Không chỉ tái hiện lại hoạt cảnh Tiên huyết Tả Thuận môn, Tây Du Ký còn nhiều lần giễu cợt Hoàng đế Gia Tĩnh qua các sự việc mê muội vì Đạo giáo và cầu phép trường sinh.
Khi mới lên ngôi, Gia Tĩnh được cho là một vị vua khá anh minh, nghiêm với quan lại, khoan thứ cùng dân, chỉnh đốn triều cương, giảm nhẹ thuế má lao dịch, trừ họa giặc Oa,… nên thời đó còn được gọi là Gia Tĩnh trung hưng. Nhưng đến cuối đời thì quá mê đắm thuật trường sinh, tôn sùng đạo giáo, trọng dụng nhiều phương sĩ thuật sĩ. Cũng do dùng quá nhiều đan dược do thuật sĩ luyện nên ảnh hưởng nhiều đến tinh thần, hỉ nộ bất thường hảo sát.
1. Xa Trì đấu pháp
Đây là một khúc truyện rất hay, không có đánh nhau qua lại mà hai bên chỉ đấu phép. Hồi 44 kể rằng: “Chuyện là cách đây hai mươi chín năm, trời làm đại hạn, không một giọt mưa, mùa màng khô héo. Từ vua quan cho tới thứ dân, ai nấy tắm gội trai giới, thắp hương lạy trời mưa xuống. Đang lúc tính mạng mọi người treo ngược, bỗng trời giáng xuống ba vị tiên trưởng cứu vớt sinh linh.”
Ba vị tiên trưởng này là Hổ Lực đại tiên, Lộc Lực đại tiên và Dương Lực đại tiên, thi thố phép thuật cầu mưa, lại có phép “chỉ nước thành dầu, biến vàng từ đá” nên được nhà vua kính trọng, kết làm thân thích.
Trong lịch sử, thời Gia Tĩnh cũng xảy ra sự việc gần hệt như vậy.
Năm Gia Tĩnh thứ 4, Hoàng đế lệnh cho đạo sĩ Long Hổ Sơn là Thiệu Nguyên Tiết cầu mưa tuyết ứng nghiệm, nhân đó được ban hiệu Trí Nhất chân nhân, cho quản Kinh sư Đạo môn tam cung, tổng lãnh Đạo giáo. Năm Gia Tĩnh thứ 9, Thiệu Nguyên Tiết được phong quan nhị phẩm, Thiệu Nguyên Tiết từng dâng sớ xin đổi chùa Vĩnh An làm cung Nguyên Phúc. Tới năm Gia Tĩnh thứ 15 được phong Lễ bộ Thượng thư.
Lại có đạo sĩ Đào Trọng Văn dâng phương thuốc luyện đan và các phép “phòng trung” nên được trọng dụng, ban hiệu Bỉnh Nhất chân nhân, phong tới Lễ bộ thượng thư, Đặc tiến Thái bảo, rồi gia thêm Thiếu phó… sau nhân cầu mưa thành công được phong tước Cung Thành bá.
Một đạo sĩ khác là Đoàn Triều Dụng xưng là có thuật luyện ra bạc trắng, lừa được Gia Tĩnh tin mà trọng dụng.
So ra vừa đúng ba vị, vừa có thể hô mưa gọi gió, lại chuyên luyện linh đơn để cầu trường sinh, lại biết “biến vàng từ đá” cho Hoàng đế, hệt như pháp lực của ba vị Hổ Lực, Lộc Lực, Dương Lực miêu tả trong truyện.
Cũng ở đời Gia Tĩnh, Hoàng đế từng hạ chỉ toàn quốc tiến hành diệt Phật giáo, hủy chùa Đại Từ Ân, bắt các hòa thượng hoàn tục, thậm chí bắt là quan nô, hệt như được mô tả ở nước Xa Trì: “Thế là triều đình tức giận cho bọn hòa thượng là vô dụng, phá chùa đập tượng Phật của họ, thu hết độ điệp, không cho về quê, rồi vua sai bắt họ phải làm việc cho chúng tôi, y như bọn nô lệ ấy. Nhóm bếp cũng họ, quét nhà cũng họ, đóng cửa cũng do họ làm cả.”
2. Nước Tỳ Khưu
Chỉ riêng cái tên Tỳ Khưu (nghĩa là nhà sư) đã mang đầy tính ám chỉ triều nhà Minh, bởi Minh Thái tổ Chu Nguyên Chương xuất thân là một nhà sư, rồi mới khởi nghĩa và giành được xã tắc.
Tây Du Ký hồi 78 kể về vua nước Tỳ Khưu:
“Nhà vua mê mệt sắc đẹp của cô gái, đưa vào trong cung, gọi là Mỹ hậu. Từ đấy những cung tần mỹ nữ ở ba cung sáu viện, tuyệt nhiên nhà vua không hề ngó ngàng tới, chỉ say mê cô gái ấy suốt ngày suốt đêm, quyến luyến không rời, đến nỗi giờ đây nhà vua tinh thần mệt mỏi, thân thể gầy mòn, ăn uống giảm sút, tính mệnh sắp nguy.”
Quốc trượng đại nhân “có phương thuốc bí truyền ngoài biển, uống vào sống lâu. Trước đây ngài ấy đã đi khắp mười châu ba đảo, tìm hái đầy đủ các vị thuốc. Nhưng thang thuốc này tệ hại lắm, phải tìm đủ một nghìn một trăm mười một quả tim trẻ con để làm thuốc dẫn. Sau khi uống thuốc này, sẽ trẻ mãi nghìn năm.”
Nên trước mỗi nhà dân đều treo một cái lồng “Hóa ra bên trong có một đứa trẻ con ngồi. Hành Giả lại bay tới chiếc lồng của nhà khác, cũng thấy một đứa trẻ như thế. Xem xét bảy, tám nhà đều có một đứa trẻ cả. Những đứa trẻ ấy toàn là trai, không có gái.”
Những tình tiết này liên quan tới một loại đan dược do các phương sĩ dâng lên Gia Tĩnh đế, đó là Hồng diễn hoàn. Trong Đạo giáo có một thuật ngữ là “nguyên âm”, chúng ta hay nghe cụm từ “thái âm bổ dương” chính là chỉ thứ này. Đạo sĩ thu lấy nguyên âm của nữ giới để bồi bổ cho nguyên dương của mình.
Thuật sĩ luyện đan thì khác, chân âm hay hồng diễn, là kinh nguyệt của con gái còn trinh, thuật sĩ dùng nó để luyện thành đan gọi là Hồng diễn hoàn. Gia Tĩnh đế tin lời đạo sĩ nên liên tiếp nhiều năm tuyển con gái thường dân vào cung để bắt ép lấy hồng diễn.
Minh thực lục chép năm Gia Tĩnh thứ 26 tuyển 300 thiếu nữ tuổi từ 11 đến 14 tuổi vào cung.
Năm Gia Tĩnh thứ 31 lại tuyển 300 người.
Năm Gia Tĩnh thứ 34, tuyển 160 bé gái dưới 10 tuổi, Năm Gia Tĩnh thứ 43, tuyển 300 cung nữ.
Như vậy trước sau Gia Tĩnh tuyển về hơn một ngàn thiếu nữ để lấy hồng diễn luyện đan.
Tây Du Ký mượn cố sự này mà viết thành truyện ở nước Tỳ Khưu. Thay đổi từ con gái thành bé trai, từ lấy kinh nguyệt thành lấy tim gan. Mà con số 1.111 đứa bé trai trong truyện chính hợp với con số cung nữ mà Gia Tĩnh đế bắt nhập cung.
3. Nước Bảo Tượng
Việc Gia Tĩnh để dùng kinh nguyệt của con gái để luyện đan, còn được nhắc tới một lần nữa trong Tây Du Ký, nhưng được che giấu sâu xa khó phát hiện hơn.
Hồi 31 chép đoạn Ngộ Không lừa Hoàng Bào quái đoạt kim đan có nói: “Vật quý quá! Báu vật này không biết tốn biết bao công phu, luyện biết bao năm trời, phối hợp biết bao âm dương, mới có thể luyện thành được. Hôm nay nó có duyên lớn gặp được lão Tôn đây!”
Phối hợp âm dương ở đây ám chỉ việc thái âm bổ dương mà Bách Hoa Tu bị Hoàng Bào giam giữ 13 năm, sinh con đẻ cái, ấy là ám chỉ việc cung nữ bị bắt vào cung từ 13 tuổi và bị thu lấy kinh nguyệt để làm thuốc. Tô Như
4. Nước Ô Kê
Câu chuyện ở nước Ô Kê là một ẩn dụ Thiên Chúa giáo, nhưng song song đó lại có hình ảnh của vua Gia Tĩnh nhà Minh. Chu Hậu Thông là con trai của Hưng vương Chu Hựu Nguyên, xét vai vế thì là em họ của Hoàng đế Chính Đức. Bởi Chính Đức đế chết mà không con nối nên Hậu Thông được chọn lập, tức Gia Tĩnh đế. Tây Du Ký đã mô phỏng đoạn lịch sử này bằng cách để yêu quái Thanh Sư kết nghĩa huynh đệ với Quốc vương nước Ô Kê, rồi giết vua chiếm nước.
Nước Ô Kê được quỷ hồn của Quốc vương mô tả là “Hưng cơ chi xứ”, các bản dịch đều chuyển ngữ thành “khai cơ lập nghiệp”. Thực ra chữ Hưng ở đây chỉ tước Hưng vương của Chu Hậu Thông trước khi lên làm Hoàng đế. Sau khi đăng cơ, Gia Tĩnh đế còn tôn cha đẻ là Hưng Hiến Hoàng đế.
Chu Hậu Thông được phong Hưng vương năm 1519, đến năm 1521 thì lên làm vua, ứng với lời kể trong Tây Du Ký: “Trẫm với hắn cùng ăn cùng ở được độ hai năm” thì Quốc vương bị Thanh Sư giết và cướp ngôi.
Gia Tĩnh mê muội Đạo giáo nên Thanh Sư xuất hiện ở nước Ô Kê với hình dạng là chân nhân (nguyên văn “Toàn chân”) núi Chung Nam. Mà cũng bởi Gia Tĩnh bắt nhiều con gái vào cung không phải nhằm thỏa mãn nhục dục mà cốt để lấy hồng diễn luyện đan, nên Ngô Thừa Ân chế nhạo “Nhơ nhuốc làm sao được! Hắn là con sư tử đã thiến rồi”, chính là để vừa ám chỉ và mắng chửi vị Hoàng đế này.
5. Động Bàn Ti
Gia Tĩnh đế phục dụng nhiều đan dược nên trong người khô háo, một mặt vừa nuôi cung nữ để ép lấy hồng diễn, một mặt lại bắt cung nữ mỗi sáng sớm phải dậy từ lúc tinh mơ mờ
đất, đi thu sương đọng trên lá để ngài uống cho mát giọng hạ hỏa. Cung nữ bị hành hạ quá đỗi dẫn tới sự kiện Nhâm Dần cung biến: Bọn cung nữ Dương Kim Anh hơn chục người, nhân lúc Gia Tĩnh đang ngủ liền hè nhau siết cổ định giết, nhưng sức yếu không thành được, lại rút thoa, trâm để đâm. Bấy giờ trong bọn có kẻ nhát gan, biết chuyện vội tấu cho Phương Hoàng hậu biết, hậu vội chạy tới, sai người bắt và giết đám cung nữ kia, lại tru di tam tộc. Ngay cả Đoan phi là phi tử hầu hạ Gia Tĩnh hôm đó cũng liên đới mà bị xử tử.
Quay lại với Tây Du Ký, bảy con yêu nhền nhện chính là ám chỉ đám cung nữ tham gia vụ hành thích Gia Tĩnh. Hồi 72 chép: “Bọn chúng, đứa nào cũng biết võ, chân tay lanh lợi, túm chặt lấy Đường Tăng, thuận tay quật Đường Tăng ngã lăn ra đất. Mọi người giữ chặt lấy Đường Tăng lấy dây trói lại, treo tít lên xà nhà.” Chính là ám chỉ việc đám cung nữ định siết cổ chết Gia Tĩnh đế, khi ngài chỉ có một mình trong cung. Mà sự tình “có một tòa suối Trạc Cấu, chảy ra những giọt nước trời sinh, nguyên là cái ao tắm của bảy tiên cô ở trên trời. Từ khi yêu tinh đến trú tại đây, chiếm mất suối Trạc Cấu của tiên cô, các tiên cô cứ lặng thinh mặc chúng, không hề tranh cạnh với chúng” là chỉ việc tuyển con gái trẻ nhập cung thay thế các cung nữ già. Và cả đám tiểu yêu cào cào châu chấu tự nhận con nuôi của bảy con nhền nhện cũng bị giết sạch là ám chỉ việc tru di cửu tộc những cung nữ tham dự Nhâm Dần cung biến. Cố sự năm Nhâm Dần này sẽ được tỉ mỉ mổ xẻ thêm ở chương sau.
