cho kết quả, gã cũng đã xác định được nơi ở của cha mẹ mình. Vasili hẳn đoán biết được ý định đó; thực ra, hắn thậm chí còn có thể ra lệnh cho cung cấp địa chỉ ấy. Hắn biết điểm yếu của Leo khi bị lưu đày là cha mẹ gã. Nếu hắn muốn bắt gã vì vi phạm mệnh lệnh thì cha mẹ gã là cái bẫy hoàn hảo. Nhưng xem ra không thể nào cha mẹ gã lại bị giám sát thường trực đến bốn tháng. Khả năng nhiều hơn là gia đình mà ông bà buộc phải ở cùng sẽ kiêm luôn chỉ điểm. Gã phải đến chỗ cha mẹ mình, không để cho gia đình kia trông thấy hoặc nghe nói hoặc biết được. Sự an toàn của cha mẹ gã phụ thuộc vào sự bí mật này chẳng kém gì sự an toàn của chính họ. Nếu họ bị bắt gặp thì họ sẽ bị buộc vào vụ gỉết Ivan và cả gia đình Leo sẽ chết, có lẽ thậm chí trước khi đêm tàn. Leo đã sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Gã phải nói lời tạm biệt.

Họ đã tới Ulitsa Vorontsovskaya. Ngôi nhà cần tìm là một tòa nhà cũ, trước cách mạng - loại nhà được chia thành hàng trăm căn hộ nhỏ, ngăn cách nhau chỉ bằng những tấm khăn trải giường bẩn thỉu mắc trên dây. Không có tiện nghi, không vòi nước và không có nhà vệ sinh trong nhà. Leo có thể thấy mấy cái ống bắc ra những ô cửa sổ để thông khói lò đốt củi, hình thức sưởi ấm rẻ tiền nhất và bẩn thỉu nhất có được. Quan sát tòa nhà từ khoảng cách xa an toàn, họ chờ đợi. Muỗi bu trên cổ họ, buộc họ phải liên tục tét vào da cho đến khi tay dính đầy máu mình, Leo biết cho dù gã có đứng đây bao lâu thì cũng không có cách nào gã biết chắc đây có phải là cái bẫy không. Gã phải đi vào trong. Gã quay sang Raisa. Trước khi gã mở lời, cô đã nói:

- Em sẽ đợi ở đây.

Raisa cảm thấy xấu hổ. Cô đã tin tưởng Ivan. Kẻ bất đồng đã phản bội cô, còn người kia đã cứu mạng cô. Cô không thể nào nói lời tạm biệt với cha mẹ Leo, khi bên cạnh chồng cô, như thể cô là một người trung thành, thương yêu. Leo nắm tay cô:

- Anh muốn em đi cùng.

Cửa chung cư không khóa. Không khí bên trong thật nóng bức, tù đọng, và ngay lập tức họ đổ mồ hôi, quần áo họ dính vào lưng. Trên tầng, ở căn hộ 27, cánh cửa đã khóa. Leo đã đột nhập vào nhiều ngôi nhà. Những ổ khóa kiểu cũ thường khó mở hơn so với khóa kiểu mới. Dùng đầu con dao bấm, gã vặn mở nắp khóa, bộ máy bên trong khóa lộ ra. Gã đẩy con dao vào, nhưng khóa không chịu mở. Gã lau mồ hôi trên mặt, dừng lại một lúc, thở sâu, nhắm mắt. Gã quệt tay lên quần cho khô, mặc kệ lũ muỗi - cứ để chúng hút máu. Gã mở mắt. Tập trung, ổ khóa bật mở.

Ánh đèn duy nhất là từ phía cửa sổ nhìn ra đường. Căn phòng sặc mùi những thân người đang ngủ. Leo và Raisa chờ bên cửa cho quen với bóng tối. Họ có thể nhận ra hình ba chiếc giường: hai giường có các cặp vợ chồng. Một chiếc giường nhỏ hơn hình như có ba đứa trẻ đang ngủ. Trong khu bếp, có hai đứa bé hơn ngủ trên những tấm thảm giữa nhà như chó nằm dưới bàn. Leo bước đến chỗ mấy người lớn đang ngủ. Không phải cha mẹ gã. Người ta đưa nhầm địa chỉ cho gã? Sai sót như vậy vẫn thường xảy ra. Có lẽ người ta cố ý đưa nhầm địa chỉ cho gã?

Thấy hình dáng một cánh cửa khác, gã bước đến, ván sàn oằn xuống theo từng bước chân. Raisa đi ngay sau và bước chân nhẹ nhàng hơn. Hai người ở giường gần nhất bắt đầu cựa quậy.

Leo dừng lại, chờ cho họ nằm yên. Hai vợ chồng kia vẫn ngủ. Leo tiếp tục, Raisa theo sau. Gã với tay ra, nắm lấy núm cửa.

Không có cửa sổ trong phòng này, không chút ánh sáng.

Leo phải để cửa mở mới thấy được. Gã có thể nhận ra có hai giường và hầu như không có khoảng cách giữa chúng. Thậm chí cũng không có một tấm rèm mỏng ngăn giữa hai giường. Một giường có hai đứa trẻ. Trên giường kia là hai người lớn. Gã đến gần hơn. Cha mẹ gã ở đây, đang ngủ áp vào nhau, trên một chiếc giường đơn nhỏ hẹp. Leo đứng lên, quay lại Raisa và nói nhỏ:

- Đóng cửa.

Buộc phải di chuyển trong bóng tối hoàn toàn, Leo dò dẫm đi lại chiếc giường cho đến khi gã cúi lom khom trên sàn bên cạnh cha mẹ. Gã lắng nghe họ ngủ, thấy mừng là trời tối. Gã đang khóc. Căn phòng họ bị nhét vào còn nhỏ hơn cả nhà tắm trong căn hộ trước kia. Họ không có không gian riêng và không cách nào tách rời gia đình kia được. Họ bị đưa đến đây để chết cùng lúc với cái kết cục đã định của con trai họ: bị làm nhục.

Cùng lúc gã đặt cả hai tay lên miệng họ. Gã có thể cảm thấy họ đang thức dậy, giật mình. Để ngăn họ khỏi kêu lên, gã thì thầm:

- Con Leo đây. Đừng gây tiếng động.

Căng thẳng trên người họ biến mất. Gã thả tay khỏi miệng họ. Gã có thể nghe thấy họ đang ngồi dậy. Gã cảm thấy tay mẹ trên mặt gã. Mù mờ, trong bóng tối này, bà đang chạm vào gã. Những ngón tay bà dừng lại khi chúng chạm vào nước mắt. Gã nghe tiếng bà, thì thầm:

- Leo...

Tay cha gã theo cùng tay bà. Leo áp tay họ vào mặt gã. Gã đã thề sẽ chăm sóc họ và gã đã không làm được. Gã chỉ có thể nói lí nhí:

- Con xin lỗi.

Cha gã đáp:

- Con không phải xin lỗi gì cả. Bố mẹ hẳn đã sống thế này cả đời nếu không có con.

Mẹ gã xen vào, trong đầu bà đầy những câu bà muốn hỏi:

- Bố mẹ tưởng con đã chết. Người ta nói cả hai con bị bắt.

- Họ nói dối. Chúng con bị đưa đến Voualsk. Con bị cách chức, không bị tù. Giờ con làm việc cho dân quân. Con đã viết thư cho bố mẹ nhiều lần, đề nghị thư chuyển đến cho bố mẹ, nhưng hẳn chúng đã bị chặn lại và hủy đi.

Bọn trẻ gần đó cựa quậy, giường của chúng kêu cọt kẹt. Ai nấy đều im lặng. Leo đợi cho đến khi gã có thể nghe tiếng thở sâu, chậm rãi của bọn trẻ:

- Raisa ở đây.

Gã đưa tay họ sang cô. Cả bốn người nắm tay nhau. Mẹ gã hỏi:

- Đứa bé?

- Không.

Leo nói thêm, không muốn làm phức tạp buổi đoàn tụ:

- Sẩy thai.

Raisa lại nói, giọng cô ngắt quãng vì xúc động:

- Con xin lỗi.

- Không phải lỗi của con.

Anna nói thêm:

- Các con ở Mátxcơva lâu không? Ngày mai nhà ta gặp nhau được không?

- Không, chúng con không nên ở đây chút nào. Nếu bị bắt gặp, chúng con sẽ vào tù và cả bố mẹ nữa. Chúng con sẽ đi ngay lúc sáng sớm.

- Ta nên ra ngoài nói chuyện?

Leo đã nghĩ về điều này. Không cách nào họ có thể rời căn hộ mà không đánh thức vài người trong nhà:

- Chúng ta không thể liều lĩnh đánh thức họ. Chúng ta phải nói chuyện ở đây.

Một lúc không ai nói gì, cả bốn bàn tay nắm lấy nhau trong bóng tối. Cuối cùng Leo nói:

- Con phải kiếm cho bố mẹ một chỗ ở tốt hơn.

- Không, Leo. Nghe này. Con thường cư xử như thể tình yêu của bố mẹ phụ thuộc vào những thứ con có thể làm cho bố mẹ. Thậm chí khi còn bé. Điều đó không đúng. Con phải tập trung vào cuộc sống của các con. Bố mẹ đã già rồi. Bố mẹ sống ở đâu cũng không quan trọng nữa. Điều duy nhất khiến bố mẹ còn sống, là chờ đợi tin tức của con. Chúng ta phải chấp nhận rằng đây là lần cuối nhà ta gặp nhau. Chúng ta không phải lập những kế hoạch vô ích làm gì. Chúng ta phải nói lời tạm biệt khi còn có cơ hội. Leo, mẹ yêu con, mẹ tự hào về con.

Giọng Anna giờ khá bình tĩnh:

- Các con có nhau, các con yêu nhau. Các con sẽ có một cuộc sống tốt, mẹ tin như vậy. Mọi thứ sẽ khác đi cho các con, và con cái của các con nữa, Mẹ cảm thấy đầy hy vọng,

Một sự vọng tưởng, nhưng bà thích tin vào điều đó, và Leo không nói gì phản bác.

Stepan cầm tay Leo, đặt vào đó một chiếc phong bì:

- Đây là bức thư bố viết nhiều tháng trước. Bố chưa bao giờ có cơ hội đưa nó cho con bởi các con bị đưa đi rồi. Bố không muốn gửi đi. Hãy đọc thư này khi con an toàn trên tàu. Hứa với bố là không đọc nó sớm hơn. Con hứa đi.

- Cái gì đây ạ?

Mẹ con và ta đã cân nhắc cẩn thận nội dung bức thư. Nó chứa tất cả những gì bố mẹ đã muốn nói với con nhưng đã không thể nói vì lý do này khác. Nó chứa mọi điều chúng ta nên nói cách đây lâu lắm rồi.

- Bố...

- Cầm lấy, Leo, vì bố mẹ.

Leo nhận lấy bức thư và trong bóng tối, bốn người họ ôm nhau lần cuối.

6 THÁNG BẢY

LEO TIẾN ĐẾN CON TÀU, Raisa đi cạnh gã. Có nhiều mật vụ trên sân ga hơn bình thường? Lẽ nào người ta đang tìm họ? Raisa đang đi quá nhanh: gã nắm tay cô, thoáng một cái, và cô chậm bước. Bức thư cha mẹ gã viết được giấu cùng tập hồ sơ đính vào ngực gă. Họ đã gần đến toa của mình.

Họ lên con tàu đông nghẹt. Leo thì thầm vào tai Raisa:

- Em ở đây nhé.

Cô gật đầu. Gã đi vào nhà vệ sinh chật chội, khóa cửa lại, đậy nắp bệ xí cho bớt mùi. Gã cởi áo khoác, mở nút sơ mi, gỡ cái túi vải mỏng gã khâu để giữ các tài liệu. Nó ướt nhoẹt vì mồ hôi, và mực của những tài liệu đánh máy in dấu lên da gã, những dòng chữ in trên ngực gã.

Gã tìm thấy bức thư, lật giở nó trong tay. Không có tên ngoài phong bì, nó nhàu nhĩ, bẩn thỉu. Gã tự hỏi làm thế nào cha mẹ gã giữ kín được bức thư khỏi cái gia đình kia, những người chắc chắn đã lục lọi đồ đạc của họ. Hẳn một trong hai người phải giữ bức thư bên mình mọi lúc, ngày cũng như đêm.

Con tàu bắt đầu chuyển bánh rời Mátxcơva. Gã giữ lời hứa. Giờ gã được phép đọc nó. Gã đợi cho đến khi họ rời ga rồi mới mở phong bì và giở bức thư. Chữ viết tay của cha gã:

Leo, cả mẹ và bố đều không hối tiếc gì cả. Bố mẹ yêu con. Bố mẹ luôn mong đến cái ngày bố mẹ sẽ nói với con chuyện này. Thật ngạc nhiên vì ngày đó đã không bao giờ đến. Bố mẹ đã nghĩ con sẽ nêu chuyện này ra khi con sẵn sàng. Nhưng con không bao giờ làm thế, con luôn xử sự như thể chuyện đó chưa bao giờ xảy ra. Có lẽ sẽ dễ dàng hơn để con học cách quên đi chăng? Đây là lý do bố mẹ đã không nói gì. Bố mẹ nghĩ đây là cách con xử lý chuyện quá khứ. Bố mẹ e rằng con đã xóa sạch nó và khơi lại chỉ làm tổn thương và đau đớn. Nói tóm lại, chúng ta hạnh phúc bên nhau và chúng ta không muốn hủy hoại hạnh phúc đó. Chúng ta thật hèn nhát.

Bố nhắc lại, cả bố và mẹ yêu con rất nhiều, và cả bố lẫn mẹ không ai có gì phải hối tiếc cả.

Leo-

Leo không đọc nữa, quay đầu đi. Đúng vậy, gã nhớ chuyện gì đã xảy ra. Gã biết bức thư sẽ nói tiếp điều gì. Và đúng vậy, gã đã dành cả đời mình cố quên. Gã gấp bức thư rồi cẩn thận xé nó ra thành những mảnh nhỏ. Gã đứng lên, mở cánh cửa nhỏ, ném các mảnh vụn ra ngoài. Gặp gió, những mảnh giấy vuông lởm chởm bay lên không và khuất tầm mắt.

ĐÔNG NAM VÙNG ROSTOV

MƯỜI SÁU KI LÔ MÉT VỀ PHÍA BẮC ROSTOV-SÔNG ĐÔNG

CÙNG NGÀY

NESTEROV DÀNH NGÀY CUỐI còn ở vùng Rostov để đi thăm thị trấn Gukovo. Giờ anh đang trên elektrichka quay về Rostov. Dù báo chí không hề đề cập đến những vụ tội phạm này thì những vụ việc trẻ em bị giết cũng đã đi vào địa hạt công cộng dưới hình thức truyền miệng và tin đồn. Cho đến giờ dân quân tại các địa phương khép kín của họ không muốn nhìn nhận mỗi vụ giết người là gì khác ngoài một sự kiện xảy ra biệt lập. Nhưng những người ngoài giới dân quân, không phải chịu gánh nặng giả thiết nào về bản chất tội ác, đã bắt đầu xâu chuỗi lại những cái chết này. Những cách giải thích không chính thức đã bắt đầu lan truyền. Nesterov đã nghe nói có một con thú hoang trong các khu rừng quanh Shakhty đi giết trẻ em. Các nơi khác nhau dựng ra những con thú khác nhau, và những lời giải thích siêu nhiên dưới dạng này hay dạng khác được kể đi kể lại trong khắp vùng. Anh đã nghe một bà mẹ sợ hãi quả quyết rằng quái vật nửa người nửa thú, là một đứa trẻ được gấu nuôi dưỡng, nên bây giờ nó căm ghét tất cả những trẻ em bình thường, biến chúng thành nguồn thức ăn của nó. Một ngôi làng đã quả quyết đó là một con ma rừng báo oán, những người dân làng tổ chức những buổi lễ tế công phu nhằm xoa dịu con quỷ này.

Người dân sống ở vùng Rostov không biết rằng có những tội ác tương tự xảy ra cách đấy hàng trăm ki lô mét. Họ tin rằng đây là tai ương của họ, một thế lực xấu xa đã gây tai họa cho họ. Trong một chừng mực nào đó thì Nesterov đồng ý với họ. Trong đầu anh không chút nghi ngờ rằng mình đang ở trung tâm của những tội ác này. Mật độ những vụ án mạng ở đây cao hơn so với bất kỳ nơi nào khác. Dù anh không cúi đầu tin vào những lời giải thích siêu nhiên thì anh cũng phần nào bị cám dỗ bởi giả thiết thuyết phục nhất và phổ biến nhất, đó là ý kiến cho rằng lính Đức Quốc xã được cài lại như là hành động trả thù cuối cùng của Hitler: những tên lính có mệnh lệnh cuối cùng là giết hại trẻ em của nước Nga. Những tên lính quốc xã này được huấn luyện theo lối sống Nga, trà trộn vào xã hội, rồi giết hại trẻ em một cách có hệ thống, theo một nghi thức đã định. Điều đó gỉảỉ thích được quy mô các vụ giết người, phạm vi địa lý, tính dã man, và cả việc không hề có lạm dụng tình dục. Không phải có một kẻ giết người mà là rất nhiều, có lẽ chừng mười hay mười hai tên, mỗi tên hành động độc lập, đến các thị trấn và giết vô tội vạ. Giả thiết này đã phát triển thành một cái đà đến mức một số dân quân địa phương, những người tự nhận một cách mâu thuẫn rằng đã phá được toàn bộ các vụ phạm tội, lại bắt đầu nghi ngờ những người biết nói tiếng Đức.

Nesterov đứng lên và duỗi chân. Anh đã ở trên elektrichka chừng ba tiếng. Tàu chạy chậm và không được thoải mái lắm, và anh không quen ngồi yên lâu như vậy. Anh đi dọc theo toa tàu, mở cửa sổ, nhìn những ánh đèn thành phố gần lại. Sau khi nghe nói vụ giết cậu bé Petya sống ở một nông trang tập thể gần Gukovo, anh đã đến đó sáng nay. Không mấy khó khăn anh đã tìm ra cha mẹ đứa bé. Mặc dù anh dùng tên giả, nhưng anh cũng thành thực giải thích rằng mình đang tiến hành một vụ điều tra liên quan đến một số vụ giết trẻ em tương tự. Bố mẹ đứa bé là những người nhiệt tình ủng hộ giả thiết lính Đức Quốc xã, giải thích rằng quân Đức hẳn được những người Ukraina phản quốc tiếp tay, giúp chúng hòa nhập vào xã hội rồi giết người bừa bãi. Cha cậu bé cho Nesterov xem cuốn tem của Petya mà vợ chồng họ cất trong chiếc hộp gỗ dưới giường, một nơi linh thiêng với đứa con trai đã chết của họ. Không ai nhìn những con tem mà không bật khóc. Cả hai người họ không muốn xem xác con mình. Nhưng họ đã nghe kể con trai họ bị làm sao. Nó bị hành hung như thể bởi một con thú dữ, có bùn nhét trong miệng như muốn trêu tức họ thêm. Người cha, đã chiến đấu trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, biết rằng quân lính Đức Quốc xã được tiêm thuốc để đảm bảo chúng trở nên xấu xa, vô đạo đức, và tàn ác. Anh ta dám chắc những kẻ giết người này là sản phẩm của thứ ma túy quốc xã như vậy. Có lẽ bọn họ được làm cho nghiện máu trẻ em, không có thứ máu này bọn chúng sẽ chết. Nếu không thì làm sao những kẻ này lại thực hiện cái tội ác như vậy? Nesterov không biết an ủi ra sao mà chỉ biết hứa rằng thủ phạm sẽ bị bắt.

Elektrichka đến Rostov. Nesterov xuống tàu, tin chắc mình đã tìm được trung tâm của những tội ác này. Từng là dân quân ở Rostov, trước khi bị chuyển đến Voualsk cách đây bốn năm, anh dễ dàng thu thập thông tin. Theo tính toán gần đây nhất, có năm mươi bảy đứa trẻ đã bị giết trong những tình huống mà anh cho là tương tự. Phần lớn các vụ giết người xảy ra trong vùng này. Có lẽ nào quân Quốc xã xâm nhập được bỏ lại trên toàn bộ nửa phía Tây đất nước? Một vùng đất rộng lớn bị quân Wehrmacht chiếm đóng. Chính anh đã chiến đấu ở Ukraina và chứng kiến tận mắt cảnh hiếp dâm và giết người của đội quân tháo lui. Quyết định không chắc chắn đi theo một giả thiết này hay giả thiết kia, anh gạt những giải thích này sang một bên. Nhiệm vụ của Leo ở Mátxcơva sẽ là rất thiết yếu để đem lại chút ý kiến chuyên môn cho việc phỏng đoán danh tính kẻ giết người. Nesterov được giao nhiệm vụ tổng hợp sự kiện liên quan đến nơi ở của kẻ giết người.

Trong kỳ nghỉ, gia đình anh ta đã ở tại căn hộ của mẹ anh trong một Khu định cư Mới được xây dựng trong một chương trình nhà ở thời hậu chiến với mọi đặc điểm thông thường: được xây để hoàn thành chỉ tiêu hơn là để người ta vào ở. Chúng đã ở vào tình trạng hư hại thậm chí trước khi được xây xong. Không có vòi nước, hệ thống dẫn nước trung tâm, chúng cũng giống như ngôi nhà của anh ta ở Voualsk. Anh ta và Inessa nhất trí nói dối bà mẹ, trấn an bà rằng họ đang sống trong một căn hộ mới. Mẹ anh hài lòng bởi lời nói dối đó như thể chính bà cũng đang sống trong một căn hộ mới vậy. Lúc đến nhà mẹ, anh xem đồng hồ. Anh rời nhà lúc sáu giờ sáng và giờ đã gần chín giờ đêm. Mười lăm tiếng bỏ ra mà không kiếm được thông tin thực sự gì cả. Thì giờ của anh đã hết. Ngày mai họ sẽ về nhà.

Anh vào sân khu định cư. Quần áo phơi san sát nhau. Anh có thể thấy quần áo của mình trong số đó. Anh sờ vào. Áo quần đã khô. Đi qua dãy quần áo, anh bước đến cửa căn hộ của mẹ, vào bếp.

Inessa ngồi trên chiếc ghế gỗ, mặt chị đầy máu, tay chị bị trói. Đằng sau chị là một người đàn ông mà anh không nhận ra là ai. Không cố tìm hiểu xem chuyện gì đã xảy ra hoặc người đàn ông này là ai, Nesterov bước đến giận dữ. Anh không cần biết rằng người đàn ông này mặc đồng phục: anh sẽ giết hắn bất chấp tất cả, cho dù hắn là ai. Anh giơ nắm đấm. Trước khi anh có thể tới gần hơn, một cái đau buốt trùm khắp bàn tay anh. Nhìn sang bên, anh thấy một phụ nữ, có lẽ chừng bốn mươi. Mụ đang cầm một chiếc dùi cui đen. Anh đã thấy khuôn mặt này trước đây. Anh nhớ ra - trên bãi biển, cách đây hai ngày. Trong tay kia, mụ cầm khẩu súng, điềm tĩnh, hưởng cái vị thế của kẻ mạnh. Mụ ra hiệu cho nhân viên của mình. Hắn bước lên, ném một tập giấy tờ lên sàn. Rơi quanh chân họ là mọi tài liệu anh thu thập được hai tháng qua, những bức ảnh, những mô tả, bản đồ - hồ sơ vụ án những đứa trẻ bị giết.

- Chỉ huy Nesterov, anh đã bị bắt.

VOUALSK 7 THÁNG BẢY

LEO VÀ RAISA XUỐNG TÀU, chờ trên sân ga, vờ như đang sắp xếp hành lý cho đến khi mọi hành khách khác đều đã vào tòa nhà chính cả. Đã muộn nhưng trời chưa tối, và cảm thấy bị lộ, họ rời khỏi sân ga, vội vã vào rừng.

Đến nơi giấu đồ, Leo dừng lại, nín thở. Gã nhìn lên những thân cây, băn khoăn về cái quyết định hủy bức thư. Liệu gã có làm cha mẹ mình tổn thương không? Gã hiểu tại sao họ muốn viết ra suy nghĩ và cảm xúc của họ: họ muốn được thanh thản. Nhưng Raisa đã đúng về gã khi cô nói:

Có phải đó là cách để anh có thể ngủ yên ban đêm, xóa sạch các sự kiện trong đầu?

Cô còn đúng hơn cả cô biết. Raisa chạm tay gã:

- Anh ổn chứ?

Cô hỏi gã bức thư nói gì. Gã đã nghĩ sẽ nói dối, bảo rằng nó chứa những thông tin về gia đình - các chi tiết cá nhân mà gã đã quên. Nhưng cô hẳn sẽ biết gã nói dối. Nên, thay vì vậy, gã nói với cô sự thật; rằng gã đã hủy bức thư, xé nó thành trăm mảnh, và ném ra cửa sổ. Gã không muốn đọc nó. Cha mẹ gã có thể dễ dàng thanh thản tin rằng họ đã trút được gánh nặng. Gã thấy nhẹ nhõm vì cô không thắc mắc gì quyết định của gã và từ lúc ấy không đề cập đến nó nữa.

Họ lấy tay đào lớp lá và đất mềm che phủ, đồ đạc lộ ra. Họ cởi bộ đồ thành thị, định mặc lại bộ đồ cũ ban đầu - một phần thiết yếu trong vỏ bọc của họ. Khi cởi đồ ra, chỉ có mình họ, họ dừng lại, trần truồng, nhìn nhau. Có lẽ như vậy là nguy hiểm, có lẽ như vậy là cơ hội chủ nghĩa, nhưng Leo muốn cô. Không chắc chắn cảm giác của cô về gã thế nào, gã không làm gì, chờ đợi, lo sợ không dám hành động trước, như thể trước đấy họ chưa bao giờ làm tình, như thể đây là lần đầu cả hai không dám chắc về những giới hạn, không chắc điều gì là chấp nhận được và điều gì không. Cô với tay ra, chạm vào tay gã. Thế là đủ. Gã kéo cô về phía mình, hôn cô. Họ đã cùng giết người, cùng lừa dối, cùng nhau mưu toan lập kế hoạch và dối trá. Họ là những tội phạm, cả hai người, họ chống lại cả thế giới. Đây là lúc để thăng hoa mối quan hệ mới này. Giá như họ có thể ở lại đây, sống ở đây trong chính khoảnh khắc này, trốn trong rừng, tận hưởng những cảm xúc này mãi mãi.

Họ quay lại con đường mòn trong rừng, đi bộ về thị trấn. Lúc đến quán Basarov, họ vào phòng chính. Leo nín thở, nghĩ rằng sẽ có bàn tay nắm lấy vai gã. Nhưng không có ai ở đây, không có mật vụ và không có dân quân. Họ an toàn, ít nhất thêm một ngày nữa. Basarov trong bếp, thậm chí không quay lại khi hắn nghe tiếng họ về.

Trên lầu, họ mở khóa phòng. Một bức thư dưới cửa. Leo thả túi xách xuống giường. Gã nhặt bức thư lên. Của Nesterov, ghi ngày hôm nay:

Leo, nếu cậu quay về như kế hoạch, gặp tôi tối nay ở văn phòng lúc chín giờ. Đến một mình. Mang theo mọi tài liệu liên quan đến vấn đề chúng ta đang bàn bạc. Leo, điều rất quan trọng là cậu không đến muộn.

Leo nhìn đồng hồ. Chỉ có nửa tiếng.

CÙNG NGÀY

THẬM CHÍ QUAY TRỞ LẠI TRỤ SỞ DÂN QUÂN Leo cũng không dám liều lĩnh. Gã đã giấu các tài liệu trong hồ sơ chính thức. Mấy bức rèm văn phòng Nesterov đã kéo xuống và không thể nhìn vào trong. Gã xem đồng hồ: gã đến muộn, trễ hai phút. Không thể hiểu chuyện đó thì đặc biệt quan trọng ra sao, gã gõ cửa. Hầu như ngay khi gã làm vậy, cánh cửa mở ra, như thể Nesterov đang đợi phía sau cửa. Leo bị dẫn vào với một sự cấp bách đột ngột và khó hiểu, cánh cửa đóng lại sau lưng gã.

Nesterov đi đi lại lại với một sự sốt ruột khác lạ. Bàn của anh ta đầy tài liệu trong tập hồ sơ vụ án. Anh ta nắm hai vai Leo và nói với một giọng thấp xuống, vội vã:

- Nghe cho kỹ và đừng ngắt lời tôi. Tôi đã bị bắt ở Rostov. Tôi buộc phải thú nhận. Tôi không có lựa chọn nào cả. Họ đã bắt gia đình tôi. Tôi đã kể cho họ tất cả. Tôi nghĩ có thể thuyết phục họ giúp đỡ, thuyết phục họ rằng họ nên đưa vụ án của chúng ta lên mức độ chính thức. Họ đã báo cáo về Mátxcơva. Họ buộc chúng ta tội khích động. Họ nghĩ đây là tư thù của cậu, một hành động trả thù. Họ bác bỏ những phát hiện của chúng ta, gọi đó là một thủ đoạn tinh vi của tuyên truyền phương Tây: họ chắc rằng cậu và vợ cậu đang làm gián điệp. Họ cho tôi một lựa chọn. Họ sẵn sàng để cho gia đình tôi yên nếu tôi giao nộp cậu và toàn bộ thông tin chúng ta đã thu thập.

Thế giới của Leo sụp đổ. Dù đã biết nguy hiểm gần kề, nhưng gã nghĩ nó chưa cắt ngang con đường của gã:

- Khi nào?

- Ngay bây giờ. Tòa nhà đã bị bao vây. Các mật vụ sẽ vào phòng này trong mười lăm phút nữa, sẽ bắt cậu trong văn phòng này và lấy mọi bằng chứng chúng ta đã góp nhặt. Tôi phải tranh thủ mấy phút này để tìm hiểu toàn bộ thông tin cậu phát hiện được ở Mátxcơva.

Leo lùi lại, xem đồng hồ; chín giờ năm phút:

- Leo, cậu phải nghe tôi. Có một cách để cậu trốn thoát. Nhưng để thành công, đừng nói gì, đừng hỏi gì hết. Tôi đã nghĩ ra một kế hoạch. Cậu sẽ dùng súng đánh vào đầu tôi, khiến tôi bất tỉnh. Rồi lúc đấy cậu sẽ rời phòng này, xuống một lượt cầu thang, nấp trong mấy văn phòng phía bên phải. Leo, cậu nghe đấy chứ? Cậu cần phải tập trung. Cửa không khóa. Cậu vào trong, đừng bật đèn, và khóa cửa lại.

Nhưng Leo không nghe - điều duy nhất gã nghĩ đến là:

- Raisa?

- Cô ấy đang bị bắt ngay lúc chúng ta nói chuyện. Tôi rất tiếc, nhưng cậu không thể làm gì cho cô ấy cả. Cậu cần tập trung, Leo, hoặc chuyện này chấm dứt.

- Chuyện chấm dứt rồi. Nó chấm dứt khi anh khai với họ tất cả.

- Họ có mọi thứ, Leo. Họ có những gì tôi tìm được. Họ có hồ sơ của tôi. Tôi phải làm gì đây? Để họ giết gia đình tôi sao? Họ còn có thể bắt được cậu nữa. Leo, cậu có thể tức giận tôi, hoặc cậu có thể thoát.

Leo gạt tay Nesterov, gã bước đi trong phòng, đầu óc gã cố gắng suy nghĩ. Raisa đã bị bắt. Cả hai người đều biết giờ phút này sẽ đến, nhưng chỉ hiểu nó như một khái niệm, một ý tưởng. Họ không hiểu thế nghĩa là sao. Cái viễn cảnh không bao giờ gặp lại cô nữa khiến gã khó thở. Mối quan hệ của họ, mối quan hệ mới tái sinh, được thăng hoa cách đây hai tiếng trong rừng, giờ đã kết thúc.

- Leo?

Cô ấy thì sẽ muốn gì? Cô sẽ không muốn gã ủy mị. Cô muốn gã thành công, trốn thoát, lắng nghe người đàn ông này.

- Leo?

- Được rồi, kế hoạch thế nào?

Nesterov tiếp tục, nhắc lại phần đầu:

- Cậu sẽ dùng súng đánh tôi, làm tôi bất tỉnh. Rồi cậu rời phòng này, xuống một lượt cầu thang, và nấp trong mấy phòng phía bên phải cầu thang. Nấp trong đó; chờ đến lúc các mật vụ vào tòa nhà. Họ sẽ lên thẳng tầng này, sẽ đi qua cậu. Khi họ qua rồi, cậu sẽ xuống tầng trệt, ra ngoài qua cửa sổ phía sau. Có chiếc xe đậu ở đó. Đây là chìa khóa, cậu sẽ trộm nó của tôi. Cậu phải rời thị trấn, đừng tìm ai hay dừng lại vì bất cứ việc gì, cứ lái đi. Cậu sẽ có một lợi thế nhỏ. Họ sẽ tin là cậu chạy bộ, đâu đó trong thị trấn. Lúc họ nhận ra rằng cậu có xe, cậu đã phải tự do rồi.

- Tự do để làm gì?

- Để phá vụ án này.

- Chuyến đi đến Mátxcơva là công toi. Nhân chứng không chịu nói. Tôi vẫn không có thêm chút ý tưởng gì về kẻ này.

Điều đó khiến Nesterov ngạc nhiên.

- Leo, cậu làm được chuyện này, tôi biết. Tôi tin cậu. Cậu cần đến Rostov- sông Đông. Đây là trung tâm của những vụ án mạng. Tôi tin rằng đó là nơi cậu nên tập trung vào. Có nhiều giả thiết về kẻ giết những đứa trẻ này. Một giả thiết là liên quan đến một nhóm lính Quốc xã...

Leo xen ngang:

- Không, đấy là việc làm của một cá nhân, hành động đơn lẻ. Hắn ta có một công việc. Hắn có vẻ như bình thường. Nếu anh tin chắc mức độ tập trung các vụ giết người nằm ở Rostov thì có khả năng hắn sống và làm việc ở đó. Công việc của hắn là mối liên hệ giữa tất cả những địa điểm này. Công việc của hắn nghĩa là hắn đi đây đi đó: hắn giết người trên đường đi của hắn. Nếu chúng ta biết được công việc của hắn, chúng ta sẽ bắt được hắn.

Leo xem đồng hồ. Còn vài phút nữa trước khi gã phải đi. Nesterov chỉ tay lên hai thị trấn liên quan:

- Mối liên hệ giữa Rostov và Vouaslk là gì? Không hề có vụ giết người nào ở phía Đông thị trấn này. Ít nhất là theo chúng ta biết. Điều đó gợi ý rằng đây là điểm cuối, đích đến của hắn.

Leo đồng ý:

- Voualsk có nhà máy lắp ráp ô tô. Không có ngành công nghiệp quan trọng nào khác ở đây ngoài ngành gỗ. Nhưng có rất nhiều nhà máy ở Rostov.

Nosterov biết rõ cả hai nơi này hơn Leo:

- Nhà máy lắp ráp ô tô và Rostelmash có quan hệ mật thiết với nhau.

- Rostelmash là gì?

- Một nhà máy sản xuất máy kéo, rất lớn, lớn nhất Liên Xô.

- Chúng dùng chung các phụ kiện?

- Lốp xe cho loại GAZ-20 được sản xuất ở đó. Các phần động cơ được làm ở đây.

Có thể đó là mối liên hệ chăng? Những vụ giết người dọc theo tuyến đường sắt từ phía Nam và chạy sang phía Tây, từng điểm một. Theo giả thiết này, Leo nhận xét:

- Nếu Vouaslk gửi hàng đến Rostelmash thì nhà máy kia phải dùng một tolkach. Ai đó đến đây để đảm bảo nhà máy lắp ráp ô tô hoàn thành chỉ tiêu bắt buộc.

- Chỉ có hai vụ giết trẻ em ở đây và chúng mới xảy ra gần đây. Các nhà máy hợp tác cùng nhau đã được một thời gian.

- Các vụ giết người ở phía Bắc đất nước là mới gần đây nhất. Thế nghĩa là hắn chỉ mới có công việc này. Hoặc hắn chỉ được giao nhiệm vụ dọc theo tuyến đường này. Chúng ta cần hồ sơ lao động ở Rostelmash. Nếu chúng ta đúng, bằng cách kiểm tra chéo hồ sơ với địa điểm các vụ giết người, chúng ta sẽ bắt được kẻ này.

Họ sắp tới đích. Nếu họ không bị săn đuổi, nếu họ được tự do để ung dung hành động, họ có thể phát hiện ra tên kẻ giết người vào cuối tuần này. Nhưng họ không có một tuần, hay sự hỗ trợ. Họ có bốn phút. Đã chín giờ mười một phút, Leo phải đi. Gã cầm hồ sơ - danh sách những vụ giết người, cùng ngày tháng và địa điểm. Gã chỉ cần có thế. Sau khi gập hồ sơ bỏ vào trong túi, gã bước đến cửa. Nesterov ngăn gã lại. Anh ta đang cầm khẩu súng. Leo nhận lấy món vũ khí, chần chừ một lúc. Nesterov thấy sự ngần ngại đó và nói:

- Hoặc là gia đình tôi sẽ chết.

Leo đánh vào bên đầu, làm anh ta xước da và quỵ xuống. Vẫn còn tỉnh, Nesterov ngước lên:

- Chúc may mắn, giờ hãy đánh cho ra đánh.

Leo giơ súng lên. Nesterov nhắm mắt.

Vội đi vào hành lang, Leo đến cầu thang thì nhận ra là gã quên lấy khóa xe. Nó ở trên bàn. Gã quay lại, chạy dọc hành lang đến văn phòng, bước qua Nesterov, chộp lấy chùm chìa khóa. Gã đã muộn - chín giờ mười lăm, các mật vụ đang đi vào tòa nhà. Leo vẫn còn ở trong văn phòng, đúng nơi bọn họ muốn gã ở. Gã chạy ra, xuôi hành lang, xuống cầu thang. Gã có thể nghe tiếng bước chân tiến về phía mình. Đến tầng ba, gã lao sang phải, nắm lấy cánh cửa phòng gần nhất. Nó mở như Nesterov đã hứa. Gã vào trong, khóa cửa lại ngay khi các mật vụ đi lên cầu thang.

Leo đợi trong bóng tối. Các rèm cửa đã đóng nên không ai bên ngoài có thể nhìn vào trong. Gã có thể nghe những bước chân dồn dập. Có ít nhất bốn mật vụ đang ở trên cầu thang này. Gã muốn ở lại trong căn phòng này, đằng sau cánh cửa khóa này, trong sự an toàn tạm bợ. Các cửa sổ mở ra sân lớn. Gã liếc ra. Có một vòng người bên ngoài cổng chính. Gã lùi khỏi cửa sổ. Gã phải xuống tầng trệt và ra phía sau. Gã mở cửa, nhìn hé ra. Hành lang không người. Gã đóng cửa lại, đi lại cầu thang. Gã nghe giọng một mật vụ bên dưới. Leo chạy đến lượt cầu thang tiếp theo. Gã không thấy hay nghe tiếng một ai. Ngay khi gã bắt đầu chạy, có tiếng hét phát ra ở tầng trên cùng: họ đã tìm thấy Nesterov.

Một đợt mật vụ thứ hai xông vào tòa nhà, bị báo động bởi tiếng kêu của đồng nghiệp. Sẽ quá nguy hiểm nếu chạy thêm một lượt cầu thang nữa, từ bỏ kế hoạch của Nesterov, Leo còn ở trên tầng hai. Gã chỉ có vài giây để tận dụng sự hoảng loạn trước khi những người kia tổ chức thành các đội lục soát. Không thể xuống được tầng trệt, gã chạy dọc hành lang, đi vào nhà vệ sinh, một phòng hướng về phía sau tòa nhà. Gã mở cửa sổ. Cửa sổ cao và hẹp, chỉ vừa đủ để len người qua. Cách duy nhất là phải cho đầu ra trước. Gã xem bên ngoài, không thấy mật vụ nào cả. Có lẽ gã chỉ cách mặt đất năm mét. Gã chuồi người qua cửa sổ, lơ lửng trên mặt đất, dùng chân để níu. Không có gì bám vào. Gã phải thả cho người rơi xuống, lấy tay che đầu.

Gã đưa bàn tay ra để tiếp đất, cổ tay bị sái. Gã nghe tiếng hét, gã nhìn lên. Một mật vụ ở cửa sổ tầng trên. Leo đã bị phát hiện. Mặc kệ con đau ở cổ tay, gã đứng dậy, chạy về bên đường nơi chiếc xe phải đỗ ở đó. Tiếng súng phát ra. Những luồng bụi gạch bùng lên bên đầu gã. Gã thụp xuống, lom khom và vẫn chạy. Nhiều phát súng nữa, kêu vèo vèo trên đường. Gã rẽ ở góc đường, thoát khỏi làn đạn.

Chiếc xe ở đó, đỗ ở đó, đã sẵn sàng. Gã leo lên, tra khóa vào ổ. Động cơ xì xì rồi tắt ngấm. Gã thử lại. Nó không khởi động. Gã thử lần nữa - thôi nào - lần này nó nổ. Vào số xe, gã lái đi, tăng tốc, cẩn thận không để lốp xe gây tiếng rít. Làm sao để những mật vụ đuổi theo không nhìn thấy chiếc xe là điều cực kỳ quan trọng. Gã ở trên một trong số ít ỏi những chiếc xe trên đường. Do đây là xe dân quân, hy vọng bất cứ dân quân nào thấy nó cũng cho rằng gã cùng phe với họ trong khi họ tiếp tục tìm kiếm người chạy bộ.

Đường vắng tanh. Leo lái quá nhanh, quá xóc, chạy ra khỏi thị trấn. Nesterov đã sai: gã không thể lái thẳng đến Rostov. Trước hết, đấy là vài trăm ki lô mét, gã không gặp nơi nào gần có xăng, và gã không có cách nào để lấy thêm xăng. Quan trọng hơn, khi người ta phát hiện ra gã lấy một chiếc xe, bọn họ sẽ chặn mọi ngả đường. Gã phải chạy càng xa càng tốt, rồi vứt chiếc xe, giấu nó đi, và lẻn vào một vùng nông thôn rồi lên tàu. Miễn là họ chưa tìm thấy chiếc xe bị vứt lại thì cơ hội cho gã sẽ nhiều hơn khi không có nó.

Gã tăng tốc chạy vào con đường lớn duy nhất vào và ra thị trấn, đi về phía Tây. Gã xem gương chiếu hậu. Nếu họ định tổ chức một cuộc lục soát toàn diện ở những tòa nhà lân cận, tin rằng gã vẫn chạy bộ, thì gã sẽ có ít nhất chừng một tiếng trước họ. Gã tăng tốc, xe đạt đến tốc độ tối đa tám mươi ki lô mét trên giờ.

Phía trước có người đứng trên đường, vây quanh một chiếc xe đỗ: xe dân quân. Nó là vật chắn đường. Bọn họ không loại trừ một khả năng nào hết. Nếu đường phía Tây bị chặn thì đường phía Đông cũng vậy. Họ vây kín toàn bộ thị trấn. Hy vọng duy nhất của gã là đâm qua vật chắn đường này. Gã sẽ tăng tốc độ, húc vào chiếc xe đỗ ngang đường. Chiếc xe sẽ bị lật. Gã sẽ kiểm soát được cú va chạm. Khi xe họ bị hỏng, bọn họ sẽ không thể đuổi theo gã ngay. Thật liều lĩnh, chuyện này sẽ giảm lợi thế của gã xuống còn tính bằng phút.

Các mật vụ đằng trước bắt đầu nổ súng. Đạn cắm vào phía trước xe, tóe lửa khi chạm vào kim loại. Một viên đạn xuyên qua kính chắn gió. Leo cúi thấp sau tay lái, không thể thấy đường được nữa. Chiếc xe đang vào vị trí: gã chỉ cần nắm chặt tay lái. Đạn tiếp tục phá nát kính chắn gió. Những mảnh kính vỡ trút xuống. Gã vẫn đang đúng hướng - sẵn sàng cho vụ va chạm.

Chiếc xe lắc lư đổ nghiêng qua một bên. Ngồi thẳng lại, Leo cố giữ tay lái, nhưng chiếc xe ngoặt sang trái, không chịu theo điều khiển của gã. Lốp xe bị bắn lủng. Gã không thể làm gì được. Chiếc xe bị lật nghiêng, cửa bên hông bẹp gí. Gã bị hất vào cánh cửa, cách đường vài mi li mét, trượt dài trên đường, những tia lửa lóe lên. Phần trước đâm nát chiếc xe kia, khiến xe của Leo xoay tròn. Nó lật ngược, văng ra lề đường. Leo bị hất tung từ cửa đến mui xe, rồi gã nằm cuộn tròn khi chiếc xe dừng lại.